장음표시 사용
31쪽
e PRIMA. Isti suam committant ac praedonibus ; ita nullum pro adipiscenda sapientia laborem ipse refugiat aut resor mi-det . Quantum , putatis , temporis facturus est in longissimo illo disciplinarum omnium cursu compendium quam cito ad Sapientiam perventurus p Latissime aetas nostra patet, Auditores, abundeque ad omnem sussicit scientiam di sed nos ipsi imprudenter contrahimus, dum,
ubi minus oportebat, studia nostra occupamus, atque, ut uno omnia verbo dicam cum Poeta, Exigua pars est vitae, quam nos vivimus. dolem usque postea , deesse nobis tempus , quum nos tem- Pori defuerimus. An non longum lane tempus iis su-Per erat. doctis alioqui hominibus & eruditis , qui prae Clara sua ingenia argumentis adeo ignobilibus deplesse. runt, ut in turpium vituperat iliumque reium Commendatione sibi elabotandum esse existi narent 8 Nam in D. me illud crudelitatis monstrum . Net O , laudatorem lia. buit Hieronymum Cardanum . injustitia Carneadem , sa-mius Canterum , Lucianum musca, mus Polycratem . Nec febri, caecitati, in laniae , bello . qui celebrarent , de ei unt. An non longissimam ad meliola studia Graecorum illorum vitam crederes, quibus etiam vacabat. Curiose inqui rete, quot remiges Vlyssem comitarentur. quum non expressistet Homerus; vul , prior ne scripta esset ilias, a a Udisseap O magnos honianes in nihil agendo occupatos i qui tamen pei diti temporis culpam ,
aut in naturae noli rae infirmi ratem , aut in circumstanistia undique negotia, transferre consueverunt. Tu veIO,
delicatule adolulcens , totum , quod Litterarum studiis impendere deuiteras . tempus , lphctaculis tribuis, inin Lempe iiivis coit, iviis, aleae . pilae, aucupio. venatio
ni aliisque hujusmodi voluptatibus: quidquid laboriosam
cuPauouem asse it, vehementer refugis, uno otio dein
32쪽
leflaris , atque ita in summo ingenii animique torpore vivis, ut dormienti propior videaris , quam vigilanti tdeinde orationi meae obstrepere audes , quasi ad integrum arrium omnium absolvendum cursum , ita ipsa tua non lassiciat, quae si sufficeret homini in aliis omnibus, praeterquam in Litterarum studiis , semper occu-
Pato, iure miraremur. Tantum vero abest . ut humanae vitae spatium cunctarum artium magnitudine superetur, ut potius totum illum atrium cursum intra hr viores adolescentiae. primaeque dumtaxat juventutis angustias comprehendam. Quod enim tempus studiis omnibus idoneum magis atque aptum esse potest , quam primus ille adolescentis flos aetatis, qua maxime viget ingenium, doctrinarumque semina lacillime in animo im Primuntur , impressa altissime defiguntur, defixa tenacissime inhaerent, & demum liberrima discendi omnia
opportunitas suppeditat p Quae contra ad discendum mi. nus accommodata aetas, quam illa maturior , qua induruit ingenium i & , compresso animi vigore , illa per cipiendi celeritas evanescit, mentis obtunditur acumen. pudor etiam & vitae ratio laepe Prohinet quaerere , quae quis ignorat ι & , ut omnia alia adsint doctrinae adjumenta, otium immensa negotiorum turha interpellat, discendi occasio agendi nec si late piae vertitur Z Sed
,- tu , adolescentior, recte aetatem partire tuam , nec eo tempore apud Grammaticos detinealis. quo, toto Pe
curto Philologiae amoeniolumque Omnium Lit Ararum spatio , graxioribus disciplinis opera tiLi impendenda enset; sed , quo breviorem discendi commoditatem breve adolescentiae tempus pollicetur , eo ad sapientiam magis Properandum csse, intelligas. Magis te ergo libri . quam spectacula; labor magis, quam ignavia ; magis
sobiicias, quam compotationes; vigilantia magis , quam somnus ς magis Minet, a, quam VenuS; Litterae magis, quam ludus, delectunt. Non equidem improbos a
33쪽
te exigam Didymi labores, quem appella-Verunt . quod tam assiduus ac propc modum ferreus iascribendo fuerit, ut quatuor librorum millia mirum dictu i accumularet; imbecilliores sunt forsan vires tuae, quam ut dies noctibus, noctes diebus , sine ulla vel honestae remissionis interruptione, in disciplinis addiscendis conjungas. Sed illud tamen exigo. ut diligentia , qua una virtute, ut testatur Tullius, reliquae continentur, vitae brevitatem compenses: eXUO, ut nulla male collocata diei parte, quam longissimam adolescentiam essicias: exigo, ut tecum versari scias. &. si societatem amas, studiorum tuorum Comites . seu duces Potius . viros totius antiquitatis doctissimos nanciscaris , qui te eertissime ad Sapientiam perducant a ut Aldum illum seniorem , hominem in Graecis Latinisque auctoribus recensendis accuratissimum , ante oculos tibi pro . Ponas, qui, ne, importunis amicorum confabulationi
hus, a suis studiis avocaretur; Musaei ostio inseri y serat, nequis secum agere, nisi paucis , vellet, nisi forsan, tanquam Hercules, defesso Atlanti humeros depositurus , Venisset. Exigo denique , ut tempore uti discasti vi .ere : quod si, sedatis animi perturbationibus , quae te huc illuc transversum agunt , didiceris; tum demum apparebit, quam in Ionga vita brevis tibi sit artium omnium cursus futurus. Nunc vero, si vos, adolescentes , maXime commovent exempla , quibus, ad animos
quamcunque in partem pertrahendos impellendosque, sortius in humano genere argumentum inveniri nullum Potest e, totius vetustatis memoriam breviter mecum Percurrite: & non solum eos, quos hactenus ita lauda- imus, ut omni majores laude viderentur; sed & longe plures invenietis, qui , quum omnibus artibus fumrint liberalibusque disciplinis instructis limi . certissimo
Posteris documento ostenderunt, ad omnem nos scientiam adspirate posse , si eorum eκempla sectemur. Sud
34쪽
in tanta exemplorum copia , in qua praestantissima seligimus, ne in immensum crescat oratio ἱ quis unquam venerabile sacrosanctumque Philosophiae nomen audivit, cui primus non obversetur animo, Philosophiae hoc tempore princeps, Stagirita Aristotelesy da cujus Iaudibus eo minus tacere nobis licuit, quo Paullo antea impensius Democritum commendabamus: ne Democri-tieae potius sectae, quam Peripateticae, Periculosa apud nostros homines suspicione , favere videamur. Tantae autem sunt, quae Philosophorum maximo, Aristoteli, debentur atque a doctissimis nostrae & supelioris aetatis viris tribuuntur, laudes, ut praestet eas Omitte- Ie , quam minus pro dignitate recensere , ut jure ab Omnibus supra modum celebretur, qui non in Philosophia soliim, & iis, quae Philosophiae finibus immensis
Comprehenduntur, facultatibus; sed in ceteris quoque omnibus artibus ι neque solum . inveniendi judicandique
acumine ; sed summ1 quadam dicendi copia & suavitate, modum ingenii excesserit humani. Quid Aristo teli Anicium Boethium adjungam,. qui primus Latinis Litte iis Artilotelis Philosophiam ita illustravit, ut simul, quantum in omnibus honestis disciplinis ipse eminebat. ostenderet 3 Quid Aven-roem, Arabum longe doctillimum, etsi posterioris hominem aetatis, qui , ob summa in suam omnibus in artibus eruditionem, Λristotelis mentem , post Alexandrum Aphrodisiensem , tanta fide exprestit atque ingenii felicitate, ut magnificam Inter-Preris uuncupationem , κατ' . promeruerit ρ uuid
Nolem Maimonidem Iudaeum commemorem , qui Primus in nugacillima gente sapere incepit, ne apud solos Graecos aut Latinos sedem collocaste Sapientiam arbitremini; Barbarorum autem consortia deo ignari p Quid paullo vetustiorem alium Arabem, Avicennam , qu I artem Medicam primus in ordinem redegit: tanta autemiuit diligcntia, ut anno aetatis decimo , impium iu-
35쪽
. P R. I. M A. I9ici sthiossitasse seclao vo,imen memoria totum complecteretuἡ- omii inmque diiciplinarum notitiam adhuc puer. nullo uvis tria pistro , sta comparaverit Z Quid de Natai: O Tei retis Varrone. dicam , quem Romanorum Omnium' eruditissimum veteres commendarunt ρ Quid ex nostiis Cligenem repetam' atque Augustinum , qui cunm s li- herales artes admodum adolescenteg didicerunt λ Quid sttit ignaviae viros nostrae pudeat . seminae ipsae pluit-mae omnibus mirum in modum racultae Litieiis resp-xuntur , ut V Cratetis uxor Hipparchia . Pulcheria de Eudoxia Augustae, Zenobia Regina, Ire ne item Augusta. Aiplisat, Theano Catharina . seminarumque clarissima. Hypatra Alexandrinai, Theonisi Philosophi filia , quae in Platonicam Plotini scholam successit, tanta docti inae fama, ut, quoiqnot ea aetate Philosophiae studio flagrabant;' ad illam undique confluerent. Quin & a Ro--ano lapide Eucta aris quaedam , quatuor & decem ania notum erudita in omnibus artibus Virgo posterorum memoriae consecrata invehitur. Ad eo S veniam , pro Pter quos omnis haec instituta est oratio . nempe ad Uratores , de quibus minime est dubitandum, non potuisse eos existere, quali fuerunt , eloquentia . summa atque admirabili, nisi omnem rerum scientiam animo comprehendissent. Haec est enim vera eloquentia, quae eκ 'omnibus simul artihus omniumque Terum cognitione, in eruditam quandam ornatamque sermonis eleganaiam exundat; non , quae, clamose quodam verborum cursu, aut, composito ad saltationis smillandinem ge- 'su. ex communi hominum opinione vulgarique rerum
notitia ι quid apud imperitam multitudinem , cum Plausu quodam . dicat, mutuatur: &. si obiter licet mihi veteti illa Maici Antonii distinctione uti; ex iis plurit mi, quos, e suggestu popularem auram Conesonando captantes, vulgus hodie eloquentes putat atque admiratur, in disertorum quidem numero reponi. eloque C a tes
36쪽
tes autem dici non possitnt , quod ad dicendum non omnibus ingenuis artibus instructi accedant. Sed . ut ad
veteres oratores revertamur, quos in omni doctrinarum
genere praestitisse , argumento est non OLscuro ipsa illorum ex omnibus disciplinis eruta eloquentia r illustris imprimis est omniumque gentium Litteris celebranda ,
Leontini Gorgiae & Elei Hippiae memoria . qui etsi
arrogantiores impudentioresque fuerint, quam honestos homines decebat; attamen, si artes omnes ingenuas uterque non quam Optime calluisset; neque unus , in m gna hominum frequentia, de omnibus , de quibus i terrogaretur, rebus se copiosisti me responsurum prosec' sus esset; neque alter toti pene Graeciae , quae ad ludos Olympicos convenerat, non liberalium modo facultatum, Oratoriae, Poeticae. Geometriae, Musicae, Phylicae , Politicae reliquarumque omnium , scientiam . sed & . quae sua manu confecerat, annulum . palliumeresidasque, ostentasset. Eos tamen non Commemora-ho , ne, si a solis Graecis doctrinae petantur exempla.discant ipsi. insolenti quodam fastu , Latinis insultare .
Non commemorabo Demosthenem , Graecorum omnium
doctistimum simuli atque eloquentiss.num oratorem . quem puerum admodum actiones pupillares habuisse tradiderunt. Non Isocratem , nitidissimum dicendi a ctorem , cujus ex institutione innumeri eloquentiae principes prodierunt Non Thrasymachum Chalcedonium, Prodicum Cejum , Protagoram Abderitam , Lysiam . Hyperidem , Aeschinem, Periclem, Phalereum Dem
trium , aliosque bene multos, quos in omni studiorum genere praestantissimos, atque . ob singularem rerum omnium peritiam , ad dicendum in iitramque Partem paratissimos, Athenae praesertim , secundae xloque tiae bonarumque artium parentes. tulerunt. Neque etiam in Romanorum commendatione nimis dicendo dinundar, quorum Orataones cum admirataone legi olim cO
37쪽
suevisse , testatus est Vipsanius Messalla in eo , quem Fahio Quintiliano eum doctissimis viris adseribendum
genseo, Dialogo de causis corruptae Eloquentiae . Non Lucii Crassi, quem tantam doctrinarum varietatem ita tantis occupationibus adipisci potui sie , summe Quintus Catulus mirabatur, qui sane Crasus, nono decimo aetatis anno, in Cajum Carbonem dixit supra hominum eXpectationem eloquenter. Non Cati Caesaris , qui, primo & vigesimo anno, Dolabellam; non Asinii Pollionis, qui, secundo & vigesimo, Cajum Catonem;
non Calvi, qui, non multo aetate antecedens , Vati nium insectatus esse fertur. Quintum Hortensium omi tam , doctosque illos viros , Quinxum Valerium Sora innum . Titum Manilium . Sext Aelium, Marcum qu que Censorium Catonem . in quem unum Virum togae militiaeque ornamenta cuncta confluxerunt. ut idem ecset optimus orator, optimus Senator, optimus Imperator; atque, ut nihil noo sciret , quod sciri posset , Graecas Litteras , quas ita juventute oderat, senex didicerit . Istos vim nes, quorum non ex aridis. Rhetorum praeceptis. sed ex intimis Sapientiae sontibus. Prod
xit eloquentia. Praeteribo ,-- ora 'intia cecinebit, qui
Romanorum in se omnium Ora Prae ingenii aetatisque admiratione convertit, Caesar Augustus, quum duode cim natus annOS, R iam Pro Rostris laudaverit . Unus sit notis Oratorum omnium loco. qui ad summum aristem dicendi fastigium. eveXit, Omniaque omnium ali rum . qui ubique locorum & gentium eloquentia floruerunt, decora & vii tute S, ad Giaeciae invidiam admirationemque Romae , , persectissime in se complexqs ense videtur, vim Demosthenis, tua vitatem Isocratis, se, tilitatem Lysiae . copiam Platonis, Aristotelis acumen. Hic est . quem non , nisi honoris causa. nominandum puto, Marcus Tullius Cicero, quem , sive summum Oιatorem, sive summum Philosophum, appellare v
38쪽
lis, nunquam satis pro mhrito commendaveris. Fuit certe ni raque in laude tum mus, in quem rotas si as uiures Eloquentia simul ac Sapientia profuderunt . Neque όuini, ut i a se professus est , illa tanta dicendi ubertas, ut , teste Fabio , Cicero jam non hominis . sed eloquentiae nomen habeatur; suppetere illi in tanta varieiatate rerum potuisset nisi animum suum' doctrina SaaIientiaeque suciis excolui sic t. .Enim vero sic se ab in.
eunte aetate ad omnem eruditionem saravit, ut, quum
a Quinto Mutio Scaevola lus Civile, a principe Academiae Philone omnem Philosophiae partem , a Stoico Diodoto tum alias aites, tum Dialecticam , a Molone Rhodio Ora tot iam , penitus bausistet, doctus in Forum, non docendus, veniret ι primamque Fici Sc X. Roicio
caussam , sex & viginti natus annos . maxima a id Icu , tium commendatione, haberet. Nuque hac contentus, Graeciam Asiamque totam peragravit, ut a lapientiisimis atque eloquentissimis ejus actatis viris, & Praeserutim ab Antiocho, celeberrimo veteris Academiae Philosopho , a Demetrio Syro , a Menippo Stratonicensi, a Dionyfici Magnete, atque ab Apollonio Molone Rh di, de omnibus rebus erudiretur. O virum immortalitate dignissimum, qui, quum jam summus Orator esset, aliorum se disciplinae, veluti recoquendum , tradere noa dubitavit f O admirandam hominis industriam , qui felicissmam, quam a natura sortitus est , dicendi facilitatem tanta cura expoliviti o summam cum summa sapientia conjunctam eloquentiam i Eis vero omni-hus iis artibus, quibus Tullius egregie instructus in F Tum pioccsiit, non semper in dicendo sit usus; appa et tamen, quantum in amoenioribus Litteris, in Geo metria . in reliquis Mathematicis, in Dialectica , Phy. sica, Iurisprudentia, Ethica, facultatihus omnihus, eis' minuerit. Quis enim illo in Historicorum Poetaiumque lectione . versatior p in regionum Iocorumque descriFtio
39쪽
ne accuratior p in argumentando acutior ῆ in naturae caus
ss pervestigandis perspicacior p in civili vita prudentior p in bonis suadelidis utilior p in omnibus quacunque de re disputationibus copiosior Verum quid Cicer nem diutius prosequor, cuius nemo laudes Requaverit, nisi parem illi adhibuerit eloquentiam 3 quid vetera clarissimaque eorum exempla, quos rerum omnium aristiumque scientia brevi tempore exornavit p quasi scilicet Natura, tam pia in priscos homines parens, quam impia in recentiores noverca; illorum , qui nobis docendis elaboraverunt, ditandis ingeniis totam foecunditatem lexhause Iit suam ; posteritatem vero miserabili sterilitate
damnaverit . Immo vero, si recentem nostramque ae- itatem animo reputemus, non habet illa, cur de suo Tum ingeniorum infelicitate queratur; sed habet potius, unde nostrae nascendi sorti valde invideat antiquitas , quod omnia, quae vetusti rerum inventores agnoverunt, minime nos lateant: plura autem agnoverimus , quae
illos latuerunt. Non libet hoc loco, ne Patientia vestra abuti velle videar, Auditores, integras Bibliothecas
excutere, aut eos librodi Pros cre qui has, nostra memoria , nonnulli, imbecilliori adhuc aetate , quum nonis dum fere ex ephebis excellisse iit, magna eruditi Orbis admiratione , Litterarum Rempublicam locupletai unt . Sciunt omnes, qui Litteras noverunt, quam Puer I sephus Scaliger V dipum . pulcherrimam tragoediam , elucubraverit. Sciunt, quam parva aetate Hugo Groistius Martianum Capellam , nobilem in paucis script rem , ab innumeris mendis expurgaverit notisque illustratum in lueem omisserit. Sciunt, quam adolescentes, Nicolaus Rigaltius Funus Pataliticum , Ioannes Barchia-jus Euphoimionem , Iustus L i psius Varias Lectiones , alii opera alia, quae notis eri. ditissimis adornal unt, e- diderint. Nec est , cur huc reseratur, quod de Andrea,
Petro di Iacobo fratribus Canteius ictibit IIcnricus Cor
40쪽
nelius Agrippa, qui, artis, quam ab auctore Lullia
nam vocant, beneficio, in omni disciplinarum genere decennes disseruere . Nam quam parum vana ista arte
confidendum si, idem ipse in libro de Artium Vanitate Agrippa. tam Verax hac in parte, quam in plerisque aliis sallax auctor, ostendit. Unde quod Petrus Dagulnus Mediatus, & Iacobus Ianuarius, quum, graviori jam aetate. incumbere in Litteras cepi ilent , adeo profeceritat, ut doctissimis viris monstri loco haberen
tur, non id Raymundi arti; sed summae hominum dialigentiae studiorumque assiduitati, attribuerim. Utinam Vero Agrippa malis arolus optimum ingenium , sub specioso occultae Philosophiae nomine. non eorrupis, set i in ipsa enim adolclcentia tanta artes omnes imbiberat sedulitate, ut non perpetuo flentio damnandus ut optimo eum iure graviis mi Patres damnarunt ue
sed summis ad caelum e fierendus laudibus, videretur . Sed omittere tamen non possum elarissima duo seculo. Tum omnium ingenia. Ioannem Picum Mirandulanum , di Iacobum Critonium Scotum . quorum hic alter. Vi-' gesimo aetatis anno , oecem linguaium peritissimus , Philosophiam iniit per , Theologiam, Mathematicas Ceterasque omnes disciplinas assecutus fuerat. Picus Uero, quem Etrusci termonis auctorem habere potuissemus , Candidum imprimis atque elegantem , nisi ama torios versus, religione tactus . ignibus destinasset; Latinae , Graecae , Hebraeae, Chaldaeaeque & Arabicae
linguae cognitioni accuratissmae eam rerum omnium scientiam adiunxerat, ut in omni doctrinatum gonere
ante fuerit consummatissimus, cpiam ad aetatis maturitatem Perveniret; & , quatuor & viginti vix natus anis nos , se de omnibus rebus , quae ad Peripateticam , Platonicam . Pythagoricam, Chaldaeam , Hebracamque stum divinam, tum humanam, Sapientiam, juxta qua
rumcunque sectarum & hominum diversa placita , suamque Dissiliaco by GOrale