장음표시 사용
61쪽
In Fassis ipse Romanis probaverat, tanquam videlicet
ex Ioanne Chrysostomo r quum tamen Chrysostomus Συια ριδa . non Martyrem nominet ullam feminam ; sed pisi notitissimum dicat illustrium ac praeclarorum Naristylum, iuventini & Maximini : itaque ea vox ξυνωρις
a Giaecis, atque etiam ab Hieronymo, cujus maXime auctoritate abutebatur Baronius , ad Graecorum exemia
Plum , accipitur. Correxit quidem postea Baronius eris rorem suum : quod perspicue apparet ex secundis eius cutis in Fastos Romanos, ex quibus suae illius Xyn ridis memoriam penitus delevit. Sed vos inde clarissime Perspicitis. quam sint Graecae litterae non ad prosanas
modo , verum etiam ad lacras hiltorias , atque ad mmnem tum humanarum, tum etiam divinarum rerum eruditionem neccitariae. Restat, Auditores , ut iis brevit ei occurram , qui ad res omnes Graecorum Pern
sccndas iatis praesidii atqne adiumenti collocant in in-lei pietationibus Latinis. inibus sane imperitis hominibus ita ego Occuirendum Ccnseo . ut non proinde, id quod iaciunt nonnulli, elevari quadamtenus atque imminui , clim Latinorum interpretum fidem atque auct ri Iatem Est etiam nonnemo , qui genus hoc interpretum Latinorum in contemptum adducere minime veri
reatur : quasi scilicet qui ad Graecos Latine interpretandos operam suam atque industriam conserunt , h mines sint ii tenuiori litteratura , qui, quum ex scriptis suis nomen in doctis atque eruditis habere nequeant, ex alienis scriptis interpretandis atque illustrandis nominis sibi celebritatem quaerant. Ego contra sC sentio , ut Graecorum interpretandotum munus dissicillimum est .
ita hiros longe doctissimos atque eruditissimos eos RiΩse , qui bonos Graecos scriptores hene Latine sint tu. terpretati , atque illulli averint: qui quum ipsi potuis. sint boni sciiptoris , oratorisque & POetae partes Oomaso sulere, majOιcm iamcn Publicae utilitatis , quam
62쪽
Iaudis suae, rationem habendam esse iudicarunt. QitIppe homines aliis, & non siti tantum , nati, labores docti iri atque omnes suas eo rcferendas esse duxerunt, ut
hominibus prodessent. Non magis autem L se illi noliis Profuturos sperarunt , quam si veteres i:los Graecos , quos, tanquam homines sapientissimos. & de humano genere optime meritos, tota semper antiquitas coluit atque celebravit, Graecos , inquam . illos , a quibus ad Latinos omnis doctrina . universaque eruditio manavit, nobis legendos traderent, Latine a sese inter pietatos . Neque enim litteratis hominibus , quibus litterae ad omnem modestiam moderationemque animi praelux Tunt , nominis sui celebritas proposita esse debuit , fidcommunis liberalissimorum studiorum , studiosorumque hominum utilitas. Absit igitur, longissime aist . Auditores. ut quod docti viri publici honi caussa sece-Tunt , ut Graecos scriptores, Latine a se versos , n hiscum communicarent, id nos inique in malam par
tem accipiamus, Perinde quasi, quum non possent ipsi suis , voluerint illi ab alienis scriptis inclarescere . I misino vero illud certo nobis penitusqtie persuadeamus , non potuisse illos Graecorum scripta tam bene ac laudabitutgr interpretari, nisi summa iidem eruditione, summaque doctrina suissent , gratiasque iis agamus, quod e fontibys Graecis rivos uberrimos omnium doctrinarum Latinos dc duxerint. Nam quod aliqui, quos ne in tςrpretes quidem dici velim , utriusque linguae paIum Periti, illotis, ut ajunt, manibus. ad Graecos sentes
aperiendos accesserint, unde lutulentae ad nos spurcae que aquae sunt derivata ei non certe quidem Propter
horum istorum inscitiam, atque negligentiam, diaIrahe dum est universo geneti interpretum Latinorum. OdyL. stam Latine transtulit Livius Andronicus, Euhemerum.
63쪽
& Xenophontis oeconomi ea , Demosthenisque & Aemschinis adversarias orationes M. Tullius Latine est interpretatus . in id antiqua exempla comm moro 3 quanis do clarissima omnium sunt & testatissima recentiora . Quotus uitque enim est dodlissimorum atque et uehissumorum virorum a trecentis sere annis , id est . post litateras restitutas, qui non in Graecis latine intei pietandiloperam potissimum tuam postierit, atque inde non sit summam ipse doctrinae atque eruditionis laudem constacutus ' Itaque , quantum alii ad Giaecae linguae praestantiam simul ac necessitatem extollendam Latinis interis pretibus detraxerunt: tantum ego iis laudis . ad ejusdem linguae praestantiam ac necessitatem augendam , im
pertiam . Nam ut tum mi illi viri in omni doctrinarum genere sue lint, ut artes liberales, disciplinasque univerusas , pro summorum Criticorum ossicio , egregie callum rint , ut, Propter eXimiam utriusque linguae peritiam . maxima illi facultate ad Graecos scriptores enarrandos atque emendandos eXcelluerint: tamen Graecae linguae tanta est vis atque dignitas, tanta copia atque varietas,
ut nec Tullius, nec quicunque alii summo ingenio vuri, quae dicta sunt a Graecis, omnia Latinis vocibus persecte semper expresserint, neque vero exprimere aliquando potuerint. Unde . disciplinarum atque artium liberalium percupidi, perstudiosique adolescentes , in dem aliquando intelligatas, melius omnino vos Graeca
esse percepturos , si Graeca ipsi per vos legeritis . Quod quidem satis superque esse arbitror ad id, quod ab isti
tio demonstrandum susceperam, sine Graecarum litte- rarum adiumento nullo modo fieri posse eum , quem in unoquoque vestrum, optimi Adolescentes . optamusae quaerimus , perfecte doctum , atque omnium omniano disciplinarum summe atque exquisite scientem. Neaenim sperandum , quae a Graecis de bonis artibus ac
discipliata sunt gravissime ac sapientissimc conscripta .
64쪽
ea vos omnia persecte Per Latinos quoscunque Inter Tretes esse intellecturos . O Graecae igitur linguae prae antiam l O beatam Graecae linguae ad omne genus eruditionis atque ad omnes disciplinas Persecte acquirendas necessitatem l Atque unde putatis, bonas litteras. artes Omnes liberales, optimas omnes disciplinas tamdiu squaliore ac situ obsitas , jacuisse, nisi ex neglecta studio litterarum Graecarum p unde bonas litteras er Elas ac restitutas revixisse atque refloruisse , nisi ex reis creatis litteris Graecis . posteaquam nimirum Cosmus ille Medices lenior , ejusque nepos Laurentius, amittas eoi jam saecula Graecas litteras , ac Propemodum inistermortuas exsuscitarunt atque resecerunt ρ Quare , quod in nobilissimo hoe ac florentissimo Gymnasio, prae crateris aliis Italiae totius Academiis, bonae omnes artes tantopere vigeant, atque efflorescant , quod Pisae, ve- Iuti alterae Athenae , propria quRdam Praecipuaque appellationς, doctae vocitentur, quod cursus facilis hie vobis, atquς ςxpeditus futurus si, Adolescentes, adstis Ficntiam atque ad universas doctrinas, debere vos h neficium hoe scitotς litteris Graecis, ex quibu3 magistri vestri uberrimor doctrinarum omnium fructus aduruditionem vestram retulerunt. Eorum ego vobis es, Tissima exςmpu propono, eos vos imitamini, uti quem-
pdmodum illi, Giaec rum litterarum subsidio, summi Fc yeisccti in circuitu , & quas orbe disciplinarum
evalerunt, ita & vobis Graecas litteras λd summam r
Fum ψmnium scientiam pernecessarias existimetis.
65쪽
PATRICIO .PΑRΜENSI COMITI . EQUITI . PRIORI . ET . EQUESTRIs ORDINIS. S. STEPHA NI PRAE SUO ATHENAEI. PISANI. PROVISORI ATQUE . MODERATORI VIRO. MAXIMI. EXEΜPLIET . DE . ACADEMIA . PISANA
OMNIBUSQUE. DOCTRINIS . OPTIME.MERITO ALEXANDER. POLITUS
A CDOCTRINARUM . AD . ELOQUENTIAM NECESSITATEQVΑΜ . DICTAM . A . SESE AD. ACADEMI ΑΜ. PISANAM EI . POSTEA .. IN . EUSTATH O . SUOI N . H Ο Μ E R V MANNO . MDCCXXXV. HONORIS . ET - ΜEMORIAE . CAVSSA DEDICABAT NUNC, DENUO. P VBLICI. IV RIS. FAC ΤΑΜ PAE O . S V AERGA EVM . OBSERUANTIA UNGULARIQUE . EIVS IN . ACADEMICIS . STUDIIS PROMOVENDIS . UIGILANTIA A D. ACADEMIAE .. PISANAE . GLORIAM ITER VΜ. CONSECRAT.
67쪽
DE LIBERALIUM OMNIUM ARTIUM AC DOCTRINARUM AD ELO2UENTIAM NECESSITATE.
Gm mesta maiores nostri , ad ornanda litteraiarum studia , eaque in dies augenda, Praeclare atque sapienter instituerunt, tum illud , meo quidem iudicio , multo omnium praeclarissime at in Cue sapientissime, quod eorundem imbrum studiorum solemni de more imaurandorum initium ab exculta aliqua & erat, rata oratione dum quotannis voluerunt . Nam si tantam quotidie experimur vim esse eloque tiae, ut, quacunque de re copiose ornateque dicamus. auditorum animos, quo volumus, facile impellamus . unde volumus, deducamus t qualem tandem a C quan- Iam apud honestos optimorum adolescentium animos vim ejus orationis futuram existimabimus, quae ab homine aliquo diserto, neque prorsus inerudito, ex hoe amplissimo loco, tanta & tam celebri stipientissimorum virorum audientia, de re longe omnium maxima atque Pulcherrima , de omni nimirum doctrina atque sapientia, paullo diligentius atque accuratius habeatur Hane qui caussam habendae hodierno die orationis sibi huensque ante oculos posterimi , summa viri doctrina a que eloquentia. magnis ca Inde atqtie in primis pra clara orationibus luis argumenta de praestantia atque utilitate litterarnm , deque earundem fructu atque utilitate , siaque talia, sunt disertissime per Rcura , quibus G a FO
68쪽
vos potissimum, praest,ntissimi adolescentes, vel desi
des a languore atque ignavia revocarent, vel ardentes jam arque erectos ad studium artium atque doctrinarum acrius cohortarentur. Verum cum ego Auditores, ad theatrum hoc amplissimum sapientiae, virtutumque omnium seminarium oculos Paullisper converto, cum sapientiam vestram . Patres amplis limi, summamque rerum omnium doctrinam , attente mecum rePuto, Cum praeclara ingenia vestra . adolescentes , eontemPIOL. atque intueore altius quiddam majores illi nostri respexisse mihi videntur, atque animo agitasse. Cum in cum L hoe ineundo omnium disciplinarurn primas vesuti Partes, toti utque cursus auspicia oratori atque eisque tiae concesserunt. In sede iat namque in eorum animis species quaedam persectae summaeque eloquentiae r quam dum Cogitarent, atque , ad incendendos ficinestissimarum
omnium artium amore adoLlcentes, expressam etiam
in aliorum ataimis vellent, diem hunc Celeberrimum , proprium & quasi legitimum ostentandae elaqueatiao esse debere censueruntia Nec enim perfecta esse potest eloquentia . nisi rerum maximarum scientiam , doctrinasque universaς complectatur. Quod ut studiosis et quentiae ac litterarum adolescentibus sit penitus persu
sum, illud mihi expIicandum . quod est a M. Tullis
accuratissime disputatum. summam persectamque eloquentiam ex omnibus simul doctrinis, omniumque li- heralium artium scientia coalescere. Argumentum illud quidem sapientia vestra perquam dignum , Auditores , multoque etiam dissicilius, quam ut a me , qui nulla. sum plane eloquentia , commode pertractetur. Sed , qua do ii, qui auctoritate atque imperio plurimum valent, hanc mihi oratoris perscinam imposuerunt et seste me , Auditores ornatissimi , si nota pro dignitate , pro viri hus certe meis, Personam hanc sustinere is Ac Primum v clim, Auditores, vobis ante animum' H Diqitigod by Corale
69쪽
proponatis imaginem illam summae persectaeque et quentiae, cujus qui compos suerit , sit is summus perfectusque orator. Hic ego non disputo, uti una tali quinquam existat , aut etiam unquam e Xtiterit eloquentia , summa atque Persecta: quando in magna Romanorum oratorum copia Marcus ille Antonius , vir, siquis alius, temporum suorum facile eloquentissimus, ingenue aperteque profitebatur, disertos a sese cognitos fuisse nonnullos, eloquentem adhuc neminem . S d dico , iis omnibus, qui rediis ad eloquentiam studiis contendunt , fatuendum esse ante oculos id ,-quod in eo genere perinfectum est atque ah lutum , eoque latores conatusque omnes esse dirigendos . atque ad summum illud exem-Plum , unde cetera exprella sunt . universa esse studia Conformandat quo si minime Perveniant ἔ tamen , quod
a jehat Tullius , honestum est, sequentem prima in seu undis tertiisque consistere . Is igitur mihi eloquens, qui
de omnibus rebus, quae in hominum disceptationem veniant , pro rei cujusque natura , Pollit Co Piose ornateque dicere; qui rerum omnium , de quibus potest di.
cere , scientiam comprehenderit, qui , quaecunque aliarum omnium artium sunt, atque disciplinarum , quae
que in reliquis omnibus studiis sunt longe lateque dispersa, ac propemodum infinita, unus omnia complexus suerit , qui ad hanc tantam rerum marimarum scientiam ornatum etiam cultissimae atque elegantissimae orationis adjunxerit . cui rerum copia copiam quoque
verborum largissime suppeditet. Is denique mihi eloquens , qui simul & sapiens ; atque ea mihi demum eis
loquent1a, copiose eloquens sapientia. Atque haec o mnia generatim damus oratori. Quod si etiam singuia , ex quibus constat atque efflorescit eloquentia , e nucleate dili iacieque persequimur , nonne omnia & sin gula ιca in Oratorem. conveniunt, ut, siquid horum so
Ie desit, Persectus consummatusque orator nullo moda esse
70쪽
esse possit 7 oratoris in primis est, pure atque elegit 'ter, & quando res nobis in cum hominibus Latinis . Latine inqui. Minimum id certe est in Oratore , quod doctrina litterisqite puerilibres , traditum videtur. Sed hoe istud minimum, quod est Latine loqui, quam Pro prium est Oratoris i quam Oratori prae reliquo homunum genere necessarium t Ceteris hominibus, qui alias artes atque disciplinas profiteatur, ἐicet etiam interdum loqui barbare. Oratori si quid vel imprudenti exciderit minus Latinum , nemo ei quisquam violatae Latinit iis veniam dandam putat. Omnes eum unum irrident. exsibilant atque explodunt, perinde quasi ab arte ipse sua prorsus defecerit. Et tamen istud ipsum , quod minimum est in arte oratoria . quanti est oratorii quanti nobis aestimandum i Recognoscendi Grammatici, Iegendi Oratores , perdilcendi Poetae, Medici. Iuristonia sulti, Historici, Philosophi , omnes ad unum Latinae linguae auctores dies noctesque pervolutandi, exemplaque inde quotidie repetenda atque revolvenda , ut bene Orator loquatur Latine. Quid ρ Grammatica ip Latina quem sibi a reliquis omnibus disciplinis apparatum non adsciseit omnis elegantiae atque doctrinae Audeo dicere, quod mirum fortasse alicui videbitur . sed tamen est dicendum . artem ipsam Grammaticam persediam minime omnium sere . nisi omnium Propemodum maximarum rerum stlcntiam in fines di ipsi si os concludat. Quid est enim vel in majoribus ηιicuplinis tam abstrusum. tam reconditum , tam a vulgari intelligentia remotum, quo Grammatica non Per,adat. Don Deuetret, non pertineat p Quid in Poetia tam o,
Cui una, quod illa non illustret quid in Historicis eam involutum , qtaod illa non evolvat δ quid in Piasolbi his tam dissicile, quod illa Oon expediati quid in reliquis
omnis generis scalptoribus Iam ignotum atque ambiguum , quod illa non LXPlicet atque ista IPretatur i Quost
