장음표시 사용
382쪽
Multae quum mihi caussae esse videantur . quamobrem hunc totius anni principem diem . eundemque litterarum studiis renovandis sol lemnem atque legitimum , ab Etruscarum urbium laudatione auspicandum esse censuerim , tum ill in primis caussa visa est, quod nullo alio tempore opis Poriunior atque commodior haec accidere possit la datio. Nam, si maximo totius Graeciae Coa ventu .
Iudis Olympiacis, celebratae potissimum sunt civitates Graecorum , quod earum laudibus sortes viri , veIuti quibusdam stimulis, ad Olympia certamina concitabantur, iisdemque laudibus, veluti praemiis, si sone victores evasissent, donabantur ι quanto magis hodierno
die in hoc amplissimo , nos dicam jam Pisanae, sed tatruscae Sapientiae theatro, quum huc se nobilissimi sividiosissimique adoleisentes ad anniversarios Sapientiae Iu-dos instaurandos diligentissime contulerint, Etruscarum Civitatum laudes dicere oportebat, quibus ipsi laudibus incitati, verae & virtutis & gloriae stadium conse renit Equidem lite Pisis Olympia iunt. Auditores . hic
ludi univertae Etruriae ce Ieberrimi, hic j tanquam iaquinquertio, omnium honestissimarum aluum atque disciplinarum plurima exemitatio, hic de doctrina & sa-Pientia certamen, hic vivioribus corona, lac vestra v Digiliaco by Cooste
383쪽
bis, qualis Olympionicis tribui consuevit , Iaudatici GAtque ego sane eo mihi ad vos laudationis genere uistenctum esse judicavi, quo Pindarus nobilis Poeta , usis suase dicitur ; qui quum Xenophontem Corinthium Olympionicam , virum sortissimum , exornare laudibus vellet, ipsam ejus patriam, urbem Clarissimam Corinthum. sibi in caelum laudibus efferendam suscepit. Ita igitur& ego mihi jam inde ab aliquot annis vobiscum agendum arbitratus sum , Adolescentes , ut quo laudibus vos'. vestris ad litterarum virtutisque studia vehementius provocarem atque incenderem, hac tanta hujus diei celebritate , ' atque hoc tanto Etruscarum civitatum Co cursu, Patriarum vobis vestrarum laudes praedicarem . Ae plures huc usque Etruriae ego civitates laudavi. Τempus nunc est , ut , quam maXime possium , urbem vobis Etruriae commendem, ab antiquitate, a nobilitate , a virtute , a sapientia, a doctrina, ab opulentia , a C teris Omnibus ornamentis, vel in primis facile adnumerandam. Arretium dico, cujus vel unum ac solum
nomen' ad omnem abunde laudem sussicere posse videatur .
Quis enim in Etruscorum rebus paullo versatior non statim fateatur, Etruscarum laudum partem multo maximam Arretinis laudibus eontifieti p Ac primum, mnium habetote, Auditores, ceteris Etrustorum urbibus Arr ium, quippe quod opibus & potentia ante floruisset, quam Etrusci in hanc istam regionem , quae
ab illis Etruria est nominata , advenirent, vetustate multum antecelluisse. Itaque cum Etruscorum urbes dico , ne eas urbes cogitetis, quae in Etruscorum postea cenium ac nomen concesserunt; sed quas primas ipsi E-Z trusci in his locis condiderunt , quales certe fuerunt Volaterrae, urbs quondam princeps Etruscorum. At vero Arretium urbs antea fuerat Umbrorum , quae R
384쪽
sthus Etruriae urbibus evasit. Quantum vero' inde . in ore menti ac dignitatis putandum est res, Etrustas acce pio , quantamque eam urbem , qua mi i validam ac potentem exstitisse , quae tantum nominis ac pollentiae Etruscorum rebus attulisset l4.Nam veteri quidem historia proditum est , fuisse Arretium inter tria capita populorum validissimorum Etruriae , fuisse Arretium unam de urbibus duodecim principibus Etruriae , fuisse Ararerium vel ante tempora Trojana, cum tota Italia. E. trusci terra marique dominabantur, urbem maxime o mnium memorabilem Etruriae 2 Eccuinam veterum . seu Graecorum , seu Romanorum Scriptorum, dum de . Etruscorum rebus agerent, non Prae multis Etruscorum oppidis, Arretium commemoratum p quasi re rum summa Etruscarum Arretinis potissimum populis niteretur. Pervolutate hic mihi , quaeso, his oriasi RomanoI um , pervolvite Dionysium Hali Carnass)nsem , Dio. dorum Siculum, Livium Patavinum, ' Polybium Alega lopolitanum , quos non Scriptores veterum historiarum, sevietiam Poetas p Videre in his est , Arretium an op. pidis & civitatibus Etruscis, honoris saepe Caussa , usi minatum. Legere est, Arretinos, pariteritatque Clusi nos & Volaterranos , auxilia Latinis contra Tarquinium
Romanorum. Regem misisse. Cernere est, Arretinos, niversa Etruria ad arma contra Romanos concurrente;
Sutrioque oppido oppugnato , pacis consilia agitasse , si/mulque cum Cortonentibus & Perusinis, missis Romam legatis, inducias. in triginta annos impetravisse . Erat Arretii gens Cilnia, praepotens atque opulenta: r quae quum ex divitiarum invidia apud Arretinos laboraret ι
inde ab eorum seditionibus ortum marrant novum helatum Etruscum , quod & magnum.& dissicile , i tamen brevi, seditionibus iis sedatis , Cilniaque getate cum Po Pulo in gratiam tandem reducta, restinctum. suit. Alia
385쪽
quae ita Arretini, Volsinii, Perusini, oratoribus Romam missis, composuisse seruntur , ut quadraginta anianorum inducias cum Senatu Romano intuerint . Inse quentibus postea temporibus , quum Annibal in Italia hellum gereret , eamque a Romanorum fide atque s eietate avertere summo ΟPere conaretur, quis nescit , Romanos magis sibi ab uno Arretio , urbe potentissma atque opulentissima Etruscorum , quam a tota reliqua Etruria, metuisse, ideoque ab Arretio moveri exercitum vetuisse , atque ab Arretinis etiam Senatoribus o sides centum viginti, eorumdem liberos, accepisse . e rumque urbi, ne quid ea tumultus faceret , validum
firmumque praesidium imposuisse qua urbe quieta, nihil a reliqua Etruria sibi timendum esse videretur. R hus ita Arretinis paratis & tranquillis , quam brevi , &quanta Arretinorum opulentia amotuit , qui P. Corunelium Scipionem, ad hellum Carthaginense proficiscentem, Prae ceteris omnibus populis Etruscis , fruis mento & armis juverunti Satis bene ac feliciter actum deinceps est cum Arretinis, donec in Syllanorum iudem temporum acerbitatem inciderunt. Ο tempora iliata Syllana l O tempora illa misera & calamitosa, di que & multum & Arretinis & Volaterranis , ceterisque municipiis deplorata , quibus Lucius Sylla, quod contra se a Mario stetissent, & civitatem & agros ademit lcauippe Arretium municipium fuit longe nobilissimum,
ex eo hominum genere, ut ego quidem opinor, quorum universa civitas in civitatem Romanam venerat . Nondum enim tunc ante Syllanam Calamitatem Arretium in coloniae jus transierat: ut minime ego proh λ-
re vobis possim, Viri pereruditi, quod arbitrati estis ,
fuisse tunc Arretinos ex eo municipum genere, qui in civitatem ita Romanam suscepti ellent , ut suae municipes simul essent & civitatis & coloniae. Arretinis igitur Lucius Sylla, PaIiter atque Volaterranis, & ci-
386쪽
vitatem & agros ademerat: quorum caussae quis ignorat, Marcum Tullium , hominem eloquentillimum , eumdemque in civili jure versatissimum , ita patrocinio suo adfuisse, ut . quod ad agrum a Sylla publicatum . sed non divisum , attinebat, Volaterranos & Arretinos in sua possestione retineret; quod vero ad Romanam civitatem, apertissime di constantissime negaret, civita tem a Sylla Arretinis & Volaterranis adimi unquam Potuisse, eaque de caussa Arretinae mulieris libertatem contra Cajum Cottam. hominem Romanorum dusestissimum , vehementissime atque acerrime defenderet. Tanti Ciceronis interfuit municipii Arretini dignitatem atque libertatem , pro summis Arretinorum in se meritis sartam tectam conservare & tueri. Iam vero Ataretium , colonis eo a Sylla milIis, coloniae jus obtinuerat , ut municipes iidem simul essent suae & civitatis & coloniae: quo etiam , lege postea triumvirali , . novam coloniam deductam fuisse . historiae Romanae Scriptores testantur . Unde etiam tres illae Arretinorum appellationes celebratae, Arretini veteres, Arretini Fidentes , Arretini Iulienses. Quid tibi ad Plinium in
mentem venerat, Hai duine doctus me , ut ex hoc truplici Arretinorum nomine oppida Arretinorum tria re& loco diversa excogitare sp quasi scilicet , semel atque
iterum Romanorum colonia Arretium deducta , non Potuerint novi coloni. neque vero debuerint, tum imter se. tum a veteribus Arretinis , cognomine aliquo
separari ac distingui. Itaque, Harduine, Arretini veteres nuneupati, qui & veteri municipio erant, Arretini Fidentes , quos dictator Sylla , Arretini lulienses , quostiiumvirali lege Augustus Cati lar , colonos Arretium de duxerat. Hanc vos etiam, Viri pereruditi, mecum ia-tebimini, esse Plinianorum verborum . sententiam . Vudetis hic, Auditores, me, dum de rebus Arretinis &reconditiori ulumaque antiquitate diligentius aliquid iris
387쪽
vestigo , locum me Plinianum , perobscurum sane &ancipitem , obiter declarasse. Quid enim minora illa Periequar ; quae homines veterum doctissimi , iique diali gentissimi investigatores antiquitatis. minime sibi praetermittenda esse duxerunt, vasa Arretina, eiusdem sere pretii atque Samia , & calices Arretinos, & lateri tium murum mirabili altitudine Arretinum p quid talia panam atque etesiacam & consemineam de vitibus Aria retinis p quid uvas Arretinas p quid alia in primis memorabilia , eaque rariora Arretina 3 Quanm illa prae
clariora , atque ad Arretinum nomen Commendandum accommodatiora Arretinae urbis decora atquc ornamenta , quae a doctrina atque ab auctoritate summorum claiarissimorumque virorum ad ejus urbis gloriam proflu-Xerunt i Quorum omnium loco unus tu mihi esto , vir
nobilissime , Cai Cilni Mecaenas, qui Ceteris omnibus doctrina atque auctoritate longissime antecellis, quippe qui patrocinio litterarum tuo, liberalique erga doctos
homines beneficentia, id sis consecntus, ut , quod nemini adhuc cuiquam mortalium contigit, tuo ipsus no mine Mecaenates liberalissimorum studiori im patroni appellarentur, ii nimirum, qui doctorum hominum eia gestatem opibus suis sublevarent. Tibi, Me aenas, viro locupletissimo , equitique Romano splendidissimo, patria, Arretium ricujus etiam genus ad priscos Etruriae reges reserebatur. Namque atavi tui, reges Etruriae . Unde vos tandem , Auditores, antiquam Arretii inter cetera oppida Etruriae dignitatem atque potentiam Colligere facile possitis: qua ex urbe reges in tota reliqua late Etruria dominarentur . Quid enim tu mihi male ruditus Etruscos illos reges de Mecaenatis majoribus , optimates dumtaxat, virosque primarios atque opulentos, non qui vere reges fuerint, intelligas p Scilicet nulli unquam antiqui Etruriae reges exstiterunt, ex quibus
Cilnia gens pernobilis atque patricia oriri apud Arreti
388쪽
nos potuerit. Atque haec quidem intcrea fatis, Auditores , de veteri dignitate atque splendore urbis Arretianae . Nam qui Clemens sertur Arretinus. maxima vir nobilitate , & cum Vespasiano Imperatore assinitate devinetiis, non fuit ille quidem , ut doctis hominilius visum suit', Arretinus', sed Aristinus. Nunc milii quisque vestrum animum ad subsequentia tempora intendat, cum Romano Imperio labente atque inclinato, eadem plane
fortuna, quae eeteros Etruscos, Arretinos quoque Variis casibus & calamitatibus afflixit. Longam malorum Iliadem contexere esset, Auditores , si , qui biis subinde incommodis Arretina, 'respublica est conflictata, atque in maximum saepe distrimen adducta . ea vellemus omnia in medium proferre. Quid enisti malorum urbs Arretina non perpessa est 3 quas eiades non accepit pruae pericula non adivit J a Gothis & Longobardis emueliter habita, bello a Florentinis saepius divexata', civilibus misere factionibus agitata, tyrannidis jugo indignissime oppressa, in servitutem data, Florentinis di-ΤVendita, ac tantum non fundatus perdita . Quibus dismnibus malis ereptum divinitus Arretium , ita nunc omnibus rebus oninique Iaude abundat a C floret, ut privi'stinam felicitatem suam, quam, re mannie Etruscae vigente', antiquitus habuerat, cluti videsicet inter Etruriae capita numerabatur, Aufie tandem lveluti postliminio
reeepisse videatur ζ' Nam . Deus hone i qiiid unchram' est beatiorum fortunatiorumque civitatum Etruriae quod non civitas etiam Arretina pariter atque illae . vel etiam aliquando prae illis civitatibus, iactitet atque ostentet Θ Quid enis dicam de stu urbis 8 jacet Arretium in/campis amoenis & perjucundis, situ communito, atque ad adspectum praeclaro. Quid de aeris sa lubritate k aere Arretium fruitur puro & aperto, &si alibi tota Etruria, maximo temperato. Quid de fertilitate agrorum quae fertilitas tanta est agri Arretinia magna fructuum frugumque Omnis generis, frumenin
389쪽
tique in primis copia atque ubertate , ut Arretiu m in istius Etruriae horreum esse videatur. Quid de Arretinae urbis opulentia ξ quae urbs opes sibi maximas ex uberis rimis atque amplissimis agrorum proventibus Comparavit. Quid de Arretina nobilitate 8 quando tota longe
lateque Etruria nulla est antiquior. nullaque purior , atque jam inde ab Etruscis regibus illustrior nobilitas quam Arretina . Quid de urbis Arretinae gloria ab urbis p tentia, & rerum gestarum magnitudine ξ quando nulli alii populi Etruriae, peraeque atque Arretini. armis iafinitimas regiones propagatis, nobile Praeclarumque argumentum Etruscae Florentinaeque historiae suppeditarunt. Quid de sapientia atque virtute civium Arretin rum p quae mirum in modum eluxit, cum Arretini , semetipsi in libertatem superiori memoria vindicantes . sexaginta viris creatis , rempublicam per se suam aliquamdiu felicissime atque sapientissime rexerunt. Quid de litterarum apud Arretinos studiis , omnique gener doctrinarum P de quibus paullo post aliquanto nos uberius , Auditores . Quid denique de xeligione , singularique in Deum pietate civium Arretinorum p quandoquiadem ita semper Arretini jam inde a Christiano nomiane suscepto pietatis religionisque studia coluerunt, mihi ut plane quovis tempore persuaserim , Deum optumum Maximum religioni illud Arretinorum retribuisse, ut summo eos ex discrimias, extremisque ex Calamutatibus liberatos , in clarissima rursus Etruriae Iuce collocaret. Veteri historia proditum est, eandem a principio Arretinis, quae ceteros Etruriae popuIos illus ravit , Christianam lucem /ffulsisse , quae Decii Imperatoris tempore tam altas validasque tradices in Arretinorum animis eger l, ut Pergentinus ac Laurentius fratres,
nobiles adolescentes Arrptini, litterisque satis eruditi, simulque cum iis viri etiam quadringenti, pro Christi ni nominis consessiope mortem Arretii subire minime
390쪽
omnium dubitaverint. Ο nobile illud & praeclarum spectaculum , neque hominibus modo , sed etiam caelo ac terris admirabile l cum in Arretinae multitudinis conia spectu videre fuit, adolescentes duos, summo loco natos . eosdemque fratres. ipso aetatis flore, post acerbissimos cruciatus, mori alacriter pro Christo, & fanis guine suo, tanquam semine , Christianam religionem in spectatorum animis progignere, atque, ut ita dicam, procreare. O grande illud in posteros exemplum, a que in omnem aeternitatem memorabile t Quam exemplum illud valuit ad religionem Christianam apud AN retinos confirmandam, atque etiam in dies magis magisque augendam i quam etiam multo Post tempore reia ligionem Donatus vir sanctissimus, atque in omnibus &divinis di humanis disciplinis eruditissimus, sanguine suo gloriosaque Christi confessione constabilivit. Hic ille est Donatus, Auditores, Pontifex Arretinus, qui Saturo , eximia homini 1anctitate, in Pontificatum successit: quem Donatum cives Arretini tutelarem suum &Patronum urbis praesentissimum venerantur z cujus quum egregia & singularis sanctimonia, ac mira admodum facinora in ore omnium versentur, tum illud maxime crulebre ac memorandum visum est , quod Zenobium Tria tinnum , virum Senatorium, hominem praepotentem , copiosum plane atque locupletem, Christianum reddi deest . Donate, vel hoc unum benefactum tuum quam gloriosum atque illustre ad memoriam Arretinae, atque adeo Etruscae nohilitatis 3 quo ex facto tot ac tanta Pr merita tua, Donate, in Arretinam urbem exstiterunt , ut affirmare propemodum posse videar, quod admirabile videri potest, & tamen verum est, magis te unum, quam ceteros simul omnes Arretinos Pontifices, plurimos illos quidem, & magnos viros absit verbo invidia de re Arretina promeritum fuisse. Nam quod Pontifex Arretinus dominationem suam mirifice ampli,