Codex Theodosianus T. 6.1

301쪽

286 Lib. XVI. COD. THEOD. TIT. X.

Zosimus pariter lib. . cap. δ. memorat Valenti. niano Imp. defuncto, Sirmi ulmine τα βασιλῆα i. e. Palatium, Forumque concremata fuisse, visumque harum rerum peritis, haud prosperum resp. portenium hoc esse: ἔδοξέ τε τεις τα τοιαυτα πλειν δει-

Secundo, degustandi vox obseruanda: degusatum κυμως, pro tactum, disiectum, derasum, exu stum, delibatum: Haruspicinae vocabuIo, ni fallor proprio: Quod & Lucretius operae priores in specimine nostro dudum edito vitiose Lucanum substituerant lib. a. pers Na. inde transtulit.

Nec cum subsilium ignes ad tecta domorum, Et curei summa DEGUSTANT tigna ιυ-besque. Pro quo idem lib. I. Ambesse, id est, ambedere

Ignis enim superauit re AMBENS, multa per-os P.

Ut & Lucanus lib. 1 vers. a . Frangentem Fluctus sopulum ferit, aut latus alti Montis ADEST. Eodem sensu Virgilius tra.A .v.371. de Iancea infixa.

summum DEGUSTAT vulnere corpus. Omitto similia, ut Lambere, &Ambustum, περισε φλεγμενον, περικαυτες de qua voce vide Cl. Salmas In linumρ.δ o.M. Par. Tertio, Fulguris vox hic P. Odio te tui: ubi dx Fulgore positum pro fulgure: &utrumque pro fulmine seu κεραυνοβολω, ex Augurali etiam disciplina: Glossa: Fulgur, απαπη. Fulgurat, κεραυνοι. Sic & Suetonius tactauio cap. u. Cum lecticam eius futur perstrinxiffsit: & in Domitiano c. I. ToIfulgurafacta nunt itaquesunt. Sae. pe ita plinius di alii. In Glossario κεραυνοβολιονημερnον, Fulgor diurnum. Item, κἈραυνοβολιον αποπρωι, νυκτερι)νον , fulgur submanum. Quarto, Obseruantiae vox non transmittenda. Obseruantia quippe seu Obseruationis, quam Grae. ci in eodem argumento παρατήρη ν vocant, vox

hae in re propria quoqoe: id quod testatur titulus Opitis 1a. lib. a. Plinii de Obseruasionibus, quo de Fulminum generibus, portentis & Diis fulmina emittentibus tractat, & cap. y . Cicero quoque lib.

a. de distinat. non unc loco: inter caetera e. ty. Valet

autem in fulguribus Obseruatio diuturna : in Uentis ratio plerumqxe coniecti/raque adhibetur. Quid eguitur quod obstinatum sit in fulgure 8 Et paulo post:

Natta vero salua, aut ara legum de coelo tacta, quid habent olyeruatum aut petulum t Simplex etiam semandi νox eodem pertinet, seruandi de coelo cumicisset vel ton Misset. Quinto, Porrendendi vox attendenda, non incommune, id enim vulgo notum, verum in Haruspicina & fulgurali scientia Plinius lib. a. e . FZ. Existimant non vltra de em annos portenderepriuata: fulmina: publica non estra tragesimum annum, &c. cum a prima carit parte venerint re in eandem

coneesserint, summa felicitas portenditur. Sexto, Verba haec estpendenda Scriptura cosiectar Responsa' scilicet, iudicia, sentendas, praedictiones Haruspicum diligentis Iime & scrupulosissime olim inScripturam redacta non coniicio , verum comperio ι quQ- modo & mox hae ipse Di dicitur Interpretatio, deflatu Amphitheatri scripta. Cicero de haruspicum responstra. c. ιo. Quod in agro Larisiensi &c. ScalpTψΜ es, postulationes esse Ioui. & de oracu.lia interpres Sophoclis in Traebiniis: ελς γαρ τους χρησμον δεχομενους παραχρημα γράφειν, ῖνα μὴ

λαθωνται, moris enim erat, Pt responsum accipientes id extempla adnotarent, ne Dieret. Et Phitollor-gius lib. I. cap. a. τά των ἀναγνωτεις, oraculorum lectiones, memorat. Porro COLLE. CTAscriptura recte dicitur, de re scrupulos quaeque ad numeros agitatur, & Pro Prie quidem, quod minus notum. Ita ι. V. svr. de suscemoribus: facultates diligenti descriptione coliecta ad incit noti iam deferantur. Et apud Scriptores alios; apud auctorem de coloniis p. rto. Πί . Iar. Edit. Goes. collectus iugerationis modus, essiecta terrisoria, id est, agri

mensura collecta, descripta in scripturam redacta Sed & l. r. de appellat. collecta gesa, id est, inscripturam redacta. Imo Apotelem asticae doctrinae vox haec propria, de Mathematicorum &nruspicum decretis.Et scriptura collecta nil aliud est . quam οἱ τυτελισμα γραφία. Ita apud Spartianum in V νο cap. . Gid si non recte constillatio eius collitias, quem credimus esse νicturum 8 Apud Ammianum Marcellinum pariter lib. 2ρ. c. a. Quamobrem constH2rtionem Principis codegisset. Et Firmicus 2. M illi es. cap. 23. Hac omnia si digenti ratione fuerint COLLECTA, s s beneuolarum mul volarumquestistarum missuras, locorum vim σβnorum repa num potesates sociaueris. imo. idem Firmicus passim toto opere hac voce hoc sens a utitur. At enim cum insolens haec mihi quoque aliquando dicendi ratio videretur, scriptura collecta, vel tenta-ham hic, non&asseuerabam, reponcndum , scriptura coliectum, vel frictura cosiecta. Nempe ex haruspicina dispersas Ac dissipatas sulmine stricturas seu reliquias in aceruum diligenter collectas, sacrificio facto condi solitas notum est. Lucani lib. t. U. si de eo locus insignis.

-- Aruns pessulminis ignes

Colligit cae terea taci o cum murmure condit. 3 cm locum vetus etiam Scholiastes Iuvenalis Satyria 6. PersFII. enarrat. Acron quoque ad Hem libri de arte Poetica, reliquias fulminis vocat. Reliquias, inquit, fulminis Pontifices cum sacrifito sepeliebant. Sane & colligendi verbo utitur Seneca I. de ciem. c. 7. Ecqui1 Regum erit Iulus, cuius n nmembra Aruspices colligant Z Reliquias igitur istas stricturas dixisse forte coniiciebarn Conflantiniam, proprio & στέ πω vocabulo: Qualia pleraque hac lege occurrunt: Degustandi, Fulgoris, Obseruantia, Portendendi, Conscietudinis, Denunciationis, Interpretationis, nctus. Certe etiam Suetonius Octauio cap. V. pefringendi vocabulo hae in re ceu prostrio usus. Cum lecticam eius fulgur perfrinxisset,

seruumqze prHucenIem exanimasset. Seneca 2. Naturat. - . Voluerunt admonere eos, quibus aduersus Peccata hominum fulminandum est, non eodem modo omnia siste incutienda: quadam frangi debere, quaedam elidi re DISTRINGI, quadam admoneri. Vbi etiam quidam Codex pro frangi hahet STRINGI: vide & cap. sa. Et alioquin quid rin. gere, ferrique frictura sint, ex Virgilio, Plinio, Nonio, Glossis iam notum est. Item quo sensu Virgilius lib. I. υ.ess. dixerit Tiberam tringentem ripaso pinguia culta secantem, id est, exedentem, imminuentem. Et haec quidem etiam non improbabilia visa nonnullis: cum quibus tamen quod de fulguritia addunt nihil commune habet. Verum ra- linenda isthaec omnino lectio, scriptura colum. Septimo notetur, consuetudinis vox , quae& ipsis hie propria: vi l. a. in M. svr. de maleficis. Octauo . Denunciationis vox: quae & ipsa non in genere tantum Omnibus prodigiis communis, ut in superiore illo Uirgilii, P odighum canιι, re tri-ses denariciat iras, verum & Fulguralis disciplime& Harum

302쪽

& Haruspicinae propria fuit. Seneca a. Naturai. tatio, & Plinius lib. a. cap. 13 in fulgurum mye

cap.i . Quicquid fulmine denunciatum es. Atmni. Pratatione eo profecit scientia, va ventura aba finito anus Marcellinus lib. Io. e. s. Sorim DENVM die praecinat vide & Symmachum lib. b eps. 'CIABAT ei supremam pνodigiis ingeremibus mul- Vnde ipsi interpretes, Ammianus Marcellinustis. Nam apud Sirmium FVL M EN excussum U. cap.3. Dicta &sententia. Vetus instrapuia RQ P Λ L AT II panem incendit, &c. Nuntiare, de- mae apud Gruterum XXI. . nunciare, pronunciare dicti Haruspices,& libri fulgurales. Vide Suetonium Octauio cap. V. dc Am.

cis, ut & ipsi diuinandi artem exercentes dicuntur α τελειν apud Ptolemaeum & eius interpretem. Nono , Interpretationis quoque vox resque Propria, signataque locutio: Cicero I . de diuinat. c. o. aut fulgura interpretantium, &c. praedictione monetur. Tacitus tib. I. An itum c. - . Vis fulgurum non abax Postremo, & Tactus, vox hic propria. Sed cuius crebrior. Et mox : Secutaque haruspicum Interpre- testimonia passim obuia.

Tariispuli in disti plina multis retro seculis comprobata. celebrataque est: usque adeo futurorum praesensio, vitio generis humani, semper aceu pia fuit. Quotus enim est, quem non tangit sutunarum rerum scientia λ Qui, adhue repertus cst, qui constiterit in rei praebentis contemplatione 3 Una suturi boni vel incerti cogitatio phaesentium malorum onere deiectis χΙatio est : di is, quem possessio bonorum heatum satir , futuri cogitatione spes suas erigit &attollit. Ille quodammodo miser esse desinit: hic iam beatior euasit. Ea certe res effecit, ut essent homilies, qui publiee arte quadam, non enim di, aut instinctu, innatuque diuino, sutura praenunciarent. Illi sunt augures haruspices, eoniectores aliique, quos diuinos olim appellabant. Non est instituti nostri docere, quam multis in rebus consultatoribtis se praestarent: quoddam tamen e multis sublegi illa iuuabit. Erant enim, qui vateς eonside rent, an parentibus heredes existere debererit, & an Ohuentura eis aliqua esset hereditas. Epictetus Ariani lib. ti

e Ouis, seniorre, ἐυχαριτοῦ M. storia, Marcus Tullius lib. 2. δε diuinat. c. 7. alii Thesaurum inuentum iri, aut hae ..tisa. semeni v xiuram Heuut, quid sequamur. De matrimoniis consultos augures Porphyrius tradit περὶ ατα hivi. qui votintihus aus/iciis, sorte respondebant, in matrimonium coiri. Lapis antiquus : COS. AVG. P V B. CL. AUDQU Eq. TR. ANTONIAM. VOLUMNIAM. VIRGINEM. V o LENI. A v S PI. E. PARENT. suis.

COEMIT. ET. IIII E A C. I N. DO. DUX T. Nuptiis auspices intervile solitos, notius est, quam ut plura in id verba sumenda sitit. Videsis Iuvenal. SH. XU. 336. Glossae vetetes, austex, pronubus, παραυ- e. Elegans est iii primis locus Sixti PP. e libro de ensiliuιὰ, A fandorum enim idolorum euuura omnis mali eouse .s,iuirium irAnis. Haec tu ma rimoniorum ceti uors spiciis, quando retrius a plantur dier , quanis coniunnionis borosinuatur, quando ne quies in sint ominis iucurratur sollici 'oediti nil cura sis Immolatoribus & vatibus comitatos Imperatores ad bellum processiste constat ex Onosami. Siro v. cap. t . par s. - ἀγὲ

Cieero lib. i. aee Humat. Exnctis reTibus nabit publice flue auspiciis, nec domi, nee militia fereb tur. Verum proce dente te inpore tota res haec fallaciis, ae nugis anilibus statere. & ad quaestum S superstitionem excogitata videri eoi pit. Ipsi quoque haruspices, utiqtie plani homines, de perfidia consessi, necati sunt, rescrεnte A. Gellio lib. e. ς

ni aliam id, quud consuetiidine pridem obtentum est, ct in vita hominumi altas egit radii es, non nisi lotigistimo temporis trami Potest obsolescere, extirpariqtae. Et non vulgus solum aut proceres , sed etiam principes, atque illi quidem non rei modo Romanae, sed totius orbis moderatoreg propagarunt: ct, quod peius est, ct ei constantius ineuishuit, Fet πρωτος εν τοῦ ζατιλώω διέλαμ νε αριτια be, ut est in epistola Callae Placidiae Augustae ad Theodosium Imp. quae extat Chalaeaeon. Onςu, Parid. p. a6.sue. vi loquitur liistinianus Nouest. 7. be τῆς κριτιav.κες στι M.ς ὲν βασιλεύσis ἁρχnaτῆς exstitit: certissinum erit in pollicentur inerementum delicta, quorum auctores sunt Principes. Harii iees igituleonsulere S interrogare Constantinus bae De. permittit: ipse enim μῆντεσιν ἐπειs o πεπεραμ λοα, ας α θῆ πe πῶσινια stam spe κατωρθωμιμυς ἡ σου, Ut seribit Zosimus lib. a. post 68ς. sed eidem postea bonam mentem Deus dedit; eius

enim superstitionis stirpe 0mΠ demum exscidit, auctore eodem Iosimo a. libr. a. pag. sit De Pal o

303쪽

Aut eaeteris. J veluti Amphitheatris. Duusatam J Erudite Godostedias Lueretium ad temmon;mu citat; ideoque vellem operarum mendum eorrectores sustulissent, & pro Lucano Lucretium substituissent: est enim vers. 392. lib. a. de rerum natur. Fulgore. J pro fulmine: Glossae Latino-Gr.fleor. Irραπῆ, fulgurat, κινα-si, quod est fulminat. Nonius tamen distinguit de disserent. Verbor. dc Cicero lib. 2. δε diuinat. e. vis. Si fosserit, si tontieris, se tanum aliquid erit de earlo. Excerpta de Veterib. GloK. tonitrum, βρυντ, , fulgur, ἁφρακὴ, semen, κεραυν de. Fulminum gene a vario sunt, ut puta fulgur diuin, fulgur submanitin, in Glo T. Graeco Lat. Sed hare aliis foriasse trafflata sunt. EM. obserua u. J Haruspieum Vetus amicitia dicitur l. r. supr. de malo .

siti ae portendat. J Festus, portenta, quae quid porro tendumr, inicent. Glois Latino gr. portendis, σημάν9 διὲ τ hac.

Ab m, spiribus. J Vetustissimis temporibus Decemuiri ad libros Sybilli nos adibant. Varro de stenicis originibus,

lib. t. vi resertur a Censorino G die not. cap. ι7. p. 8o. Cum multa portenta ferent, ρο murus octurris, qtia Iunt inιra portam collinam ct f. uilinum ιυ caelo omni iacta, ct irio IV, o, Sibullinos Deeemuiri ad Eoi, renuntiarunt, mi Diti patri 9 Proserpinae, tu i Tarentini in Campo Martio A reni. Mareus Tullius is diuinat. lib. I. cap. 4 q. Quoties Senatus Decemviros ac Iibros ire iussi' ede. SediConstantivus ex veteris etiam obseruantiae ni re, iubet haruspices consuli, si quid ex operibus publicis degustatum suetit: intelligit autem fulguratores ἰδικῶς appellatos, ut 3pud Ciceronem ct Non. Marcell. ex quorum d. stiplina fulmina proeuraban tur. Valer. Max. lib. I. cap. a. Aul. Gellius i. q. cop. s. cuius Noctes illustriores a nobis factas, ducente Deo. proximis nundinis emittemus. Ergo si quid fulgore, seu fulmine, disiectum, transfixam, eorreptum, insit om ei, fulguratores consulebantur, ut, quid significaret, pronuntiarent. Hine fulgurales libri, qui ad eam arteiii pertinerent. Cieero lib. zJ. de diuinai. c. 3. Anami n. Marce Ilin. IV. a. e. i3. D Idriptura. J Mendum subesse putat CodOsredus, sed dccendi potest, nihil mutandum: se infra, quae de tactu Arib. seripia es. Haruspieum rς sponsa scripto forte constabant, ideoque mandat Constantinus diligentissime seripturam collectam ad se referri. Non inficior tamen valde probabilem esse Gothostedi emendationem, ut pro seriptura Iegatur picturo 3 stricti ras, inqnam, ct fulminis reliquias si inima diligentia colligebant, Sc sepeliebant: nam solemne fuit κερ-νοπλῆγας sepelire, non cremare, quod liquido constat ex his Euripidis velli. bus in Supplici

Qiso, didici nondum animaduersos ab iis, qui de fulginibus dicere occuparunt: & quoniam Artemidoro stimniorum coniectori non Parum allucent cap. 8. m. a. ideo praetermittere nee potui nee debui. M Minam Ilientiam. J De locis tactis ad Senatum referri solebat, ut videre est in ea Ciceronis, quae est δὸ bis Up. Uhous. Idem de divinat. lib. t. c. 4o. Det tu erissm a Senatum Iubes tari Privernatis. Constantinus edidit ad notitiam suam perferri de nunciationem ct interpretationem. Oi pii. J Fulmina quaedam erant publica, quaedam priuata: haec sacrificiis domesticis expiari prohibemur. Simillier Syn. Ancyr. ean. 24. ct Concilii Bracharens can. 7o. lustrandae domus causa non licet ali. quem appellare. Eam autem denunciationemJ Virgilius AEneid. lib. 3. v. 366. Prodigium canit, & tristes denunciat iras. Sen. IV. a. nai. quaes. e. 34. iniicquid fulmine denunciatum est. Atque interpretionem.J M. Mill. lib. I. 4e diuinat. c. o. QVae est autem genr, ut qua tauitas, non aut emis metidum aEι monsra , aut fulgura uterpretantium, ore. Praedictione moueatur 'tiis. d. MEIH Glossae Graeco.Lat κοαυνο δε, tactus. Virgil. m. Meolicas ecl. l. U. IR de φώ rarius evereus. Cornei Fronto: bidentes, Deus fulmine tactus. Et conuenienter Glossae Latino.gr. H n M, τ.πος κεραυνοπλὴξ. Icti sitio que de eoelo dicuntur, Cieer. m. r. de diuinat. Au Mys M. I Ad PHMipem reserebantur haruspicum interpretationes, ut supra ad nostram Irientium. Com

304쪽

vicem PF. P. C, EssΕΥ superstitio: d) Sacrificiorum aboleatur insania. e) Nam quicunque contra Legem ' Diui Principis ' Parentis Nostri, & hanc Nostrae Ma asile udinis iussionem, ausus fuerit sacrificia celebrare, g co Npetens in eum vindicta, di praetens h) s mentia exeratur. Acc. Mai cellino & Probino coss. 34iJ.

NOTAE

b consaviii θ' GUtiniis nomina reprii enda hier vide con ularia nudos ana. ID. e Cia iaciana prima, R Q art. editio habet M. Aistianum: Tiliaria habet a a Myalsum. ID. d) pex; isionis voce idoloris .n euitus seri ne indieaur: Ita quoque i. 6. λ'. haee duo iunguli tur, operam Iaeri ιis dare , vel, colere I mutieris. Et lege pr x. uuianquam omnis supersisto eruen a sis. ID. ce' μνον Minutio Feliei e. ah. In . Insania, de iis dicitur, qu e cur fiant, ratio nulla est, quae, ut vel ex Eu sebio constat. a Mciestas e dinina abibnt, imo per qliae iniuria fit i eo: egendus est Isb. 7. Arnobii. Quaee hoe insania verbo non animales tantum hostiae, vel humana saeri scia, iraducuntur, sed quaecunque tandem eriseia. ID.' Lex Constantini M. notetur, qi a is sacrificia vetuit, quae hie abest: d Tqua ni x. ID. si Constamini Magni. ID. hi Clitaris re sacriseia. vide & Arn bium, Iib. I. pag. gol. an . Eint. Memech. ID ih Proens sententia, id est, stipplietum praestiis me dilatione aut venia. m.

CONSTANT is Imp. lex, de T F M p L i s extra muros Vrbis Romae positis non ex studendis.

OvAM OVAM omnis superstitio d) petatus eruenda e) sit, tamen volumus, ut AEdes Templorum, quae extra muros isὶ sunt positae, intactae incia r lptaeque Consistant. Nam cum ex nonnullis, vel Lud. rum, g vel Circen si um, vel Agonum omgosuerit exorta, non conuenit ea conuelli, ex quibUSPopulo Romano praebeatur prisca ruiti sollemnita, volubptatum. h Dat. Kalend. Nouemb. Constantio iv. ij S. Constante m. AA. coss.

tenenti, tribuenda haec lex est, paliter ut superior ι non Constantio, ut quidaui putant, ct inseriptio quoque perperam praesert. Πλ

e In Titiana erat, audienda: unde facias, eradenda. Quod non admittost m.

nendum hie omnino, Consianiis ML se Constante coss. id est, Anno Domini 3 . a. si quidem Carust ιι, eui haec lex inseribitiir, Pr.esectus Vibi suit Anno Domini ιqa. 343. 3 q. non autem Anno 3qο. ut docet vetus ili. Notitia Praesectorum Vrbi. m.

305쪽

CossTANTINI Magni liberorum quinque leges ordine, aduersus Gentilitiam superstitionem, sacrisicia, & Templa sequuntur : puta duae

CossTANTI s. lex a. & s. tres CONSTANTII, Puta lex x. f. quibus, omnibus superstitiones

Gentilitiae, Sacrificiaque de quibus ut & de holliis in genere, hic agere ἀπροσδιόνυσον prohibentur, Templaque de quibus in genere, ut & de Templis Christianorum, agendi pariter locus non est) occludi iubentur; at non & destrui: Idque quantum ad superstitionis & sacrificiorum prohibitionem attinet quod Constans t a. profitetur) exemplo Constantini Magni Patris sui, qui sacrificia Idolorumque cultum sustulit; quod certe praeter d. l. a.hoc ris. Eusebium, & Theoὸ ore tum lib. I. c. ar. testatur

φὰτατο, κρο πωτης βοελλυριας, promulgatis legibus ιurpes lustrationes, orgia foeda, cunctasque abominationes cessare iussi. Nam Zosimi locus lib. a. cop. v. quem huc alias nonnulli referunt, ad Aruspices proprie pertinet, quod ad i. super. iam ostendi. Quin & Templa Gentilium Constantini Magni edi.cto, excisis prius Aris & Scholis, occlusia fuisse,

Praeter Orosium, lib. I. cap. ag. insin. Thendore.

tum, lib. F. c. at. scribit idem Constant. Mana IT ibid.

fiesusulit aras, ct clausi delubra. Imo Hieronymus p.26a. Gronico, etiam Gentilium templa euersa ab eo fui Te scribit. Quod & Cedrenus Anno eius 26. & 27. factum scri hit pag. ausi Edit. Reg. τῆν κατα τῶ ν

simulacris, eorumque fanis evertendis operam dedit. Et vero Euna pius quoque, invita Edesse II. Edit. Commetis. celeberrima tempIa a Constantino euersa fuisse disertis verbis tradit: - ιντι rος, inquit, τά τε ν ἱερῶν επιφανεςατα κατα ἐφων, Constantinus fana toto orbe celebratis a euertens. Et tamen Iheodoretus d. cap. ar. Constant in Umtempla demolitum abicine negat. Verum de hoc plene ad i. a. de sepulchri stol. vhi ostendi, factum id demum circa extrema Constantini, a Consulatu

Dalmatii & Zenophili, id est, A. D. 333. Libanius

sane ipse tale aliquid indicat, in orat. APOL a1 pag. Isti. Edit. Morest. Spoliatos equidem a Constantino Deos, τοῦ πλουτου, at non Ac sacrificia eum prohi- huisse vel templa etiertisse, sed Constantium. Et

orat. καπα των ἱερων, quam edidi, ubi de Constantino Magno F. 3. ait: τοῖς ἰεροῖς εχ πατοχρημασιν, τῆς κατα νομεως δὲ Θεραπειας εκινησεν ἡδὲν is, αλλ' ην μεν εν τοῖς ἱεροις πενια' παρῆν δε οραν απαντα ταλλα πληουουμενα, sacris pecuniis us es. nihil vero de cultu solemni immutauit: Uerum penuria quidem in templis erat I atenim omnia alia imple a videνe erat. Et mox rursum β. 9. init. Oτω τοι ν κ' τύ σεσυληκοτως Constantinum

Magnum intςlligit MD1αονευουσιν, To μυως - ενιτας Θυσίας προῆλΘε, παρει ' αλλα τις NTω μεγάλην τὴν περι τα ιερα χρηματα, δε vir δικUM, sam, quia re eius qui spoliauis meminerunt, iliud equidem. quod adsacrificia nonprocessis, missum faciamus , sed qwsnam tam magnas poenas dedit ob sacrarpecunias remplis detractur Z &e. Et haec quidem de Constantino Magno. Quod Sacrificia attinet, Libanius in eo salsus, quod ea a Constantino Mario vetita negat: aperte enim id profitetur Conans filius eius bae hue a. hoc iis. Id vero factum ut dixi sub extremis Imperii eius annis. Patris igitur exemplum secuti Constantius fleConstans, quod Soetomenus etiam scribit, lib. i. tap. 17. in sacrificiis abulardis, aris idolisque exscindendis, & templis occlud ndri: κοψ τοῖς απρω-

ρις voveις επιιηφιθων Λ κή ωὐ1ους τιθεντες νομους, κατα των Θυειν - ξοανα Θεραπευειν, - αλλως ε ληνικως θρησκευειν, επιχ ποάνlων, ne olum paternas leges consarmarent, verum etiam proprias de integro terrent, contra eos, qui stra care, aut simulacra cole e , aut gentiliumsupe syrtioncm quoquomodo exeriscere prasumerent, &c. L e Constantio viderimus ad eius leges.

Nunc de CoNsTANTE. Sane ipsemet profitetur l. a. sese Patris exemplum hac in re sequi, in superstitione, inquam, gentilitia prohibenda. Ergo Constims utraque lege , Romae ornnem superstitionem cessare, sacrificia aboleri, imo per Praefecturam Vrbis nominatim l. 3. superstitionem

omnem erui, id cst, aras & idola exscindi voluit: at non & aedes seu aedificia ipsa templorum dirui: de quo posteriore postea. Sane de Aris exscisis, fidem facit quoque, Ara Victoria, in Senatu seu Curia Vrbis Romae, Constantis imperio diruta:

de quo queritiar multo post Symmachus, rela tione ad Valentinianum, 1. hi epis.I . lib. Io. N. inde ea restituenda agens, & exempla in utramque Partem Principum colligens: Merito, inquit, Diui Constantis sectum diu nois stetit: omnia vobis exempla Pitanda sunt, oti e mox remota didicistis. Quo loco Symmachus Magnentii iactum tacite opponit, qui ut lacrificia nocturna, ita de Aram proculdubio victoriae, restituerat. De Templis quoque a Constantitii filiis occlusis fidem facit I heodoretus, d. .aI.

ceperat, eius quoque filii paternis insuerunt refigiis,& Soetomenus lib. P. cap. 17. de quo dicam ad i. . in . Sed & huc omnino referendum est, quod Iulius Firmicus Maternus, hoc ipso tempore ad

Consa itium G Constantem scribit cista M. POST LxcIIa I A , inquit, TEMPLORUM in maius Dei virtute

sis prouecti, ni istis hostes, propagastis Imperium,

re mutato ac comenuo temporum ordine, 0 ne Iumentes ac solentes undas calcasis Oceani sub remis vestris: incogniti iam nobis pene maris υnda con- trimuit O insteratam Imperatoris faciem Britannus

expauit Qui locus ad Constantem, harum legum auctorem, proprie pertinet. Hic enim sui id obiter moneam hoc ipso Anno a. quo data est lex s. FaANCos νικῆσαc rοσπονδὰς Pι καρώς ἐποίησε, vincens Romanorum subditos sciri S post Francus

deuictus l quentis Anni 343. principio)caeua hyeme

BONONIA, Galliarum urbe, digressius, in Britanniam nauigauit: vi ex Libanii βασιλικω, Ammiano Marcellino, initio lib. go. Socrate, lib. a. cap. to. S ZOmeno lib. S. cis Hieronymo in Chronico,& subscriptione legis F. Dpm de extraordinar. mune-νU. liquet: quod tamen Annalium quoque Ecclesiasticorum Conditorem fugit. Excidia autem Templorum vocat tutius Firmicus, Propter ea occlusa, eorumque aditum praeclusum, aras & imagines

excisas.

Ergo Constantis studium magnum fuit in omni superstitione penitus eruenda, quem ut Catholicum, cuiusque fidem alias extollit, & inter ea tera Eccle. sias donariis repletas ab eo commendat Athanasius sol. ad Cosantium p. ora. Mi . Colon. At in aedibus tempIorum euertendis, ac nominatim Romae, Iulio

306쪽

ihi Episcopatum tenente, vel ad Romam, Constantini Patris exemplum hac leg. s. Constans secutus non est: quanquam non deessent, .qui per haec ipsis tempora profanarum aedium quoque ruinas serio suaderent, quod propositum suit Iulio Materno, tib o de errore profanarum Religionum, ut ad Constantium, ita re ad Constantem hunc ipsum scripto: vide nominatim p. v. ρύ. yy.M. IVos er. Et vero id a Constantio factum ex Libanio liquet, oratione funebri in Iulianum, p. 273. Edit. Morest.

sacra vero G delubra parsim clausit, partim defoditer profana renunciauis , atque meretricum ha bitanda concessi. Et ex altera orat. υπερ των ἰερῶν . de quo ad i. in . At Constanti mens alia fuit hac teg. s. in Praefectura certe Urbis Romae, pariter ut per eandem fraefecturam Urbis Romae sepulchra destrui vetuit, ante hiennium l. r. s V. de sepulchro violato Ita quidem, ut nec eas Ades Templorum, quae extra muros Vrbis Romae essent positae, dirui velit. Extra oppida scilicet &ciuitates, in agris, in itinere, frequentia templa fuere : de quibus quinque insuper aliis huius ii tuli Legibus agitur: puta l. D. M. I . IL I inst. hoc tit. De iisti m est & hic Lihanii Locus, orat. υτες των ἱερων, ad Iheodosiurn Magnum g. 3- πολλοω υιεν ἐν υ; -κ, πολλω λ εν παιοις εφά

dem templa aeuesque in mont mm later bus.multa in ρω- ni levi fusum: in unaquaque Dero riuitate extra muros, initium reliqui corporis : ab huiusmodi quippe rectoribιus maximam istoritatem fore exis marunt. Us totum orbem quem Nomant incolunt, em Iiaris, ubique id reperies. Ulai vides etiam rationem lio. rum templorum extramuranorum. Sed idem Pluribus mCX templorum excidia in agris deplorans, TIλμα τε μεν ουν καν ταῖς πόλεσι, το πολυ δὲ ἐντῶς ἀγροῖς, idque patratur quidem etiam in

γεγεννηMενα, κοω δια πολλων γενεων εἰς τους νυν,ντας άφισμένα, κού τοῖς γεωργουσιν ἐν άυτοις M

κπι τεκνων κω βοων κω τῆς σπισξομενης γῆς κωτο πε γαυμε,m: οδε τουτο πεπονθους αγρος ἀπολωλεκε. καω των γεωργῶν μετα των ἐλπιδων ταπροθυμον ματην γὰρ ηγῖντ- πονήσειν τοὐν δε- σν τους πονους άγοντων ε ξηαενοι Θεῶν: peragrant igi mr agros, Aut toνrenses, perdentes agros per templar Vbi enim templum in agro exciderint, hoc ipso is ager occaecatuν, iacet re mortuus es. Anima quippe agrorum, o Imperator, lemPla sunt. utpote qus primordia fuerunt orificiorum in agris, ac

per multas aetates hucu3que peruenerunt: a rιcola.

rumque in ipsis Jes omnis de viris, uxoribus, liberis. bubus insatis , re plantatis: qui vero iapassus es ager, pertit, atque agricolarum vna cum spe- Tom. VI.bus alacritas e frustra quippe laboraturos sese rentur.

priuatι Dus , qua labores ad optata perducant. Vbi ivides rationem horum templorum in agris positorum, in quibus ipes omnis rusticorum fuerit., Ac ut in aliis urbibus, ita de extra muros urbis Romae frequentia templa fuere: uno verbo existramurana quomodo Ambrosius epis. Π. siu. ι .Edit. Paris. extramuranam Basilicam dixit: in viis scilicet Romanis, seu in ivi NE RE ut vocatur l. lo. t αὶ Romano. Memorat Cicero, tib. a. de legibus c. H. ExTRA PORTAM Collinam aedem Hono. ris: Festus. siue Paulus, Namiae Deae sacellum vel aediculam Ex TRA Portam Viminalem. Idem Festus, in verbo Pudicitiae, in vi A Latina, Fortuna P vi Muliebris. Ouidius 6. Fasorum, Asconius Pedia nus At Scriptores Vrbis Romae, Ex TRA Portam Capenam aedem Camoenarum. Liuius, Festus, in uerbo Manalem, extra eandem portam, Martis aedem : de qua iv Ouidius Fastor. VI. o VI.Lux eadem Martissa est, quemprospicis EXTRA

Appositum tentae porta Capena Via. Item bonae Deae sacellum, Adum Honoris, Virtutis, Tempestatis, Valerius Maximus, Ouidius. in via Latina, Herculis Templum, vide Martialem m. p. epig. v. lc Io . Suburbanae templum nemorale Dianae, Ouidius de arte υ. ορ. Fuere &suae per haec tempora Christianis Basilicae Ex-TRA MvRANAE. Vetuit extra mutos Vrbis Romae Basilica D. Petri in νia Triumphati, uti notatur init nerario Peutingeriano, cuius meri: io fit, claraque memoria fuit sub hoc ipso Cons ante, ut docet Socrates lib. q. cap. ιδ. I Athanasius epist. ad obtariam viti ag. 'L. GF. siti. p.ri'. δῖ . Edit. Cotoniens. apud imiam. cuius etiam meminit postea Sidonius ob. t. eps. F. Inter haec patuit Roma a Gesui, ubi priusquam vel pomoeria contingerent TRI-

sisus est, δή c. fle imp. HLotharius f. lib. I. Longobaricarum tit. II. Capitula quae L . Lothiaraus addidit ad limina B. Priri Ahosoo Iuxae a ciuitatem Romanam tempore II. Eugenii Papa. Nec Romae

tantum, Ambrosus i. epist. H. siu. Dist. ι . Edit.

Paris. Nec ram Portiana, hoc est Ex TR ΑΜ v R AN A . petebatur, sed Basilica noua. De templis igitur Extramuranis tantum inspec.hu urigae'. quaerebatur, utrum haec saltem demolienda essent: nam de intramuranis quaestum non fuit: nempe quod ire his decor ciuitatis consisteret.

At enim extramuranorum n n eadem ratio videbatur: quin potius quae ratio indicatur initio huius legis P hac ratione superstitio penitus eruenda videbatur, quod etiam Arcadio placuit postea ιιε. t r. cum iam etiam in urbis muris profligata essent. Atenim Constans hac lege contra, voluptatis populi Romani seu laetitiae publicae rationem obtendit, ne de haec diruantur. Nempe quod ex nonnullis Origo ludorum exorta fuerit. Quam rationem illu-ittat & hic Lactantii locus, lib. c. cap. ao. Luis rum, inquit, celebrationes Deorum festa sunt: siquidem ob natiuitates eorum. PHTEMPLORUM NO

fli, qui natalis eius 3 exhibentur, insituta sunt

propterea, quod ea te Martis ades consterata fuit. Ecce annuis Agonibus diem Natalem Martis templi transactum cultum ait Di O. Et alioquin notum,

Natales templorum sestos fuisse. Neque abscedit. O O a quod

307쪽

quod Tihieus Cosmographia memorat pag. 7ιε. M. Gronou. Tiberis insulam facit inter Portum Vrbis

re osium ciuitatem, Mi POP vLvs ROMA Nuscum URBIs PRAEFECTO Pel Consule Cas Tollv Meelebrandorum causa egreditur SOLEMNITATEimunda. Suidas Maiuniam hanc vocat voc.

ναιουριας, ibique ait, ἡδυωα θῆν ηνέχοντο ἐν τοῖς λατ ρις εμβάλλοντες, voluptatibus

re deliciis indulgebant, alier aiserum in aquam marinam conticientes. Ut ad huiusce legis sententiam redeamus. Ergo Constans noluit templa etiam extra muros Vrbis po-

CAROLI HANNsita, dirui. Ratio dubitandi haec videbatur, praeter

caulam religionis, quod videlicet hia dilutis publico ornatui nil detraheretur: quomodo alias per Urbes ipsas Templa ornatui publico conducere videbantur, atque adeo non dςstruenda. Rationem vero hane decidendi reddit Constans, a voluptatibus publicis desum tam . Quod cum ex

nonnullis Ludorum origo fuerit exorta, non con ueniat ea conuelli, ex quibus Populo Romano priscarum solemnitas voluptatum praebeatur. Quae

quidem sententia ferri saepe potest, atque ad civoluptatis ratio haberi, si superstitio aliarabsit.

BAL Is FABROTINotae ad leg. a.

r eortim cultores, ut honorem iis haberent, saeriseia saetebant, endebant hostias, ct Reeensis altari hus admouebant Hostiam, victimam, recte Latini Graniniatici exponunt grace , I. ρ 49. Sed iocularis est versio horum verborum Galeni, τὸ κριαζ τῶι ἐλουκιχέωνων Ιερ- , lib. I. περὶ σπ/ρματοe, debuerant enitit ita conuertere . caro eas ratarum AEnimalium &e. non, e iratarum Victimor M. Itaque daemonibus, και ἱκατιμνας καὶ χιλ ιιβας κατ θυον, κώ

1 EP AN TAI προσετaHον, ut ait Theodoretus lib. 7. degraeear. obsea. curist. Quin etiam idolis filios immolasse feruntur, ut inSacris Codd. legere est. Eius autem immanitatis meminit Cyrillus reni a Iulissem, Basilius Seleucus Ornt. 4 o. p. 378. Macarius homil. ir. pag. ιδ i. ct quod ni iremur, usque ad Constantini M. tempora Latiaris Iupiter homicidio colebatur. Laciantius tib. i. eup. gi. Latiaris lapiser etiam nune sanguine euisur humano. Minutius Felix δεν Octau eap. 3o. Misque ab iser Pom id Latia is viter homicidio colitur. I heophilus lib. i. ad μιobe. par. 76. S lib. I. p. Iaa. Λατεώριον vocat. Tatianus orat. corti gra . t. It s. dc Porphyritis περὶ ἀποχ. 2. Λατιαριον. Nec igitur Hadriani lex humanas hostias prohibens, auctore Lact. a. e. ri. rebus a factis recepta suerat. Constantimis aure in saerificia penitus sustulit, ut atominatim hae leg. continetur, quod etiam Constantius confirmat. Ea re Const.nuimintraducunt Z sinus lib. a. p. 686. Se Eunapius Sardianus; auctor autem anonymus apud Suidam ait, Eima pium de Constantino, γρεδι ν φλ. νάῖους.

Chllo Li HANNIBALIS FABROTINotae ad leg. 3.

Tinmolare quidem, di simulacra colere vetitum est, sed fana conuelli deformarique prohibentur. Constantinus oceludi iusserat; imo si fidem hic habiturus est Cedrenus, haud quaquom spernendus auctor propter meliorum scriptorum λυσοῦ αeμάλα, Constantinus ἐυσεβῆς, templη Christo vcrae religionis aut lori, addixit. sic enim ait pug et 2 . Ieατει δὲ κώ πρῶτον ον, τους σῶ, ἰδωλων ναους αποδώοχα τοῖς πω xeor ῆ ἁλερωμίνοιe inela Atqtii Cedrenus idem preg. 2 contraria ilicere uidetur his omnino verbis 2 τους δἐ τλ ελλα:νων ἰδωλικους ναους προσιταῖε καταλλίθα , κέ ἐκκλησraς οἰκοσο ι , καὶ τους γουταυ πρeσώδουα ὰὐτῶο δωροῦ θω. in Od pro ratione temporum fortassean erit intelligendum, ut Constantinus Christiali ritiusdem amplexus non protinus aedes templorum euerti iusserit, 2λλὰ γῆ παλινώα ριμμμενος ε'ς εαθοe, cum Paganorum aliter insaniam eo hibere non posset Uerum omnis serupulus nondum abseessit. Sic enim . scribit Theodoretiistib. s.c .ao. de Constantino, N ς ζ κατελυηεν, αλ 1 me ἀναιωνισὰταξι. Et Conllantinus Mantis.

Fortasse non male: quasi Constantinus prinei pio templa quaedam Christo dedicarit, quaedam claudi iiisserit, &postremo quaedam deiiei vosuerit. Templa eum clausisse Freculphus etiam seribit Tom. II. lib. 3. cap. υθ. & eap. υθ. lib. 4. ct Nicephorus reries Bosor. Lb. ia. eap. as. quem alii deinde Principes inseeuti sunt. Diuus Augustitius epis. ad Mareimum Madaurenseni: videtis certe simulacrorum templa partim siue repres arsine collatse, parιim diruta, paraimela a, partim in usus alios commutatur ipsaque simulacra vel confringi, vel incendi, vel inclum, vel destitii Λι1kabulas se Ii potestates, quae aliquando pro simulacris populum Christianum persequebantur, victai or Aomitar, non is , Φαώenantibus, sed a mortientibus Christianis, O eontra ea em simuloera, pro quibus Christonsti occidebant, in peis ' μοι egesque ostiisse. Certe sullamis Parabates conqueri videtur, quod Christiani templa diruerint ct aras, apud Cyrilliuntu G. eontra Ialian. pae. 6o7. & Constantinunt lucos succidisse, fanaque in his substructa deposuisse, Theodoretii, auctor est δε erise assen. curand. lib. Io. pag. 144. Gelasius autem Cyzicenuε ua. Gncil. Nic. I b. i. enp. . diserte scribit, edictis Constantini gentilium templa euersa si iste Tὰ τοῦ xeiτου φρονῶν, iΠqvint 3 - παγτα Xeι ,αν e ωψ, ὁ: XριGaiae

καὶ πυνι δυας θωραχαι προτεν,9. Porro Constantius hoc ter. templa 'destrui Vexdt, Oecludi quidem iussisse, sed dirui piohibuiste patris Exemplum secutos Constantium & constantem scribit Nicephorus d. e. ts.

308쪽

Ludorum.J Templa eorrumpi vetat Constantius . maxime quod eis debeatur vel Ludorum , vel Circensium, vel Agonum origor si quidem ob templa Deorum honori dediexta Ludorum interdum eelebritates institutae simi, ex quibus voluptas populo quaeritur: Proinde rationem habere putabat Imperator, ut intemerata consisterent, ne squalerent ct considerent ea loea , unde pridem Iudorum editiones, ct populi solemnes laetitiae traherent ortu uisu tim, quod lueuiente cuin primis Dis Cassius edocet tib. Oo. his admodum verbis et c. νye δῆ τν τῆ Αὐγου τὰ ιν ὴ ἐγεγεω r. , ηγ-IOντο ιι , . rπω, ου' δὶ ἐκπιοῦνον δὸ,-ετι ἡ τοῦ Apeως vaος ti τάυση κοιiρωτο, καὶ διὰ τοῦτο ἐσησ- ἁγῶσιν ἐτετίμουρο. Videns DL 43. p. ars. His ludis praeerant Sacerdotes , ut non uno loco Tertulliantis indicat. Solemnitas voluptatam. J Vndo ludi suum initium capiunt. Sic voluptas usurpatur in L i. ct 2. C L sest. de Spena evI. de inst. I. q. b. t. Trebellius Pollio in Guievis G . s. a os dies vota retibus publicis inputotat. Viri Tertullian Symmachum. Sed quoniam supra dictum est, Constantinum M. teinpia Cluisto csnleerassi, imo Cyrillus Hierosolumit. Careeb. i . p. 3 9. scribit, eum ecclesiam Hierosolyniis aedificasse; vidcamus eur sancti talis praeeipux patres Templorum substri' stimarin improbare videantur. Cyprianus de Molor. v..uis. Quos inro temptam hnbere post Deus, cuius temptam to ηr est ni V M ' Eι cum bomo latius maueat, istra unum ae laeuum υimoniae Misi strii, laetisdam 'In nos aridieanaeus es mente in nos o consecron respectore. Arnobius lib.6. Non uia enim delubris, nai temptirum eum subfruct nibus bonoramur' Quin imo Zeno Ptiam Citiensis emptis opus non esse

contendit, neque sanctitate censeri polle, quod a fabris vel opificibus consedium sit: ite enim se ibit libro de Republica , ut apud Originem relatum est lib. t. covi cu in pta. δε quem errorem hausit postea Petru,

de Britis. Videndus Petrus Cluniacens. lib. I. ep. r. & a. Isidorvo Pellis Ures lib. a. ep. a 6. ait, Apostoloruin tempore nulIa templa sit iste, siue ut ipse loqὶ it ir ἐκκλησιατήρια. Christiani tamen clanculum comteniebant, ct plerumque in eoemeteriis. Clemens . rea: . lib. 6- ωρ. Vn. άπαζα set τως δι συλαθρακεχω ἐ. 64 -iiram ..c

Cue ergo deinde templorum aedcs excitarunt 'st quidςm tu pectas, molibus marmoreis situ Bas, Isido Pelus d. Visiolis in sto. Sophronius, ut resertur Synod Niς . Vct. q. pHi QSy. duro & argento dediealba. Cyrili. Hierosol. ca ecbes. Iq. pag. 338. ego didisi, genti ςs Deos suos delubris, & templorum substructio hibu, honoraste, ae si templa Diuinitatis portionem constit iς iit, & Veliit maiestatis imaginem referrent.

istea uocabant. Cyprianus, IIieronym. Rusinu. Aquitςiens bs. σc f. lib. iv. c. I. Si haec ita esse eDedis, Dyr, O se uera me ad Dominieum. Itinerar. Hierosulymit. Dsimisicum minae pM Aristidivis: Christianorum inquam empla nihil aliud fuere, quam domus orationis, πικοι προσευχους, in quibus scilicet fidei es De iam precaren tur, uenerarentii mite utique nrelius, quam in domibu priudiis loci 'te profanis. Est quippe ibi, Ut adiri, dum pie seribit Anastasius in Adriano a.sperialiter resperita AEDDπx: δωρος ubi angelici orZiner pro populo do, ri

here in me tria in veteris possessionis Paradisi, ad Orientem positi, unde primus homo. ptis quain ini Praeceptum insuper habuisset, extabatus fuit. Videss D. Basliutu.

309쪽

294 . Lib. XVI. COD. ΤΗΞOD. Ti T. X. CONsTAN Tii Prima hoc titulo lex de TEMPLis occludendis θSAcsti Et Cras prohibendis.

PLAcutae, ormibu* d) locis adque urbibus uniuersis claudi protinus Templa, &accessu vetitis Omnibus, licentiam delataquendi te peritis O abnegari. Volumus etiam cunctos Sacrificiis abstinere. Quod si g) quis aliqui norte huiusmodi perpetrauerit, gladio ultore sternatur. Facultates etiam perempti fisto decernimus vindicari: & similiter a diligi lii Rectores i Prouinciarum, si facinora vindicare neglexerint. Dat. Kalend. Decembr. Constantio iv. o & Constante ii. AA. coNSS.

a) Lex s. ca . IV. eod. ιis. Sed & hane Leem memorat Barcimus Anno D. 3 6. num lo. I i. Ahest ea a Baliticis, teste photio , Nomocanonis tit. D. cap. 4. quod nulli serme Pagani in Orbe Romano suileieliant: Continetur tamen lyarat illis Graecis: tib. i. tit. ii. . I. GD TH D Rib Constantino haec lex male tribuebatur in editis Codicibus Iust. quod in ultima editione emendam. ID. ea Taurus Pi . Italiae sub Constantio imp. ut doeet vel lex a. svr de eνου. mit ann. lex g. si pr. de exanionib. Fuit autem Praefectus Praetorio ab anno D. 313. ad Annum 36 . vide Noti iam , ct Confutar. Theod. m. d) Πα ταχῆ, ἰω πολισuν, εν ἀγροῖς, ubicunque, in υrbibus, in agris. Sozomeniis. ID. e) Dὸliisquenili, id est, consulendi, diuinandi vel et lain saera celebrandi: vide Commentarium. ID. t Perilisos, quos hic usecat, Pefunos vocat Iex 7. infra de qua voce mox. ID

i 2stod si aliquiis forte Diui*ρdi perpurauerint, ct mox, sernantur, in editis Cod. lust. ID. h funiri, Cod. I. ID. i) Qui sub dispositione Praefecti Plaetorici Dere. II .

k, , ,. Gusantis VI. id est, Anno D. 333. quia ab eo demum anno ea pit Taurus Praefectus Pretetorio esse. ID. In hune Annum incidunt Dieeunal, Constantii a P d Arelatem ambitoso editu celebrata. ot ex Ammiano diseet Ahion. Pagi in Critis. Πα Annsi. MVstu. F. G. .dde dissertat. laypat. p. ira. Et ex his Tricennalibus lueem etiam capit haee lex. RITIE E.

ONs TANTII lsrap. tres constitutiones sequuntur.

claudi, coriticiaque aditus omnibus praeludi iubeti tur & SAc Ri Ficta omnibus interdicuntur, conastitutii me ad Taurum praefectum praetorio Italiae Anno D. 3 3. enitiata: cuius proinde hypothesis non ad omnia loca, quae imper; o Romano gubernabantur, pertinet.

sacriscia sane ab eodem caepe prohibita iam ad . a. supr. Ostendi, di fidem facit lex s. o. inseri ubi dicam. Sed δι Libanius orat. υπερ τοὐνι ων, quam edidi: vhi iussi ila eum ait, uηκε Hγω - ις, νι nusi hi sacrisiicia ferent. An de . Templ rum occi sione nunc videamus. Templa ia tur Genti. liunt , ut a Constantino Magno, ita & a Fili seius oeci ala fuisse seruter Theodoretum. lis F. c. a . cuius verba retuli ad i. s. supν. S Omenus quoique lib.

re Ariplos ubicunque posita , siue in urbibus siue agris, occludi iusserunt. Q ibus verbis dubium nullum, in in Sogoin enus ad hane quoque legem respexerit. Ori in mo sic e Gersa ab eo templa nonis nulla, S l. ibanitis ostendit orati funebri in Iulianum,

εκ' ει σε, τους-κατεσκαιε, τὰ ς δεβεβηλους ἀπο- φη. ς, ποννοις oncειν Mωκε, sic a vero re delubra parti/n clausit, partim defodit. re profana renuncta. tit , atque meretriculis habιtanda concessit. Et oratione υπερτων ἱερων, de eo agens, καθῶλε, inquit, νεως, Vbi 3ddit magno labore constitisse his templorum e cidia proPter eorum insignem structu-

ulla templa circa se consitus ιν dono dedit, haud aliter atque equum ac mancipium, aut canem vel phtulum

auream.

Causam seu finem occludendorum templorum hanc reddit Constantius: Vt accou vetuis omnishus, sic n/ia delinqueni perditis denegetur. Suspicatus iam olim sum, cum in litinc titulum scribe rem, δυσφραιαν & hic euitasse Constantium, quam euitare loliti i'rincipes s. pe, ubi curiositatem tu consiliendi artes perstrinxere. ita Constanti nus O t. supr. de maleficis. ΝΛstus Aruspex semen

sAM. Et Valenta manus i. a. stupr deq&xstionib. m. isatis tantummouis reos, stravIE NEFANDA DICTU sunt, conscios aut molientes. Nisi quis mallet pro delinquendi, hic de fine quaerendi legere, ut in hac eadem re l. a. inse. finem quaerere salutis aliena dicitur, & Horatius I. Carm. II. Tu ne quaesieris s ire neos, quem mihi, quem tibi Finem DI Dede=int Leuconse. Et Taci mali, Ia. Anna cap a. Scrabonianus in exilium agitur, quas finem Principis scrutaretur. Pro quo alibi dicitur super, seu de salute, & de capite confusere apud Tertullianum Molog. cap. n. Paulum S. sentent. tu. 2 .F.I. Syartianum Seueroe. T.& LIZ. in .stem Fata scrutari Tacito Πλισ. c. M. Ac de vita interro. gare & respondere , Firmico Ma hes lib. a. cap. Pst. verum nihil hic mutati dum . qi in priori sententiae adhaerendum: Nempe delinquendi perdiIis appellatione

310쪽

tione illud ipsum indicatur , quod de fine Principis consulere. Nam quod quidam putat hoc velle Constantium, templa claudi consultius esse, ne stiperstitionibus nondum soluti simulacra Deorum

venerandi rapiant occasionem, hinc alienum Pro sus est. Quod Perditorum nomen attinet, eo nomine Christianos quondam Gentiles insectati. Tertullianus Apolog. cap. vltim. Propterea enim desperari o perdιti existimamur: Quia salutis suae curam nullam habent, παραβαλλοπις, απονενο μενοι, deseser z. Ingenium velox, audacia perdita. Poetae. Κυρι-ς

etiam de his, qui in dominos quid moliuntur.

Tertullianus Apolog. cap. a . Dice rebellantium ergastulorum, &c. erumpunt aduerilis nos, in quorum

potestate sunt, certe impares se esse, re hoc magis perditi, &c. Λtque hoc sensu hoc loco id accipiendum. Generalius vero apud Iulium Firmicum de

errorprofan. relig. pag. U.M. Gronou. ad calcem Mi. nurii: Sic sunt elementa a perditis hominibus cons crata. Idem p. a . perditos homines religioso sermone conuenio, & mox . mens perdita. Quanquam &perditos eo sensu dixerit, quia a Domino Deo ad Idola sese conferrent. At enim νerba ista Firmici,init. annuis perditorum commonitionibus, ad diuinationes omnino pertinent. Idem M tb. a. cap. vll. Ma thematicum informans & in fruens, quomodo ca ste artem suam exercere possit; Non enim oportet, inquit, perditas mentes hominum diuinis initiaricerimoniis , sed nec occupato animo re perdita cupidi late poliato.

Igitur, cum Sacrificia prohibita iam, templaque occludi iusLa fuissent, attamen quod haec lex indicat Iudicum conniventia, ik Templa nihilominus a icubi adhuc patebant, & sacrificia porro quae-oam clam agitabantur, atque ita perditis quiburdam

delinquendi oeeoso, id est, de fine Principis Ma i

gOs, de eis consulendi, quaerendi, patebat : A quibus alioquin variis sese subinde legibus vindicare Con ,

stantius necesse habuit. Inter alias L M. c. supr. δε maleficis: vhi haec verba notentur: sqms Magus, &c. aut certe aliquid horum simile exercens in Comiatatu meo vel Caesaris haliani fuerit deprehensus. Ammianus Marcellinus tib ιν. cap. L. in Anni 3S6. ρο-

stis. In Castris Augusti, per simulationem tuenda

Maiestatis Imperatoriae, multa EF nifunda perpetra bantur. Namsi quis super occent oricis,pet occursa --

sela, vel smilis Agni gratia CONSULUISSET

quenquam P ERITUM. Quod & Theodosio Magno euenit, antequam sacrificia penitus prohiberet:

vide l. r. I. f infr. Itaque haec rursum prohi- here Constantius necesse habuit hae leg. sub seueris lima poena capitis, & proscriptionis bonorum , etiam Rectoribus Prouinciarum connium. tibus, imposita. Porro, si quis coniecturae locus, atque haec lex recte

ad Annum 3s3. a nobis refertur, tum eadem eius

ferendae occasio suerit, quae legis prox. F. Magnentit, inquam, tyrannis seu tempora; Atenim fallitur Alciatus I. Darergon s. qui occasionem huius legis, atque hanc legem ipsam putat, quam Cassiodorus, imo antiquior eo Sozomenias, lib. V. c.sJ memorat. Pertinet enim ea lex ad ADTptum 2 Alexandriam. Atqui haec lex data est ad Iaurum P P. ita hae scilicet,& ad Italiae Prae Leturam pertinet. Omnia scilicet

loca atque urbes , hac leg. sunt, q- per eam Pra fecturam erant, non omnes, quae Romano Imperio gubernantur, quod non nemo alioquin prodidita

Nempe ad inscriptiones suas coarctandae 1bnt ita,& ex iis explicandae, leges, quod docuimus ad i. a. supr. de me Catholica. Quanquam non nego hoc

ipsum & per AEgyptum a Constantio factum. CAROLI HANNIBALIS FABROTINotae. empla elaudi Iubentur in omnibus locis, qui Romano Imperio gubernantur, ct iterum saerifieiorum mlubetur

infama.

Delinquendi. J Aceessu templorum vetantur omnes. atque ita licentia delinquendi perditis denegatur; hoe est. generaliter templa adire non licet, unde perditis etiam tacultas eripitur. Non omnis fortasse, qui templum ingressus est, continuo Deorum simulacra veneratur, sed ne , siaperstitionibus nondum soluti, peecandi rapuant oceasionem , templa claudi consultilis est. perditis. I Iul. Firm. Matern . de errare. profan. velis. Annuis perditorum bomisum eommonitionibus cte. & ibid. sustini saerarissimi Imperatores elementa a perditis hominibus consecrata. Soerilissis assinere.J Qui sacrificauerit gladio consumetur, cx perempti iacultas addicetur fisco. Vinii namilla o gratio

6 Ψs δὲ Φοῦ καυτὸς ἰηπιουργοe, καὶ πατηρου πτα giμxrat, ουδὲ κνίσσης, ύδὲ Me ἁπὸ - vsῶν καὶ θυμιαμε ν -δIM, hiisὸι d. ἡ σιλ-α ἐυωδία, ἁ-Ἀγιῆς καὶ ἁπροσδεῆς. Quin etiam hostiarum immolationes adeo Christianis inuisae, ves Dei praeeepto non commonerentur, animalium caedibus abstinerem: nec tamen plane dissitetur Arnobiu, genere quodam eo nomine videri nos inhumanos, qui, vitae produeendae necessitate subacti, de mortibus inno. xiorum animalium auxilia quaerimus. Ex diuerso dicebant Pagani DeOa suos. νῆ λοιβα καὶ σν κνισεν, ThemdoretuS Curation. lib. r. pag. io . Arnohius diceret, nidorem eon sectari, reseique δε enisis, lib. 7. Caeterum haeelex prima est Otac Ius. - ἡκ βασιλιι ὰ, ut scribit Photius Nomoean. tit. H. cop. q. quod nulli sere

Pagani superestent in orbe Romano ἱ est tamen in Paratiit. Gracessum M. R ἔis. b

라틴어 텍스트