Codex Theodosianus T. 6.1

51쪽

COMMENTARIUS.

ON TANTiI Imp. nouem ordine Constitutiones sequuntur, de Episcopis & Clericis; de eorum videt ieet immunitate, priuilegiis & tiro. Hae certe lege, siue Constantii ea, siue Constantis est, quae Epistola est, ad Clericos emisia, immunitatis Clericis tributae tres species continentur de sanetuntur. De Immunitate a muneribus persona lihus fuerunt iam superiores Constantini M. Constitutiones, lex t. a. p. Quae quidem immunitas prima est, quae Clericis tributa fuit. Successerunt postea aliae, cuiusmodi sunt tres quae hac leg. continentur, imo iam autem tributae sanciuntur. Ad

quam quidem legem, inter alias Constantini M. filiorum leges, pertinet, quod de his Sozomenus scribit l. i. cap. ι7. ubi de Religionis Christia uae pro

αια γεραίροντες; ad earum autem erum incrementum,

ipsiquoque imperatores plurimum contulerunt, quippe qui non minore studio, quam eorum pater, Ecclesias foverent, Clericos eorumque liberos ac famulos pra. uilegiis s immunitatibus honorarent. Prima igitur immunitas est, ut Clerici eorumque mancipia,id est, coloni a nouis collationibus immunes sint: est ab extraordinariis &superindictitiis. Quam quidem immunitatem ab eodem Constantino Clericis tributam haec huius legis ver ha ostendunt: Iuxta sanctionem, quam dudum meruisse perhibemini,s vos, re mancipia vestra nussis nouis collationibus obligabit. Itemque lex I4. inst. vers. Diui Primiis ripis. Ab extraordinariis igitur norninatim collationibus immunes facti fuerunt a Constantino M.& Constantio Clerici: at nondum ab ordinariis &Canonicis, puta censu possessionum suarum nomine: Qua parte varie ius constitutum: vid. l. Io.1 . IV. U. inst. boc tit. de quo ad eas leges. Imo& agri Ecclesiae ipsius pendebant tributum, quod idem ruritis os endit L i F. infr. hoc tit. & de eo solem. nis iam est Ambrosii locus in orat. de erad. basili- eis. Si tributum petis Princeps non negatur; agri Ecclesiae soluunt tributum. Idque etiam agnoscit Papa Vrbanus, Causas. Qu. g. Can. ar. Sed &Valentiniani epistolam recitat Baliarminus, ubi haec inter alia extant e Roni Episcopi tributa pensi tantRegibus. Sed & Caus. II. Qi. c.aδ. ex Ambrosio haec inter alia reseruntur, Si censum Filius Dei sotais,3 quis tu rantus es, qui non putes esse soluendum pSecunda Clericorum immunitas est ab onere Metati, ut ne hospites suscipere cogantur sorte exercitu aut Imperatoris Comitatu transeunte: de

quo Metati onere fuit tit. pecularis βρον. lib. 7. ubi consule Paratriton, ac nominatim ibi, Quinam ab

hoc onere excusarentur . seu immunes essent.

Postrema Clericorum immunitas , est Clericorum negotiantium, de qua Clericorum negotiatione sunt in uniuersum hoc Codice nouem Consti tutiones. Aduersus earn nuper luculentam dissertationem edidit Renatus de Valle, cui titulum fecit Hipparchus de Religioso Negotiatore. A LUralistitur eouatione Clerici negotiantes immunes praestantur hae let. id est, ab ea auri, argentive collatione, quareti negotiatores seu mercatores fisco dependunt, de qua fuit peculiaris ris. svr. lib. N. rit. r. Igitur clericii quamlibet negotiantes a lustralio uri tollatione sunt immunes, quod seqq. comti Melonibus modo coarctatum . modo ampliatum suit: puta l. 4o. I IT. inst. boc tis. At t. l. F. II. svr. de lusidiali collat.. Nam aliquando non nisi optata

Clerici ab hac collati e immunes suere; ut d. I. I.

stantii. Λliquando intra certam solidorum quanistitatem negotiantes, ut I. I. svr. de ius ali collat. Et sane ab hac mente est quoque haec constitutio, pariter ut dex ses isse. quae immunitatem Clericis alimoniae seu victus causa tantum negotiantihux tribuunt. Et ab eadem mente stat L U. in . ubi Clericis Copiatis immunitas haec tribuitur, si exiguis admodum mercimoniis tenuem sibi victum vestitumque conquirant. Quod ostendit, no dum eas omnium Ecclesiarum diu trias tum temporis fuisse, ut Clericis omnibus alendis tussicerent. Quare quod Secundum) ideo negotiationem alimoniae causa Clericω exercuisse, dc exercere necesse habuisse, & sic ne cuiquam graues essent, haud veritos, aut erubuisse, industria dc labore pio victum sibi quaerere. Quam horum temporum historiam Baronius praetermittere non debuit ν Qui tamen idem, ut&Ciacconius, invita Iulii Pontificis p. st. hanc ipsam constitutionem emissam cenia

sent in gratiam Spiridionis Ep. Trimituntis in Cypro, ex incerto nitae Spiridionis Auctore apud Metaphrastem, die ia. Decembris: ubi ita Scriptor ille de Constantio: Porro autem θmnthrix quoque, qui sunt partium Ecclesiasticarum, Sacerdotibus inquam G Diaconis, primus lege decernil immunitarem : absurdum esse iudicans, eos, qui Regi immoreali attributi sunt ad ministerium, Regi mortali soluere vectililia. Notaturque ad oram illius loci

haec lex 8. Verum lex illa non huc pertinet, sed ad census immunitatem, de qua ad ι Io. Ad Clericos negotiantes redeamus. uidquid

Imperatores eos tulerint, certe Patres olim cum

negotiationis quaestus hic iam illiberalis esset, eos

non probabant. Sulpitius Se erus L I.siacra histor.c. U. Tanta, inquit, hoc tempore ammoseorum habendi cupido veluti tabes incesse: inhiant possessionibus.

Praedia excolunt, auro incubant, EMUNT, VEMD VN TQ UE, quaestui per omnias udente ais qui me.

lioris proposti videntur, neque posidentes neqtie N EGO TMNTES, quod es multo turpiu1.sedentes munera

expectam, atque omne Pisa decus mercede eorruptum

habent , dum qua si venalem praeferunt sanctitatem. Hieronymus epist. a. ad NHotianum , de vita Clericorum . re Sacerdotum , pag. s. Tom. I. Oper. M.

Hancos apud Gras. Gerach. Negotiatorem ciericum, re ex inope diuitem, ex ignobili gloriosum, quas quandam pestem fuge. Et mox, Cui nundina, fora placent re platea, ac Medicorum taberna. Sunt fle plura aliorum Patrum his similia, quae coniatessit diligentissime R. a Valle in Hipparcho, toto

opere . ac nominatim g. 3. a num. I. qui duci tamen superiora loca omitat, neque etiam ad huiueCodicis leges, quae in hoc argumento veriantur, dc

sunt numero nouem, ullo modo oculos reflexit.

Negotiatio certe ultimum Clericis interdicta ab Imperatore Valentiniano II l. Nouesta ra. Nos ad priuilegium, quod hic continetur, redeamus. Atino e priuilegio non ah ludit ii ldd quod datum a

Theodorico R. apud Cassiodorum II. Variar. go. Rauennati & Mediolanensi Ecclesiae, de uno Negotiatore adsignato Defensoribus Ecclesiarum illaiarum, pro expensis Dauperum, ab Omni Monop

lio, Siliquatico, & riuraria pensione immuni. Tandem praeter tetra Constantii super ἀτελώα

Clericorum, quae hoc tis. occurrunt, est ad illa eiusdem Imp. Anno Domini 3 s. quae continetur

Edicto, quod ad Episcopos & Presbyteros misit,

eum Athanasium ad Ecclesiam suam remitteret: quam memorat Athanasius Apol. a. pag. o. si v

52쪽

ciuilibas functionibus deque Fi Lias eorum: Constantii

' . Gnstitatio.

IX. sa) Idem A. Seueriano pro c. Asiae. J

CvRIALI Bus muneribus, atque omni inquietudine ciuilium iunctionum exsertes eun cnos scin Clericos esse oportet; Filios tamen eorum, si Curiis obnoxii tenentur, in Eoelesia perseuerare. d) Dat. sta. Id. April. Limenio & Catullino coss. f3 9.J

o)-bee lex a Coae sis. Extat apud Baronium A. 3 9 n. vlt. forte hanc etiatu intelligit hae v. iis .

H Al. Aebin, quam voeem hahet Tiliana Misio, ubi tamen perperam initium ortiva Vox occupauit. Cuiari a

Mit. utramque lectionem praesert. ID. .

e Etiam Miniitros, ut l. 7. Dpr. etiam Athanasianos , de quo mox. I cd) Quid his verbis intelligatur, mox dicam. ID.

COMMENTARIVS.

EIM Musi TATE Clericorum a ciuilibus muneribus, ατελεες , ἀλεῆ γησια, est hac quo. queConstantii Imp.constitutio, qua lericosi minuisnes esse iubet, quicunque tandem illi sint; etiam Ministros, ct inferioris Ordiu: s: ut L 7.supr. a Curialibus muneribus & ciuilibus iunctionibus: Pariter ut antehac pluribus aliis constitutionibus immunes esse ius Isi sunt, I. I. a. p. fur. Hoc addito tamen, ut Filii eorum in Ecclesiis perseuererit, fi Curii obnoxii non sint. In qua, & ad quam, quinque sequentia obseruanda veniunt. Primo quidem, hoc Constantii quoque seculo, Clericos, ex Curialibus factos; quod docet quoque lex 9. svr. de Decurion. ubi plenius. Secundo , Clericos hac tempestate coniugatos fuisse, nec matrimonium impedimento fuisse Clericatui, sed coniugatos . non minus quam coelibes, ad Sacerdotium ad in illas, quanquam post susceptum Presbyteratus ordinem , Uxorem ducere non liceret: neque ad ministerium Ecclesiasticum admitteretur is, cuius uxor adulterium commisisset. Quod alioqυ in de Constantini M. temporibus testatur Neoca sariensis can. l. 8c δ pag. aII. ZIZ. seqq. Tom. I. concic M. Harduin. Gangrensis can. q. p. D . Tom. eod. Concilior. his verbis: Quicunque discernit a presbiero qui νxorem habuit, quod non oporteat eo ministrante de oblatione percipere, anathema sit ; & famigerata Paphnutii historia. . imo. Athanasiius, horum ipsorum temporum Scripto in Episola ad Dracontium in fine, pag. ρ Tom. I. Oper. Edιt. L f. ait sese Episcopos, imo ocMonachor vidisse, qui ex matrimonio antequam Promouerentur ad Sacerdotium, vel statum Monachatus & Continentiae, contracto, filios genuissent; nequo id obstitisse Clericatui, ut liquet vel ex Eusebio lib. 6 de demonstrat. E Nec cap. q. imo & post Clericatum indeptum nonnullis Clericorum matrimonium contrahere lieuit, nempe Diaconis, qui cum ordinarentur, in ipsa ordinatione protes arentne veste se habere uxores, nec posse se

manebant in ministerio, propterea quod Episco. pus licentiam dedisset : qui vero tacuit ent de succepissent manus impositionem, si postea ad nuptias venirent, a ministerio cessare debe hant: ut ean. lo. An ranus pag arsi. Tom. I. concit. 8c Chalcedo. nensis I . U. pag. I. ou. Tom. II. Concit. Haris in. vhi de Psalmistis Ac Lectoribus, qui frus eo niscessum est uxores ducere. De coniugibus alioquin, liherisque Clericorum, occurrunt duae praeterea

eiusdem Constantii eonstitutiones hoc ipso titulo,

puta lex to. Ac l .

Tertio obseruetur limitatio seu conditio cir- ea filios: Si Curis obnoxii non tenentis: id est, ii non patre Curiali nati fuerint. Nempe si filii ante Clericatum patris non Curialis nati sint, a Cutia cte ipsi immunes sunt, & in Ecclesia perseuerant. & Ecclesiastica immunitate truuntur: Si vero nati fuerint Patre Curiali aste eius Clericatum, Curiis obnoxii manent. Quod dc alioquin tralatilium est; puta ut filii iam nati insequuta patris dignitate non fruantur: cuius rei exempla plura profera ad i. t. fur. de Senator. 9 glebali collat. Quarto notetur, filios hos, qui in Eselesia perseuerare hac lege iubentur, eosdem omnino videri cum iis qui Iuuenes vocantur; tu quidem in eiusdem Constantii conititutione, leg. Prox ma Ist. ubi Cleri eis pariter iungunt ut , eademque immunitatς donantur, quibus denique hae rempestate soIito pluribus opus erat, ut ad eam legem dicetur.

Postremo videri possit hic lex eo pertinere, qc d Constantius Imperator hoc ipso tempore immuniis talem Clericis, qui cum Athanasio communicaahant, paulo ante ademiam, hoc ipsom et Annis poli Concilium Sardicense, restituit, duabus Epistolis, quas ipsemet reseri orita secun p. 6oo. &6o . si u. pag. 77a. & 77 . Tom. I. Oper. Edit. Lus u. Coloniens ιn quarum Posteriore Interpres αλειτουργητιαν contrario sensu incium reddidit.

cum ea voce signincetur immunitas a muneribus. pariter ut voce ατελειας in priore usus fuerat:

53쪽

momenus lis. s. eap. 2o. re Metaphrastea is νῶι male ibi Interpres Africam vertit e Atanasia Albana stam δα Tom. L Oper. At G. Edititiac notum immunitate data est. diu Prior e Va ς Vnum tantum obstat, quod hae lex data dicitur ad ad Episcopos & presbyteros, imo P pu. ς Preco Hem A , vel Achaia, ut hahpnt alii odia elesiae Catholieae. Verum dici pollit, quod re ve- I cum eorura, Athanasius, de Athanasiani ad tum est, per Asiam quoque habu itu Δ nες-lium Ala .ndriam AEgypti pertineant r qua causa etiam sibi eommunicantes, paritem per byri m L. temPUstςrior is Ia Constantii epso ad Nestorium & Palaestinam hoc tempore ipso nδduixs op q .st Prasides Augustam uicae, Thebaidis & Libyae dix ad Philostorgium lib. I. cap. ιδ.

De IMMv Ni TATE Gericorum 9 Iuuenui lanissima Constantii constitutio.

I T Ecclesiarum coetus coneursu populorum ροὶ ingentium frequentetur, Clericis ac Iu lenibus praebeatur immunitas: Repellaturque ab his exactio munerum sordidorum Negotiatorum dispendiis minime obligentur, cum certum sit, quaestus, quos ex taberna culis se in adque ergasteriis ' colligunt, pauperibus profuturos. Ab g) hominibus eii murarum, qui mercimoniis h) student, cuncta dispendia esse sancimus. Parangariarum quo que parili modo cesset exactio. Quod & eoniugibus & liberis iὶ eorum, & minist*rus, maioribus tu pariter ac feminis , indulgemus: quos a censibus etiam iubemus perseuerare immunes. Dat. VII. Kalend. Iun. Constantinop . Constantio vi. id & Constante A A.

s a Abin re bo sex a Coa. IN. Extat apud Bieonium A. D. 313. n. 33. Ex hae Iero, viansscripta sermo Ost infra vel saltem ad huius instar, illa efformata. GOTHORch 'in vis augusti nomen arguit, in subseriptione mendum subesse; Anno quippe 3so. iam Const Π lax τ'

ct is fuerat. ID.

ei Cur Me se, Episcopis inseribatur. mox ostendam. m. cd ta l. 6. supr. boe tis. Nee temere os eisνa modum populi Clertiis eonnesantur. III. le Pro tabernis; quam vorem hie nonnulli substitutam vellent: ut a. t. i . infr. Quid si leginus lati stis. m. De his ergasteriit de tabernis rursuin, I. l4. D'. de his di eo plene ad ter. s sustr. de Metatis. ID. O Tmens hie est, ab hominibus esse, pro rebesse ab bominibus: ita l. I.su . ne opera a eonlator. ab hoe obsequia esse pati-tur: ita l. 3. sustr. ad DT DL de ambitu: Neque aliud tuter ea tum ambitum atque perfectum esse arbitra ur. Ammianus Mareellinus lib. 14. es'. vis. quaμtum inter flos Uespinani fuit. Sie in I. ia. ν. l. D. de iure col. I. aeg. ID. Aereligiosis. Quare vocem esse in abese, non est qui d cum nonnullis nil leuius. m. thM H vis in vos, is votiis mercimoniis, cte. Plautus Amphuraone, Prolog. inis. m. ii De liberis Clericorum dixi sustr. Iege proxima. m. clo νε. moribus, ut L . in'. ct sensus alioquin per se satis id euine it. ID. 0ὶ Consulatus hie vitiosus .ideri possit, ut suadet non tantum Constantis Aquistinc,mem In 4nseriptione adiemim, va rum etiam iciei subseriptio : Constantius quippe Anno 3 3. in Italia constitit, non autem Constatilinopod. Proinde reserenda hae lex , vel ad anteriorem aliquem annum. puta ad Consul a m Constantii quartam; ωonsantis M. id est, Anno 1 6. a se in ordine legum, hie fuerit πρωθυυνον, Si id non est, tum Consane hi inseriptione fuerit Consans Caesar id est Gallus non Constans Augustus: atque ita vox Consantinop lite fuerit irrep illa , quae vox ob conci estim sequentia saepe in utrumque Odiem perperam intrusa. In priorem tamen sententiam potius conee do. ια

COMMENTARIVS

DR IMMvNITA TR CIericorum est haec rursum

Constantii lex e cuiusmodi de Clericorum immunitate leger. ut quam plurImae hoerit. occurtunt, ita ' octo Constantium aucto. rem habent, nempe l. r. s. svr. haec lex to.

omnes Constantii leges hoe iit. sint de hae Clericorum immunitate. De hae sane omnium maxime sensiste puto Sozomenum, lib. s. cap. Τε. LuIus

ut protuli ad ι ι. sup Prae caeteris aut in uointandae sunt hae lex lo. & lex δ . utpote omnium plenissimae; & posterior quidem ad huius instar ex preM; sic tamen ut haec Vniuersis Episcopis per diuersas prouincias inscribatur, , sie ad uniuersios ubicunque positos Clericos pertinet: illa vero I4. . scilicetὶ Felici Epistopo Rom. & ad Clericos duae ce-seos Romanae pertineat, pariter ut lex s. eam Pro xime praecedens. Porro huius plenissimae di generalis immunitatis promulgandae haec causa exprimitur, Ut scilicst Ecclesiarum canur concursu ρε puto um

54쪽

pulorum ingentium frequentaretur. Nempetrescenti. Dus iam ubique Ecclesi s , Mameroque solito pluribus augentibus, quam antea sub Constantino M.& proficiente in dies Religione Christiana ac nominatim Athanasio Alexandriae res istuto, ut ipse testatur Apologia ad Constantium e etsi his Consulibus Ariano, Ecclesias inuasisse, 6c Athanasium AleXandria expulium , farrago quaedam Alexandrina praeferat; iam solito pluribua etiam immunitatibus homines ad Clericatum inuitandi visi sunt,psa ter vereres immunitates : contra quam aliis lem poribus, atque alibi Clericorum numerum coarctari oportuit: l. 3. α sup . l. ii inst. Prima igitur immunitas haec est, quae&immum ratis appellatione hic proprie indicatur: qua intelligenda videatur immun tas a muneribus ςiuilibu S, de qua superioribus legibus dictum. αδ tque hoc eodem sensu accipienda quoque videantur illa Deis I . inst. Omnis a Grefers indos: tae conuentionis iniuria N in qua exactio is repedatur improbitasNeriani cum rem propius intueor, & Constantii studium ex . pendo, sed & extrema utriusque legis , & huiuIInquam, d. t. I 4. huius leg. ibi: Quor a Cen usculam iubemus perseuerare im here & d. l. t . ibi, immunes semper a Cen ut, cae se parari ab huius modi muneribus perseuerent 2 Quibus immunitatem a censibus tribuit uxoribus, liberis, & misi illis Clericorum; his verbis intelligenda omnino est im-nυ nitas a censebus, qua pOIIessionum nomine fisco dependuntur. Et id tamen p. stea aliquando idem Constantius recantauit, i. v. infη. vers. de his e quae uillex s. Od. lust eod. III. Saepeque pollea haec immunitas a censibus & vectigalibus infracta, nnia ta a. tum ah ipsemet Constantio Q l. s. verum & postea. De huiusmodi certe Clericorum immunii a te,& quidem a Centibus, legibus sancita , at sub Vale me iustam , extant duae Gregorii Nar angeni pi sole, puta is9. & ι66. In priore, ubi de tristi, lio condiaconoeg t: εν, inquit, Acuu , Ταξιν μεταχωρησαν τα διαγράφω ra ιρῆ χρυσον οι τῆς ηγερι κῆς ταξξως : qui locus ut recte habet, ita &sequentem in modum vertendus est, eum, pos- quam ad maiorem gradum Peruenit, ad auri doliationem des ribe=e audet Reuoris scium: non, ut pesti De interpres, expungere ac dignitate abdi care conantur ii, qui reι milituνi praesem Dut: de in He Constitutionem imperatoriam super hac re memorat; Mη τυγχά3ων τῆς δεδομεν ςτcῖς ἱεραζι Mις παρα τῶν βασιλ- is τια -οῦ, non fruens concessosacri ordinis hominibus ab Imperatore honore. Inpoiteriore spistola, puta l66. pariter petit, Clericos lucis adschiptione seu tributo liberaνi, et ζ άπογρα-

ς ita recte ἐλευθερωσονοῦ queriturque, quod

cum clerici aliis eiuliatibus donentur. - ne sibi

quidem ministrantes itnmunes sint. Basilius quo. quo epist. arp. stu. ro Edit. Benedimn. ad Mode. lium Per Orientis de eadem immunitate sub eodem Valente Imp, infracta conqueritur, eamque *nstaurari petens inter alia scri hit: τους τω Θεω ημων ἱερωμενους Πρεσβυτερους κω διαMνους α παλωος κῆνσe: ἀτελὴ ς άφῆκε i: et A. νυν απογραιάμε

νοι, cc ου tollenda vox a I J J λαβόντες παρα

presuteros videlicet cae Diaconos, vetus census -- munes reliquit: qui aiatem nunc operam dant censui, ii, vi nusto a sublimi ista potesate accepto mandato,

eos, censuerunt, nisi forte quidam aliunde ab aetate immunitatem haberent. Et mox t κώ συγχωρέη-x ιτα τcν παλαιον νημον τῆς συ τελειας τῆς ἱεμφατευον rella re indulgere secvndura antiquam legem census sicris ministris. Eamque immunitatem non in praesens tantum εις firmati petit,verum etiam in posterum: '' άλλἀ κατὰ v εν τῆ ελιευθερα άπογραῖη τυπον κοινην τι va θυγχώρησιν κληρικων γενερ , μευ ποτων οἰκονομῆντων Τας Εὐιληπιας τῶ ς ε -ςοτε λειτουργῖσι την ατε ανδABeia , sed Fcundum libera discriptionis formam

communis quaedam clericorum fiat concisso, adeo, ut qui Ecclifas gubernant, quovis loco ministrantibus

S ccunda im munital, est a mune dus sordidis, de quibus fuit titulas supr. lib. II. Tertia immunitas est a lustrali costatione; nempe Clerici quamlibet negotiantes, ab ea collatione, quae a negotiatoribus p x statur, ea vero est lustralis collatici ) immunes sunt, sic ut non tantum ipsos, verum m homines eorum seu mancio pia ut vocantur sig .supr. παιδάρια, ab ea im munia esse velit: Ratione notanda, quod quaestus, seu lucellum quod ex negotiatione Clerici faciunt, id pauperibus profututum sit: id est, ut loquitur lexp.r . in vium pauperum & egentium minit rare eos oporteat. seu lucrum id Religionis existimetur, vel

ut lix I. svr. de luserati collat. ait : Chrisiarii, id

est, Clericis, mercandi fleratam exerrentibus, si verus cultus eis fit, Potuin s. snam ita lege) adiuvare pauperes c, positos in ner fiatibur. Cui haudat, simile est, quod Hieronymus epis. ad Nepotianum de vita Clericorum pag.s. TOm. I. Oper. Edit.

perum opibus prouidere: Ignominia omnium Saceractotum es, propriis sudere diuitiis. Nempe haec

Ementiat Gothostediu reptit nailtilius omnibus 11sq. Co/. quos inspexerunt diligentissimi Monaehi Benedictin.

Congregat. S. Mauri. ct ipsa scriptura d. d λαβοke,e recte se habet. Nam eum magna ex teireδ censum pro varietate loeotum varietas. - quod Asiperiora Nattameni loca, ct leges abiinde docent, mirum non est, Censitores forniam, via voeant, siue προταγμα, a Praefecto de concedenda immunitate sagitasse. Ad hae e sequeluia notant laudat; Mollachi Benedictin. ,,Coui Osrediis in Continentario ad h l. Ita illi tim petere,.existimit, ut beneficium sileeesioribus, eorum, qui tunc erant presbyterorum & Diaecinori m , t an,datur. . Sud minus vidit hoe in loeo Uir doctissitatis. Quo modo enim Banlius, si quicquam citismodi petet et, hae, ,ratione uteretiir, quia ne i semper mili xit eos min inmissaeis alanti Non eadit iii Basilis ni εlusmodi ra ,,tiocinatio. P eterea postulat , ut ipsi Episcopi hane iuuiuili ita teiri dijen Ioni, quod prursus iii utile fitisset ,,si ratum ci fixi iii singulis Clerieis benescium missht. Vide iur ergo Dalilii sentcntia sic aecipienda. i et ii, aliquam immunitatem, h piscoportim arbitrio guhernandam , ita ut nominatim non attribuatur eertis qui busdam ministria, quia eorum suecessoribus, qui sciri asse , indigui essent i ii nil erio, trosismittereti ir, Longe sati iis ei videtur, vi deseriptio sit libera, ct qui Ecclesias gubernant, iiii inlim talem luinis iram ibum,.qio iis loco donent, eorumque iudicio permittatur, quinam censui addieendi, tiui ueli benili eximii. Halle his iliuntinit ictu non omnino elericis, sed iir, qui quouis tempore assii simiue, petere declatat.

55쪽

uit Constantii de clericis praesumtio, eos quaestum

hune omnem pauperibus & egenis ministraturos. Vetum ubi pol ea contrarium experientia docuit,

iam immunitati huic modus quidam impositus est, ut doce hunt complures hoc titulo Dies, & tex F. u. 1 . sup . de torali collat. Tria igitur sub Constan.

tia momenta siue tempara hac parte notentur. Prima Constantiana, quibus alimoniae tantum causa

negotiantibus Clericis ac ferme Copatis, haec imis munitas tributa fuit, ut docuit sex L svr. t. sup . de μιstrali coni. Media Constantiana, quibus pl.nissima immunitas a lustrali collatione tributa, ut hae lex docet, itemque lex L . in . Extrema Constantiana, quibus ad primam sententiam rediit; uti docebit lex N. inst. & sex. r. β'. de tu ratirassatione. Quarta Immunitas est Parangariarum, quae &Translationes vocantur, Me legis N. de quibus di- eam ad L o. inst. Parangaria scilieet sunt operae& ministeria, quae praestantur ad translationem

sista Ilum specierum , de quo dictum fuit plenissimes r. tit. de cursu Pubc angar re parang. Et haec de ipsis Clericis. Eaedem immunitates tribuuntur & coniugibus eorum di liberis & Minis is, non modo maribus, sed & foeminis. De coniugibus Clericorum dixi iam ad ιρ. svr. & dicam plenc ad ι. . in . Superest videndum, quinam sint Iuvenes it Ii, qui initio legis Clericis iunguntur, quibusque eaedem

Immunitates eum Clericis & eadem ratione tribuisuntur. Iuvenes igitur. qui Iuniores vocantur cam I. Concit. Aut odor. pag. Tom. III. Concil. Edit. Harisen. & ex eo cap. a. de foro compet0 ut a Clericis hic separantur, sed tamen eadem immunitate Ecclesiastica coniunguntur, haud alii sunt quam ακολουθοι Nam & ita Favorinus ακολου- θος, ο νεωτερος π ως, α erant, qui ferebant ceis reos & funalia, ut docet Novesi. 43. S9. areerant, qui ad omne reliquum Ecclesiae seruitium parati in Eeelesia erant, veluti Mediastini serui in domo patrisfamilias. Quamquam in Concilio Autissi odorensi Iuniores paulo latius accipiuntur Pr omnibus inserioris ordinis Clericis, qui simplicer Papa dicuntur in Novesia Isaaci COmneni de sportutis, quae Episcopis debentur pra ordinandis Clericis. De nique hi erant filii Clericorum, Iuvenes quos tributa patrihus Clericis Curialium & Cluilium munerum immunitate, Constantius in Ecclesia perseuerare iussit L p. svri id est , ministerium Iuvenis exis hibere. Tandem observetur, hanc lehem de earum numero esse, quas Basilius sub Valente Imp. intelliis git epist. πρ. su. Io . Edit. Benedictis. scribens ad Modestum Praetectum Praetorio Orientis, cum se

cundum παλαιον ietas. Immunitatem Clericorum, Presbyterorum, Diaconorum, a censu seruari Postulat: Item, quas Soromenus indicat I. I. P. II.

de quo dixi iam ad c δ. svr.

De IΜΜVNIΤΑΤΕ a muneribus Curialibus Filiis Clericornm coucet, Constantii constitutio.

τλM PRIDEΜ sanximus, ' At Cathotieae legis Antistes se CIerici, qui diu totum n, in φη- a fidem, ac patrimonio mutiles sunt, ad munera Curialia minime deuocentur. UerVm coN- perimus, pro nulla utilitate publica perfectione sc) eos inquietari. Ideoque praecipimus, dc dὶ filios eorum, quicumque minus idonei, & intra legitimam aetatem esse reperiuntur, nullam molestiam sustinere. Dat. iv. Kalend. Mart. e Constantio A. v M. & Constante rucoss. f3sq J

G, Abest ct bae Im a Coae. sis. vi & Baronius eam quoque pristermisit. GD THOAIn nonnullis Longinum. Lemgisumi hnitis Priesecti Alypti nulla sibi, quod selam, mentio decurrit, quod mirum: Proeuldubio enim pertinet haec lex ad Athanasium , eiamque eo communicantes, ut proinde in Athaisnam rebus eius mentionem fieri oportuerat, sicut fit mentio, ct quidem hoc ipso Anno post, Maximi lyraesceu AEgypti m . Athanasii MC-ntium. Videtiir autem hie idem Praefectus este, cui Constantius mandauit ut frumentum, quod hacthnus Athanasio& suis impendebatur, dare ur illis qui Ariana Dpreent, ct ut liberum esset eontumeliam inferre Athanasio communicantibur. Vt ipse Athanastus epis. ad Solliari scribit. m. Forte intelligit I. s. svr. aut si malem. m. ce ωρ. vel perfunctiones , vel per factionem, ut Li. svri quomodo di per is uriam, aieitur I. I. sustr a . 8uaia. m. . concia. Erit. Harduis. vel quod praefero, per assectione. id est Aus ct ii heros : at mones, pro affectibus, earitatibus δ liberis : .aclee. ct I. r. νγ in Ning, his A '' vid. Glosn Προα D. ii'8 V Q. qua voce a) Id est, etiani. m. o Data haeelox in Gallia, ct quidem proculdubio Arelata: vide Ammianum Mareellinum tib . Mo 1ri πThqin stio quuque erat. 13. p. 3co. Edis. Potast. sexta tot om g s. riim Ctirit .ri a i '. V versatum. ''-υος tempore in Gallii,

56쪽

Hoporum de clericorum Catholicorum P ς AEgyptiim est haee Constantii lexe ae proinde ad Athanasium, atque cum Athanasio communie-n tes Pertinet ἰ in quos Ariani hae tempepate animos extulere, subnixi maxime Constantio Imper. huius θῆis austore, quique Edicto praeceper3x in Athanasium subscrihi. Verum hie idem Constantius a Legatis Romania & Itali, paulum emollitu I fuit, sicut in Athanasiano, k Catholicos iam mitius consuluerit; atque inter caetera synodo Mς diolanum indicta, quae tamen postea contrarium exitum tortita est: item inter vaetera confirmata his c lege ea, quam dixi, Catholicae legis Antistitum & Clericorum immunitate; ac proinde retuo cata in V sium pristina sanctione, quam oblique Ari'ani eluserant. Nempe quos ipsos Episcopos aut Cleri eos ad munei a Curialia deuocare nos -rant, atque aZeo 'eoj I hqrietare, yis Uin ηει eorum nam ita hic omnino leg8m uiri est, coeperunt: id est, filiis ebibm 'C, alia munere eatis: Cum tamen filios Clericorutii Eidem it mnitate iam 'ipstniet CH istantius 'piniti viniisses,

Limitatio tantum notanda est, quae hae Di a ditur, ata demum cierieos Clithoi ires, fitio in

'Clericorum ad mulier a Curialia votari non oportere, si vid. nihil possidetent, ct patri motito in

tjles essent, sed minus idonei: Nam fi aliquist po 'siderent, tam ipsos, quam filios eorum legitimam intra aetatem constitutos Turinia niunera Iunire CGnstantius vaeuit, quae fuit Constantii in Cath licos iniquitas,

arguendos i) eos animis furialibus copia. Si quid est igitur querellarum, quod quispiam defert, apud alios potissimum Episeopos conuenit lnexplorari, il) ut oportu ira m) adquo commoda, cunctorum n) quaestioli ibus, so) audientia st commodetur. Data Epistula q) ix. Kalend. Octobr. Acc. Non. Octobr. Arbitione & Lolliano co ss. I3sue JINTERPRETA Tlo Sperialiter prohibetur, ne quis audeat apud Iudices publicos Episcopum accusore, sed in Episcoporum audientiam p rferre non disserat, quisquid sibi pro qualia

. Abest hae Lex a Coa . D L Exthi apud Barunium Anu. 3ss νῶ . 8 . GOTHO λ. ἡ bin in nonnullis sei ro. Annuerushie,esinuerat Raureisas I Ueopus, qui Coneisso Sardieensi interruit ante od eis nium, rinno 347. Agapeti in eadem Sede sueeetar An vero S aerus, qui biennio post Antio Isn ex Illyrico naissiis Magister Equitum in c allias in loeum Macelli, diste Ammiano Marcellivo 'M. 'io. 'cap. tinia. vide de lib. 17. M'. ID. M. 8 c. a. illud malo. m. αὶ Ainid iudices. ID. d An ab iura ' Minime intuetura, proba hie vox est . ne Exm M tura, 'sorum beneficio impκnitar aestimato ut ita vocem 'for-m ad Episcopos reseramus. Quamquam sinim illud di probum sensum habeat. m. e) Episeop rum, ut dixi. m. C fieneseis, id est gratia, fauore. ID. τὶ Ex illi matur, praetumitur. In MS. etiam Coth. ct Stehard. Editi leotur γέ imatur. 1D.

57쪽

I a s Oao Epistoporum est haee Constantii epia. - stola seu constitutior de Foro inquam Episcoporum, id Φsti, ubi non Epistopi aeeuiari, k que.

relae aduersus eos deserri, quique adeo de iis c gnoscere possint Quo alioquin in argumento, de foro, inquam, Eeclesiastico veriantur quatuor praeterea hoc Coice constitutiones: puta Gratianic M. in . hoc rit. Honorii L r. in . de Religion. &α I. inst. δοι est. N Valentiniani III. l. HIim. inst.

Me tis. Nos hanc nunc tantum interpretabimur, lateras suo quasque ordine: & de omnibus tamen,

sub uno fasce, de sub unum conspectum, ad i. U.

infra.

Hare est propria de Episcopis reis: qua vetat Constantius, Epistostos aecusari in Ddiriis, id est, apud ludices seu Magistratus seculares: Hac rati ne dubitandi, de decidendi addita. Ne dum ladfutura ipsorum beneficio impuni as aestimatin, libera se ad

arguendos eos apud iudiees seculares) animis suriatibus copia, id est. ne obtentu euitandorum ludicum Ecclesiasticorum , quasi Episcopis obnoxiorum, omniaque gratiae aut fauori daturorum, passim accusatores furialesque animi in Episcopos irruant, eosque ad iudicia temere trahant, nihilque non imputent audeantque; Querelas igitur Constantius ad alios potissimum Ep scopos Lideli, suae prouinciar vel dioeceseos Synodos, de quo d. l. b.infr. 8 deferri, ab his audiri disquiri iubet, hac specialitatione addita: Quod h .e Episcoporum audientia

opportuna atque commoda cunctorum qu.esitombus

seu querelis sit. Sed quid audeot Ergone in. distinis e Constantius Episcopos in Iudiciis,

seu apud Magistratus lacia lares, κοσμκὰς αδεχοδες accusari hae ter vetuerit Z Sane alia mens fuit valentiniano Sen. ut docet eius Constitutio apud Ambrosium epis. s. siu. N. Edit. Paris. Ivit . de qua l. ao.supr. quor. appel2ὶ Alia Gratiano, t. v. infrihoc riti qui seu Ia tantum Episcoporum delicta dedi Tnsiones ad Religionis obseruantiam pertinentia . Morumque eausas sui loquitur Ambrosius a. epist. sa. siu. 3. locis suis & a suae Disternos Sy.

nodis audiri: agiones vero criminales Episcopo. Tum, ab ordiciariis & extraordinariis Iudicibus vel Inlustribus potestatibus audiri voluit. Alia pariter Honorio, t. r. in se. de Reli. nempe ut eausas tan-rim de Religione Episcopi iudiearunt: Caeterae cauissae apud ordinarios cognitores, vel ad usum publici iuris pertinentes legibus audirentur. Alia quoque Synodo Constantinop. cap. ff. in M. pag. Iit. Ita. Tom. I. Concit. Harduin. Λlia denique Theodosio Iuniori, ut patet ex sacra eius missa ad SD nodum Ephesinam per Candidianum, mi ty Z.i3 κ. Tom. I. Conciὶ. Edit. Harduis. ubi diserterini ιτιμην ἡ εὐηπιατικήν - ασών, pecuniariam

aut eriminalem eausam, agitari vetat in Synodo,

minis rivitati. Quare peculiarem & singularem hanc legem esse oportet. Sed, inquies, eigem Honorio L t. inst. hoc tis. id quoque postea visum ver- his peremtomis, ut Episcopi Clericique, nonnis apud Episcopos accusarenturi ubi ad eas leges deventum erit, de iis viderimus. De hae tantum Constantiana nune videamus: scilicet qui horum

temporum, imo huius Anni historiam spectauerit, qui Constantii ingenium nouerit, item qui noue rit hane epistolam eo ipso Anno datam , quo ConcinabulamMediolanense habitum fuit. vexatique Resumiris modis Catholici, simul nouerit . quid de ea satiendum sit: nempe tribus his Wayna, vel tein. pora iam hane seu horum temporum ratione illigatam, vel etiam subdolam esse, vel denique ad causas Ecclesiasticas & Religionis tantum negotium

pertinere.

Primum inquam diei possit, in Catholicorum

fauorem ad varias Episcoporum precea id nunc ita constitutum. Nota scilicet est sub Constantio Catholicorum querela in ea uia Athanasii, Eusebianis agentibus, quaestiones habitas de criminibus Λthanasio imputatis, toram Iudice seculari, μιείωτικω Διαπου, cum ea debuerint is τῆEκκλησιαύars Κληρικών νοιι μως ἀε, bd m, in Eccles a Claricis legitime expediri, ut eli in Athanasii Apo- tu. a. p. III. siu. Pag. 7 . Eit. Colon. M Lios vide

Sed de Hilarius Ep. Pictaviensis, supplici Iibello ad

Constantium imp. dato, inter caetera apud eum hoc postulat: Provideat re decernat ClemenIta tua, ut omnes phiδue Iudices, quibus prouinciarum administrationes credita sunt, ad quos Dia cura es soli.

citudo publicorum negotiorum pertinere duet, a religiosa se obseruantia abstineant, neque posthac praesumant atque Uuveni re putent se causas cren cere Clericorum, es innocentes homines variis V ctationibus, minis, violentia, terroribus frangere alque

vexare. Intelligit gularis es admirahitis Sapientia

tua, ncn decere, non oportere regi re comp/lli inultos σrepugnantes, νι se bis subiiciunt er addicant vi oppressi,

qui non cessant a sterina doctrinae corrupta semina Bargere. Et mox: Pracipe, Pt non sudium, non gratiam, non fauorem locorum Rectores gravissions

haereticis praesunt. Quibus accedat & Patrum Sardicensi uru Anno P. 347. id est, ante ociennium fer me Epistola apud Λthanasium, Apol. a. p. a. siu. par. Π9. Edit. Colon.M. Liu ubi aiunt, tele preces suas apud Imperatorem detulisse, ut illotum humanitas Clericos, qui adhuc grauantur . vel assit guntur, solui iubeat, constituatque, Mηθένα των δι κα πων, ἰὰ περὶ μανιών των --τίων Aci λειν προσ-

η /χιας κέ ειξην ς κω Αare λικὴν πλιν μετερ- χη ia, ne quis Iudicum, quorum munus est, L publiea tantum curare, de Clericis strigentiam ferat, aue vaea ratione imposterum Dypraetextu EcclesiLarum, quicquam contra fratres moliatur, sed vi quisque citra psrsecutionem, aut vim , aut avaritiam. prout optat aut cupit, Pisam instituat, or eum quiete s pace, catholicam cae Apostolic. im Pitam sequa. ur. Et illa ipsa tamen Episcoporum querela, hic Hilarii locus est, de leuibus tantum Ecclesiasticisque delictis, non etiam de actioni hiis crimi Anal hiis. Sed & peculiares iustaeque Hilarii &Sar dicensium Patrum quaerelae fuerunt, nempe quod iudices illi in Catholicos Arianis passim fauerent, dc ultra plantam, quod dicitur, euagarentur. Secundo dici possit, Constantium subdolam hanc Epistolam, remissa Episcoporum accusatrone ad Episcoporum,qui Mediolani erant audientiam emisisse, eo consilio, ut hac ipsa via Athanasiani opprimerentur: quandoquidem reuera Synodum MedioIanensem in seculareaudicium mutauerat; ut ex Athamatio ep. adHlit It.agent.&SeuerOSulpitio I. a. discere licet,

omniaque ibi non iure, sed solita vi agebantur. Tertio dici possit, Constantium, cum videret, post Concilium Mediolanense, Arianos, quibus ipse fauebat,ab Athani sanis in ludiciis criminum n

mi ut iam solito more Iureque accusari quando ius Ec

58쪽

ius de aeqtium in Conmentu Episeoporum serre non potuerant, huiusmodi querelas ad Episcopo. rum audientiam remitti voluisse, ut ita reuera quicquid contra Constantius Ohtendat) illi elahe. rentur , de adesset Episcoporum heneficio impuni. tas. Quam sententiam firmare videantne illa. Ne dum adfutura i orum Episcoporum) beneficio impunitas aestimatur, ubera sit ad a*uendos eos antimis furialibus copia. Quid enim t Primo, furialesne animos suorum, id est, Arianorum. Vocaret Constantius, quos omni ope tuebaturi imo ver- his illis Athanasianos perspicue intellexit. Deinderes ipsa clamat: Miseri nempe Athanasiani, ubi Episcopos sbi aduersos, quia iam partium numero, iderent, atque adeo certo scirent adfuturam impunitatem beneficio Episcopoνum, atque de Conciliabulo Mediolanensi id experti modo fultam, eam synodum videlicet esse factionem dc violenis tam gratationem & Synagogam malignantium suteam H larius vocavit in ubi Λrianis omnia concera, Catholicis denegata omnia, suppretaque eorum

in d cendo Itherta x, atque Synodus απροεκυς dimissa, teste Sozomeno ob. s. cap. p. Porroque ipsi ab Arianis vexarentur, iniuriis afficerentor,

Catholici iuri suo abstinendo, & quidem de grauioribus delictis querentes iudicia implorare fas duxere, Iudicetque adiere, quos insuper iuris religiosos i irent. Et ita quidem alterutra e dualius posterioribus sententia bistus legis veris lima et , illis, quae dixi, argumentis; De quo certiora adhuc dicere possemus, si liqueret iaphis quisnam ille liquido Seuertu fuerit, cui haec lex inscribituri quanquam ita sui seicer, hunc eri Seuerum Rauennatensem Episcos': qui Sardicensi Synodo interfuit si liqueret etiam non modo de Consulibus cui liquet ex Seuero Sulpitio) quibus Concilium Mediolanen se habitum fuit sputa his ipsa

Coss. Arbitione de Lolliano verum etiam si de mense praeterea, atque adeo eius Concilii iniatio fineque. Quicquid sit, ahsque hae tempora. ria Constantii constitutione squam uansauudims nomine ostentat, quamque duabus rationibus de tam enixe munitin foret, sane Publica Episcoporum erimina eo ram Iudicibus agitari debuissent. Ne.1ν. gari cium non potest, si generaliter ω indefi

nite ea accipienda est, noua in hanc esse & insoliis tam constitutionem iuri derogantem, ut verba elu, ostendunt, stantque in contrarium coniiuutiones

aliae. Simili sane ratione, quadriennio post, idem Constanti vh in Ariminensi Synodo de Episcopo. rum criminibus cognosci voluit, teste Soromeno lib. q. cap. o. His itaque sic constitutis liquet, quantopere errent ii, qui hae teg. Potissimum nituntur, ad eximendos indiscretim Episcopos iurisd et sonisectil/ri seli iudicitar eum haec lex & Ariani Principis Constantii, &Catholicorum odio, contra

in Arianorum fauorem , emista suerit, Et quamcunque tandem sententiam e luperioribus amplectamur, liquet eam temporariam, & horum te misporum circumstantiae illigatam esse. Et certe non negem. ea qua Ndoque tempora incidere possie,

ut ludicibus tacularibus cognitio de Eccles atticis detrahi posIit, & debeat propter nimiam atrocita. tem: viceversa, Ecelesiastica cognitio secularibus iudiciis tribui, propter nimiam lenitatem. Imo liquet etiam , quam nihil haec rex ad Hilarii que relam pertineat, hoc etiam tempore posteriorem. Tandem obseruari cupio, hanc lem esse tantum designate de Episcopis: in Clericis proinde aliis,lus co MMvN E relictum, ut ii apud Iudices secuis lares accusari possent.

De ROMA Nae sic Hesiae laricis, eo ras que PRIUILEGIIS, Cou stantii constitutis.

F cc LEsiae Urbis Romae c Clericis concessa f priuilegia firmiter praecipimus custodiri. Dat. iv. Kalend. vi Nou. Med. Constantio A. iri se & Iuliano

II. COSS.

, , Abest & hae Ieae a Cod. Ius. Extat apud garonium Anno D. 3s7. n. 69. GOT IO Rib Leontiur hic Praesectus Vrbis Romae erat, ut doeet etiam Ammianus Marcellinus M. I . cap. li. 1 M.

quo mox plura. ID. e Fecisis Hrbis Romana. Θ Clericis, ita aut operarum vitio editu ui in natioια Ilaronii, aut ex auctoripate Edit. Quartan. quae hane leelionem latuat. m. 4 A quot mox viderimus. Π .

d Aliae Editiones habent IV. u. Nov. m. e, Restrenda haec lex ad Constantium a. Iulianum C. 1. Icinsutis: id est, ad Ann. 3, 6. mox ut ostendam. M

. COMMEN

r uni l riuilegia iam antea concessa, hac rursum Const. n il lege , ut & seq. prox. 4. confirmantur seu firmiter Cus Ton illi iuhentur: Conis cessa , inquam, Rntea, puta a Constantino M. ut euincit non tantum, quod nullus ante Constantinum l'rincepe Chri illanus extitit, qui haec Privilegia concessisse potuerit, verum etiam cxetturam. UL

usten it Alexi . infri prex. pers. Diui Princip. sthac tamen priuilegia cum . Constanti ui Privilegio quod vulgo Constantim nonatio audit commune nihil habent, ubi ut fertur, Reuerendissimi Clari s , & diuersis ordinibus Romanae Eecidiae seruientibus conceditur, illud ipsum culinen, singularitatem. potentiam & praecellentiam habere, euius amplissimus Senatus gloria adotnari videtur.

, id est,

59쪽

id est . quibus Patritii & Consules caeteratque

Dignitates Imperiales decorant r. item, ut quem. admodum Imperialis potentia diuersis Offieiis Cuia hieulariorum, nempe de ostiariorum, atque Omniistim exeubiarum Ornatur pulchritudinibus, ita &Sancta Romana Ecclesia decoratur. Item, ut

Clerici eiusdem Ecesesiae mappulis de linteaminiis bus, id est, eandidissimo colore decoratos equos

equitent, & sicut Senatus calceamentis utitur cum

udonibus, id est, candido linteamine illustratis, se viantur & Clerici: & ita coelestia sicut terrestria ad laudem Dei decorentur. Haec, 4nquam, Donationis Constantinianeae priuilega, ut tota historia eierat, ita eum iis . de quibus hac led. 6t seq. agitur, nihil commune habent. Quaenam igitur illa sunt priuilegia Ecclesiae vi- his Romae Clericis concessaὶ Nempe immunitates fine uIari priuilegio indultae, quae dc ι . prox.seq.

recensentur. Et hahuere igitur tum, quaecunque

tandem illa sint . priuilegia illa Clerici Ecclesiae Romanae a Principum concessione: CONc Est Λenim priuilegia haec lex voeat, sed & t. prox. quae Felici Episcopo Romano disertim instribitur, haec verba occurrunt: Divi Principis, id est, no a sa-

ruta Senitoris multimoda obseruatione CAVERUNT, ut ridem Cisrui compluribus priuilegiis r dundarent. Eodemque pertinet t. ai Jur. de extraord. fue sord. mune . Priuilegia, inquit, venerabilis M.tisa, qua Diui Principes CONTULERUNT.

imminus non oportet. Proinde etiam, quae faeque circa V bis Roma Episopum, obseruatio intemerata custodiet. Denique ut caeterarum Ecclesiarum

Epitcopornm & Clericorum priuilegia haec, humani prorsus instituti ac principalis indulgentiae de Beneficii tum fuere: ita pariter Privi Iegia Ecclesiae Romanae Catholieorum tum extitere. In tantum etiam, ut haec ipsa priuilegia Clericis Ecclesiae Romanae conten, hoc tempore nonnulli

infirmata voluerint, turbato atque immutato tum

Ecesesiae Romanae flatu, Arianis videlicet in ea prae-Da Ientihus. Nempe cum Liberius Episcppus Urbis Romae, eo quod in Athanasium subscribere nollet, in exilium a Constantio missus suimet superiore Anno 3ss. Arbitione re Lolliano COSS. vi diserte scribit Seuerus Sulpitius lib. a. c. ist. Leontioria iacturam Vrbis administrante: ut diserte quoque Ammianus Marcellinus lib. V. es. 7. cui ipsi hae lex inscribitur: Felix contra, Romanae Ecclesiae Diaconus in locum ipsius suffectus suisset cui inscribitur L prox. infro fide licet Catholicus, atta.

men cum Arianis communicans. Ob hanc igit ut Felicis intrusionem, exulante Liberio, licet pol te idem Felix legitimus Ponti sex declararus fuerit,) visum tum nonnullis stare non posse ea priuilegia, quae Catholicae Ecclesiae Romanae concessa olim fuerunt, ut alioquin Catholica Ecclesiae priuilegia ad Haereticos seu, haereticis tauentes , non

Pertineant, ut nonnullae iam leges huius tri. docue

runt , docebitque insuper lex i. in . de barraicis, quae & ipia Constantinum M. auctorem habet. Verum constantio alia mens fuit, utpote Arianis obnoxio, quique ideo hae teg. praecipit, Priuilegia Clericis Ecclesia Vrbis Roma concessa symiter custodiri; non obitante videlicet eo; quod Felix ab Arianis electus & ordinatus, 3e Arianos ministros

Ecclesiae seu Clericos ordinaret, reorumque Communione uteretur, atque Cathnlici in Ecclesiam dum intus erat, i digredi nollent, teste Sozomenot. . cap. M. & d . Socrate lo. a. cap.I Z. Rufino lib. I. cap. aI. 1heodoreto lib. a. cap. l . Athanasio in eps. ad Sol. P:t. agent. pag. Da. flu. Toma. Oper. Edie. Colon. Dr. Lips. Hieronymo de Scriptoribus Ecelesia isti in Acacio num. ρI. Et haec qui dem tractenus hoc tempore priuilegia C Iericorum Ecclesiae Romanae fuerunt: postea enim ex longae consuetudinis instituto, Clerici Ecclesiae Romanae hoc priuilegium habuere, ut nonnisi apud Episco pum Romanum conueniri possient, priusque apud eum conueniri deberent &. tumidemum ad saecularia iudicia trahi posIent, s iustas actori petitiones Episcopus elusit Tet, vel ad condemnationem deuenire non ponet. Quod . priuilegium his confirmauit Athalarius Rex, saeculo ferme post, apud Cassiodorum VIII. Vari a . Caeterum reserenda est haec lex ad Constantium VIII. & Iulianum I. Coss. id est, ad Ania. D. 316. non ad Anu. 3s . Leontius quippe, cui haec texin scribitur, ut Anno 3ss. Praesectus Vrbis Rom te fuit, Arbitione Ac Lolliano Coss. l ut liquet ea

Ammiano Marcellino lib. V. cap. 7. eodemque etiam collato cum Seuero Sulpitio) ac Praefectus

Vrbis esse perstitit Anno 3s6. ita sime Anno 3s . non Leontius, verum Orphitus Praesectus Vrbi fuit, ut ex eodem Ammiano Marcellino liquet ;itemque ex l. a. de Gladiatorib. supra.

ribus sordidis ct extraordinariis, lustralique collatione, altera Comstantii Constitutio, MFELic LM Episcopum Roma w data.

a Clericis indebitae conuentionis iniuria, & iniquae exactionis repellaturi Nprobi- tas; nullaque conuentio sit circa o eos munerum sordidorum. Et cum dὶ nescitiatores ad aliquam praestationem coΝpetentem se) vocantur, ab his uniuersis istiusmodi stre

pitus conquiescet. 0 Si quid enim, vel parsimonia, vel prouisione, vel mercatura g) honestati th) tamen conscia ii) congesserint, in sti usum pauperum adque egentium ministrari oportet: aut si in id, quod ex eorundem Ergasteriis, vel Tabernis in) conquiri potu' erit, & colligi, collectum id religionis restiment so) lucrum. Verum etiam ab hominibus eorundem, qui operam in mercimoniis habent. Diui Principis, ovi id est, no

stri statuta t Genitoris, multimoda obseruatione cauerunt, ut Idem sir clerici priuilegiis com-

60쪽

ptu ibus redundarenti itaque extraordinariorum s a praedictis necessitas adque ornias molesti. eonquiescat; Ad parangatiarum loqimque prastatione non voeentur, nec eorundenὶ facultates adque substanti . omnibus Clericis huiusmodi praerogatiua luccurrat, ut li) cohiugiac erieorum, ac liberi κ quoque & ministoeta id est, mares pariter ac meminae) eorumquo etiam filii σὶ ismunes sempera rensibus κὶ &separati ab huiusmodi muneribus perseu8rent. Dat. ix. aaὶ ld. Dec. Med. Lecta v. Kalend. Ian. apud acta. Constantio A. ix. S uliano Cael. U. c. F. f3sZI

di Vide liiiii liter Ier is, prox. 103 . ct L ns yri de radat. ubi dixi plerite. m. . e Est qui tentet, competenter. ID. 0 coiipitescine Cod. iii l. ID. gὶ Me,eatura & negotiatio honestati conscia clericis permini de quo adhi. d. tu al7 cillat. m. h Huni statis, ita homi ulli emendant ID. si in C seia, ita quoque Cod. Ilist. quidam emet stant constram, vel ervrsam, ID.

As vid c t. 9. a. f r. de oper. Publ. m. n de Tobemiis, vid.&. o. Dpr. m. o in Existiment Cod. lust. Uimetire, ita nonnulli emendant. ID. p) Verunt etiam hie positu ni, pro quin inio: ct . lieet non praecesierisit illa, ninn tantum. Quanquam totu, hie Iocuu conturbatus , erit inedicinam aegre faciat quis. Alic quin in Cod. f. t. abest vox seq. ab. Ah ieitur l. genduin, vel etiam ab hominibus, hoe petii 3 ct quaestuin exerrasteriis S tabernis Cleocorum religioni depu. tandinii, vel etiam quaestunt collectum ah hominibus eorum negotiantibus. Verum priori sententiae adhaereo. p. .si. praecedentibus. ita ut Dei. parenthesi inclusis. Mox sine noua leuientia se Piitur, Divi Principis, &e. quχt...hnen nullo satis commodo vinculo superioribus eo haeret. m.

' Constantini M. haec constitutio ι Et sorte noli unai memoratur & 1 8. supr. m. r Et haec vox confirmat nouam sententiam ab illia verbis: Disi Principis, Oe . incipiondam. m. ς; Muneram additum, in d. I. ID. t) Parisu ariam, Cod. Iust. m.

COMMENTARIVS.

o HAMAE Ecclesiae Clericis paria priuilegia, p e Cletico, Eehlesiae Romanae scripssse, uti Liberi uisa

immunitas. hac altera Constantii constituti. reciperant, & ambo pariter Sedem Apostolicamone ad Felitem Episeopum Vrbis Romae emissa fri. administrarent, communique consensu di combuuntur, seu iterantur et prima enim fuit eiusdem cordia sacerdotio fungerentur, atque praeterita obliis proxime praecedens. Imo eiusdem tertium Eὸi- uione delerent: siquidem ultimis Eullis Anni die cium ante quinquennium ferine extat L ab sup . hus Constanti uni Sirmii fuisse docent f. a. su . daqua in uniuersum aliarum Ecdesiarum per diueris erog. 'milaηnon. dc t. avs rideanell. ed&Ammia sas prouincias immunitas concessa suit, aὸ cuius nus Marcellinus Iu . IAE. cap. Io. iis in. Quod si ita es tegis instar, lixe eΨgressa est; sic ut ad eum die . setitum huius constitutionis recentandae hae ocea ficthue arcessi possint. tuuini mole Patris Constantini siue causa fuerit, qEod restituto iam Liberio ita insuper exemplo, ac nominatim in. lmininitate Episcopatum Romanum a Constantio, quamlibet tribuenda ab extraordinariis muneribus. Cuius relice ipsum met iapiscopatum iam admirustrante, Constantinianeae eonstitutionis fit etiam mentio ab dubitari coepit, utrum priuilegia Cloricia Romais eodem. CVnstantio; I. I. sup . nis concessa ad Felicia nos quoquc pertinerent, illud notandum, Fuci et Episcopo hane teg. In- hon modo ad Liberianos. Hinc itaque lex haedscribi: Cuius occasione an hoc tempore iam Libo apud Acti quoque Iecta suerit ἔ apud Actis, icis Yitii Sedi suae restitutus fuerit, ad hanc legem quaeri. quam, Ciuilia Romae Praefecturae urbanae , argum. turi Sane narrat sGZomentis lib. ψ. cap. 6 . Epi- l. II. Dpr. Prox. qu, A ipsa eodem pertinet, quo

scopos Sirmii constegatos litetrat ad Felicem de hae e. Quod si ita est, rursum hie obstiuandi in