장음표시 사용
121쪽
appellarunt, si ve epimia sideicommissuriae. Quod
tamen quum non satis animadvertissent nostri interpretes , tot futiles disserentias excogitarunt inter codicillos , &epistolas, quot commenta quoque prodidit Boehmerus
quum aliorum opiniones convellere conatur,ut unam faceret utriusque rationem pluribus tantum vocabulis significatam. XIX. Ac sane apertissime Boehmerus redarguitur CX quo
dam Scaevolae Ioco , qui Iuculenter distinguit codicitus ab epictou ; quatenus in illis legata, in hac fidei commissa continerentur. Ita loquitur Consultus : Codiciuis confirmatis ita capit: omnibus autem Iisertis meis , tr quos Pi- .ur , quos his coci eiHis manumisi, contubernales Dor ,
item Ador , fluas , Iego . Perspicuum est , testatorem humjusmodi codicillis legatum scripsisse . Idem sequitur Scae vola ) posea PETIIT ab Hereduus fuis , ut regionem Um briae , Tusciae Piceno cosereris uxori suae renituerent cum omnibus, quae ibi erunt , Γ mancipiis rusi eis pei urbo nis , I a Ioribus exceptis manumissis. Satis apparet , haec verba ad fideicoinmissum spectare tum es ρμμ Eros , I Stic/ur servi in diem sitae tectatoris in Umbrio ,
in Piceno actum adminictraverint ; sint autem Domin, fucm te soror dipur manumiserat , Mii nataratis, utrum eidem Damae ex vero is CODICILLI ab heredibuspraesania ἔ,ον Pero si Sejam uxorem ex persis EPISTO L in pertineant i Responit, ex CODICILL IS a patrem eos naturalem pie totii intuitu pertinere . Itaque distinguit Consultus codicillos antea factos, in quibus legata continebantur libertis relicta, ab epistola posterilari, qua testator fideicommi
122쪽
uxori suae reliquerat et primam quidem scripturam codici Ios appellat ; alteram vero epictolam . Agnoscit & ipse Boehmerus in hoc Scaevolae loco caὰ , diverso quidem nomine eas scripturas appellari; sed quum non vidisset , quo discrimen pertineret, existimat , Consultum vocabulorum copia delictari. Quid Scaevola indignius i aut quid hac interpretatione ineptius Z Papinianus quoque ita distinguit codicillos ab epistolis , quum ait O . Plane Afisi raris essectus cODICILLIS , aut allis LITTERIS eod mienamento se mori velle decuraverit 6 c. quibus verbis satis discriminat codicillos proprie dictos ab aliis litteris, nem pe epistolis . An Papinianum pariter verbosum dixerit Boeli merus ξXX. Quoniam autem codicilli per fideicommissum δε- imitari videntur quodammodo codicillos ab intestato , in quibus voluntas aeque scribitur per fideicommissum ;hinc factum , ut quemadmodum testamenta vel imperfecta, vel non iure, facta transformari poterant in codicillos ab intestato, ut diximus, per clausulam ; ita receptum est , ut primum testamentum ruptum quidem per posterius converti posset in codicillos ad posterius testamentum pertinentes ex cauisa fidei commissi, si testator declaret in posteriori testamento , valere velle etiam priores
tabulas et Si paganur , inquit Ulpianus yo , qui Θabebat jam siactum isamentum , aliud fecisset, tr in eo compre-fendisset , fidei beredis committere , ut priores Iasulae valerent , omnimodo prius tectamentum rustum es. Quo rupto potes quaeri, an vice codicillorum id valere deberet, di quum O a . 8aee
a eit. eap. t. suaeVispiit. σ. b) l. II. f. t. de bono una posses. secundum tabuialas. ce) l. 11.-I. de injusto, rupto , irrito , facto testainento.
123쪽
haec verba sint Mei commis , di sine dubio unisema , quae illic scripta sunt , in eausa Meicommis erunt, non lumi gata , si icommissa , fed libertates , I beredis in
situtio . Itaque quum testator in posterioribus tabulis fidei heredis committat, ut priores quoque tabulae serventur , etsi prius testamentum jure rumpatur per posterius ;tamen ex caussa fideicommissi convertitur in codicillos , &ita voluntas servatur , non quidem jure testamenti , sed codicillorum ad posterius testamentum pertinentium. Idem Ulpianus quoque statuit in milite , si in posteriori biis tabulis expresse fidei heredis committat, ut valerent tabulae priores. Vesrebatur , inquit a) , si miles , qui habe-δat jam factum tesamentum , aliud fecisset ς in eo comprehendisset , Mei feredis committere , ut priores tabulae Pa Ierent , quid juris esset Τ Dicebam : Militi licet plura te-
samento facere , sed e uiscerit , sive separatim , utique polebunt , s hoc necialiter expresserit, nec superius
per inferius rumpetur ; quum θ' ex parte heredem instituere pUM , hoc est ex parte testato , ex parte inlectato decedere. . . . . Secundum haec in proposito reserebam , si hoc aut-mo fuerit miles , ut paleret prius factum tectamentum , id quod Ospit, valere oportere ; ac per hoc effici , ut duo ἔσώ- mcnta sint. Sed in proposito quum sidet heredis committatur, ut Poleas prius tesamentum , apparet eum non ipso ture Polere potuisse , sed magis per si ei commissum, id eis in causiam ei commissi , di codiciturum vim prioris testamenti conderiisse . q. XI. De
a) l. I'. de testamento militis.
124쪽
De codicillis confirmatis in Praeteritum, aut in futurum ; deque varia juris ratione inter codicillos anteriores, aC posterioreS testamento.
Uum jam plenius exposuerimus , quid juris peculiare fuerit in codicillis confirmatis , ac in non confirmatis , sive factis per fideicommissum ; superest ultimus disputandi locus de confectis ante , vel post
testamenti tabula S , ut nempe cognoscamus, an eadem esset in utrisque juris ratio , an diversa ς quove pacto inter se se vel convenirent, vel disserrent. Et quoniam', ut vidimus, disserentia inter verba imperativa, ac precativa e tacerat, ut primo modo concepti, non aliter codicilli constarent, nisi testamento essent confirmati ; altero vero modo confirmationem non exigebant r ut in propositio de codicillis anterioribus , vel posterioribus testamento ius cuique proprium aperiamus, multum interest hic quoque distinguere, quid in legatis , quidve in fideicommissis obtinuerit; sive quid juris fuerit in anterioribus , ac posterioribus , quibus aut legata , aut fidei commissa continerentur . Paulus quidem a) inter quatuor codicillorum modos refert eorum confirmationem; vel pre terisum,quum nempe anteriores sint testamento ; vel in futurum , quum posteriores . Plane quod pertinet ad posteriores testamento cxplorati juris est , ut Ostendimus , valere quidem in illis relicta per
125쪽
verba civilia , si testamento confirmarentur ; fideicomis missa vero etiam in non confirmatis . At de anterioribus res amento res non est expedita , tum ob dissiciles quosdam juris locos , qui quodammodo pugnare inter se se videntur , tum ob tam varias interpretum expositiones,
quae fortasse quin illos dilucidare valeant, parum est , ut nodum non reddiderint inexplicabilem. II. Sed antequam ostendamus in spinosiora, praestat hic primum eam proferre juris doctrinam de codicillis anterioribus testamento , quae fortasse ita explorata iit , ut in dubium mi uime revocari queat et qua perspecta rectius deinde poterimus ad minus expedita accedere . inicquid dicitur de relictis per verba directa in codicillis factis
post testamentum , nemo quidem sanus negaverit in codicillis testamento antersoribus ς utcumque enim scribantur ante testamentum, palam est intellectu posteriores haberi; quum tamquam illius partes, sive appendices ejus naturam omnino sequantur , perinde ac si posteriores revera testa-ε mento fuissent. Hinc est , ut quantum ad relictorum caussam parem profecto juris rationem agnoverimus in posterioribus aeque , ac in anterioribus ς quum enim verba civilia ideo codicillis concessere , quod ob eorum confirmationem in testamento factam testamento datum videre. tur , quicquid in illis scriptum esset ς caussa non est, cur hoc magis posterioribus tribueretur, quam anterioribus , quasi legata in illis valerent in testamento, in his ex codicillis ; quod prorsus ab Fonum est a recta juris ratione . Et quidem quoties Iurisconsulti loquuntur de necessaria
codicillorum con Grmatione in legatis , numquam distinxere posteriores ab anterioribus testamento , sed regulam
126쪽
generaliter posuere , quae certe aptari non poterat magis unis , quam alteris . Tum Paulus , ubi profert varios codicillorum modos , expresse loqui ur de confirmatis tum in futurum, tum in praeteritum . Quid autem oporteret specialem modum constituere de con malis in praeteritum, si legata valerent, etiamsi testamento postea sequuto codicilli non consermarentur Z Praeterea quum ex Senatus
consulto Liboniano inutilia fierent ea legata , vel fideicommissa, quae quis manu sua libimet adscripsisset γ),dubitari poterat , an relicto quidem legato in codicillis factis ante testamentum , Iegatarius in testamento postea sequu-to , tantum scribens illorum confirmationem , incidet in Senatusconsultum Z Et Paulus assirmat Aui codicillos, inquit , ante te mentum factos , in quibus Iegatum ei ad
feriptum erat; ONFIRMAT, in Senatu on Ilum incidit, ρυο Iulianui scribit. Hoc ideo, quia non aliter legata
scripta in codicillis valerent , nisi testamento hi essent confirmati; ac propterea etsi legatum esset codicillis anterioribus , quum ramen Iegatariu S confirmationem scri pserit , perinde haberetur , ac si legatum ipsum scripsisset; ideoque S. C. tenetur. Demum Imperatores Diocletianus , & Maximianus ita rescripsierunt et Sise initio , quae fuerat codicillis relicturus generaliter , flve noviss me relicta servari mandaverit, CONFIRMATIONE MUNITUS nullam iusiam gerere follicituravem potes . Plane
aetate horum Imperatorum jus adhuc perdurabat, ut codicilli confirmarentur , sive ante, sive post testamentum fierent, ut legata consisterent. III. Ue-
a l. 6. & is. de lege Cornelia de l. eodein. cc I. C. de dieillis
127쪽
III. Verum quamquam quoad relictorum naturam una statuenda videatur juris ratio in codicillis, tum posterioribus , tum anterioribus testamento , quum nulla caussa sit, cur distingui valeant : instant nihilominus duo difficiliora iuris loca , quae hactenus interpretum ingenia exercuere ;unum quidem Papiniani in Pandectis transcriptum ς alterum Triboniani in institutionibus , quo refertur quod clam rescriptum Severi , ct Antonini, quin mentio habetur de quadam Papiniani sententia longe diversa ab illa , quae prostat in Pandectis r ita ut ne dum Papinianus opponi videatur rescripto Imperatorum ; sed , quod magis est , Tribonianus ipse nec sibimet constat, quum Papiniano tribuit , quod ex illius sententia in juris libris relata aliud revera appareat. His diificultatibus accedunt tam variae , ac inter se se Oppositae interpretum opinioneS , ut undique res implicatior magis facta si1t . Verba Papiniani
sunt a) : tabulas tectamenti codiciIta facti non aliter valent , quam si testamento, quod ponea factum en, ve
codicitiis confirmenIur ; aut voluntas eorum quocumque india eio retineatur . Indicio legitur in Florentinis, judicio in vulgatis . Tribonianus contra ita loquitur bo : Sed quum
ante tectamentum factum codicilli facti erant, Papinianus ait , non oliter vires babere , quam si peciali posea potaniate confirmentur. Quod Tribonianus hic de Papiniano
refert , haud concordare videtur cum ipsam et Consulti sententia ; hic enim , ut ex verbis lique P, desiderabat in codicillis anterioribus, vel expressam confirmationem po- 'stea sequutam , sive in testamento, sive in aliis codicillis post crioribus, vel tacitam saltem voluntatis significationem,qup
128쪽
qua quidem retineatur ejus judicium in codicillis declaratum : aut voluntas eorum quocumque indicio retineatur . At Tribonianus credidit, Papinianum Voluisse specialem con
firmationem ; deinde sequitur: : Sed Divi sperar, UAntoninus refcri erunt, ex iit codicialis , qui tectamentum praecedunt, posse sidcicommissum ρcti ; si assareat, eum, qui ponea res amentum fecit, o voluntote, quam codicilIis expresserat, non reces e . Quibus verbis colligi videtur,
Imperatores quid diversum rescripsisse ab ea Papiniani sententia, de qua prius Ta bonianus loquutus est , nam aliud est , codicillos anteriores non secus Valere, quam
si speetali posea voluntate cons mentur , aliud posse quidem
fidei commissum peti, si appareat, testatorem non recessisse a voluntate in codicillis expressa . Quod si conferre velimus hujusmodi rescriptum cum Papiniani sententia in Pan dectis transcripta , magis inter se se convenire videntur quam dissentire , nisi illa Verba : quocumque indicio reti
neatur interpreteris pro quavis animi significatione ; Seontra illud : si appareat non reτes e pro non revocata
voluntate . Rescriptum quidem Imperatorum non exstat, nisi quantum ex Triboniano audivimus, Papiniani vero sententia praeter id , quod Tribonianus refert, non alia prostat, nisi quam ex Pandectarum libris attulimus. Quid arbitrari liceat in tanta rerum ambiguitate ZIV. Hotomanus yb , ct Duarenus 3 ita rem transigunt . Tribuunt primo Triboniano ea ultima verba in Papiniani sententia r aut voluntas eorum quociamque indicis retineatur ; ita ut demtis illis verbis , appareat , Papinia- P num
H Inst. lib. 0 disputi annivers. lib. 2. cap. 41.
129쪽
num desiderasse specialem confirmationem , uti in institutionibus Tribonianus refert; & ita opponunt Papinianum rescripto Imperatorum , quo satis est, ut a voluntate in conitillis scripta postea non recedatur. Tum credunt , Tribonianum ideo interpolasse Papiniani sententiam, ut
ita cum rescripto consentiret; ac proinde eumdem sensum , putant, redolere illud : aut voluntas eorum quocumque iudicio retineatur ; ac illud e appareat , eum , quipo- Neo testamentum fecit, a voluntate , quam codicivir expre feroc , non rete e; quasi Imperatores quoque desidera .rint quamdam tacitam animi significationem , qua retenta voluntas appareret. Uerum , si veritatem amemus , interpolatio , quam Triboniano adscribunt, divinationem sapit magis , quam interpretationem . Praeterea quid opus erat huiusmodi interpolatione, si referens Papiniani sententiam expresse fatetur , eum voluisse specialem confir mationem adversus Imperatorum rescriptum t Si ergo illa verba Triboniano tribues , ne aliter Papinianus ab Imperatoribus dissentire videretur , cur idem Triboniaianus in institutionibus in Papiniano quid diversum a rescripto agnoscere videtur Demum nimis durum videtur, Papinianum in libris praesertim responsorum , unde ea lex sumta est, improbasse Imperatorum decretum, quod no
tum ei esse debuerat ; nisi rescriptum posterius feceris: quod nescio, an recte suspicari possit. V. Antonius Faber contra ab , quicquid aliter antea sensisse fateatur, re melius perpensa, credidit Triboniani caussam tueri, dum integram, uti prostat, sententiam Pa-
130쪽
piniano Padscriberet . Contendit tamen , eam revera re. scripto opponi; ita ut recte Tribonianus agnoverit in re scripto quid contrarium a Papiniani sententia. Etenim ubi Consultus statuit, necessariam esse, vel expressam confirmationem postea sequutam , vel saltem tacitam aliquo argumento ductam et Imperatores fatis habuerunt , voluntatem non esse revocatam et ac propterea illa verba is appareat ita accipienda esse credit: nisi appareat, ve
ut Theophilo placuit ab , nisi Uendasvr , Iesatorem ab his , quae in codicitur feri erat , recessisse : Secundum Papinianum quidem non constat voluntas, nisi probetur eam retentam esse et at secundum Imperatores valet, dummodo non probetur fuisse revocatam. Nolim quidem cum Fabro admittere , Papinianum revera discessisse ab Imperatorum decreto , nisi res aliter componi valeat ; nec proinde
probaverim illud et si appareat non rete isse accipi debere , ac : nisi appareat reces e ; quum longe diversa sit prima ab altera enunciatione ; nam A appareat idem valet ,
ac si probetur , testatorem non recessisse ; nimirum si ali quo argumento retenta voluntas demonstretur ,' at nisi os- pareat recessisse importat voluntatem non esse revocatam , nec plane video , cur recedendum sit a simplici. verborum intelligentia.
VI. Cujacius vero utcumque in libris responsorum Papiniani cis 3 idem senserit , ac Hotomanus , & Duarenus quantum ad Triboniani interpolationem in Papiniani sententia ; in observationibus tamen eo rem magis interpretandam aggreditur , quam ut Tribonianum arguat .
a Inst. lib. a. tit. tale. β. r. l. iure eodicillorum.
ιὶ lib. r. responsorum Papiniani ad eir. e lib. 18. obser. cap. r.