Iacobi Gretseri ... Mantissa ad primum tomum de S. Cruce nuper tertiò editum & locupletatum. In qua 1. Disputatio de vino myrrhato & vasis murrhinis. 2. Apologia pro sancta cruce. Aduersus Francisci Iunij Caluinistae Cauillationes

61쪽

. LIBER DR UINO MrRRHAT 'Interpretumstam τ&gutta nostra Interpretis Quare, cum legimus apud LXX interpreteSHesterem ad Alsu erum introducendam, αυρώνινφελών, wrrhino oleo suilia perunctant, de stacteaecipiendum estivei simplieiter pro lacrymi myrrhat. Nam&his, cum odoratissimae sint, grati odoris causa, sese perfundere poteranti Etsi Latin us interis pres transtulit in m riM. Hebraiestamen est, rimis Ma hoc est, myrrhi L Uri ιλιαμ. igitur aine sit fructus myrrhae iii H Dioscorides at ' irimitiariolum rom&adpstum eam praeternaturam, iis,qii propriὶ myrrha dicitur,dulcem es

vel certe minus amaram,quam myrrham. Ex hoc igitur myrrhae go nere suspicari quis fortasse posset, fuisse illud vinum an in quo Marcus Euangelista.

sed obstant argumenta ea, quae Iam suis Iocis attulimus; Sillud, quod rurrha, myrrhatam absolute posita, non Ieant accipi pro ea . . te, sed pro illa lacryma myrrhae crassiore, quae ob suam amaritiem,

nisi pauxillum duntaxatadhibe tuo potui inept est. Hinc myrrha -- disiacteolamini risisteris,distingui Bient. HapudBarauidemo si vi, immini. Et SBasilius loco supra citato,a smyrnaseu myi rea, stacten aperte separati Dices: Myrrhae odorem fuisse gratisiumum, de iucundissimum quod etiam ex sacris iteris compertum

λι est. Hinc illud in Cantico: Fasiticulis m)rrba dilectus meis. Item apud AEUM.1. et Iesiasticum vivatim'rrha elacta dedistrauitatem odaru Ergo etiam via num potuisse ex myrrha gratissimum ti iucundistinium confici. Respondeo: potuisse inde confici vinum gratissi tirum olfactui, non gustatui naribus, non palato. Non est quaestio, virum, si vino iniiciatur myrrha, vinum inde gratum odorem conti aliato sed, gratum siporem. Nec quaesita es, mini vinum myrrhatum sierit dotatum sednum fuerit dulce,*bibitumium, rivoluntau - res contrariae sententiae. Nam ex re amara, qualis myrrha, non nisi amarapotio efficitur:yrasertim si sola iniiciatur potui: Usse que etiam appellationem tribuat, in proposito accidit.

CAPUT

62쪽

.explicare,sIoannes his verbi,stouiam plenam auis,hFus S.Matthaeus,&Marcus spongiam cilcunt impositam, seu circii m- positam ἄλα ut i quod Interpres apua Marcum, retinuit: apud Matisthaeum substituit in etias locum latinam dictionem araudini. Ergo, quod Matthaeus, Ic Marcus calamum, lauarandinem appellant hoc sanis .ctus Ioannes,quorunda in iudicio,speciali nominebis sim nomin

vit, significans calamum illum, ciuimposita spongia, fuisse ex isc

quis obiiciat lyssopum esseherbam humilem, dis in

proinde caulem eius tantae non potuisse esse altitudinis. firmit iis, quanta requirebatur ad hoc, ut spongiae ad os crucifixi applicam da instrairet Respondent hyssopi calamum in illis regionibus autiorem, & firmiorem esse, quam apud nos, nequealtitudinemCr cistantam fuisse, ut opus esset arundine longissima. Ab hae opinione non videtur multum abire iIIa Magnetis vetusissimi seriptoris Ecclesiastici lib.a.&s. contra Theosthenem Gen , ---.tilem, Euangeliorum discrepantiam. alia nobis stis,in Evange

na auri stafima η illi inroruero qua quorsinato,aefurore. Sisenim existimarunt .nhistoria amasesticiansoria non curiosa. se simplex repmretur. Vula ergo Auctor iste hyssbpum pro calamo seu arundinea S.Ioan positam. Vbi obserua eu fidem Magnetem existimare, Christ ante crucifixionem cum ad Caluariae montem peruentum est,&postea in cruce ex eode vase potum suis

seportactum;quod non improbabile, praesertim si apud Matthaeum

63쪽

legatur, acetum sisti mi ilum. Eod statuet agiletes est .anqu mi huc vinum sests Rix Ῥες Νὰnne acetum diei potuit, reque ipsa dictum esse Magnetes defendit Hicet sorsripaeris . milius sit acetum, de quo s. Ioannes Chrisso iani inissessi

praebit uni, ex vase distincto haustum esse. Haec tamen prima opinio quibusdam non placet,quia hynopus, ubicunque crescat etiam in Iudaea, nil nisi hyssopus est ,hoc es , herba humilis. Quare scriptura Salomonem de omnibus plantis disputata narrat, a Cedro quae est in Libano, silue ad hyssopum, quae egredi

hysipo, sit se casus, non tertius, atque adeo Ioannes subticueris calamum, seu arundinem, taxntumquς minuitidiquospongia rundini est circumligata. Alii ab his non multum discrepantes alunt, hytapi herba elr eum uolutam fuisse spongiam, ita ut spongiam circumplecteretur hysispus,eamoue inuolpetat: sic impositam calamo, ori Christi

S. Augustinus significare videtur, byssopum suisse circumdatum

64쪽

r aura in atrarum atrepissupatum, ossit --s sui-m . . iti a Mad verba Graeca Euangesistae attinet, quae isti pro se adduineunt, ea potius destruunt, quam adstruunt, dictam opinionem. IIIae.im. πλη-Πς--πονοξους, - ζωώπ περιθε ς; cum impleuissenustongiam areta, insapo circumposuissent: nihil minus significant , quam acetum fuisse conditianti.Quis enim dicat, sp6giam aceto impletam circumponere hyssopo,esse,acuum mi 'Si dixisset Euangelista: κου- seu ει πως, tum aliquid probabilitatis huic sententiae accen tristes et iis intelligide reumpositione, quae fit

erit, quod condir acetum calamsi seu arundine. Idem enim verbum est apud hos, Napud S Ioannem:&de eodem aceto Omnes loquuntur

nisi quod Marcus, Natthaeus unum tantummodo hoc fecisse me

morant, Ioannes; plures.

Ergo omnibus consideratis, nulla videtur melior sententia, quam secunda: licet, neque prima omnino displiceat, praesertim si qui latea I 5. Maiinem speciali byssopi nomine intonensisse gener tim calamum, seu arundinem. Quod quibusdam apud Theophyla

siserant ergostoηgiam calamo, quo Christi ει insublimi esset Erβprophetia imis=leta est. Certὸ Magnetes, Auctor antiquisiimus palam sta sentit, supra vidimus

Qvqd si quis omnino eontenAt id nonuiusproprua ni istie serpatiun, ndicat, hyssopi eautem aliquando insatis iustamlongi tudinemexcreuisseniis in rogionibus neq id et Di.seotidem, Vest intimi gare, neq; nudsci Durae, de allaim ne dictum oblatis e. Scripturam enim non attulisse hysse um tanquam minimam vessantam vel herbam,eam ceriam it, iueriri platas,&hemolono minores hytam,sed factament necedrorum,&hysipi egredien iis spariet , visio significare accuratissimam Salomonis disti

65쪽

gentiam,qui non modo nobiles piaritas,&arbores, linii Cedri, di-kutationibus suis per sequutusti ed ne is obuias, qualis hygbpus, praetereun a esse putariet ii autem non obstat, quo minus interitum hyssopus caute sui gratuli progigni Diu riti maxime: cum arundinem tuam,quaChristo. glaobusta est, non oportuerit esse longissimam. De causa,eur acetum Redemptori nostro oblatum sit, lihilo magis consentiunt. Alii dicunt;vt citius moreretur. vulneratis eni in valis'

Huic sententiae repugnare vIdetur experIentia,quia olim militi .ibus potus erat acetu, di multis eduliis unicuin acetum gratiam con-

1. r. resq; addit: vulneribus inditum,medetur,venenatisq; serpentium,&aliorum animalium ictibus salutare est. Praeterea, quomodo tantilis tum aceti,quantum a Christo,vera quouis alio crucifixo sugi potius. . ulm bibi potuitimortem accelerasset,etiamsi alioquin acetum eius naturae esset, ut toto corpore sauciis finem celeriorem dolo um G

se byssispo conditum. Hoc enim repugnat verbis tuangelistae, visupra vidimus, Deinde, ut maxime condueat acetum, siue soliim,siua hyssupo conditum sistendo sanguini quando vulneribus ipsis vel infunditur,vel applicatur,vel etiam bibitur: quis tamen non videat, hanc νim minime posse tribui aceto cum eius pauxillulum espongias agi rur p*xius, quam bibitur, ut in nostro propositiaςςidie ς, siceraeis hoc tantinum ei hi re poteraxsangui m 3Φςrumosa' alii imis manui m, pedum fix iris, iii Iuda: sic Romanismilitibus curae fulti Wanguinem in xius vi

66쪽

., Aeredit, quod Euangelii stae potus ausa. tum Domino obta . tum stribunt,non ut vulnera coal escerent, sanguinisque pro stum Dum cohiberetur Liquet idem ex veteriit in Prophetia: Iasit ma paraue ἐμιμνau me into. Neque prius porrexerunt acetum, quina Christ. sitim incrue e professus, dixillet sitio. ErSO .iici scdanda, non sanauini

sistendi caula, acetum Obtulerunt i . . :

Quae est igitur vera super hac sente M ID,nisi semor acetiiiii Domino ex odio,quo in esse, sicut ante crucifixionem vinum myrrh tum Mentimum. Ciun enim aliis damnatis ante suppliciuea Mie ur vinum gustui

ctas cti erat.contrarium omnis oeuentri, rimi l derelis sab omnibus,consolationem quaereret nec tamen reperiret; vi. reuera non reperit, cum, qui sitim aqua vel vino exstinguereti nullus esset: sed ne summam in lili manitatem. barbaram crudelitatem spienti acetum offerrent. Hoc P, ut 11 - 1 iudicauit Luca, cistud

Ierunt acetum, in 'o ς - vadem sen*nxiasvς At iure quaerat quis,cui v&hθοπι θυι reeta, amitterIt, si non eratin potum. Respondemus Spongias abstergendo sanguini ex

vulneribus clauorum mananti praeparat siuisi e Huic enim usui spongias cunt pristi is esse idoneas, nemo ignorat. Credibilet autem est milites ta scidum clauos in manus adigerent,oc ipsas erucifixorum manus,Ob transfixio irem nimio cruore oblitas abstersisse, qua

nus potatus est,quoquς adhuc Romae in Basilica Late lanensi asse uatur,appaure ruborein quendam, quasi aliquando fuisset sangui-

ης iii Nam quod spongiis Christi vulnera benignessouerint, vel

ea conglutinare voluerint, quos usus spongiae Plinius tradit, id ut credamus, non permittit Iudaeorum ua Cliristum truculenta ferociatas: neque crucis supplicium id ut nobis persuadeamus, sinit A nullo enim proditum ell, hoc fine crucifixis ipongiasadmotas Et quid opus erat fouere sy giis illorum vulpera, qui ain cerusii inqu destinati erant

67쪽

t docet Lipsus. Suum igit res,o tim Christo sitienti titiae ii nimi-zz is lites , ori e num missu inc qua,n moris era sed Ruin mim et inique acetum. Hoc enim innuesientius est D. Elicae verbis i qui asti illi sionis gratia acetum a militibus Christo fuisse propinatum

libris detrirce continentur, legenda, fit examinandam, - seram Interea dum mea lucubrationes peregrinantur, incidi in Catalogiam Francosordiensem proxime an te acti in autumno mercatu S, qui praeter caeteras nouas merces, habebat etiana libri

essebam animo Tandem'ibrum ademsis,cupuleeundem euolui Milraque de murrhinis maeclar/, Merudi se disputata telisti. 'Nee tamen absterritus fuissem, quo minus haec mea uallaciinque adatu. ros de ., Cruce adiicereii ,'liandoqlaidem neque in fiuctuosum, neque iniucundum lectori bis esse solet. de eodem argumento diα uersos audire, praesertim in dispillatione tenebricosa, Meui nune

primum aliquid lucis afferri coeptum est. Sed alia postmodum in-

68쪽

Musiiscletinuit. Qua sublatarati ne seras prididit; meum Assertionaria mimi Doctoris Guibertiiseram in overitate tuenda iungit. P. I lae autem vehementer probem docti, mi viri industriam, quam huic rei illustrandae impenditi nescio tamen . quo pacto antismus refugiat credere,quod ipse pro comperto habet; murrhinum lapidem eundem esse. cum O, T cua. Statuit vero triplicem speciem onychis. Vnam, cui proprie nomeno ix, vulgo coram in Ait Minium raucae , is in murrhina respondet, v xx stasse κ*qm a exsecundaquisque uriore tamen Husdem sere eum onychegemma generis ac naturae Nec aliterm

- mane sententiam ne Ipse quidem Guibertus negauerit nisi faulo repugnareΡlinio quo magistro,scimus, quidquid ferε demur rhinis scimus. Nam Plinius diuersis locis,&capitibus de murrhinis agit,&deonyche, prima illa,&primaria specie Deillis enim disputat cap. .lib.37-hac; cap.6.eiusdem libri Nee murrhina nominatonychen, vel onychiten, neque ullam datsignificationem

quid opus erat crambe recoquere,aliumque ageres Secundo,notae quibus Plinius onychem, murrhinaHescribit. plane sunt diuersae,non possunt igitur onyx At murrhaeadem specie censeri Notae murrhinorum sit ni istae: Splendor his eviribm,ntrars νεμ οπ.37.riin,quamstloriri se in pretis arieta colarum 'binde circumagentib . maculis i. urpuram, candorems, ct tertiam ex tres ignestentem, viset per

Vbi vides. murrhiniscertas, constantesquenotas attribui, non diuersas,ex diuersorum opinione. Quae . nullo modo in onychem competunt. Sic enim de onyche Plinius ex variorum auctorum de rava scriptione, di ιι Misamma estimor 'πι-Dina Visit mriη :

69쪽

mis natii raIes murrhinorum notae. Si ab arte; tunc non magis inde' colligere possumus, murrhina, sardonychas, onyth in algem mas esse eiusdem speciei tuam pauonem,&anserena, si forte mc Iores pavonis in plumas anseris induceret. Si autem a naturai tune sardonyx eiusdem speciei eritcum murrhinis, non tantum onyx τquandoquidem ninon ruriis naturathbus insignitur , quibus m v sim ne conuenientiahuiusmodi-ouditur eoquententia natura. Video enim conuenientii in ese, ensentiam naturae: vice vera; negari posse conuenientiam ex-

remorunisccidentium,&concedi conuenientiam naturae. ut proin de istae argumentationes non sint admodum firmae: Asa ννhina ren'ππ-cengeniant in colore amoenon nastis accidontibvirer,santdmersa desit :tur inciusdem speciei animalibus; ut haec ex multis nominem λ. Tantundem valet haec argumentatio: Gnaeniant incolare, αβιιὰν --M 37. Mis maui tibis,ero riviems Dirimam lapis oli colorem habet:aromatites mi irrhae colorem odorem simul: myrsinstes mellium colorem habet, ni odorem ntradit Plinius: tamen specie inter sedisserunt. ia tamen vir eruditus ostendere nititur, conuenire onychen cum murrhinis,in notis,quas notauit Plinius indeque specificam

unitatem, S conuenientiam concludit; ideo alii recte contra nitun-

70쪽

Miragonistae; neq; in natura,& specie onyche,& murrhina cospirare. Caeteriim,ubi Guibertus vidit,arduum esse notas murrhinorum demonstrare in onyche,ad alliam solutionem sese consert; ait enim e Re mussa illarum colarum, quos in murrhisis, maxim a quibustam Ludari tradit Plistis,in marrina inmatae ha--rasuis edrari oenuoruρο-

Imitataine. ye Plinio nunquam in mentem ver puto. Hii Muri 'Mexant in murrhi ,h ipsae extremitates, qu nonnulli. in illis repercussibus admirabanturifeste,

tremitates murrhs iis inerant non tantum imaginariὸ, di ex visus deceptione sed vere; igitur & repercussus illi coloru verὸ erant in murrhinis; alioquin isti nunquam admirati fuissent stat urrhina. nisi adsolem exposita. 3, mee refert; quod Plinius vocet, multis, hoe est, resultationes .

quasdam col*rRm Non enim significat, colores illos in murrhini non fuisse,nisi ex re one lumini ut fit in columbae vimini iusse coibi rarato , utinus, exalteri λέ- iaciVid r iri quo pacto lapicta quoque iride consorinantur colores.Nec quod ait quosdam maxime admiratos esse hos νι - μ; significat, eos non fuisse verein murrhinis Nam alii ali laudabant in murrhunis.quidam has colorum reflexiones; quida maculas pingues item sales,verrucasq; non eminentes alij alia, licet omnia in murrhinis vere inessent; nisi forte dicere velimus, illas etiam pingues maculas. praeterea verrucas, sales,&similia, non fuisse vere in murrhinis, sed tantum iudicio aberrantium oculorum. At enimuero faciamusillos colorum repercussus ναὶ non suisse

in inureliinis vinium e reflexione solis: cur quaserent etiάm ex luminifreflexione inonyche, onychite, si nil aliud sunt, quam munita seu --hina Maii sicorum eorumbus, set, utique in eius coli an r rex etiam ex repercussis ne varietasilla ς norum. Quis autem est,qui se una eum aliis hosmiorum reti

in onyche &onychite expertum affirmet pPraeterea Onyxa similitudine, aequalitate unguis humani nomen habet. At murrhina secundum Plinium non fuerunt tam aequa-. hilia, cum verrucas, S sales habuerint Testatur item Plinius murrhina primum in urbe inuecta Pompeii triumpho. Atquis credat, Onychena no prius Romanis fuisse cognitam,cum sard0nyche iam olim

Quod