장음표시 사용
61쪽
debetur. Uerum Bariolus & alii minime inuestigariine hoc ne ueruua esset,id. uellet iurissconsultus an potius contrarium, etenim maximus moibus nonmodo in legali philosophia,sed in omnibus artibus inualuit,ut pedibus & manibus in sententiam aliorum incurramus noperpenso ueritatis libramine. Rariolus sequutus est A-Σonem, & Accursu Bart. & omnes seret ego uero dum aequitatem uideo refragantem subsisto, inquiro. quam recte dixerint, & abiectis eorum opinionibus , cogito quid exueritate rerum elicere possim . veritas est ergo haec in nostra lese,ut falsa causa uiciet legatum:& haec tria praeeunto aa ueritatis examen . Voluntatem test toris & demonstrationes & conditiones,& causas & modos in testam elis regere, ut aperte testatur Vlpianus. imprimis itaque spectandum est, quid senserit testator, S quousque progressa sit liberalitas, nedum eius uoluntatem executioni mandare eonamur, ex diametro contra uoluntatem faeiamus. Seeundo in legum interpretatione semper attedendu esse ad rationem legis, hquae non modo iactu A praestas regu , sed perpetua est ueluti trutina. virescit ς enim,&perpetuo loquitur. Est autem anima legis ratio, qua cessante cemare legem neeesse est. At in nostro textu ,haee est ratio,ut condμ tio filiorum, id est, necessio exequaretur, & pro equis portionibus succederent. Ergo si hoc querimus, ut scialicet aequales sint, dcfalsam causim dicamus, contrarium rationi dieemus. Nam dum uolumus falsa existete causa legatum ualere in aequaliter succedent,ergo hic ueram causam fuisse oportet. Tertio Battoluim et sat tur duplicem esse causam: alia quae cohereat legato,alia quae minime cohereat,quae coheret legato si Liui sic logatum infirmat.illa ςnim est,& impulsiva& finali, & ut philosophorum uerbo utar est sine qua,id est qua imis pulsus est testator ad ita disponendu alias n5 facturus ocita testat'r Imperator Antoninus d alia est quae non co-
62쪽
heret legato, & illa non infirmat legatum cum imm
diate non respiciat liberalitatem testatoris & etiam sine qua testator erat donaturus. His si e praemissis dico textum nostrum hoc uelle, ut falsa causa uitiet legatu . Vnde aliter quam Aecursus illa uerba interpretor &sane haec causa est nam sine causa non erat testator aliquid daturus: & non abs te iurisconsultus bis repetit hoc uerbum causa,quasi uellet dicere haec causa cum uera sit, no mirum si legatum debeatur cu pater provide aegerit aequaliter filios instituendor cauere enim debemus ne o casio discordie iter filios oriatur: φ nulla aut e maior esse potest quim cu uni plusquam alteri relinquitur nis sorte causa subit legit ima. Nec me mouet Caius f du uult falsam causam non uitiare in adem facti specie qua se defendunt doctores, licet lapsi sint non considerantes diuersitatem rerum & rationum . Nam aliter loquiatur Caius aliter Vlpianus: S si me uel hae sola ratione tueri uellem, ni fallor, purgato eerebro satisfaceret loges non exemplis r adstringi, aut regulari, sed ratione:
est itaque alia ratio in l. nostra, alia in l. demonstratio M.fi. Prima de modo ex Pomponis i responso dum uult ualere legatum, licet falsa causa adiecta sit sumitur legatum sit incerta specie:ita etiam Caius loquitur qui fundum legari dicit se speeiem certa, quasi liberalitas se-la uersetur testatoris. Mod si ingenere legetur, falsa
demonstratio uitiat in eo in quo uera non reperitur.
Atini. nostra Vlpianus ait in genere relictum esse, decem scilicet, nemo enim dicet speciem esse, id eos non ualebit legatum in eo in quo falsa est causa, at si in totum sit filia,causa eur ualebit legatum ' secunda ratio, est quam non negabit Bartolus, quo
ties paterfamilias: prouidet de re certa,hoc est de rejeciali tune uidetur parum curare quae sit causa an uera an s.lsa, quasi testator in omnem euentum uolue
honis que liberis e Dicta i demo stratio ρ. ficond. oc demon.
63쪽
LUATVsd me commouit, um meuhoe loci iudicium interponerem his uerbis. Quid enim obest auido lectoriuatias apposuisse epulas cu itas intelse non costarent nsi Doctores ipseqAleiatus fixo pede nihil hoc loco aia serere ausus sit, post talos uiros si qdωXero Iualca unt alii, non aequitati consonet,& bona
uenia dictum uelim nullam hic esse difficultatem si re icte uerba uim ais potestatem legis perpendamus, quid enim intendit hic imperator,nonne ostendere quantum pactum nudum possit adiunctum stipulationi: Nam ex te pactum nudum, nihil producit ab exceptione, ut docet 'lpianus,e tame inquit textus noster, etsi nihil ex sepositi si adiungatur stipulationi praecedenti, uel subsesquenti statim, est fomentum natururale propter consens sum,quod est sorieiens ad eon lidanda stipulationem, quae ut doli mali f exceptione non submoueatur causam pacto nudo susiicientem si ferat, unde secudu se stipulatione recte ferri senatet apostolabit Ppter pactu nes exceptione doli, quasino subsit sussiciens causa, excludet. Praeterea sciendu est
non abs re in textu diei statiam interpositu: na non firma
uel efiicax potest manere stipulatio siue causa, et quae nopraesumeret ex longo interuallo,& sicuti solemnitas stipulationis continuum desiderat actu, h ita iussit neces.se est continuo, id quod obligationis aequitate seu et, quod de essentia firme obligatiois est, unde dixit statim sequi, vel quod & precedere debeat etia statim intelli edu est: alias cui se certo referat no haberet stipulatio: &sicuti diuersis horis no possunt fieri testamen tu paternu& pupillares tabulat sed uno eo textu, li ita & sipulatioaanexum habeat pactum nudum necesse est. d
e L. iurilaetitia c. sed cst nulla ride pactis.s La. circa fide doli mali
ditio nib. in dictat si quis fundum
64쪽
seeundiam stipulationem,ergo fertur sententia,nt in Aquit textus,id est,sequitur ex stipulatione sententia. Na&obligationem firmam continet, dc ex ea sequitur: ne . enim uoluit dicere ex pacto nudo oriri actionem cu non plueat,sed ex stipulatione q ia: ppetuo P ducit ex duobus itare imperfectis ius nostru firma statuiti cumulata enim iuuant,quae per se non prosunt ,hoc moc de β '' με ficto quod semper nudum intelligitur nuti h L iurisgenrisi distinctioi, nota adiecta,h sie ex se nihil actionis h.be M.q iniit om4ς aequitatem naturalem contineat,ut testatur vlpi
lennitate, deficit tamen ei quod potEtis,imu eu, scilicet aequitas quae a auenit ex illo pacto nudo sie fit,ut eon: i. e.ζαὰ iuncti, simul eompositin, simul persectam construant: ne reg. iar. & emeax in iure huiusce rei forsam exemplum it
rabit aliquis nee immerito est enim satis arduum: dabimus tamen,& quia si de subsequuti pacto appareat quod longe difficilius est de praecedenti satis confin murie L iurispretium Promitis, mihi obseru rora&M P , .ς .ut pax re dς P - interponemus,& alter respodet obseruaturu se: dein-- ineontinenti iste promissor dicit conuenio daturum tibi dotem statim,neet annum expectari uolo: est enim hoe impossibile producere actionem ne ex pacto oriatur: tamen quia stipulatio interuenit & statim Iutet sequutum est pactum,ex stipulatione orietur actio , &seeundum se seretur sentetia. Plura disputarem sed satis' infirmate sunt sententiaeDoctorum, qui sese inuice mordent & reprehendunt quantum pinunt, ut quot capita tot sensis esse uideantur.
65쪽
DIDIT nobis Calistratus hoe recponsum,ut si quis thesaurum id esteonditam ab ignotis dominis lepore. L.ε. de thesai vetustiore f rem mobilem γ in loco ris lib. t.. . sacro, aut religioso , aut publico , aut in monumentis inuenerit, ex diuorum fratrum constitutione media.
partem habeat inuetorialia media pars fisco vendicetur, , . quod obtinebit&si in caesaris possessione quis inuen rit,ut sic messia pars inuetorialia fisco applicetur, protrahunt g & imperatores nostri hanc constitutionem e Dicta Li. libri& ad locu uniuersitatis ueluti in theatro, stadio, & similibus imperator Iustinianus in suis saltem approbatio e. dc aut horitatis impertitione, qua V omnia sua iacit inui ii L.,.C. de rite
tutionibus contrari um asserit,videlicet ut ei in totum ri iure Nivcliado.
concessus sit thesaurus qui in loco sacro, aut religiosis fortuito casu inuenerit non Aliter quam si in suo inue- nisset in quo naturallis aequita, uersatur. Hanc pluriquc cupiui dissoluere anti nomia , sed frigidius nihils aliud quam laterem lauant o Primi se soluunt in l. s.fina. fortuitu non inuenit, unde mediam partem totum ii . bet in alio fortuito inuenis,& sic non pognant, sed n casses. euasere alio enim resposo constricti Omutescentrnam ut aiunt Imperatores, k si quis alio modo inuene- K dei vi si rit quam eass&sorte fortuna nedom mediam fiseus uen 'dieabit sed rem totam', ut puta colendo,aut arado agrunon studio perquirendi, & sic Leo Imperator asseruit. ita. in alienis siue in publicis siue religiosis,aut fiscalibus & sie de similibus casu non data opera aur sceleratis & puniendis sacrificiis inuenerit mediam consequesur,&non alias.Immo perderet ac puniretur alii longe. I aliisv
66쪽
aliter cupiunt extfrpare hanc discordia,ut Ad Iasiui
uultis sit naturatum aequitate, Calistratus uero ciuilem
sed ipsi magis sibi blaudiutur quam scopum pertingat, caedo quae ciuilis esse potest, ut quoa in nullius bonis est
occupando consequi non debeam , aut quae naturalis ut quod in to eo alieno maximὸ religioso inuenio ad locu.eligiosum salte pro media parte non reddeat naturalis itaque ratio dictat,ut quod inuenio prope desperatum in meo mihi insolidum aequiratur. At quod in alieno de naturalis aequitas mihi &domino tandi assistit mihi qui-aem propter donu fortune domino quia solo pars ce-' a L. Is qui aede dit: δ.quod attestariTriphonin uidetur uter. erto nai cq rerum domi- turalem aequita nulla eluili cotemplatione habita sequia i , tur. Q'id ergo an iura pugnat an se inuicem corrigant: iis absit,hoe enim nisi expreuis iterbis fiat,ne 3 aliter sacer dos huius saeratissimae phisolophiae admittet.res est inclinata, sed mecu ia quis aequitate certet & rationi sicusti aequu est obreperet Nolo ita , antequam quod sentio
B In oro,mlti dica institutiones decerptas esse ex libris sandectam ectristixux. Codiei, b eollectat, ab his i. nud enta eo sonatia erexerunt pande s& codica. Cu ita, ueluti ex multatitudine & uarietate resposorii principia hic selecta tradatur,ut potius irascripta qua inuenta uideatur adiecta tamen methodo dcco pendio ex illis Panderctaum libris, e Autlim.siquis none si de aliquo dubitemus ad fonte origine, resere-lin uq o . . de quod si codonaueritis est enim necesse huc,si a - tedatis quas iam subscribemus rationes) euadat clara legu symbolisatia, amicitia & fraternitas, ita ut in secudo Iibro elementoru lustiniani in Adriani imperatoris co- cessione dieamus uersi eulum idem , statuit si quis in sa.cto loco aut religioso fortuito cassi inuenerit adscribe- diim esse post illa uerba dimidiu domino soli concessit &dimidium inuentori ante uersieulu & conuenienter hoe modo Thesturus, quos quis in loco suo inuenerit,
DiuusAdrianui naturara aequitata sequutus ei concessit
67쪽
qui eos inuenem. At si quis in alieno Ioeo non data aὁ hoc opera,sed fortuitu invenerit, dimidiu domino solici dimidiu inventori concessit,idemh statuit si quis in sacro, aut religioso loco sortuito casu inuenerit & con- ueniEter si quis in Caesaris loco inuenerit&e. Et ita esse legendu confirmo his sex argumetis, quibus nemo sane mentis uel mniando resistere audebit.
2 Primo exeplatu sequi ex eplar necesse est,quod oesp-
amat leges unde Paulus quinto sentetiaru. d inicus d C-p. i.desideificio couenis,no ex iudice&exeso alicuius scripturae, sed ex authentico conueniendus est ita ut contractus fi- des possit ostendi. Caeterum calumniosam scriptura uim i in iudicio obtinere non conuenit. videtis enim quem amodum uocat exemplatum calumniosam scripturam 'deinde exemplar ex quo fides elicitur: eliciamus ergo ex
padectis & Codice fide sunt: enim fontes &origines,sic ebimus unu ide c5cludere 'hi ς. pyrg/re secundo uideamus q* ordo tycin pandesti A nonne post inuentionem sabam in ioc' prix o sequitur inuentio ficta in ali deliin leo sium i in subiicit idem dicenduin religioso fiscali &publico,& i . G. principis, sicis si refert ad id quod in loco alieno inuetuest eus tabciabim' Calistratu seruato eodε tenore. Ergo
in exei lato ita ordiabimus quod i authet.& originali Certio intueamur structura uerborum eorum si uim &potestate, none haec dictio at si quis aduersatur illi orationi thesauros quos quis in loco suo tu r spectu sensus in uerborii debuit ergo haec aduersaliua sequi immediaute foe aria interposito,na haec dictio suus sua seu diitu importat, salienus aliena alienu diiij exoptione. θ' 's arto est ne uerisimile Imperatore uelle corrigere i velli ni iuris fea q prius elimauit, cu ne ultu uerbu qde faeiat est enim hoc alienu a sua cosuetudine: si qd enim corrige du duxerit,id apertis uerbis & cu iudicii summa deliberatione ν' - .ntiquitatis reprehension modestissima licet, facit. .. . ' i h Qmuto
68쪽
erit diuisiondid nullius insti.
de rerum di. e L. monumttaytibasiuntia iacta a
s Quinto quis non dicet nostro more legendum, uel ex illa neeessitate sensus & orationis, ubi ait & conuenienter in Caesuis loco si quis inuenerit dimidium inuentoris esse,& dimidium Caesaris,& tamen immediate loquutus erat de inuentione facta in loco alieno priuata. Sed quae est conuenientia,aut affinitas inter priuatum euris locum etenim in omnibus iuris articulis,ut plurimum ex Diametro pugnant: non ergo uoluit inducere consonantiam inter priuatum & fiscum,sed inter religio isum sacrumve,& rem fisci, pari enim passu ambulant, RIta snim solet notari,inserenda ergo erit clausula idem spost eam quae de priuato & alieno loquitur,ut sit consonantia inter loeum religiosum & Cesaris. 2 exto deeatant quotidie nostri omnes nomothete o, inem sensus & intellectus obseruandum esse magis qualitere,' oportet ergo asserere uitio scribentiu,aut typ graphorum,ita inuetas esse elausulas ct transpositas cuex aliis legibus facilis sit intellς s: nuino duce natura nullo negotio pi det Hermediocristas enim noc ipsa distit.Haee cu scripsissem unus ex amiacis Nauarus,homine Hytero semiliaris cui celare meas uigilias nunquam honestum duxi alio sensu didiuersistimo hunς 9.intelligi existimabat,quem intellectum nuperrume aedidit uir acuto ingenio,ut suo ordine i & quidem recto staret litera nihil. esset inuertendum, & quod Imperator asserit, ut si in sacro, aut religioso quis inuenerit suu sit ita eeipiendum esse,ut de loco religioso & sacro priuati hominis intelligeremus Nam inquiue pleria hominu priuatas habent capςllas ὀ sacella in quiupus si quid inuenerint eoru proprium erit. Sed hoc stare non posse quatuor fundamentis commonstrabo. Primo quia nemo sacras sibi res facere potest,ς ut idem imperator ait, aς quae ritς per Pontifice, Deo deditata sunt ininullius bonis sunt,i non ergo dicetur locus priuati. Sed admittamui Iure ciuili unumquemque sibi locum re in
69쪽
ligiosum secere mortuum inserendo , e an ex eo uia. ctoriam reportabit e non certE : quia nonmodo dereligioso textus loquitur , sed & de sacro: sacrum autem non est illatione mortui. sed durius conuincam, quia Calistratus mentionem iacit S de monum Wii , quη sit ε ni i. monu autem disserentia inter monumentu S sepulchrum do- ut nium de reli.
cet nosFlorentinus f Libro 7.institutionum. monumen, Ssumptibulia- .
tum generaliter res est memoriae causa io PQsterum pro d. f indita in quam si eorpus uel relique inserantur fiet sepub εἰ sumsitichrum,nam ut ait Vlpianus g Libro lo. ad aedictum ses futurum pulchrum est ubi corpus ossiue hominis condita sunt. si ita. thesiuius in monumento sies loco adhuc pro, phano & ut graeci aiunt κοινοτρα in inuentus sit commuis nis fiseo & inuentori quare non erit si in loco religio
illatione mortui dum exemptum a nostro domino uideo tur licet usu destinato aplicare possumus,nec enim eius loci alienatio amplius eonceditur ubi Iocus illatione mortui fit religiosus,& si licet pontificum iura allegare .
hodie eonstat nulla loca dici posse aut religiosa aut sa h. Isis litera nisi sint rite per Pontifices consecrata: h unde non talis toto iit.
indistincte licet mortuum inserre, nam hodie huic rei 1 Toto titide se- locus est destinatus qui cymiterium i dormitoriu ue dieitur quo loci inuentus thesaurus ecclesiae applicatur. Et licet hodie concedatur priuatis oratorium habere etiam non dedicatum illud tamen nes sacrum neque relis
giosum dici potest & ita decretales constituunt. ITertio quis restringet hunc nostru ut loquatur inloeo religioso & sacro priuati hominis e ullamve talem distinctionem in tute legimus e Cum itaque nullo loco id inueniatur sed semper de publico loco intelligatur j nunquam intelligendum duximuis de priuato sic. eoru fii K. de rii vind opinio nulla est. inartores quae inherent i, religiosis ' quis autem aut que in locis religiosis iacent religiose sunt: eum lias milix dertia uiui hodie immo & antiquitus nulla sacella sint quin sacra
'cantur, i facie S res erui qua in eis sunt, unde ad prGi I texunt
70쪽
uatos usus transtetri sine sacrilegii crimine minIine terunt est enim ut inquit Canon uel ex sacro prophano, uel sacrum ex prophano , uel sacra ex sacro aufferre sacrilegiu:acquiri ergo d5o i totu falsii est nos ita. me, dia solii parte acquiri dicimus secundu turtu dispositio, ne, sic inversio uersiculi necessaria est, ut supradiximus.
Ad l . cum non solum β.slii. C.de bonis quaeliberis.
l DEO non defuturosi mihi hostes hac in parte, quasi hacte us quissium impugnaturus sit in c5sessis,neamoque unqua dubitauerit,sed bona uenia dictum uelim non me ratione deficere aduersus inueteratas trica eoru,& cum a parte mea pugnet ipsa aequitas, dica libere quod sentio. Ad haec usque t empO Rinualuit haes 'nini' ut filiusfamilias nora it de bonis quorum usui tua is patri queritur,eque, stima uo lutate ne F inter uiuos aliquomodo disponere,ut domuntu perdatur,aut quasi perdatur, idq-Imperatore nostru asserere, cuius contrarium uerius puto. Costitutio talis est,filiis autem familias in ijsdutaxat easibus in quibus usustuctus apud parentes constitutus est doneuparetes uiuunt nec de iisdem rebus testari permittimus, neque citra uoluntate eoru quoru sunt in potestate ulla licentia eis concedenda dilium rei ad eos plinentis ali nare, uel hypothecae titulo dare, uel pignori assignare, melius est enim coarctare iuueniles cMores ne cupidini dediti tristem exitu sentiant,qui eos post dispersum e pectat patrimoniti: cu enim sicut dictu estὶ paretes alere eos secuduleges&natura c5peliatur, quareaduEditioneretu suaru prosilire desiderant e Uideamus ergo hic imprimis quod dici solitu est in iure nostro animam legis