Famosae, de solis vel telluris motu, controversiae examen, theologicophilosophicum, ad S. sanctam Normam, institutum a Johanne Herbinio, Bicina Silesio, ..

81쪽

'Tngo L. PHILOL L ID. I. 47cuses. Si aliqua tantum : mecum sentis. Sed ego Tibi concludo: Ergo non omnia loci hu)us sacri verba accipienda sunt, quemadmodum respondere hactenus Co- pernicaei consueverunt. Et sic disquisitio nobis erit: quaenam vere seu proprio, &quae secundum apparentiam seu vulgi opinionem ibi dicta sint, & in quantum taliter dicta sint ρ Non dissiteor, esse hic loci

gM dam, quae apparenter etiam a nobis, &non contra ed praeter Scripturam, concipi possunt, sicuti n. t x. & x 7. ostendimus. Ast de eo lis adhuc est, an illa verba sic a Spiri tu S. intellecta sint. X X. Sin autem omnia secundum objecti apparentiam di hominum hallucinatio. nem intellexeris, quot non absurda te Obruent ρ scilicet x. Ergo falsum est, Solem eκspectasse & non festinasse. Addi isso hoc. Ce , eodem modo dico, Ergo, Lunam Iietille, falsum erit: quia, ex Hypothesi ,

apparenter tantum Luna movebitur.

Ergo faIsum erit, diem illam suisse proolongatam. Si enim Sol occidit, dies amplius non est. Fuit autem dies protracta in longum: & sic etiam Sol, tanquam causaesticiens diei. Deinde : qualiter de causa &uno attributorum Iudicas, taliter etiam de essectu Cauta ejusdemque caeteriS attribu tis pronunciabis. Denique,quia forsitan ap.

parcnter facta omnia, & ad captam & opinionem

82쪽

8 Εκ AMRN Loc. SACR: inionem dicta haec esse , asseres. Si omnia, si Solem: Ergo etiam Lunam sterisse , quievisse, salsum erit. De Sole & Luna hic dici tur τὸ stare,s quiescere, si eXpeetare. De Sole si apparenter & haesitanter pronunciatum est.tum etiam de Luna apparenter,eam scilicet cucurrisse & stetisse, amrmabitur. K. Ergo falsum est, diem illam fuisse miraculosam. s. Ergo falsum est, Dominum obe. divisse voci hominis:quia ad captum omnia lexplicas. 6. Ergo eadem consequentia ,

concludo salsum erit, lapides pluisse , & sic lDominum pro populo suo pugnasse. Non mihi succenseas, Lector, quod hoc blasphemum inseram: quia sequitur. non mihi; sed, qui argumentatus raliter es,Tibi. Dices. Solem motum esse repugnat rationibus & Observationibus' Resp. Lapides pluisse repugnat omnino naturae. Lapides quidem fulminei in aere naturaliter generantur. Sed in ranta copia, ut tot millium eXercitum ob ruere possint, non generanturjam; sed producti olim mirabiliter sunt. Nihil est, quodere Romana Historia. aliquoties pluisse lapides, afferri contra possit. Lapides n. illos S. Lapillos figurarum, Conicae vel pyramidalis una cum pluvia intermiκtim decidisse constat: in pugna autem Israelis coelo serenissimo, Sole in umbilico haerente, lapides pluisse dicitur.

XXI: Cotonidia loco aliciam aliquid de

83쪽

TA Eo L. P HI Los. L IB. I. 69 de Achaa, Rege Iudaeae. Esa. 7.cui signorum postulatio a Deo ipso oblata est. Quod si Achar signum in superis coelestibus postu. lasset. laetum id dubio procul suisset;sed en Hypothesi hodierna , apparenter tantum. Non miraculum igitur a sed oculorum &mentis mangonium & praestigiae sui sient. Viderint certe, quo hic saltent modo . qui hallucinationem humanam semper praerendunt. Hic Rhodus erit. XXI 1. Eodem igitur modo ad Mira. culum.Chlethhae Regi praestitum, Ese. 8. 8. responderi posse , eκistimo. Quapropter plura non aliciam, non Scripturae eNaminabo loca. Plura enim , si quae occurrunt ad jam eκaminata referri omnino possunt.

Chlethhae signum datum , Sol in Solario A

chaz decem gradus retrocessit, miraculum fuit. Conferti igitur cum loco jam tractato Josuae so . non incommode potest. Evicto altero, cedet facile & alterum.

Locus Genestos Cap, I. Vers. 16. Editionis vulgatae. Chaldaeus Paraphrastes. TXei qua Deus duo Lu

minaria magna : Lumiis nare majus, ut praepet Dι- ei; o Luminare mιnus , ut

a minaria magna: luminare majus , ut domina

retur in die & Luminare minus , ut dominaretur

84쪽

s Ex AMEN Loc. SACR.

Pagninus vertiit ad dominium Diei,

Nossis.

I. PRoducuntur a D E OT.O.Μ.dua nobilissimae Creaturae quas primae va luce, materia coelesti praestantissima, e XOrnavit. Facesque Mundi Fascium Summus esse Imperator jussit. I Ι. Observare autem singula Textus hujus, & meditari, verba oportet, ut genuinum ejusdem sensum. atque ita Veritatem ipsam, assequamur ; heterogeneum vero Confutemus. I. Vocem, fecit luminaria. χ, Alumnum Numeri, Duo. 3c Alunctum Quantitatis, Magna. hoc est, creat Urarum istarum essentiam cum qualitate sua &quantitate. Monitum autem Benevolum Lectorem velim: me hic loci Vocem Lu mInarrum substantialiter. pro ipsis Solis &. Lunae substantiis lucidis sumere: quarum substantiarum corporearum materia Coele. Bis, vel luκ primigenia est. Non autem accidentaliter , pro lumine ab iisdem per radios egrediente.

III. Primum quidem notanda est voκ. FEc 1 T , quae Essicientis Da et in essectum principalem . realem & pronimum arguit influxum ; Effecti veto exprimir veritatem. Quod quidem verbum obiter te. gendum non est: opponi namque illis, potest

85쪽

test qui pro fecis dicunt appellavit; decepti,

forsitan a versu s. Capitis, ubi dicitur: ρο- peltavitque Deus Acem,diem;S tenebras , Noctem. Magnam enim inter haec verba,

fecit S appellavis, esse differentiam jam ostendemus.

IV. Ostendo. Facere possum rem magnam non in se;sed in respectu ad alium cui

res fit, seu dicam barbase; sed clarius) faci. tur; licet respectu sui generis similium sit

minor. Ne autem subtilitas quaeri hic vi, deatur , crasso id declarabo exemplo. v. g. Sutor consuit calceum Petro. Petrus, homo staturae humilioris , curtum habet pedem. Sutor vero calceos, tribus aut qua tuor granis longiores, consuit,qui Pumilioni Petro sunt majores,& ideo aptos sibi pro nunciat; Paulo vero, procerioris staturae homini,non ad pedem sunt, qui ideo de ineptitudine atque parvitate Calceamentorum conqueritur ArtiseN tamen, solea Pauli ne .glem,calceum Petro esse magnum pronunciat; licet Paulo minor, & non ad pedem , videatur. Quare8 quia non Paulo, sed Perro calceum formavit. Applico jam: Quae profana Sacris applicare secundtim eandem non dubito mensuram. Crassum est eXem plum; sed sacrae utile veritati. Consideratam hic in se, & respectu, Cur. Fit, quantitatem & magnitudinem volo ; non vero quia talis apparet tantum. Sed applico. C a Lumiis

86쪽

Lumismum diuantitatis Colgatio.

V. I T A Deus duo Luminaria secit . N o-BIs CD. Nonis, inquam , Magna fecit .non vero Magna SrBI , & aliorum sid rum respectu appellavit. Neque vero ideo magna secit Nobis , ut Nohis esse tanta viderentur ; sed ut revera Nobis tanta sint. Quid enim ad Nos attinet, Lunam magni tudine a multis aliis, tam sκis stellis, quam Planetis superari Fecit Deus , non Stellas magnas; sed Luminaria Magna. Cui Z Non stellis, utpote quae sua, primigenitus sibi infusa, luce radiant, sed Nobis CD, ea fecit,

87쪽

Τn Eo L. PHi Los. LIB. I. 33 ut illuminent Nos. Quid igitur obstat quo. minus Luna Stellis aliquibus minor ; Nobis vero CD, Magna revera sit3 Annon Terra & Κlementa in te Magna sunt Domini opera, etiam si Terta in respectu ad Ccelum minima, & ad instar puncti sit8 Apparenter ne tantum magna erunt Nobis CD, Do. mini opera Eruntne Luminaria AB, in respectu F,ad Homines CD,apparenter tantumMagna licet in collatione ad se invicem

Ε, minora sint Quid prohibet λVI. Concludo. r. Ergo Luminaria duo infe magna sunt. a. Ergo Luminaria illa duo Nobis in rei veritate magna sunt. 3. E. non sunt apparenter tantum magna.q. E. injustissime Scriptura a Copernicaeis ad vulgi captum & erroneam apparentiam hic loci detorquetur. Magnae sand temeritatis est. illa Sancti Spiritus oracula ad erroneam vulgi balbutiem detorquerer cum tamen

nulla id nos posΙulet necessitas. Sed pergendum est . VII. Secundum notamus Duo in Sacra Historia aera ominaria. Quid duo cur non septem, vel plura Fecit duo: quia dupleκ illis duntaκat ossicium D gus demandare volebat: ut praeessent, alterum Diei, alterum Nocti. Fecit duo: quia duo sussiciebat praesecisse temporibus Luminaria: quem, admodum, duos quoque toti & tanto Mun.

do praesecisis homines, sussiciebat. Fecit C 3 duo:

88쪽

s Ex AMEN LO C. SACR. duo: ne, cum altera Orbis pars luce frueretur, altera omnino caligaret. Omnia sapientissime. Omnia optime.

VIII. Fecit Luminaria. Quid, Luminaria ρ Nonne, diem creasse eamque appellasse lucem scissiciebatρ Utique Nonas suffecisset. Ast optimo Maκ imo, non CDn fusam duntaκat lucem,orbi donare; sed e .andem quoque in certas distinguere species placebat. Et hinc duo ista prodiere quoque Luminaria. Fecit Luminaria Cur vero ea Solem & Lunam non appellat Tibi, o Homo Philosophe,hancce reliquit ονοματοπώ

ιαν. Tu quoque Majus Luminare appellasti Sole quia solum lucis se aurorum Regem

censuisti. Contemplare Opera Domini: quia in eis admirabile Dominantis Domini no . men vides: & porro & valde obstupescis. Fecit Luminaria, ut non Coelo Solem Do . minum , & Lunam Dominam ; sed Tibi , orbis Vasallo , Luminare , commodissime& fidelissime inserviens , creasse Optimum Patrem, discas. Sed haec pia. Adulteriora jam, nostroque proposito utiliora. IX. Restat, ut Adjunctum quoque Liminarium Quantitativum eXaminemus.

Fecitque Deus, inquit Spiritus S., duo cuis minaria magna, LumInare Majuta, ut sue e et dominaretur Diei, Luminare Minus, ut praeeset dominaretur NoctI. Duplicem hic deprehendo locutionem:

89쪽

TMEo L. PHILO S. LIB. Ι. si Generalem, sive consulam, S specialem seu

distinctam. Cum enim primo dicit, Deum fecisse duo Luminaria MAGNA; intelligit. Magnitudinem in genere, seu Magnitudi-

nem confuse & materialiter conceptam. Ne

vero quis sacras literas arguere falsitatis posset: vel hodie quispiam ad crassum vulgi

conceptum eas detorquere auderet ; ecce

Nobis Sanctus D a x Spiritus philosophice

easdem distinguit. Luminare MAJus Solem),ut diei; Luminare Met Nus Lunam ut Nocti praeesset. X. Distinguitur aperto conceptu LSO lls & Lunae confusus, materialis , a distincto, formali. Ut talis prodeat sensus. Utra que Luminaria AB, N o Bis CD, facta sunt MAGNA. Atque ita sunt Magna in se & in respectu ad Homines, CD. Sol tamen A, L

minare Majus, & Luna B, Luminare Minus est in collatione ad se invicem , XI. Quia vero eorum Quantitas non restringitur, non determinatur: ideo , quorum respectu Luna Major vel Minor sit,nino decidere non possumus, si vel omnes subtilissimi ingenii exhauriamus vires. Frustra igitur Copernicaei evincere hinc student, . Luminaria illa Magna dici, propter prae, conceptam vulgi ex apparentia Opinionem. Majoris certe erit molis, Sacratissimi Spiri. tus balbutiem hinc demonstrare. Sed arguo menta videamur, quae potissimum recen set

90쪽

3 6 Ε κ A Μ g N L o c. S A C R. Clarissimns Uir, Christophorus illichius, Diss I.cap. q. art. s. XII. Ita autem , loco citato super hujus Sacri Textus verba scribit: Sof SLuna vocantur Lia inaria magna oppositὰ ad renquas Belgas , cum tamen certum sit, apud Asronomos , plurimas sesias tam sos , quam manetas superare Luna ud magni udine, Dis ς Ciavium in Sphaeram in Gero Bos ρ. ΣΟ s, Io 6. Ergo lac iterum exemplum Scripturae loquentis fecundum apparentia ensis, cui innititur vulgi opi.njo, non fecundum reι veritatem.

XIII. Ad qirae respondeo r. Unde Vi, ro Clatissimo constabit. S O LEM & Lunam vocari hic Luminaria MAGNA , OPPO.

SI TE AD RELIQUAS STELLAS

Legimus , Deum fecisse duo Luminaria Magna; sed, alterutrum horum appellatum fuisse Minus minus consideramus Repet n. I x. allata, Spiritum S. in genere tantum, confuse, & materiali hominum conceptu

qui hominum filiorum esse 'Ingua videtur loqui cum dicit: Fecitque Deus duo Lamina. ria magna. In specie vero, distincte, & sor- maliter de Solis & Lunae quantitate, loquitur, cum dicit: Luminare Mius , ut Pr essestaeis Luminare minus, utpr esses nocti. Restrictio igitur ad reliquas Stellas hic esse non potest: quia respectus & com

paratio Lunae B, Luminaris Minoris, hic et