장음표시 사용
91쪽
ho adhuc, si probatum nondum est: quia Sol& Luna distincte sibi hic opponuntur
' in quantitate.Εvincunt id T. partim voces,MAJus& Mi Nus; partim voces,
praese Di Ei ac Nocvr Quomodo enim Luminare minus dissert a Luminari Majore
Resp.per disserentiam ossicii ipsis impositi: quod illud Majus, Diei hoc, Nocti: praeessae
minus debeati XIV. 1. Si Luna minor dicitur in respectu ad Stellas; tum eκ Te quaero: in quatum stellarum respecta quanta dicatur Ratio Quaestionis est : quia non omnes stellae Luna Majores sunt; quod quidem Astrono mis omnibus in confesso est. Luna ergo di Cetur minor vel respectu stellatum fixarum. quarum plurimas eadem esse majores, com muniter asseritur: vel respectu hujus vel ilibus Planetae: At hoc in Textu non eNstar. - Ergo Luna dicitur ibi Minor, in respectu ad Solem: Sol Mabor, ad Lunam. X U. r. Belgas interpretes quod concernit: illi quidem verba haec eodem cum Cois Pernicaeis modo eπponunt : DemeIelle
ssim. obmutescendum est. Dicam tamen
aliquid. Non interpretationi; sed Interpre-C s libus:
92쪽
s8 Εκ AMEN Loc. SAER. talibus : quia eadem nobis peregrinis, PueBelgis ipsis. dicendi hic libertas est. XVI. Observanda Sacri Codicis Inter. pretibus imprimis tria erant. I. Sanet e materiae & Teκtus expositionem esse simplicissimam secundum veritatis rotunditatem, de. here. Dico, simplicissimam: quia simplicis Dei verbi eκpositio simplicium animabus informandis inservire debet. 2. Quia igitur simplicissima & rotunda: Ergo non debebat ad Hypothesin Geometricam reflecti, restringi: hoc enim qui iacit, nonne pollutarum Sacratum literarum postulabitur Sacrilegii reus censebitur. 3. In alicujus tentus expositione genuina opera est danda . ut omnis amor.tota delectatio,nostraque amicitia unice tum in subjectaTeκtus materia sun detur, & haereat. Quod quando fit,utrisque,& Amatori & Amatae materiae, ad summam consulitur persectionem atque laudem. Ma, teria quippe, Veritatem ; Cultor ejusdem . Laudem demessuri sunt Laudem, inquam. quae ex Interpretis illius ingenuitate:quae eX
animi fidelissi mi candore, Virtute insigni, gloriose demeretur. XVII. Si igitur in Textus alicujus ge nerali Εκplicatione amor & amicitia nostra unice in Textu collocari debet: quid de S nctis dieamus literis ρ Hsccinae, amore λhaeccine amicitiarume ta indignae animi In aerpretum candore sunt Laudem tamen enearum
93쪽
TA Eo L. Pii I Los. L 1 B. I. syearum Luce, gloriose ' quaerimus. Non debebant sacratissima, omni potius ador tione & subrectione prosequenda, Sancti Spiritus oracula,ad dubiam adhuc,COpe nici restringi Hypothesin, more Calenda - .riographorum. Fateor. Clarissime illichi: Dandum aliquid amicitiae, dandum Amicis esse. Date & illi debebant Amicitiae: dare Amicis; sed S u o Loc o,&aliquid tantum. Sancto autem Spiritui non aliquid; sed totum: non multum; sed plurimum: sei os etiam dare debuerunt. Sed transeant ista-XVIII. Verba Calvini,super Genesios Cap.I.ad P. I q. Vir Doctissimus ibidem pro sua adducit controversia: Verba ejusdem adscribam. Tenendum es illud, inquit Cal, vinus , MUM NON A cvTE Pii x Loso-PHART M oeciatis russeriis, sed referre inpassim etiam Ru D et BusNoTΑsunt, Sposta in vulgari u . Item ad v. I s. Ite rum reFetere oper pretium es, quod prius
disi, non hic Philosophica Eisseri, quantus
Sol in caelo, F quam magna vel parva Luna. Se quanta Lux ex i s ad nos pervenia . SENSUS enim nosros hic compedat,ne donorum DEI, quibus fruimur , cognitioρω- terfluat. Et ad v. 6. Hoc interes,quod
fessopusariter scripsst, quin fine Doctrina S
bore investigant , quicquid humani ingeni,
94쪽
6o Εκ AMRN Loc. SA cx: acumen assequi potest. Haec Cal vinus μXIX. Sed ad Magnorum Virorum con . spectum concidendum statim non est. Magni esse Uiri in doctrina possunt, qui in doctrinae particulis forsitan hallucinantur: cum nimium suae indulgent opinioni. Quod cum ita sit: ab eorum sententia mo. dest ecedere nos, atque ita & me nunc, mea jubet Eusebia. XX. Dicitautam r. Calvinus . Mosem
mm acvra philosophari de occultis msteriis: - sed referre, quapassim etiam RUDIBUS NOTA fiunt. Sposita in vulgari usu. Respondeo x. Mosem quidem acute hic neutiquam philosophari; verumtamen Consequens nego, quod scilicet referat vulgaria. quae passim rudibus nota sunt, & posita is
vulgari & erroneo sensu. a. Moses non acu
id philosophatur: Ergo non philosophatur
Nego iterum consequens: quia, negato &sublato Rei Modo, ipsa statim Res non ne gatur neque tollitur. Et, quomodo Res tolleretur; cum ipsam Modus non constituat, sed duntaκ at perficiat8 Non philosophatur acute Philosophatur tamen. Probavi id lassicienter hoc eodem Capite .supta re. Io,
II, 12,Iq. quia Lectorem remitto. XXI. Non tamen me contineo, quin
paucis Mosis philosophiam repetam. I .Philosophatae Moses:cum duo Luminaria pri uiam in genere, in se, sine respectu ad aliud.
95쪽
Tu EO L. PHILos. Li B. I. 6 Iesse MAGNA pronunciat. 1. Philomphatur Moses: quando Quantitatem seu Magnitudinem, generaliter antehac & Confuse dictam, moκ formaliter quasi distinguit. Quod enim antehac Luminaria Magna appellaverat; eorum Iam alterum M Α-3 u s Solem scit. , alterum Mi Nus scit. Lunam dicit. 3. Philosophatur Moses , quando, eκ collatione & respectu ad Solem; minorem esse Lunam pronunciat.Quae Lu'
3 dicit, Mosen acuto neutiquam philosophati D E OCCULTIS MYSTERIIS . Excipio aurem primo, quod dicat, de occultis Us Ortis. Quod si , quae hic loci de Luminaribus dicuntur, occulta intestigit Mysteria;
tum involvit. Contradictio est. Probo. Praedicatum evertere sui subjecti naturam
non debet: Sed hic mysterium si peribi ad rerum naturalium qualitatem & proportionem intelligit evertit rei naturalis naturam. Ergo involvit. Alibi ista latius. Secundo, Calvini responsionem assumo, Risto sensu meam facio: Moses fion acute philosophatur in occultis mysteriis. Ergo
in verbis vet. Iq. I s. I9. Contentis nullum
est mysterium occultum. Quare ρ quia ibi porro philosophatur,ut evictum est; quam, via non acute. In m7stertia vero nequaquamnae ad Solem collatio supra , probata aliquot rationibus est. XXIII. Resp. a. Calvin I
96쪽
6Σ Εκ AMEN Loc. SACR. quam philosophamur simpliciter. XXI U. Caeterum, quia cum Calvino mihi res aliquantisper est . cum eodem jam disserere me. tanquam cum Philosopho, testatum facio. Ideoque phnosophicam
cum Viro, olim acuta atque celeberrimo, instituo adhuc collationem. ViX autem. ut credam, induci possum, eundem hane
fovisse Hypothesin: Sanctum scilicet Spiritum nuspiam locorum in Scriptura, atque ita neque hic, esse simpliciter philosopha tum. Forsitan propositio haec, Moses non acutaphiosophatur, infinita est. Si duae voces, Non acute, per Hyphen conjungantur Grammaticum, hoc modo. Non-acutὰ: id est , aliquo alio faciliori modo philosophatur. Quod vero ad vers. is. dicat . non ibi
phidosophica aesieri. Puto, fic posse istud
accipi: quod nimirum Moses non disserat philosophice, ita ut doceat, quantus Sol in coelo, & quam magna sit vel parva Luna, formaliter, & secundum ejusdem Circumferentiae commensurationem; disserat tamen philosophice, quatenus aliquo modo Solis & Lunae quantitatem distinguit. Sed hanc si non habuit, neque ego ipsi tribuam opinionem. Deinde sortassis, voces, mys
rium occultum , latius paulo intelleκir, ut rerum naturalium formalitatem , vulgo incognitam, per easdem innueret. Quan-
Mamme talis quidem hic dissicultas latet, ubi
97쪽
Τ si Eo L. P MILos. LIB. I. 63 ubi tam clare, tam distincte a Mose dicitur. Sed quid dico, fortassis Imo idem Amor Mysteria ibidem loci non ad luminaria sed ad signa refert,4haec per illa eκplicat. Non acute philosophatur Moses de oc itis Mysteriis: hoc est,non prognosticatur, vel pro gnosticationem ex signis hisce luminosis approbat. Cur Mosees signa vocetZ quia, imquit l. c. pag. s. hoc soco abutuntur curios nomines, ut frivolose praedictionibus colorem inducant. Chaldaeos dico S fanat, eos homines, qui ex erium praefodis nihil
non divinant, ΕΩ. qq. vers 1 s. Jerem. 1ο.
vers. a. Nihil ergo haec Calvini Uerba ad istim Controversiam D. ittichio prosunt. XXV. Pergit ad vers. rsi Calvinus, i ta commentans: me Interes, quod Moses
populariter scripsit, quae sine Doctrina S
titeris omnes iaeotin communi sensu perci piunt, in autem s Astronomi puta) magno labore invesigant. quicquid humani inge nis acumen assequi potest. Εκ quibus verbis
Quaecunque omnes Idiotae sine docti na & literis hoc est, solo sensu percipi. unt; illa Moses popularite secundum vulgi opinionem & rerum apparentiam scripsit. Atqui omnes Idiotae, duo luminaria esse magna, sine doctrina & literis percipiunt.
Ergo Moses populatiter detis, di secundum
98쪽
6 Ε κ A M E N L o c. S A C R. dum apparentiam vulgique opinionem, scripsit. Sed respondeo XXXI. r. Major perpetua non est:Idiotae quippe multa sine literis & doctrina , solo sensu percipiunt: quae tamen Moses primo Geneseos capite, non populariter, sed philosophice & secundΦm eorum formas proponit& describit. Eh contra: multa I aiotae sensu non percipiunt; quae tamen Moses satis vulgariter. & ad captum simplicium perspicue, descripsit. Εκempli causa, Gen. 1. vers. 6. firmamentum super a-.quis. vers. 7. aquas supra caeleses. 2. Minorem, si simpliciter proponatur . non assumo. Nego eam aperte. Idiotae enim ne
quaquam , sine doctrina & literis, percipse ent, duo ista orbis Luminaria esse Magna. in se & in genere; may ora vero & minora respectu sui ipsorum. Vulgus tamen jam, ista sese Luminaria sic habere . vere sentit &credit. Unde edoctus Εκ.SS. literis. XXVII. Quam vero Piscator,in Quaest in Pentateuchum, quaestionem S huic subnexam responsionem adsert, eam huc quoque refero: quia eam examinasse ad me abliner. maerit autem: Quoiense Sol S Linna aecumtur Luminaria magna Re p. Sic vocantur resspectu nostri sensus S juate, o
morum. Ad hanc responsionem respondeo, commissum in eadem esse Elenchum
Distributorum exb Causis, quae imperfecta
99쪽
Tii Eo L. P A I Lo s. L I B. I. 63 atque insuffcienter enumeratae sunt. Non enim sequitur. Sol& Luna dicuntur Lumi. naria magna. Ergo propier 1. vulgi sensum ocularem dc apparenta am:quia illi compora ista videntur tanta. a. propter ejusdem opinionem: quia magna ista esse cor. pora putat. 3. addam adhuc en Calvino) propter quantitatem Luminis: quia tanta lux ex rois ad nos saerveniat. Inverto argumentum. Vulgus,propter apparentiam & opinionem sitam, Solem & Lunam. magnos eme Planetas censet. Ergo, respe
ctu nostri sensus & oculorum, Sol & Luna Planetae magni sunt. Quid enim, si addidero tertium 8 Dici, scilicet, Luminaria illa MAGNA, & revera quidem Magna , pruna um in se, & generaliter : deinceps , propter mutuam ad invicem collationem &re spectum mutuum : ita, ut Luna sit Luminare minus in respectu ad Solem,& non in respectu ad nos tantum.
XXVIII. Eodem modo ad Alstedii
restrictionem respondeo, quam in Notis ad Genesin habet: Luna, inquit, es Lumina.
re magnum non SECUNDUM REM . fe Deumdum SPECIEM duntaxas
virtu tem. Nec non ad Polani sententiam. in sto Syntagmate Theol. lib. s. cap. 13. prolatam. Insussicientem enim esse eam, supra evictum a me est. Haec itaque cum
Calvini & aliorum Exegesi ad hunc locum conserre placuit. XXIX.
100쪽
XXIX. Adeoque ne Revii quidem distinctio sussiciens hic esse potest. Ipse
quidem Anale ct. Theolog. Disp. 67. th. s. ita ad hun ciphilosophatur locum , ut Ma.gnitudinem , non modo de sub antia, se
etiam de potentio ae operationibus, de sic. cum Basilio de ipsius munere & ossicio , dicat. Resp. r. lΕst quidem hoc ex rei veritare, sed non tantum hoc. Partem veri di Rit
Revius, non Torum veri. Luna enim non
tantum dicitur Iuminare Magnum ; sed etiam quia in se ec in genere magna est Dicam plura. i. Distincta sunt ista. N3gnum esse Munere seu ossicio : &, magnum esse
virtute, seu Operatione. Ratione Muneris& ossicii Lunam esse Magnam non dissi. teor. I. quia Luminare : unde Sc a quocunque lucem habeat. E. quia Noctis, Praefecta quia Domina. Cum enim quaero, Cur Luna a Mose Magnum appellata sit Luminare ρ Respondetur, recte dici per Metonymiam effecti pro Causa: quanquam non Luna sit prima Essiciens Luminis; Magnum tamen orbem noctu illuminare de Magno praeesse orbi debet. Recte etiam respondetur: quia Magna hominibus eN apparentia externa videbatur. Rect8 etiam quominus respondeatur, nihil obstat; Spiritum S. hic Creationem describere hominibus, atque ita ad captum eorum talia dicere. Plurium Scripturae locorum talis Conce'