장음표시 사용
121쪽
vem esse duplicem. Vna cum quispiam utatur cibis multis , multumq;& Eoptimum sticcum generantibus , haec intemperantia multitudinem ad si ursemum augcre poti si, ut in habita athlatarum continetit, qui cum non positne in melius proficere, & non posint qui cscere, ncccssarium est, ut in deterius decidant: nam aut uasa piae copia sanguinis distenduntur, ita ut rumpantur:
aut calor naturalis Oflocatur: aut interceptis uenis, & arteri; s attoniti, apo-
plecticiq; moriuntur. Propterea hunc habitum statim soluere conuenit u nae sectione adhibita. Alia deinde in uictii esse potest intemperantia, ut scilic t auimentis mali succi uescantur, ex quibus cachochinita generetur : fia que assicius duplex , ex dispositione plectorica, & cx cachochimia : cui di plex conuenit remedium. Vens sectio ratione plenitudinis: purgatio propter cachochi imam: haecque ambo fiunt, si aegrotus medico paruerit : & par Futriusque ext terri cxccssus: aut horum alterian fet, si pes iam ias admire re noluerit: aut ca hocli inia suerit multo maior, quam plenitudin s affectus At in temperatis utimur frictionibus mollibus et nam minime potcst qualibet
frictici multitudinem discutere , sed mollis dumtaxat, non dura : de quibus frictionibus Hippocrates libro tento de iis , qtiae in medicatrina fiunt, sic ait. Dura frictione corpus ligatur: molli ueto soluitur. J Ad haec uero cit scemodi multitudo ditatui uir etiam Ambulationibus. Quia pro conditione uaria multitudinis uaria possint adhiberi genera exercitiorum. Ambulati non potest magnam discutere plenitudinem : sed exiguam potin in corporiabus molli came praedictis albis, atque teneris , in quibus laboriosus motus
coli: quaret. Hic ego nomine ambulationis non idem tum exercitatione in-Gtelligo: sed quidpiam distinctum audio: quandoquidcm proprie omnis CXe
citatio laboriosus est motus: ideo dicebat Hippocrates . Labor cibum praecedat J exercitationem nomine laboris denotans. At ambulatio omnis non est eius cemodi motus. Adde his, quod ambulatio excipiebat exercitationem, nam postquam corpora ad sufiicientiam fuerint exercitata deambulatione ute-baAtur , haecque voeabatur a medicis apotherapeutica , ut Galenus tellatur libris de sanitate tuenda: licet me non fugiat nomen aliquando generi cum
tale: sed hoc loco simi specifice persuadet mihi primum Galenus, qui libro
de ratione curandi per uenae sectionem , docet rationem curandi exiguam multitudinem In corpore temperato uictii utente : in quo ambulatio medi
cris potest optime satisfacere. Aliud etiam fidem facit, nempe quod ille ad- II dat postea, alijsq; motibus J quasi quod dicere uelit, in quibusdam satisfacure ambulationes, in alijs uero motus ali recessaria sunt ualidiores, quam sit simplex deambulatio. Caeterum quomodo balneum digerent inunctio, in dia , elii q e generis alia multitudinem emendare possint, non doceo: tum quia de hac materia scripsi nus in methodo medendi, & in epistolarimi in dicinalium prima parte : tum etiam quia Hieronymus Mercurialis medicus hac nostra aetate clarissimus suis libris de arte gymnastica uidetur mihi omnem mouisse lapidem. Hoc solum concludo uaria existere medendi ratio nein c-nuenientem plenitudini: quoniam uarii siuat illius gradus, qualita tes: nam aliquando maxima est in utraque specie multitudo; aliquando nunisma; aliquando medio quodam modo se habet : Ritisus etiam aliquando essi sunplex,
122쪽
A simplex,& exquisirar aliquandociam caci chimia permista, uariasi; recipiens differentias, tum a uaria ratione permistionis, tum ab eo quod magis S minus : secundum horum graduum variationem , uaria presidia adhibrata sunt: nam affectibus magnis, magna; minimis, minima, medus uero media fiunt auxilia accomodanda . nam inuiccm proportionanulr,mossitis, SI at clium. Ergo si aliqua tibi ostertur exigua picnitudo satis fuerit, uel inaedia, uel cxcrcitatione ipsam corrigere. at vel , ii maior fuerit, frictiones balnea , atque digerentia medicamenta in usum uenient: at ubi maxima, mistra quidem tet tantur haec leuiora pntadia, sed his relictis ad ea accedere necessum est, quiqmagna sunt . Sunt aut in magna piasdia quamplura : in praesentiaritin si tuamus cum Galeno libro secundo aphoris rum coment. 29. duo existere, Menae sectionem & purgationem : at uem simplici existenti plenitudine & e qinsita: cum minime conueniat purgatio Auxilium enim hoc debetur hi moribus sua qualitate peccatibus) necessiario sequitur accewendum esse ad tactionem venat. sic sane Hippocrates bonum athletarum habitum cum in e tremo bonitatis constiterint, di in melius proficere non possit venae sectimne tollit. Quamobrem ubi multitudo magna suerit, modumque de medioci tatem excesserit, semper viget indicatio ge mittendo sanguine.
dis rimine, magis etiam in phlegmo de sanguis sit
mittiendus. Caput XV. ARTIRvM, quia dictum a nobis suit in plenitudine quo ad
vasa non esse protinus mittendum sanguinem , explananda est dubitatio ex Galeni verbis emergens: At etiam distinctius d cendum , cur dixerimus, in multitudine quo ad vires, non semper venae sectionem conuenire. Quod pertinet ad plenitudinem quo ad vasa Galenus caulam dubitandi dedit, quia libro de ratione e randi per venae sectionem dixit. Vbi ergo extantibus Plenitudinis innis v lentes facultates suerint , venam incides : videlicet si tensua quidem fuerit assectio nullo diserimine: magis etiam si phlegmonode J in his verbis nullam D facere exceptionem. videtur. Respondeo,quod quando Galenus in tensilia plenitudine venam esse incidendam consuluit, eo in genere haud omnem intelligit, sed affatu dignam: hac enim de causa in superioribus admonuit cognoscendam esse quantitatem multitudinis: Porro idem est dicere magnam nitudinem, atque magnum morbii a plenitudine: quia si non aegrotet adhue quispiam,tamen periculum imminet proximum , suspicioq; adest futuri malitatis euidens: Nullo itaque distri mine in plenitudine quo ad vati ubi in gna fuerit, venam incidito. Alio in nisi hoc modo interpraeteris contextum, vix poteris a contradictionis notha Calenum vindicare: nam quarto meth di capite sexto,& alibi admonuit non semper sanguinem mittendum esse in plenitudine quo ad uasa de hac enim stadmines illa Menodoti intelligeb tur sed susscere quibusdam mediam, aliIs hictionem, Donnullis digerentia
123쪽
praesidia , atque alia leuiora , de quibus superiori capite tractauimus ESed quid sibi volunt haec verba λ magisque etiain in phlegmonodeλJ an quod
phlegmonodes plenitudo omnium maxima est. nam haec vasa magis implet, nugisq; tendit ; quam plenitudo simplex tensiva addituri; praeterea alter si sectus, ulcerosa stilicet lassitudo cuius causa periculum non mediocriter at getur. Hac de re praecauere oportet, quam citisit me, ut immunem ab imminentibus malis aegrotum reddamus: idcirco venae sectio ad animi deliquium usque exerceri debet, ut Galenus libro quarto de finitate tuenda manitastum secit his verbis. Sed ad reliquum & tertium lassitudinis genus cum sponte oritur, transeundum quod in si perioribus phlegmones similitudinem representare diximus, & propter doloris magnitudinem , & quod cum OL denti calore etiam musculos in maiorem molem attollat. haec lassitudo ne F paucis quidem l is, ne dum duobus tribusue diebus eodem tenore consistit, prout Erasiitrato placet, sed statim febrem accendit vehementissimam, nisi sanguinis detractione malo prius si occursu: quin etiam calidisiimus est in huiusnodi lassitudine sanguis, eiusq; plurimum detrahi postulant, qui ea prPmuntur sere omnes: non pauci vero eorum febricitant,etias sanguinem d traxeris : itaque nec cunctari, nec parum detrahere conuenit, sed & mature educere,& nisi quid aliud uetat ad animi desectum usque , optimum vete, fuerit bis eodem die, si fieri potest, detrahere, ac primum quidem ita mi tere expedit, ut animi desectum homo non adeat, secundo vesii, ne defectus uidem ipse est semidandus: quippe qui, priore detractione reselutus est ecundam substinere haud poterit: in hac vero si quid tale homini contig Grit facile reuocabitur. qui vero sic assecti sanguinem non miserint,i; si eu 'serint utique sertimae beneficio id acceptum Kret: sed nec euadent, nisi alia quapiam ratione leuentur aut sanguinis e naribus profluuio ἰ aut largo sed re effuso J haec ille . quae loci huius dilucidationem asserunt, adeo conspicua, ut alia interpretatione non indigeat.
sit protinus mittendus sanguis. Caput XVI.
I x Irius crudas humoribus existentibus haud semper dum ad venae sectionem: verum adhibendam esse distinctionem Han multum, an parum fuerint crudi: & in utroque casu consideranduin, quantum ualeat robustaq; si virtus. Haec verba de
plenitudine, quo ad uires intelligenda sunt: de qua Galenus hoc modo locutuς est. Sin insesta sit degravans plenitudo haud semper sanguinis mollienda detractio est: fieri enim potest, ut crudus per corpus coli eius sit silicus, in quo aduertendum diligenter est, quantum valeat robustaque sit virtus,& quatenus humor ipse sit frigidus . Nam exoluta ab id genus affectibus uirtus adhibita sanguinis missione in extremum malum incidere solet, ut nequaquam postea restitui possit. Quod ubi euenit periculum non leue consequitur, potisiimum si febris accedat statu aestiuo, stomacoquet male affecto, aut toto adeo corpore natura molli, & temperie humido: eiu
124쪽
A sc modi enim hominibus multa accidit per habitum digestio, repentinumque animi deliquium etiam si febris haud magna inuadat. J Horum verborum sententia est, ubi fuerit magna plenitudo quoad vasa ; aut quoad vires, smplex nulla assectione alia concomitante et cum magnum aliquem fi re morbum liceat suspicare, nihil poterit esse impedimento , quin statim aduenae sectionem accedamus. At si non fuerit simplex eiuscemodi plenitudo, sed crudorum humorum copiae permista , non semper conueniet. Nam aut uirtus ualida est , ac humores non multum restigerati sunt : aut imbecilla virtus est, humoresque a natura sanguinis plurimum distaverint i in priori casu negabit nemo praesidium: in secundo autem admittet ncmo. Animaduertendum, humorum crudorum nomine varia intelligi posse , sed ne sin-B gula prosequari dicuntur crudi humores pituitosi a sanguinis natura pluriamum distantes: dicitur etiam crudus sanguis pituitosus : qui etsi absolutam
habeat naturam suam, quae talis sanguis est: tamen adhuc abselutiorem habere potest. Adhaec vero pituita dulcis crudum excrementirin est 3 sed non ita crudum, ut a natura sanguinis omnino recedat: est cnim veluti semico his quidam sanguis. Ponamus igitur cum sanguinis abundantia virium re specta, adesse copiam sanguinis pituitos, aut saltem pituitae dulcis, qua cum virtus constare potest, ut pote humoribus non multum refrigeratis: tunc quidem conueniet vetue sectio, ut Galenus in crudorum humorum copia aliquado declarauiLAt si pituita vitrea, quae vere cruda dicitur, uit acida, aut salsa plurimum in toto corpore abundans appareat, vireris non sint validae , nemi- Cnem esse putauerim in axtis operibus vel tantillum exercitatum, qui phleb . tomiam consulere audeat. Hoc igitur est , quod hisce in verbis dicere v luit. In quo aduertendum diligenter est, quantu valeat robustis sit virtus,& quatenus humor ipse sit refrigeratus. J Quae vero postea sequuntur verba. Nam exoluta ab id genus assectibus virtus J referuntur ad humores uere crudos: qui ob frigiditatem , humiditatemque spiritus influentes incrassant, o tunduntq; ita, ut facile admodum substantiam mutent, ac temperamentum: neque enim illi humores, aut carnosum genus, aut solidum alterant, di Limntq;. Si horum abundantia cxcrementoriam febrem concitauerit aestiuo coeli statu, somacoo; male asscisto, totos corpore molli, & humido, quis auderet uenam incidere λ iam quidem a calido cocti statu, ut regione, anni
D tempore, & constitutione particulari magna fit di talutio spirituum ; propterea magna in corpore imbecillitas : rursusq; dissolutio adaugetur in molliabus corporibus algae modo teneris, uti sunt pueri, & mulieres, S eunuchi: in quibus nullo quidem lcmpore non distulitur magna portio salutaris huiusce substantiae, maxime soniaco male assecto: cum hisce circunstanti)s etiam
si febris haud magna inuadat, quin etiam si nulla febris adsit, uenam incid re non leue periculum est ob digcssionem spirimum , quae fit per halitum ,& repentinum . nimi deliquium . Haec quae hoc loco scripta sunt eo pertinent, Li doceamus in morborum curatione semper inuicem comparandas es.se contrarias indicationes: procurandumq; diligenter, ut si quando inuicem conspirauerint, illi mmis incumbamus , cuius maior fuerit uis dignitasq; in indicando. Haec regula semper a generoso medico debet obseruari. Di-I 1 gnitas
125쪽
gnatas ve in indicationum penes quio attendi debeat explanatum a nobis fuit Ean commentariis in quartam sectionem primi libri canonis Avicennae : ad .. quem locum letetorem ipsum rclegamus, ne idem 1 pius repetere cogamur. i quid agendum est, si non ad tuerit fibris, neque ilatus celi fierit aestiuus,
aut stomacus. male allectus , aut corpus natura molle, ac temperie humi,
dum 8 Ga emis respondet a venae sectione absimendii in in contrarijs etiani dispositionibus , nempe si hyems fuerit frigida , ω rego. eiusdem temper menta, hominisque natura frigidior, illius oratio sic scribitur. Sin vero, horum nihil sit, caeterum hyems fuerit regiove natura frigida,tum natui et quoque hominis frigidior. iis per sanguinis missionem , & totum corpus grauia ver restigera ur,& accidunt nonnulia , quae ad grauein sequuntur retriger vionem symptomata. Qu'circa qui sic allacti sunt eos sanguinis mi Cione v, Fcuam non conuenit: sed frictionibus inediocriterque calefacientibus viationibus, tum potionibus humorum crassitudinem incidcntibus, ac modice catificientibus. Nam quae valenter calfaciunt, nimis subito uires deijciunt, ut inireti iram curationem non sussciant: saepe etiam. febres auxere: itaque & inde viribus noxa aduenit: quapropter humorum incidentes crassitudinem tum cibi, tum potus mediocris simio in excaleiaciendo facultatis. J Iam non semel a nobis dictum fuit, omnem immoderatam intemperiem, ut mitem imbecillam facere: calida quidem dissoluendo spiritus: seigidam vero hebetando, adactionesque segnes, atque torpidos reddendo: ac etiam illorum generation prohibendo imbecillitatis causae esse: aliquando etiam calorem naturalem BD incando. Hac de re peraiciosissimum eis secare venam, qua vacuantur mutivi spiritus, corpusque neccilario refrigescit, ut non immerito dixerit Avicen anas fidus alioquin interpres Galeni in vena secanda cauendum esse, ne deducamus qgrotum, aut ad biliosorum humorum esseruescentiam, aut ad crvd rum abundantiam: quae vero ad restigerationem. ex uacuatione immodica s quantur lymptomata a Galeno. explanatum est elagautissime his verbis. Quinetiam aliqui in morbos inciderunt longos , postquam immodica innanitione resoluta naturalis uis fuit: Aliis cum immodicae vacuationis noxam sarcire
non potuissent in omne reliquum uitae tempus totius corporis temperame,
tum redditum est frigidius. Ex qua reiEgeratione facile ex quavis occas ne laeti alia decolorati , ac malo corporis habitu uixerunt : alia ex eo ipso in morbos incidesunt exitiales, aquam intercutem ,& ortophneam , & iecin ris, ac uentriculi imbecillitatem,& apoplexiam,& deliria. I atque. in dum udecimo mei hodi agens de ijs, qui crudorum humo n putredine incidunt in kbrus dicebat capite tertio . Nulli talium sanguis mitti sine maximo dispendio, cum tamen uacuationem desiderent. Verum nec sanguinis missi nem, nec purgationem stibstinent, ut pote quos sine his sincope subito ad xitur. J Et quarto de sinitate tuenda inquit Quibus bonus san is exiguus est, crudi autem humores plurimi, his sanguis mittendus non est: nam inci-ia vena bonu sanguinem emittit cis nempe facile fluit, mala,qui in primis maxime venis circa iecur colligitur in totum attrahit corpus. J Porro cum V
citatione indigeant, quae sic assecru sunt corpora , & abstinendum sit a venet stetione, quid agendum est. Hic duplex stie Ofert indicatio, una est vacu tio.
126쪽
Atio, quam postulat copia, tum sanguinis, tum. crudorum homorum: alia vir . tutis conseruatio, quae quoniam cum eius cumodi circunstanti, est i inbecilla vacuationem a copia indicatam ferre non potest. Hac de causa utrique ii cumbendum, urgentiori tamen nragis, nempe viribus. Vacuabimus igitur, sed neq; venae sectione , n que purgatione rhec enim duo cum magna sitit prqsidia, neqRcunt nico adininistrari, nisi ubi uires validae fuerint, verum sila o nibus ein molientibus illis quidem , atque diperentibus , quales fiunt cit oleo migdalarimn dulcium, aut camo melino, addita etiam ad robur partium. vini portione, munctiones etiam citra metiones piponit, potionesque humorum crasii tudinem incidentes, ruleuiter calefacientes. Nam quae veheme ter incidunt, ubi crudorima humorum in primis venis adest copia, illos vi B lenter in totum attrahe do corpus obstructiones procreat,& si quae fuit invisceribus , aut in alto corpore conduplicat . quae valide calcfaciunt spiritus dissipant,& saepe febrem efficiunt, hincque imbecillitatis virium causa duplexia Quamobrem tum cibi, itim potus, tum etiam medicamenta habere debent mediocrem facultatem incidendi, calefaciendique. Sunt haec a nobis in vii decimo methodi, atque in commentariis libri de ratione curandi ad glaudiconem copiose declarata, atque haec de plenitudine, quintum ad 'Si cute.nmcta tonem pertinet, dixisse sufficiat.
siua, euacuatiua . Caput. XVII. Vic quod nos proxime ierimus fundamento , alterum haud .
prosecth minoris momenti addere oportet: hoc autem est solea 're nos duplici ex causa fur urem mittere: harum altera est vesanguine reuellamus: Altera vero , ut sanguinem Uacilemus. Igitur quamuis in sectione venae educatur sanguis , non tamen
continud educ tur, propterea, quod is euacuationem indicet; sed aliquando aioniam debet ad alias partes transferri. Nos clarioris do binae gratia dulcem statuemus esse missionem sanguinis, alteram. reuulsiuam; alteram cuatiuam. Quarum Galenus in nono methodi medendi capite quinto memianit hisce verbis. Memineris vero mihi ad ea,' quae dicenda sunt, quorum D gratia venae sectio petitur : Nam quoniam haec se uinis euacuandi gratia adhibetur; sanguis autem utilis naturae est, utique hanc probe administrari conueniet, sic ut quod inutile naturae sit emittat. fit autem sanguis natur inutilis bifariam; vel cum propriam qualitatem ad unguem non seruat, nec amplius, sicut prius cum utilis esset, nutrire potest: vel ita multitudine crevit Ut aut vires premat, aut tum venas, cum arterias vel distendat, vel findat, vel obstruat: ac in his quidem missio sanguinis utilis est ceu vacuantium prγsidiorum una: in aliis ceu, quod humorum vehementiorem impetum ad diuersam partem reuocet, vel pro propinq8a derivet. δ&in alio opere. C, terim est non contemnenda vene sectio est , tanquam sit auxilium reuiit. sorium, cum me sepenumero consipexeritis invalida sanguinis e narib is emptione eo usum repente taxionem sedasse. 2 Quoniam igitur nos Proposuis.
127쪽
mus docere , quid vese indicet missionem anguinis primum docebimus , Equid indicet venae sectionem tanquam reuulsuum: deinde uero quid indicet tanquam euacuatiuum auxilium quibus expositis, iam omnia videbor enarasse, quae iudicari possent pro praesenti tractatione necessariami hiis amplius relinquetur,quam ijs quinionibus satisfacere, quae propositas opiniones tueri videntur.
quam reuulmum praesium . Caput XVIII.
V 1 A docere non possumus , quid indicet sanguinis missionem tanquam reuulsuum praesdium: nisi prius doceamus, quid si pliciter ipsam indicet reuulsonem , & quibus humoribus d Fbeatur: propterea primum de hac uniue ali pertractabimus i dicatione. Sunt igitur qui dicunt revulsonem indicari ab hi moris motu violento, & affatim irruente: quia sic videtur natura reuulsonis ostendere: Est enim revulsio in contrarium retractio, in contrarium vero hi mores trahi debent, cum fluunt :scq; si deorsum tendant , sursim & e contra: s a dextris ad sinistras, s ante retro, si intus extra trahendi sunt: ut admonuit Oribasius libello de reuulsione, cucurbitulis , & scarificatione : αGalenus libro quarto, & decimotertio methodi medendi. Verum licet dum reuellimus humores continub moueamus motu quoddam contrario, quam forantur : atque etiam in contrariam panem: nihilominus indicatio reuulsionis non sumitur a motu humoris, sed ab affectet particulae positione & consensin Gquam rem Galenus explicauit libro decimoquario methodi cum inquit.' Quod autem in priapisino vomitorijs medicamentis potius, quam subducet tibiis sit utendum , in linguae uitio contra, id ex partium situ indicari mania festum in ana mersonis in contrarium quae ab Hippocrate απισπασις dictuir, non a substantiae, sed a curandi membri positu inventio pra flatur Jidem Avicenna Galenum ut selet immitatus in quarta sectione primi libri explanavit, dum prosequitur indicationes silmptas a situ hisce verbis usus. Nonnunquam etiam obseruare locum , & communionem simul summopere conducit: velut cum materia iam perfecte fluxerit ad membrum , quidnain agere conueniat: itemq, ubi adhuc confluit. Nam si materia adhuc in fluxu fuerit, eam a. suo auertemus loco quatuor tamen conditionibus prius a-Hnimaduerss. J Haec ille , quae si vera sunt, manifestum faciunt ab humoris motu non peti eiuscemodi indicationem, sed a situ partis , illiusq; consensu. Animaduertere quidem oportet partes affectas duobus modis constiterari posse : uno quatenus sunt similares: alio modo quatenus organici: sumitur indicatio a temperamento partis, considerantes eam , ut DTalaris: ut a situ, aso a , a figura , a posititione, a consciasu sumitur indicatio a parte, ut instrumentalis est: Nam haec complectuntur naturam partium organicarum: ut
diximus in nostris commentari)s ad eum Avicennae librum. postquam igitur docuimus quid indicet reuulsonem : nuc quibus illa humoribus debearitvr explicemus. Humoribus qui iam fluunt ι re qui non fluunt, sed propter corporis aliquem affectum , aut humoriun qualitatem fluxioni parati sunt, debetur
128쪽
A debetur reuulso.Τriplex enim est humori alter qui in partis subtantia i a spatilis:
alter qui in venis eius partis cotineturiatque tertius,qui ad assectu locu mouetur,&nisi sistitur assectu auget,aut moueri aptus est. Hinc triplex a medicis exco iratu est remediu, ei qui fluuit,aut imperiim factitrus est, reuulso simpliciter adnibenda est: illi, qui continetur in venis partis, derivatio , alteri autem ab imsamet 'laesa pane euacuatio adhibenda. sic quidem tum apud omnes medicos, tum ausem maxime apud Galenum obseruatum legimus; dum docet, genufluxione, & inflammatione laborante venam secari oportere in ipse cubito ad fluxionem reuellendam. nulli autem dubitationem facit, sectionem, quae fit in brachio, educere non posse sanguinem, qui in venis penus continetur; quamobrem is non est, qui reuellitur, sed qui ab alijs partibus confluit actu, B aut potentia. Quae si vera sunt, manifestum faciunt Matthaeum Curtium, viarum alioquin doctissimum, non parum in hac tractatione aberrasse, dum contendit, eundem humorem essete, qui reuellitur, E qui derivanir: cum tamen, ut praetermittam Arabes medicos, Galenus passim contrarium adinoneaunempe in inflammationum principio humores prius esse reuellendos: deinde autem derivandos. sed haec, aliaque maximi momenti contra hunc hominem, alibi . diligenter prosecuti sumus; nunc vero ad propositi im reuersi statuamiis deberi revulsionem fluentibus humoribus . Deberi etiam de quiescentibus , dum tamen solent fluere ad aflectam aliquam pariem : ut Galenus libio de venae sectione testatur. ubi scribit easdem venas secandas esse in praeseria tione, quae in inflammationum principio sietantur. idque optima sane rati Cne . idem enim est humor, qui in presentatione, S p sente iam assectu r uulsionem postulat. disserunt aut i, quod in uno casu non fluant, in altero vero iam moueantur. itaque si in utroque fluxionem intercipere volumus, &hunc praecipuum scopum habemus idem remedium reuulsuum adhiberi debebit. sed quia omnia, quae ad reuulsionem pertinent, infra sumus abunde prosecuturi; hic tantii dixisse iussiciat, quantum nostro expediat proposito ;rae hic desiderantur, ibidem legere oportet. Revereamur nunc ad institutamisputationem: sciendum est igitur reuulsionem posse multis modis exerceri. nempe cucurbitulis, scarificatione, frustionibus, deligaturis, enematis, pii statione, venae sectione, atque id genus alijs: quamobrem, quid ipsam reuulsionem indicat hactenus videmur explicasse , at vero nondum exploratum , D quid reuulsonem per missionem sanguinis : id igitur venit in presentia d cendum . Memoria id principium repetamus , de quo etiam sit pra menti nem secimus, nempe venae sectionem magnum quoddam esse presidium: quod equidem adhiberi non debet, nis morbus fuerit magnus: quamobrem non qualiscunque sanguinis fluxio generosum hoc remedium postulat: aliquando enim pro fluxione intercipienda satisfacit frictio; aliquando cucurbiails quandoque autem scarificationes; ut puta si leuis sanguinis motus fuerit, de corpus plectora cum non extiterit. verum si fluxio fuerit assam digna , aut . certe vereamur ne talis fiat, statim profecto ad sectionem veni confligimuxta quidem in uehementibus sanguinis fluxionibus, ab utero , a mari scis, anari us , a uulnere, aut undelibet erumpentibus, quamuis nullum sit in compore plenitudinis indicium venam pertundimus: quo sanguinis motus ad con
129쪽
arariam rcgionem feratur: atque idem in inflammationibus extemis, & inter rimis accidit; ut Anglia Pleuritide, Peripneumonia,Phrenetide,Hepatide, N phritideum id genus reliquis . nam in harum principἰo fluente sanguine ut ialiter ipsa sanguinis missione pro reii uisione utimur. Porro idem est iudicium de inflammationibus, quae suturae suspicantur: tales vero fiunt. aut propter calorem, aut dolorem: hae enim duae sunt fluxionis causae : aut etiam si alia qua sit pars imbecilla, corpus vero ipsuin plectoricum fuerit, praesepim quoad uiros tunc vereri oportet ne fiat inflammatio; atque huius causa tuto v nam pertundimus. Ergo, ut rem ipsam unico expediam verbo, ubi magnus tuerit fluentis sanguinis impetus, aut talis timeatur, tunc revulsionis causa prεsens est de mittendo sanguine indicatio, quam affecta pars suggerit eurione . liberanda. F
tanquam derivativum praesidium. Caput XVIIII. l Oκ κ o autem quibus humoribus debeatur derivatio non facilla
est explicare: in hac enim materia anceps nonnullis uidetur Galenus , is enim scribit decimotertio methodi derivandum esse humorem, qui inflammationem facit : siue quod clarius docet lis bro secundo ad Glauconem , humorum , qui iam obsederunt membrum, derivationem medelam esse. At vero alibi idem auctor scribit inueteratos assectius derivatione tolli: qua sententia constat nunquam utendum Gesse derivatione in recentioribus morbis : at possunt recentes existere as .chis, in quibus humor in partis substantiam iam insederit. At Mattheus Curtius putat fluentibus humoribus derivationem deberi; hancque perpetuo reuulsionem praecedere. Sed utrunque prosecto , maximo errore arbitratus est. Primum enim, quod proprium est revulsionis, ut superiori capite docuimus, id ipsum ad derivationem pertinere non potest. Deinde vero si humoribus, qui iam impacti sunt in panis substantiam, ut Galenus docet, d riuatio debetur, quomodo fluentium humorum remedium esse potest 3 atq; praeterea si inueteratis affectibus in quibus humores vix confluunt, aut ce te non uiolenter mouentur competit derivatio, qui potest adhiberi humoribus maxime fluentibus His addo falsissimum este derivationem prius exer- Acendam, quam revulsionem: Clarissima enim est sententia Galeni, tum d eimoterito methodi medendi, tum lib. secundo ad Glauconem, inflammati nes in earum principio prius revulsionem exigere , demum vero derivati nem ipsam. Sed quid ego hic Galeni sententiam affero , cum euidentissimum sit axioma apud omnes cuiuscunque factionis medicos, in quo non parum admiror. virum hunc, alioquin de arte medica optime meritum toto, quod aiunt, coelo aberrauisse. Quid ergo in hac re dicendum stippetit nope recte Galenum sensisse, derivationem deberi humoribus in inflammatione contentis, atque in affectibus inueteratis : quae res venit diligenter explicanda. quoniam dissicultatem non mediocrem habet. Primum quidem scien . dum est , essetium aliquem inueteratum dupliciter dici: uno modo ut tei pom
130쪽
A pore diuturno perdurauerit, atque nihil penitus confluat in aginum locum: alio modo pro aflectu in quo humores non adhuc vehementiori impetu in uentiir ; sed magnus ille fluxionis impetus iam restiterit, aliquid tamen adhuc confluit, moueturq;. quamuis maior sit pars humorum , qui confluxerunt. Deinde autem notandum est: humores in affecto loco contineri ita quidem ut amplius, ne minimum quidem illorum fluat, aut ita, quod quamuis pars aliqua fluat, sit tamen exigua ad fluxam collatione habita. His in hunc modum sese habentibus dicendum est, derivationem esse quandam revulsionem, Q autem diximus,& non simpliciter reuulsionem, quia est particularis & I calis reuulso , ut sepra demonstrauimus. Statuamus ergo humoribus fluem tibiis deberi ipsun reuulsonem, sue simpliciter dictam , siue secundum quid, B quoniam vero humores dupliciter fluunt, vel enim maxime mouentur, quod in inflammationum principio contingit, vel parum fluunt, ut in aliis temporibus, tunc sane cum impetus maximus est adhibenda est revulsio: cum v ro is maiori ex parte restitit, tunc sane praestat derivare per loca vicina: hoc enim inuicem differunt: quod illa ad partes distantes, hic vero ad propinquas deducit. sic sane uteri assectus per vescam derivamus , atque huius pasiiones per uterum: similiter derivamus assectiones intestinorum per locos muliebres,aut vescam: ergo Ieuiorum fluxionum proprium auxilium est derivatio . Haec , quae uniuersiliter diximus de ipsa deriuatione opus est, ut particulariter ad misitonem sanguinis retrahantur, de qua disputatio est. ει- tamus itaque partem leui sanguinis fluxione tentatam, & sanguinem plenaret C derivationem indicare, modo tamen pars assecta, habeat canales, ac riuulos vicinos, per quos eiuscemodi derivatio commode fieri possit . non enim, quamuis derivatio semper fiat per partes vicinas: omnis fit per sectionem v me . si quidem non omnes affectus habent venas proximas , per quas hum res derivari possint. Ergo derivandum per sectionem venae, tum, cum subguis leuiter confluit, tum etiam cum astectus locus venas habet propinquas, per quas ceu per canale, potest sanguis derivari, ex his, quae hoc, loco di ximus , patet derivationem non deberi humoribus, qui iam tenaciter imp cti sent in affectam particulam. sed ijs, qui leuiter mouentur, qu rum tamen portio locum inflammationis subijt: deinde vero coi stat quomodo Galeni sententiae interprietandae sunt, atque ρο- D stremo quid derivationem indicat per missionem san- . . guinis. Caeterum quia haec, quae diximus de doriuatione habitura sunt non mediocrem di bitationem apud clarissimos quosdam medicos, velim, ut hoc loco supponantur: quoniam cum de