장음표시 사용
151쪽
quibus uenae sectio debetur. Caput decimum. V v c vero quod generatim hactenus prosecuti sumus id ipsum
particularius doceamus inductione facta in singulis morbis, quiabus uenae sectio debetur. horum enim explicatio manifestii in faciet hoc generosum praesidium nunquam adhibendum cile nisi aut sanguinis abundantia, aut eiusdem fluxio morbos procreaverit. ergo primum omnis inflammatio, quam Graeci phlegmone uocant timio singilinis missione curari solet. sic profecto ea selicissime utitur in phrrincti te, in hepatide, nephritide, pleuritide, parotidis, peripiaeui nonia, angina, ophtalmia , aurium inflammatione, atque in uteri, pudendorum, ingui Enum, alarum , brachiorum, crurum, articulorum , & omnium tam intem irum quam externarum partium phlegmone. His addere est cum euidetes cai sis fluxionem proritant, ut contuso, dolor, ardor: atque eiusdem generis alipCapitis dolor, letargus, uertigo, morbus attonitus, Epilensia: non tamen semper, sed cum a sanguine originem traxerint, uenae sectionem postulam, &cordis quaedam palpitatio. Postirlant autem idem remedium, Carbunculus, fi mncillus , scabies omnis huin idior , omnisque rubor per corporis sim efflorescens , quicunque ad illorum naturam conditionemq; accedunt. Oinnis praeterea sanguinis violenta eruptio, codem curatur auxilio, ut ipso fluente ex naribus, auribus, mariscis, utero, intestinis, aut ali)s partibus infir trivulneribus, aut ali)s causis venis ipsis ruptis, uel exaesis, uel apertis. Quod Gautem pertinet ad febres iam quidem illud citra omnem controuersiam patet omnes sinochos tam biliosas, quam sanguineas putridas, atque non putridas curari per scctionem vens; quandoquidem in omnibus sanguis sirpram diocritatem abundat, siue ipsa uasa distendendo , siue uires grauando. At itero in reliquis febribus siue continuis, siue intermittentibus abstinendum est 4 missione sanguinis: non suod is aliquando salubriter non mittatur in hisce febribus: sed eo sane constist abstinendum, quod quantum sit de harum s
brium natura sanguis minime redundat, nec ad aliquam particulas uehementer agitatur, ac mouetur, saluberrimum tamen in omnibus fuerit sccare v
nam, eum cachochimiae plenitudo permixta est: aut cum ueremur ne syna Hptomatis cuiuspiam ratione sanguinis picnitudo fiat: aut fuerit sanguis coim
filuxuriis: sed lisc infra diligentius docebimus.
snguinis. Caput is decimum. A M quid misionem sanguinis indicet hucusque, nisi fallimur,
d ligcnter inplicauinius, nunc vero sit perest, ut doceamus, quid contraindicare uerne sectionem dicatur. Igitur uires ipse dicuntur contraindicare tam priori, quam posteriori contra indicati nis notione intellecta : virium auicin nomine omnes intelligimus facultates naturales, uitales, animales: Atque idcirco illi perperam tradi
152쪽
Aderunt, qui dixerunt solo putidi tanquam signo minime fallaci attentos esse de
uiriu robore indicaturos: id certe magnu quippia, at nondu satis esse iudico, qualidoquidem pulsus fere inconstans , incertuique est, NI Cacim si compluria rerum interuentu perturbatur, mutationemque suscipit. Deinde ingens, copiosaque macuatio alias uires non minus, quam uitalein concutit ἱ atque e rum occasii haud sectis emorimur, atque si uitalis intercideret e quare uid tur aliartim etiam facultatum obseruatio ad uacuandum necessiria : si quis enim uehementi,& diuturno morbo, ut lienteria, atrophia, inarasinoue extabuit, hi Ec prosteio non fuerit sanguis mittendus, etiam si nunc existit plenus,& validus: quocirca non unius, sed trium uagarum, & inssaentium facultatum, neque harum selum, ut recte concludit Galenus, veriunctiam in-B Gartim, quibus actio uitie continetur ad ipsam euaciitionem, quae fit per missionem sanguinis validitas & infirmitas obseruanda est. si enim validae fuerint contra indicare dicentur ea significatione, qua dicebamus, idem insinuari modo tamen contrario, quod ab indicante suggerebatur: qua significatione usus cst Galenus libro de ratione curandi permisitonem sanguinis , nam admittunt , neque repellunt scctionem uenae, non eo modo quo assecliis pro sui curatione indicat, sed modo contrario pro sui conseruatione: curatio enim& conteruatio contraria sent: quemadmodum morbus & ianitas: morbus indicabit euacuationem pro sui ablatione: uirium robur eandem indicabit modo contrario, quod est contraindicare, pro siui scilicet pr seruatione. At uero si uires fuerint imbecillae, contraindicabunt: quia non idem indicabunt, C ostendcintque: sed potius contrarium, ut quia morbus postulat vacuationem, R inaediam: uires postulant refectionein ,& uictum: itaque cum illius contrarium indicet, non poterunt admittere sanguinis missionem : hae igitur primo loco dicentur hoc auxilium contraindicare: at secundo quoddam loco anni tempus. regio, c li status uacuationes modum excςdente, quecunque fuerint, maxime autem sanguinis,& alia id genus quamplura de quibus insta Q listim tractabimus.
VOM i M hic multa sese offerunt dilucidanda, opereprstium est, ut de illis diseramus, ne itideamur in rebus maxime teriis iuni ribus medicis, quibus haec potissimum scribimus, defuisse . Primum uero inplanandum occurrit, quid nonariae uirium intelligere oporteat: deinde, qui uires statuendae sunt ualidae , atque imbecilis: aut absoluto sermone, aut secundum quid: Quomodo prsterea alia ferant vires per oppresionem imbecillae , ab i)s,quq langiti det simi per dissolutionem ,& quibus signis cognoscendet, lisc Ar aliud id genus explanabistim plurimum huic tractationi necessaria. Aggredior itaque ad primum. F cultatum substantiae, quibus corpus regitur, atque gubernatur, est secundum Galeni sententiam, totius corporis temperamentum: aut, quemadmodum a serit libro de plenitudine capite tertio, quaeda ipsus temperamenti proprictas. Eiu,
153쪽
Eius dictio in hunc modum habet. At in libro de elementis iuxta Hippo- Ecratem ostendimus, substantiam eorum omnium quae generationi , & interimi obnoxia simi, a quatuor qualitatibus immutari per totam: humore inquam siccitate, calore a Digore. & ex harum certa quadam temperatura, omnium eorporum substantiam, & proinde etiam uirium earum, qui corpus nostra
gubcrnat, constare, quippe quε non sit nisi ipsus temperamenti q'iaedam pr trietas. I Rursiis in libro prima de simplicium medicamentorum facu Latias dicebat. Quare & nos, quia in I bio de elementis secundum Hippocratem ex calido, Digido, sicco, & humido cum aliorum omnium corpora, tum animantium constare ostendimus: has essecticium facultatum essentias, tum in aliis omnibus, tum in medicamentis stituemus J quod etiam tum l:bro
primo, tum secundo de praesegione ex pulsibus apertissimum secit, & aliis Flocis quamplurimis . Gim vero temperamentum dico, nihil aliud audio, quam
tum simili mum partium, tum organicarum optimam constitui: Onem :lic:t dis stinctionis gratia, similarium temperies statuatur illarum natura: quemadmodum instrumentalium .dicatur natura, de substantia, accommodata earum se ma , S figura ad functiones obeundas accommodata: at quoniam hic locus ambiguus est, amplius aliqua distinctione ind:get. Temperamentum sumitur aliquando medicis pro tota substantia ex qua corpus constitutum est: aqua crin actiones prodeant, illa dicetur facultas corporis: tanquam facultas aliud non si, quam proxima actionum causa, aliquando hoc nomine uiui tur pro disposicione accidentaria ad serme introductionem accommodata equς existit qualitas quaedam ,& Nατε-: Illius quidem tum Aristoteles, tum G
Galenis, tum Alexander aphrodistus, tum multo antra Hippocrates .mcnti . em L ccrunt: atque ut ab hoc exordiar : in libro de humana natura primo adeo clare docet temperamentum esse naturam corporis, ut nihil clarius dici possit:& Galenus huius inaltatione calidum innatum uocat naturam primo aphori sinorum commentario i . Philosophus autem libro primo de generatione, & corruptione in contextu 8 . sic inquit. Videntur enim ea, qus
miscentur, prius ex separatis conuenientia,&possibilia separari rurissis J in quo asserit, mi stibilia esse, que prδprie si parari possint, de per se sibsiliere: nihil autem subsis re per se potest, nisi cibilantia : idcirco passiones inter se nequeunt separari, ncc passioncs cum subiectis misceri non possimi , cum a subiectis eadem de causa inisteri possimi : ncque rursiis Armae subita II
tiales milcentur , cum pcr se a materia subsistere non possimi : neque preterea materis miseeri dicuntur , quia nunquam sunt in actu sine formis: ills dumtaxat substantiae ad mixtionem veniunt , temperamentuinque constituunt, qtis per se subsistere,& locum occupare possimi: qualia sunt naturalia corpora ex materia, serinaque constantia: ut perbelle Alexander aphoroditas libro de mixtione explanavit: Galenus certe fiequenter sc temperamenti no mcn usi:pauit: ut cum primo de usi partum capite nono dic bat , temperiem esse causam omnium actionii in;& esse partium ipsarum eς sentiam, unde caro est caro stilicet ob certam quandam quanior clement rum temperiem; sic neruus cst nemus, atque aloe partes id sunt, quod sint, ob certam temperiem. Hoeadeo stequenter in eius libris scriptum inueniri,
ut sere nihil stequentius: sed ex multis locis unum prεtermittere non poG
154쪽
A sem huic traelationi maxime accommodatum ex Iibro undecimo mcthodieapite primo: quo loci declarans, ex quibus consistas substantia nostiarum uliarium lige habet uerba. Natura vero per se ipsa. Ea ex tribus his partibus completur: ex spiritu ,& partium , quq uere dicuntur solidet , substantis quas alibi ex semine genitali conditas esse demonstrauimus , & tertia ab his in nosa, quq cuique particuli est sua, singuli autem iam dictarum trium pro-
am pro natura sita tum qualitatem babcnt, tum quantitatem: ac qualitas quidem earum ex congrua lcmperie humidi , sicci, calidi, ikgidiq; consisti α antitas uero solidarum partium par semper manet, scd ijs, qui adhuc naugentur, numero dumtaxat; qui uero absoluti iam sunt etiam magnitudine. Camose vero substantis magnitudo uariatur , etiam si prεterea non auge B tur animans. Pari modo & s ritus substantia tantum non quolibet momento, tum minor, tum maior conspici r. Ergo etiam supra ea , qui indicationes prεstare prius diximus, uirtus uel sola in ijs tribus sebstanti s , quas. modo comprehendimus, simul enumeratis additur: vel si temperies seorsumst discreta, impla. Atque hic rursus bifariam quoque , ut ostensum est , scinditur: & in originalem naturam, & in acquisititium affectam. Jex quibus constat uirium substantiam consuere in tempei amento illarum trium si bstantiarum quando tum qualitate, tum quantitate fuerint optimε contempe rais : Est autem hic animaduertendum, quod quando Galenus temperamentum curationem indicare statuit in nono methodi medendi capite i . cum ait. Medicatoris indicationes a tribus desumuntur: a naturali temperamen
Cto, a morbo ,& ab ambiente nos aere. nomine temperamenti , non intelligit harum substantiarum κραπιν atque permistionem : Sed proportionem illam accidentariam,& qualitatem ab Avicenna primo libio sus medicinae sedcfinitam. Temperies cst qualitas resaltans ex mixtione & passione prim
rum qualitatum in elementis repertarum. Hec temperies, quatentis concora
in cum causis moibificis, aut discors ab eisiacm, ea stenus a Galeno alijsq; medicis statuitur causa salutaris , uel morbifica . Hinc libro secundo de temperamentis ab eodem authore scribitur aliam esse intemperiem sustatis , &aliam morbi: uocatque morbificam intemperiem a media temperie longi sime distantem : sanitatis, quae paulum. Et libro primo de temperamentis , qualitas aliqua si in ipsa temperatura exuperet, intemperies e si amplius ino P hiis, si plurimum mors est,& libro quinto de sanitate tuenda. Intemperies, rat inter fustatis limites sunt emendandae, nempe contrarus , si in otio sinuimilibus, si in negotio: & undecimo methodi cap. tertio ait. Qualitatem veris ex ipsa temperie indicari: consimilis vero qualitas in colueruatiua: in curatiua uero indicatione, contraria semper indicatur qualitas. Hsc haud
alia de caussa a nobis copiosus sertassis, quam oporteret, non tamen ab re: neque inutiliter proposita fuerunt, ut docerem temperamentum curationem
ex Galeno indicans , non esse illud, quod idem cum substantia virium extistere supra declarauimus: quam rem si diligenter fuissent coiitemplati medici
quidem recentioles, non nussent ausi Galenum repr hendere . Verum oportet non soluin instas uires, facultatesque contemplari: sed etiam innuentes,
qui ex tribus principiis prosciscuntur: Corde, Iecimore, Cerebis . ex quibus
155쪽
spiramosa substantia, veluti ex perenni fonte proficiscuntur at operationes R. totius & partium obeundas accommodatissimε . Neque enim calidum innatum in selidarum partiti substantia inli resces, & insciis in illis spiritu , h, bent sola efficiendi potestatem si ficientem , nisi accedant spiritus influentes, qui cocitet illam uires, & ueluti de potentia ad astina deducant: ex utrisque
simul iunctis actiones fiunt: idcirco utrarumque debemus naturam conten piari. Quia vero principes partes sint tres: Cor, Iecur , Cerebrum : Hi tres uires statuuntur medicis, influentes: Vitalis ex corde: Naturalis ex lec
te: Animalis ex cerebro producta . Tres item insitae , in illis primis principiis, mox autem in reliquis solidis partibus, ut libro de calido innato inanifestum fecimus.
VIROES STAT VENN AE SVP T VALIDAE
asque imbecillae, aut a luto fermone , aut se ad quid. Caput XIII.
Uxe docendum superest, quae uires sint statuendae validae, aue imbecillae , vel absoluto sermone , ues secundum quid . Nam quae validae stat cum non prohibeant uenae sectionem, pro se m haberi debent in hoc generoso exercendo prindio: imbecillae vero nunquam admittent remedium. Sint igitur uires valliadae, quando tria illa genera, in quibus consistere illarum stibilantiam diximus ahene sese habuerint tum in qualitate, tum in quantitate: erunt l, ualidissi: me si carnosa substantia, spirituosa,& vere solidae partes fuerint optimo temperamento predita , eamq; habuerint substantiae molem , quam singulorum na, tura postulauerit. Imbecillae autem in extremo dicentur quando singulς iubstantiae tum ratione qualitatis, tum quantitatis fuerint in emperati. Hae discuntur validae absoluto sermone, atque imbecillae . At Iecundum quid, cum haud omnes bene, malesie habuerint. Ualidae nuncupabantur quando solid rum partium,& spirituum temperamentum naturi limites obseruauerint: sed carnosa substantia , qualitate,& quantitate naturalem excesserit modum. Qua ratione duae in unum salubre conspirant temperamentum , ea dicuntur validi: qua uero unum genus male habet: absoluto sermone tales minime ununcupari possunt, at secundum quid: similiter imbecillς dicentiir , quando
solidum genus,& spirituosum simul naturi limites cxcellerint , carnes verbbene habuerint. In illis uens sectio admittitur: in his minime omnium, multoque magis remedium fiet, si omnes bene,& secundum naturam habuerint: maximeque remedium debebit prohiberi, quando omnes prFematuram i rint constitiuae. Declaremus qui de viribus validis secundum quid , Gai ni uerbis, quq hoc modo habent libro sexto epidein toriam. Iam multi haud modica sanguinis copia redundant: gracilissimi tamen stat. Sicut alijecontrario crassi: sed paucum habent sanguinem. Atqui ego cuidam mulierculgiam octo menses purgationis menstrus suppressione laboranti, extenuatissima cum esset: aut exiguo detracto sanguine, brevissimo tempore totum ha-. bitum
156쪽
b tu restitui: sicut & alias no paruas eodemodo ad sanitatε redmi. Sed nia illi mulieri accidit neque mina erat ignobilis fuit valde celebre, ipsi quidem rescisa uena; de medicis ex eo remedio futuram utilitatem constanter polliceri verentibus. Quinetiam nonnulli mihi aduersari audebant, non tum propter mulieris maciem: sed etiam propter inappetentiam, cx venae s . ctione secuturam esse noxam affirmantes. J Haec ille, mihi quidem eius cemodi historia digna commemoratione uisa est: primum quia illa mulier his bat imbecillitatem magnam in camose solii genere : in a i)s autem duobus minime: propterea Galenus uetiam incidere uoluit. Deinde patiebatur ii appetentiam : cuius causa uideri ibrian posset, non esse utilem uacuationent per uenae sectionem humor: bus crudis in uentriculo abundantibus; etenim B lanmii ne misso facile solent humores crudi in narii talibus panibus abundam res in Denas attrahi: & idco Galeno libro quarto de sanitate tuenda maxime si specta est uenae sectio, humoribus crudis in uentriculo ex. stentibus. Neutrum ueritus, sanguinem misit Galenus copiossim. Vcita se habent. In muliere sane, quam memoraui primo die sanguinis sexqui libram'dctraxi dinusus postridie libram: tertio vero non multo plus selibra : erant enim unciae
octo J Causam uerb asseruis, S cur ille in hanc opinione uinc it, subdit
Medicu vero,& qilat alia signa praeter cohibitos menses, uenae sectionem imdicent, scire aucbit. Illa igitur, S ego recor bo, philtis, ut ualeant, nuncians, scilicet ipsius venae cini iactant sanguinis pictaae, colore liuidae: reciso autem vasculo liquidae pici ,& colore, Q crassiti id ine similis sanguis emanabata ob idipsi m sane multo magis visi s filii Ialgiter esse uactiadus. Haec quodcm inobis obiter recte mederi cupientibus dicta sunto J & parum insta quae de virium imbecillitate diximus in relatione ad carnosiim genus aperti sit me docet hisce verbis usus. Nonnunquam igitur debilitata carnosi generis faculcite, de uitioso sanguine in arterias veniri; incluso , attenuatio fit: pleriinque autem ex contrariis crassitudo , ut in vasculis quidcm paucus remansirit in carnium nutricationem distributus: ills uero bcne habitae sint:& per eas i lius corporis moles increuerit. c. J ex his arbitror me abunde explanata, quomodo ualidae, ac iniecissae vires dici debeant, aut absoluto sermone, aut kcundum quid. expendamus nunc quae relinquuntur tractationis huius.
D VIR ES IMBECILLAS DICI TVM PER OPPILES-'hom in , tum per dissolutiorum, O quid inter xtrasque disserat. Caput XIIII.
FI o non satisfacit hoe docuisse, nisi etiam illud constiterit, imbecillas uires dupliciter dici: nam quaedam sunt imbecilis, quia ab humorum multimdine opprimuntur: quidam , quia dissoluuntur. Oppressε uires in propria essentia nihil patiuntur: Q bd quid uero illis accidit incommodi: id potissimum contingit,
alit ex infatmi, aut ex immoderata copia,qua serendo non sunt. Perinde ies habet . ataue in baiulo: qui cuin uires habeat ualidisiimas pondus tamen li-
157쪽
brarum mille surre non potest: eo deposito statim ad pristinum reuertitur sta Etum . at qui natura sua imbecillus est, neque centum portare valebit labras. Cognoscimus uires opprimi, quando nullet pretcesserunt causs illarum disim lationem mollientes: quas infra prosequemur diligenter, adsint uero illae a quibus maxime premi consueuerunt : quemadmodum multitudo prisertim quo ad vasa: atque ab hac ipsa procreata obstructio: siue lucrit simplex, siue composita ab humoribus uiscidis & crudis, aut cum alia cach hunia. Pl etorica dispositio, qualem Athletae patiuntur, solet non modo innatum calliadum ob copiam extinguere, sed etiam venas, & arterias rumpere, propterea contaim huiusmodi habitum soluendum esse praeccpit Hippocrates inaphorismis . Obstructio uero aut in ccrebri sinibus facta, aut in pulmonibus, aut in uenis, & arteri)s, aut denique in toto corporis habitu prεpcdico Pusu uuae necessario, calidum inatum non in frequenter strangulare 1blet,&extinguere. Est auon necessariu in cognoscete an uires sint uno, an alio modo imbecillae, ad hanc quam docere instituimus artem uacitandi per uens s ctionem . QVa uires ratione oppressionis imbecilla: non modo uacuation ii
sed etiam copiosam aliquando admittunt. Placet rem illustriorem facere exHippocratis, & Galeni testimonio. Hippocrates quarto libro acutorum te acu 13. hisci haec uel ba. Quid autem quis repente oblivitescat, id venaruintcrccptioncs, occlusionesq; faciunt: si sano ab qi.e occasione , uel soni alia causa id contigerit J Galenus in conamcntario dictionem illius explanans imquit. Venarum ἀπολι, seu' idest interceptiones appellat opplationes,quq acopia exoriuntur. Cun, igitur stipra modum oppletq fuerint uens , grauari Gvirtutem in neccssia: atque in extinctionis agi periculum natiuam talidit tem, quae ob coplain suffocationis quipiam simile patitur . Oriuntur squiadem Epilansis, Amri xiet, & Syncope Cardiaci . Nempe uno communiae Aia, id cst uocas carentis si plomate , symptonia hutulinodi si sic uit J hse Galcnus. ex quibus colligo: tum plenitud ncm quoad vasa, reserti
etiam posse ad virtutem : quia dicit supra modum venas replatas grauare virtutam tum etiam Epilensiam , Apo extam , atque Syncopem oriri ex sanguinis multitudine et uiresque imbecillas existere propter adi i grauationem a copia iaciam , non propicr di lationem . Audiamus m eo qLalcm hisce symptomatis curandi adhibeat rationem Hippocrates in co 'textu uagesimo uario, & alio sublaqueti. Venam igitur inquit brachia d Hxtri inturnam s care oportet: sanguinemque aut re inspecta secundum habitum, atat cmque pluris, minorisq; ratione. J Galenus vero, velocissime ait S plurimum Lx i)s, qui principes lunt partibus, lictra ea corpus uacitat: atque ob id in acutissimis moibis ad eam sese conteri. J Rursus in contextu
16. inquit. Quampliarimis autem horum ac dunt hi faciei rubores, Ocul rem constantiae, manuum porrectiones, dentium stridores, oculorum pulsus, maxillarum conrractio, rcfraguratio extremorum,&spirituum in venis intercoptiones, Galinus orat onem declarans in fine commentaria dicit. Quod autem in sine dictionis apponitur, i pirituum in uenis interceptiones id, ut de . pulsas carent: a α οπυbM grSci uocant dicatur probabile est. Nam iret res Minnas vcnM Upclutant. Spirituum sanc interceptiones , quasi inclinatio
158쪽
Ationes, S quietes ab authore dici possuntJ lite Galenus, ex quibus illud deduci posse cerrissime iudico, Venam tuto secari posIe etiamsi nullus omniano adsit pulsus: ut quando a multa materia arterias oppleri concingit,&c Iiditatem innatam breui sui cationis periculum subituram, uereamur.
DE SIGNIS COMMVNIBVS ET PROPRIIS QVD
bas Mirium flatus cognoscitur , ct quam facultatum maius robur Osideretu r. Caput X
Οκao igitur venae sectionem postillante protinus accedendum est ad remedium, si uires conssentiant, valide qtie fuerint. Illa
rum autem robur, atque imbecillitatem ex communi omnium medicorti sententiae cognoscemus ex propri)s earundem operibus.
Tres enim existere lacultates diximus: Animalem , Vitalcm ataque Naturalem: quarum proprias fianctiones, si bene fiant, optime habere uia res, si male prstet naturam affectas esse indicant. Vitalcm iacultatem cognoscemus imbecillam ex pulsu languido, obscuro, paruo : snniliter ex respiratione pania, difficili, atque crebra: ex uoce exili , & languida , qui neque Pulmonum, ncque pectoris vitio fuerit procreata. Horum contraria robur,& firmitudanem ostendunt. Animalem vero facultatem debilem esse demonstrant, motus,s ensisque laesio, uig lis, deliria, ala que perturbati principes actiones: quemadmodum, quae contraria simi eiusdem validum robur existe re significant. 'terum uri iaε,& alui excrementa cruda, sic vocentur, qui tenuia sint, & aquosa aut loturi carnis quain sit nilia , eorundem retentio ,& alia quaevis ob Isia functio, naturalem virtute ito ne habere denuntiant: qui contrario modo fuerint disposita rob. 'r eiusdem indicant. Verum non protinus iudicandum est imbecillam esse tacultatem in propria essentia, atq; vires dis olutas ubi eius inodi apparuerint symptomata : pollunt mina LOntingere ex oppressione, ab humorum multitudine, aut obli ctione, ut proximo capite diximus; qui res uacuationem admittit , at cognoscendum est
diligenter, quando fuerint imbecillet per dissolutioncm : idque notum fiet ex iis causis, a quibus contingit illai dissolui, dissiparique. Quandoquidem stat ills caule & signa: qua ratione dissoluunt spirituos in sibstantiam, hu- Umidum primigenium dissipant, adipem,& carnes colliquant: eae causi sunt: θua vero euidentes sitiat, signorum naturam adipiscuntur . In primis itaque stamamus ardentis inas febres in corpore, calido & sicco , & gracili nisi tu prςdito humidum pr: mogenium adeo alterare , atque Isoluere , ut postea facilis existat transitus in hecticam, torridumque marasinum , ut Galenus dicebat octauo libro methodi medendi capite secundo: omnes prit ea caus vehementiores, quicunque solidas paries immodice calcfaciant, exiccant, humectant refrigerant, natiui caloris,& uirium intemperiem alterant: quemades. modum alterant, atque substantiam dissipant longissimi morbi, ex quibus corpus contabesiui, & in atrophiam incidit. Ad lige alterari spirituum substantiam inuenio quatuor de causis: una est aeris nos ambientis occursus:alia
159쪽
uelis eiusdem venenata qualitas : Tertia eli uiscera: m mala conditior quarta Ees humorum deprauata qualitas . Aer igitur impense calidus , non solum sua extrinsecus ambiens, per culaneos incatus peuctrat: sed etiam qu .imius attrahitur per respirationem spirituum vitalium temperiem permutat , alteratque adeo, ut primum in pulmonibus accentis, mox cor viscus pilam tissimum seriens, Lbrem inducit. Quin non solum temperies mutatur , sed etiam rariore facta substantia spirituum eostem di soluit , minuitque subitantiam. utrunque igitur patiuntur spiritus ab huiuscemodi alteratione aeris, tum stilicet mutationem substantiae, alterationemque , tum diminutionem . In aere autem frigidiori temperies quidem mutatur : at copia non dissoluitur: verum extinguitur, aut saltem ita redditur debilis , imbecillaque uis c Ioris, ut omnino generosiim hoc, de quo agimus admittere non possit reme Udium. Maximam certe labem recipiant spiritus ex aere pestilenti , aut exu catarum bestiarii in letii, non quod manifestis qualitatibus noxam inserat: sed quia totius si stantiae proprietate naturam quandam , habet deleteriam, &toto genere calori naturali, spiritibus ue inimicam, aut si id manisessis etiam de causis facere dicatur, ut quibusila placuit, et nos aliqua do demonstrauimus, tamen citasse non dicetur aer pestilens, ius tota substantia. Animalia uen nua , ut phalangius, Scorpius, aut rabidus canis, & quae simi eius generis alia, nunquam munis fias causas insequuntur , quemadmodum ego lentio: quoniam habent quandam occultam antipathiam cum naturali calore,&spiritibus; quae Lia cxperientia euentu cognosci potest. Illarum vero triu partium principum diuturna intemperies, spiritus ecnerare non potest, nisi lim Gleperatos proportione corre podetes propriae inteperiei. Postremo humorii uitiu spirimo a alterat substantia: Bilis enim poetorrida videtur spiritus sere adi rere: S si aliquando ad os iu appelliti tetriculi ingenti caliditate multa insertincommoda: praesertim καρδιαλγίαν. Qui maxime crudi sunt humores spiritus consopitos, nimiumque refr cratos faciunt, ventriculo negotium magnum, praesertim syncopem in serre solent. Accidit etiam aliquando , ut memoria proditum est a Galeno libris de locis asstatis, humorum uenenatam qualit tem recipere ab intrinseca dispositione omnino similem illi, quam reciperet, si toxicum sumpsisset : qui res in semine praeter natum ordinem retento , in sanguinis grumino, ac in ali)s humoribus contis it: ex histe causis in spiritibus accidit alteratio, mutatioq; temperamenti. Dissolutionem autem, atque Is diminutionem quantitatis et sciunt corporis habitus facile dissolubilis qualem supra dum de contra indicantibus sermoncm habuimus, declarauimus: His
additur aeris semidioris occursiis: uacuatio modum excedens: exercitatio in moderata: Vigiliae, S animi pathemata, atque dolor. Quia de aere ia diximus , de reliquis nunc agamus, Omnis immodica humorum vacuatio, licet sint inclementit inutiles corpori vel ad nutritionem, uel ad alium usiam spiritus non mediocriter dissipat in uniuersum corpus diliis . Neminem . se aibitror, qui aliquando non obseruauerat omnem immodicam aluui profusionem, siue natura contigerit , siue arte, ut in lienteria , diaria, diiciateria, tum cxquisita, tum hepatica, magnam copiam spirituum di sit pari. Idem contingit in Diabete, qua urina profunditur extra naturae modum. Qui praei
160쪽
R terea secantiir in abdomine, ut aqua educatur hidropem fac ens. aut in thorace, ut pus empi a creans educatur, aut etiam in abscessit: si pus astatim.& subdito, multum essiuat, ingentem contrahunt imbecillitatem spiriumsi generis, a qua uix possunt aliquando recreari. Quid contingere arbitrabimur.
ii sanguis essiuat copiosior ex utero, ex naribus, ex maricis , ex uulnere 3 in
quo sanguine conseruari calorem naturalem a Galeno dictum fuit libro de ratione curandi per sanguinis missionem, & a nobis est demonstratum libro de calido innato. Debet etiam hoc loco referri immoderatus ueneris usus: qui enim luxuria , & cffrenata libidine vitam degunt, i s ipsis inquiemeta ) frigent essetae in corpore vires. Namque ex seminis profusione adeo redduntur imhecilli: ut postea tabidi intereant. Quantum mediae frangant B vires notisiimum est omnibus: quia non solum alimentum dii luitur in stimilarium partium substantia situm, sed etiam ampeditur ne notium regener tur. Labor, ut etia exercitatio modum excedens quaecunque sit, spirituum substantiam euacuant, quemadmodum infra dicemus, cum de arte sermonem habebimus . Atque multo magis prostemuntur vires ex dolore uehementi: quCm lenire , antequam curationem aggrediamur , uirium conseruandarum causa debemus, ut in libro de reuulsione declaratum a nobis filii. Vigiliae potissimum spiritibus animalibus faciunt negotium. Quemadmodum animi passiones, a quibus calor naturalis nonnunquam obruitur , sus catlirque: ut in timore, ac maestitia: nonnunquam dissipatur, ac dissoluitur, ut in gaudio,&' laetitia. ex his quidem statum virium cognoscimus. Virtus igitur, aut v Clida, aut imbecilla est : si valida vacuationem admittit: si imbecilla, aut omnino prohibet, aut limitat: Quocirca ad uenae sectionem exercendam vini tum naturalium, vitalium, animaliumq, desideratur robur, ac non aequale Namque maxima est dignitas uitalis, proxima huic succedit naturatas, postrema omnium animalis. Huius ipsius tantum quidem robur cupim is, quantum fuerit necessarium pro respiratione, ut alibi ex Galeno demonstratum est a nobis: id vero exiguum est propterea eligimus in curandis aegrotis aliquam introducere in facultate animali imbecillitatem , quam in vitali, vel maxime
debemus vitare: id quod Galenus libro septimo methodi medendi capite
vltimo testatur,& magnus Avicenna dum inquit. Pariterque imbecillitas cuilissibet trium facultatum omnino prohibet euacuationem aliquando tamen D praeeligimus debilitatem alicuius facultatis potius qHam noxam , quae ex v cuationis omini Rione sequi posset, presertim in senstilibus, A moti cibus facultatibus modo confidamus cuilibet periculo posse succurrere, si serte acciderit, itidemque in cunetis alijs. J Sed duo sunt, quae hic faciunt dubitatiorinem: horum unum est. Avicennam in quarta sectione libri primi capite primo animalem facultatem p posvisse naturali et habent eius verba. in hune
modum. Cor vero inter omnia membra maiorem conseruationem mereti
mox cerebrum, deinde iecur. J Aliud autem multo maius est , quandoquiadem Galenus tum contra sita decreta, tum Avicennae naturalem facultatem praeponere videtur facultati vitali: verba illius sic habent in undecimo ni thodi medendi capite nono. Neque pulsus dumtaxat vires ad eiuscemodi tenda firmas requirimus, veluti nec eius lacultatas, quae voluntarium motum