장음표시 사용
231쪽
eant. Videtur mihi satis accommodate satisfactum omnibus diruultatibus, Equq eontra Galenum negotium facere videbantur, ita ut amplius locum non habeant aliquem Galeni reprehenseres , in quo illius admirabilem refullere possint Matinam. Nunc ad reliqua nostra transeat oratio.
exquisite neque dici, neque 'ibi pom.
V,i Mo indicationes ad quantitatem recte praefiniendam hactenus, s non exactissime, saltem quoad eius fieri potuit , diligen- Fter videor prosequutus. Nunc vero anteaquam ad aliorum e planationem nostra conuertatur oratio , docere volo discipulos meos, quantum sanguinis vacuari debeat exquisite neque dici.
neque stribi posse. Quam rem: aoceo libentissime , primum , quia fuerunt quidam quibus cum sum aliquando lociitus assirmantes ex nostrorum p trum obseruatione determinatam quantitatem iciri posse ι deinde, quia in hac materia Galenum maximum huius artis nostrae instat iratorein , de certe ut saepe dicere soleo ) virum admirabilem arguere aus sunt, quod vel non , fu rit distincte loquutus, vel suis principi s contraria scripserit, vel etiam oc lis conniventibus multa pretermiscrit: Sum ego hic ostensurus , ut in sup cioribus libris feci, nihil in hoc argumento ab eo scriptum , quod veritati Gconsonum non sit: Utinam in reliquis omnibus id facere possim , ut maxime opto, ac me facturum polliceor, si mihi uitam concedet ille, qui longitudine dierum suos replere promittit. Ad rem agredior ipsun. Scribunt nonnulli in sanguinis detractione dari quandam mensaram in eo quod in
eis , ac minus, quam praeterire nunquam liceat. Minorem existere unciarum .pex: maiorem vero librarum sex. Mediocrem , qtiae medio quoddam posita: est loco, se illi sentiunt , quia tum Avicennam , tum Galenum putant se dixisse, Quibus etiam aliorum graecorum recentiorum testimonium addunt. Avicenna quidem libri prioris sitae mediciuae sectione quarta capite vigesimo de quantitate sermonem habens inquit. Amplius scire debes, quod sanguinis retentio , & percussionis ligatio terminatam habet horam Hlicet sit diuersa : nam quidam sunt, qui tolerare possitiit , etiam si febricitantes essciat, ut quinqne aut sex sanguinis libri auserantur. Sunt & ali; qui
Non possunt tolerare ipsis etiam sanis , ut una sanguinis libra auseratur. JQuibus verbis maiorem quantitatem videtur prifinire usque ad libras qui imque aut sex et minorem vero uiuue ad libram scinis: hoc etiam confirmant ex omne Alexandrino grico autnore , qui librum Galeni de stetis interpi pratus est: hic enim de minori quantitate huius uacuationis agens eam ad libram unam , aut semis extendit. Galenus autem libro de ratione curandi per uenae sectionem de hac materia pertractans sic inquit . Memini enim
232쪽
Aquilibram haud citra leue saltem virium detrimentum . quibus si quis duas vacuasset, extreme Ississet. Quapropter utiliter quibusdam unam quoque detraxi aliquando , immo vero hac quoque minus nonnunquam, idque ex vena, aut cimiti, aut poplitis aut taliJo his arbitratur maiore qualitate sex libras non excedere , minorem vero esse uncianim sex parum plus, aut minus. Sunt ivero etiam quemadmodum audio ) quidam recentiores in hoc auxilio me eendo nimis quidem audaces , qui maiorem quantitatem ad libras nouem extendunt: minorem vero ad libram unam cum dimidia , aut etiam duas :. ita quidem videntur sanguinis exhauriendi maxime cupidi : sic humano go. neri putantes sese opitulari. Ego vero contra horum hominum opinionem
disputare decreui, non studio contentionis quale nunquam in me fuit , sed B ut veritatem doceam incautam iuuentutem , quando huic muneri prisectus in Augustissimo Taurinensi gymnaso: s in hac re, quae hominis uitam rem spicit libere meam opinionem non proferrem tum illis , quos instituere debeo , tum meo officio plurimum defuisse merito uiderer. Illud itaque primum facit negotium, quod sciri nulla ratione potest quantum sanguinis homo secundum naturam habens ; contineat, & quantum illius factim sit imcrementum in singulis hominibus Rectorica dispositione laborantibias. N
que enim id ipsem diuinari potest. Quamobrem quis diuinabit quantum
sanguinis uacuandum sit debemus equidem tantum uacuare sanguinis, qua tum fuerit illius incrementum supra veterem proportionem: hoc ignorato imicremento particularis etiam quantitas illius uacuationis omnino ignorabitur C Deinde pone sciuisse aliquem naturalem uantitatem in aliquo corpore, non poterit certe in omnibus indiuiduis eandem cognoscere ; quoniam illorum particillares naturae exacte cognosci non possunt: neque etiam dabitur aditus
cognoscendi indiuiduale incrementum : quoniam , quorum circumstantiae infinitae sunt, ea quidem aliqua comprehensione intelligi non posse, certissirimum est: Quamolarem statuamus relatione sanguinis adaucti impossibilem esse exactam notitiam sua guinis detrahendi. Est etiam impossibilis ex alia caufi, quae uires ipses respicit. Quia non solum tantum singuinis exhaurire do mus , quatruum fuerint adaucta supra iunim naturalem illius copia , sed etiam quantum uires ipse serre possunt: Quia non infrequenter contingit morbi naturam postillare insignem uacuationem, vires autem non admittere. At D vero quis aliquando filii ex omnibus medicis , qui ipserum uirium certissumam haberet notitiam 3 si propria hominum natura cognosci non potest, ut Galenus non semel dicere consueuit, quis tanta erit praeditus temeritate, qui audeat affirmare indiuidualem virium statum exactissima scientia cognoscere3 cum igitur quantitas uacitationis a duobus pendeat, ut prεdiximus , tum aquantitate lapsiis, tum a quantitate virium: assequi autem neutrum certo possit, hinc se neminem cenam exactamque scientiam de uacuationis quantita
te habere posse: sed hac ipsam, ut in principio libri huius dicebamus ,existere
omnino coniectivalem : proptereaque ceno sciri non posse an librς sanguianis sex, an quinque, an una , an dimidii vacuari debeat. Hae de causa cum Galenus de hac materia edisserit, dicere consueuit, Duo potissimum
233쪽
titas, laborantis natura qualis sit, quam utique adamussim nouisse non li- Tceat, & ambicntis temperies, qualis sit a misso sanguine sutura. Nam cum sobrilis calor inultum sanguinis digerit , atque abstinenter laborans victiatat , nece stario breui illum nutrimentum ex sanguine destituit , interimque uirtus exolvitur. Q a propter unum definire uacuationis modum in omnibus non licet' idcirco itini meo iudicio nomine temeritatis arguendi , qui in omnibus, nulla adhibita distinstinctione , continuo magnam sanauinis quantitatem esse perfundendam seniscanuit. In quibusdam fatebor id com uenire, quando vires fuerint ualidissimς, morbusque a plenitudine maximus in alijs ueris abstinendum. Quia illi ferre possunt magnam vacuationem &sertassis iisque ad animi deliquium: in qua tamen re aberrare posset medicus in ignorantia propriae naturi : huicque contingere , ut pro animi deli- squio mortem inserat: ut Galenus contigisse commemorat ,&nos etiam alia
quando obse avi mus. Quantitas librariam sex maior est, quam Galenumisi asse arbitror: non tamen in omnibus est admittenda : nam alij sortasso an imo linquet quatuor uacuatis libris, aut etiam tribus: ali) uero ne quidem si septem suerint exhaustae. Sic de Galeno dixi, quia quantum ex ipsius oporum lectione obseruari licuit, maioris quantitatis illum fecisse mentionem non inueni. Vt igitur illa maior absolute quantitas esse non debet dic prosecto, neque libra lamis erit minor: quoniam expedit aliquando minorem v euare quantitatem, idque non infrequenter contingit cum p posita revulsio est uiribus existentibus imbecillis. Caeterum non possit in non uehementer mirari cur ab illis dichim fiterit Galenum in hac materia non fuisse distincte Glocutum: nam ego nihil habeo, quod possim desiderare et uellein locum imdicari mihi , in quo appareat illum aut sua non seruasse principia , aut parum recte fuisse locutum. Concludo igitur hanc de quantitate sanguinis ii euandi notitiam exactam non esse, sed vere coniecturalem' , quemadmodum est omnis de quantitate aliorum remediorum pertractatio: proptera medicos sacile aberrare posse, quae res ne fiat in hac vacuatione, quae fit uenae sectione, mi illo magis rapedit partire allam , vices'; multiplicare quam semel de confestim educere, ut infra diligentius docebimus , cum de iteratione λ
Ilatuenda sit: atque utrum uirtus ita sit imbecilla
qua meram Ierat sanguiuis euacuationem. . Caput VIII.
V ij proxime dixi , colligo, nas atque sissicientes quan
titatis ratione vacuationes dici triplici habito respeetii: unus est
ad humorem, alius ad uirtutem, tertius ad utrimque. In rela tione ad humorem semper debet, quoad eius fieri potest, obsese uari regula. Nempe , ut non modo talem vacuemus hum rem, qualis debet uacuari , sed etiam ut in tanta quantitate educamus, quan-
234쪽
A tum naturae limites exccdere cognouerimus. Si enim librae quatuor singuianis excesserit mediocritatem, indicatio cst , quam ob oculos habere dc t amtis peritus , vacuare pariter labras quatuor, neque plures , ncque pauci es:& haec sane uacuationuni omniuin perfectissima censibitur, si tamen aliquis
est, qui hanc consequi valeat. Si quidem ut ingenue fatear) id imposit-bile cum ducam, eum non hominem arbitrabor est), scii diuina quadam natura preditum , ac omnino supra conditionem hominum , qui tum exacte laesum cognoscere, tum postea in artis operibus cxequi vescat eiuscemodi ii dicationem. Quod velo pertinet ad ipsam uirtutein eam dixerim sifficientem, quam uirtus ferre posit: Si enim quatuor fiat sanguinis librae vacuat de , vires tamen videantur multis imbecilliores, quam postulet talis inanitio: B Si duas uacuabimus libras, sue subito , siue alternatim, iam uidebimur sitis Dcisse nostro muneri: quod ensin reliquum est, natura secta validior exon rata praementi sircina, vel concoquet, vel expellet. Verum s utrimque adfuerit consensus nihil adesse potest, quod remoretur actionem , ut sipra dicebamus. Validissimis enim existentibus viribus morboque maximo quid poterit esse impedimento, quin id statim, atque subito exequamur, quod indi
canir a morbo, SI a viribus admittitur 3 sunt haec perpetuo memoria tenena
da ei, qui uoluerit non hoc modo generosem privsidiu inculpate administra re, sed etiam in alijs exerceri: quq fient multo apertiora in iis, que postea dicam. Haec stipponantur tanquam fundamenta sequentium . Porro quaesi solet, an vires ita positiat imbecillae inueniri , ut tantilam vene sectionem non C ferant. Plemnque enim in magna virium deiectione vacuationes sponte, milibriter eventuque filici experimur prorumpere. Deinde unicuique uirium ordini quaedam uacuationis quantitas proportione reddi potest: quandoquidem non est credibile uncia aut semiuncia san uinis egia vires etiam prostratas, offensiim iri. Quod si ita est, cur uirium robur obseruandum cst
aut ciir ueteres tantopere in uiribus imbecillis venae icctionem , alioque id genus vacuationes negarunt ρ Hunc nodum sic dilucidarunt antiqui seripi res Florentini, a quibus postea recentiores et gantissimi mutuati sunt. Eu citationuin quaedam sunt utiles, quaedam sinat inutiles: Vtilos censentur ille, quae aut totam materiam suprabundantem, uel saltem maiorem illius partem educunt, protinusque morbum tollunt: aut quae aliquam portionem asiam P dignam euacuant , qua morbus diminuitur . Illa debetur uacuatio uiribus omnino integris: haec vero ualidis sicundum quid. Inutilis autem censetu
vacuatio, quae morbum, neque in totum , neque in partem tollure potest. Quamobrem vires prostratae nullam ferre possimi vacuationem utilem , quae morbum, aut m nucre, aut omnino curare possit. Hac de cause G cni
virium robur ad hoc exercendum praesdium dinderat, nunquam admittens viribus imbecillis venae fcctionem conuenire, quia praeterquam quod, ut diximus, uires labefactat, morbum etiam curate non potest.'
235쪽
QVID INDICET VACUAT IOVEM V S QVE AD
animi deliquium: errois rationes co rara Hippocratem , O Galenum declaratae. Reccntlaxam ctiam contra eosdem opinio propo-
Va uno igitur maximus morbus fuerit, atque si inui uires valia dissimae extuerint, auxilium maximum adhibendum est. Nullum veto maius porcst cxcogitari , inter duacuantia piaesidia , quam uen* sectio usque ad animi deliquium. Extremum hoc Fremedium cum sit, nunquam conuenire potest , nos extremus ierit morbus, ut Hippocrates in Aphori sinis docuit. Diximus unde sumenda indicatio sit de hac uacuandi ratione . De qua uacuatione Hippocrates pruno Aphori simorum com . uigcsia notertio locutus cst,& Galenus, tum in commentario, tum in nono methodi, alibi ficquenter meminit. Hanc tamen Auerroes Accerrimus medicorum stimulus redamuere validissime conatur : idcirco meae vidcntur paries, ne in hac methodo dest aliquid, opinionem illius afferre in medium , de rationes dilucidare : mox vero explanare quid pro ueritate sit sentiendum, illiusque rationibus satisfacere. Aue mes itaque contra Hippocratis , & Galeni opinionem inuehitur his verbis septimo collectaneorum suorum libro capite octauo . Et Galenus hic dicit, Gquod quando natura sonis est extrahamus usque ad fincopem: de dicit, quod propter hoc corpus restigerationem habebit, & possibile est , quod cholera ijciatur per panem superiorem, aut inferiorem, de dicit hanc medicationem in hac febre esse necessariam. Ego autem dico , quod ii ec quantitas
vacuationis artificialiter non existit: immo valde est erronea : co quod lite ars imitatur naturam: Se nunquam fit crisis laudabilis per euacuationem sat guinis usque ad syncopem perducentem : immo haec prouenit a crisibus in lis, in quibus uirtus expulsiva plusquam conueniens in, expellit. Adhuc non est intentio uacuationis inquantum est uacuatio , nisi ad remotionem stipe filii sanguinis peccantis quantitate, de ad consentationem quantitatis Da urinlis. Ergo quomodo potest sanguis uacuari usque ad syncopem, nisi cum de- Hirimento sanguinas naturalis hoc impossibile uidetur : & Galenus non intellexit per hoc, nisi subitam corporis refrigerationem: ergo haec medicina
accidentalis est periculosa: inde melius est, ut aliquantulum ex calore rem neat extraneo , quam calor natiiralis diminua ur. Adhuc non cli crede
dum, ut in tali corpore quale est istud, non si . putrefactionis alicuius hum ris preparatio: ergo si diminuis calorem naturalem, corrumpitur humor, civirtus diminuetur, & non erit, qui huius erroris faciat correctionem. J hic Auermes: qui mihi uidetur qtiatuor pocissimum rationibus medicorum opinionein refellere: prima in , quod Natura nunquam crisim facit vacuando singuinem usque ad animi dcliquium: neque igitur eam facere ars ipsa debet. Secunda. Ea ccasui debet bona uacuatio, quae humores educit saper
236쪽
Auacaneos, & intus continct humores bonos: at vacuatio secia usque ad syncopem tam malos, quam bonos humores educit, cuacuari bonos hinc comstat, quod animo delinquunt. Tertia, ea vacitatio non est admittenda, qt et periculum minatur,& ex accidenti id facit, quod euaeri intis. Nam dicebat Galenus libro duodecimo methodi, capite pruno. Do terminus, quem non transibit is, qui ex arte g nerose contra moibiam pugnat, ut tuto medic tur: ei vero qui dolores mitigat, ut uires custodiat: ubi ultra pergitur crudelis medici ossicium facit, qui una cum morbo vitam quoque homini ai fert. J At periculosim esse hanc vacuationem euentus declarat, cum in m nibus medicorum quidam mortui tuerint: dcinum quia non potest fieri sine magna imbecillitate virtutis: quae ubi etiam leuis accederet occasio extrins B ca, prorsiis dissolueretur. Quod vero ex accidenti id efficiat, quod quaerimus, manifestum est. Quia ex liacuatione sanguinis accidit refrigeratio: qu per se ab alterantibus, non ab euacuancibus remedi;s fieri deberet. Quat taratio sit. Ea non est admittenda uacuandi ratio, quae corpus ad putredinem prsparat. Atqui euacuatio facta usque ad animi desi quium ad putredinem praeparat, ergo non est admittenda: minorem probat eo fundamento: quod putredo tunc potissimum accidit , cum calor naturalis redditur imbecillus: est enim ipsi putrefactio corruptio quaedam caloris naturalis & proprii: haesunt rationes Averrois. Quibus Hieremias Triuerius addit, primo aphorismorum commentario uigesimotertio, hanc rationem. Absurdum cst aegrotum ad eum statum deducere, contra quem perpetuo pugnare debet medi-C cus: atqui perpetuo pugnat contra syncopem: ut patet in Galeno duodecimo meth. & primo ad Glauconem. Addunt etiam postremo atri: quod non videtur consistere posse, fieri vacuationem usque ad animi deliquium: & hanc aegrotum vacuationem tolerare: si enim animo delinquit, quomodo Hippocrates dixit facile ferri λ videntur sane contradictoria: animo deficere, & v, res ferre posse.
-- α - Συνκ se. Caput X. VNC Nero cxplanatis iis, quae contra Hippocratem & Galenum dici possent, doceamus, quid in ancipiti negotio sentiendum: iud prius graecorum quorundam nominum significationem aperiamus , quae huic tractationi magnima sunt Ustim allatura. Supponamus itaque nomina exissere quatuor apud graecos, quibus solent significare affectus fise eosdem disterentes tamen in Eo, quod in gis, ac minus: nomina sunt, Συνκο ς Omnium leuisiimus est afluctus; ἔκλησις . Huic siccedit, Et Postremus omnium vehementissimus est, Σ κοώς. Nuncupabimus εκληπιν latine, animi exolutionem: eritque principium : vel illius inspositio, quaedam praenuntia: ita ut putem a nasse illos , qui animi ex
lationem idem citu cum animi deliquio dixerunt. Distingui inuiccita deci
237쪽
iant Hippocrates, Galenus, Ar Paulus aegineta. Nam senex dicit in libro E
ωψ ν γίνετο θ' quod est. A Tuberculi introrsis eruptione exolutio , u mitio, 3: animi exolutio fit. Galenus in commentario. μει πατων ς, ε - έ λυσίς τε η - δι- τ - του semina πNU ως ευ ρισιν , ais ετεμ ιδ Iata M. Omniam porro inquit) eruptionum communis est virium ex lutio, & animi defectio propter spiritus vitalis una cum ipsis factam excretionem , quemadmodum alibi demonstrauimus. J Multo autem apertius diastinctionem assere Paulus Aegineta libro tertio suae medicin capite trigesi.
. J-μενὶ . J quod est. At ex consensu assectum ,& ex cere bro,& hxpate ore ventris, tristitiaque ac timore , & aliis pluribus antimi concisionem, syncopem appellatam inducit, quae coaceruata virium collapso existit: & exolutionibus, S animi deliqui)s, & pulsuit in paruitate, &extremarum partium perfrigerationibus, & exudationibus cognoscitur J exi, igitur pateat animi exolutionem proprie nihil aliud existere , quam dispos tionem quandam praeuiam ad animi defectum, quamuis me .non fumat authores hoc fuisse nomine aliquando abusos: ut Galenus primo libro ad Glauconem ex aliolum medicorum Opinione docci, capite decimoquarto cum ait. nam consueuere medici de una re haec duo nomina dicere. J satis de ipsa E κλυσι. Nunc de reliquis dicamus. Hieremias Triuelius putat Mino, Hos Gdisserre ab ipsa λοιπα ἡα: quod illa significet graecis animi desectum: hee autem defectionein animae. Est enim λιra θροαί. nomen deducitam Hieri H . quod est linquo sue deficio: dii is latine animus . vero τὰ λίπα, η. F. Latine anima. Sed hae grammaticorum, non medicorum obseruationes videntur mihi: idem enim utroque nomine significari apud medicos certissimum faciam . Hippocrates primo aphorismorum vigesimotertio, utitur nomine lipothimiae: & idem significans libro septimo apholismorum octauo , utitur nomine lipopsichiae , ut silpra adnotauimus. Quod etiam secisse Galenum scio. Nam duodecimo meth. capite quinto ani mi defeetiim exprimit voce lipothimiae: at primo ad Glauconem capite decimoguarto, utitur uocabulo lipopsichiae. Quoniam igitur in assectus idem, Hsunt caiis, eaedem parum omnino referat siue quis animi defectum, aut animas dixerit. Distat hic assechis ab exolutione, quia exolutio est leuior asi eius: grauior vero antini desectus:estque adhuc grauior syracope. Inter syncope,& exolutionem medius est animi deliquium. In quo neque prorsiis omnes vires concidunt, collabunturque: neque ita leuiter assciuntur', ut in tauri Sed incipiunt amittere vocem, refrigerari, sedare, adhuc pulsu existente valido : his pallescere magis incipit facies, motus hebetior fieri, virtutis ten re minime collabente. Digerentiam syncopis ab ipsa limthimia Galenus pulcherrime docet hisce verbis. Quippe crudi succa nutrire prius , quam sint concocti nequeunt: ijdem ue cum multi sunt, grauant. Si vero spiramenta, quibus perspirauo agitur,0b:burat, calorς Cctinguunt :quod si nec obstruanti
238쪽
A me onerent, syncopem ij certe non inserunt, sed animi deliquia: quae limi fichias graeci uocant: siquidem resoluuntur elusinodi aegrotantes, nisi frequentius nutriantur. J Idem etiam in primo ad Glauconem dixisse capite decimoquarto, in comin entari)s in eum locum declarauimus.
2E ID PRN VERITATE HUIUS DISPUTATIONIS
Eo iam propius ad quaestionis dissolutionem accedamus. Duo
igitur statuenda sunt. Primum in ipsis uacuationibus nunquam ad syncopem ducendos esse aegrotos: Deinde autem licere aliquando perducere usque ad animi deliquium: utrunque breuiter docebimus. Nunquam expectandam syncopem esse dum ii Gamus, res ipsa docet. Nam si est 6 ncopes pr ceps omnium uirium lapsiis, erit etiam proxima imago mortis: a qua aut nunquam, aut certe admodum raro datur recursus ad sanitatem: esset munus meuici crudelis horainem perinducere ad syncopem: quam enim tunc habituri sumus certitudinem aegrotulit recreari posse λ quid sperare boni possumus ubi ad extremum vires langu scant 3 nunquam sunt , diccbat Hippocrates, uacuationes ad extremum di cendae: id est, ut ego interpretor, ad syncopem ipsam. Aliud uero de anime exolutione, & deliquio iudicium fieri oportet : cum enim sit morbus mariamus: viresque sint ualidisiim instituere proportionatam utrique scopo vacus C tionem debemus: quae licet cum aliqua fiat iactura uirium , nihilominus id magis eligendum est , quam statim mori. Methodus medendi postulat, ut quando in curandis morbis duo immineant mala, quorum arterum eligo. re debeamus, ut eligamus, quod minus malum est. Supponatur sanari non posse aegrotum, nisi magna fat uacuatio animi inserem dcliquium: quo is haec forte praetermittatur, si omnino necessarium interire: Quis non ma- is lipothimiam eligeret que licct imbecillitatem inserat, nihilhominus ad-uc uirtus potest facile recreari, atque in pristinum statum reduci, ac etiam facile, quq reliqua sunt propellcre per uomitum, per aluum , aliasque uias.
Certe si fieri post l, ut sine aliqua virium laetiira aegroto sanitatem induceremus, id iaciundum esset: at eum fieri non Pessit, coait nec sitas i ut id D velimus, quod possimus, ut inquit Comicus.
pro animi doliquio ,1 opes aut mors adueniat. Caput x I.
E o ne in hoc opere tanti momenti incauta decipiatur iuuenti
primum sciendum est, oportere morbum essu maximum , nor, tamen absolute, sed ex eorum numero, qui venae sectione san ri solent: huicque morbo uires ualidissimas proportione respondere. Deinde cum uires pre uacuatione manitiesse fatiscunt,&'Vacillant, iamque principium adest desectionis aesta , protinus cohibem
239쪽
da vacuatio est: ne ad extremum peruiniens pro animi deliquio mors Inm Epinata succedat, ut malis quibusdam medicis contigisse ex Galeno demo strabimus. His aliud addito praeceptum, quo scire certo poteris, quando uacillent uires. Pulsuum permutationi mentem animumque adhibeto : cum enim ex magno paruus, ex aequali inaequalis, ex uehementi debilis & obici riis fit,illico sanguinis fluore compescito. Rursus certior reddideris si statim aegroti colorem mutari uideris , si oculos caligare conspicias, si frigidiores
fieri partes extremas, atque si trocem emigere cum maiori imbecillitate n ueris. Horum omnium praeceptorum meminerunt , qui de hoc argumento pertractarimi: praesertim vero Galenus libro de ratione curandi per uenae sectionem, quo loco de obseruatione a pulmus sumpta hoc modo scriptum reliquit. Novi enim ex ijs quosdam ex minimi deliquio necessariis res ger, Flos, ac toto corpore affluentibus madoribus, & suo rapta celerrime morbo liberatos. Utile est autem pulsuum diminutionibus animum aduertere tam gendo eos sanguine etiamnum fluente, sicut in aliis omnibus , dum sanguis mittitur,lacere consumi: ne videsicet nobis necopinantibus pro animi d liquio mors occupet: Quod sine tribus euenisse medicis noui. Venam ccc bat eorum unus mulieri sebricitanti: aliorum uterque uiro: sed ad tantum
nimi duxere deliquium, ut uires recuperam non possent. J Suumque psilea concludens prodosium addit. Proinde satius est tam copiosis evacuationibus abitinere, nisi magna incumbat uecessitas. J Regulas hactenus docuimus, quae sunt a prudenti generoseque medico exercendae, atque perpetuo, venocina Policreti memoria commendandet , ut tuto uenae stetionem ad ani-Gmi deliquium usque possit admittere, atque prudenter decernere quando sit ab euacuatione desislandum. Nunc reliquum est, ut exponamus qui affectus
re liceat Uue ad animi deliquium . Caput XII.
V M, tv s sunt assectus, in quibus conuenit usque ad an, Hmi deliquium uenae sectione adhibita uacitare: potissimum v ro tres. Vnus est vehementissima inflammatio, cuius causidolor concitetur maximus , quemadmodum contingit in carbum
culo, ut Galenus testatur libro declinoquarto methodi medem di : idem etiam accidit in scitotide lichementi , in qua idem author Hippocratis authoritate praecepit educendum esse sanguinem eo usque , donec mutatio coloris appareat, scilicet pro rubeo niger effluere uidearur . Hoc enim signum est contentum in phlegmone sanguinem fuisse uacitatum: quae res contingere non posset, nisi vacuatio fieret admodum copiosa: quam
fi aegrotus ferre non posset, iubebat Galenus libro de ratione curandi perue sectionem , Dictoi iam esse iterandam: ut docebimus parum infra in
240쪽
A tractitione de phlebotomia iteranda. Ratio uero ob quam comi enit tanta in hoc assectus genere uacuatio, est quia cum Cc f.it magna fluxio, magna ii digcinus revulsione, multaque ob insignem plenitudine vacuatione , hanc sane facere non potest venae iectio exigua. De hac locutus cst Galcnus primo aphorismorum commentario uigcsmotertio cum ait. In uehementissimi do Ioribus nullum inuenisse maius praesidium; quam usque ad animi deliquium vacuare, adhibita distinctione aA purgare, an uenam incidere expcdiat. Se cundo conuenit in febre sinocho tam putrida, quam non putrida: tum quia a plenitudine ducit originem, atque ea quidem quoad uasorum capacitat m: de qua uacuatione locutus est Galenus nono methodi capite quarto his ver his usus. Optimum iactu uis ini est venam incidere, anteaquam putredo ii B ciperet: au Sro itaque ab homine de industria eo usque sanguinem , quoad
animo linqueretur. Maximum plane ubi valentes uiro stat continentis febris remedium: id quod tum ratione, tum experientiad dici. Primum namque in contrarium statum corpus redigitur ex an inu defectione refrigeratum, hoc vero nemo inuenire potest, neque quod ipsis aegris , neque quod nati rae, quae animantes gubernat, iocundius, utilius ue sit. Postmodum in eii scemodi corporibus necessario si peruenit aluui deiectio : nonnunquam verbbilis uomitio. Quas res statun a toto corpore sudores , madoresque cxcipiunt: quae nimirum omnia cum huic quoque contigisset, protinus febrim
extinxerunt. Sic, ut quidam ex iis , qui aderant, iugulasse me febrem peri cum dicerent, unde omnes risimus. J hec Galenus. Ex his manifestuin es C se omnibus potest, Galenum nunquam consuluisse mittendum esse sanguinem usque ad syncopem, scd usque ad animi deliquium , quo cum adhuc vires validae consiliunt. Eicnim animi desectio non est praeceps omnium virium lapsi is, sed status quidam corporis, in quo oculi obtenebrar incipiunt, scd
adhuc iu tales, Se naturales uirtutes optime consiliunt: quod docent eficius, qui polica sic iuntur hanc uacuatione, ut bilis uacuatio per inferiorem aliau,
I r sudorem, per uoinitum : quomodo enim quaeso hae fierent, si uirtus a Muc non seruaretii r ualida λ Hoc loco unum obiter adnotabis naturam post hanc copiosam sanguinis uacuationem crisim optimam facere, exonerandosisu eo tempore ab omnibus excrementis biliosis per diuersis corporis regi nes: hoc dogm nacti adi oratione, quia natura non seinper per unam dumtaxat D ina bene olacuat: cum aliquando per plures inas oppositasque exinanitios quatur accommodata. Igitur cum εκλυσι uel λου ini uires consistere ualidas loci ς ille Galeni demoniliauit. Alter etiam non minus id ollandit nono methodi capite decimo cum inquit. Quippe aliqua eiuscemodi praedita sunt facultate, ut si immoderat ἡ, aut intempestiue utare uitam adimant. Si quid On in sanguinis nussione quam usque ad animi desectuin iaciendam es.se paulo ante diximus, quo flamma in continentibus ex meatuum clausula febribus extingueretur non parum merito subsequetur incommodum, nisi oportuno tempore, aut debita mensura fiat. Duos namque in ipsis medic rum manibus perire vidi: qui postquam animo linquerentur nunquam reuia xerunt: Mulci vero cui non protinus , at postea propter uirtutis imbecillia
tarem perierunt: quos si quis citra eius resolutioncin uacuasset, Munae peri, si