장음표시 사용
261쪽
circa conrea sententiam Hippocratis, Galeni insurgit. Caput XX V II.
Eo quomodo ex phlegmone sanguis assumitiar in venis, qui nulla ratione in ipsis remanere potest 3 Sic enim H opocrates liabro tertio de morbis tradidit: Quemadmodum ubi quis veli menter perciissus est: sanguis sub plagam subtercurrit, nimirum in venis a plaga uacuatis: postquam autem carnes veluti sponsis fuerint impletae non amplius remittunt: Sed continent in seipsis, donec sin loco aliquid ex se ipsis vacuatum fuerit: cum enim collectus fuerit sanguis, praecopia uiam intercipit J haec ille. Quae si vera sunt, qua ratione hic. di etiam
est i Galeno,& libro secundo acutorum commentario decimo confirmatum sanguinis missionem ex phlegmonis loco humorem vacuare 3 Respondeo , me imaginari non posse, extrauenatum sanguinem a calore naturali destiti tum, & iam crassiorem redditum secundo in ipsis venis remeare posse: hunc enim arbitror, vel per insensibilem transpirationem dissolui: vel in pus coimuersum abscessum facere , aut sudoris' instar percolari : At a venae sectione vacuari posse non credo: ut recte traditum est ab Hippocrate . Porro si tu rit admodum tenuis,& paucus nondum coaetus, nec in particula affecta to- anaciter inhaerescens, id impossibile non esse putauerim: quamuis admodum raro contingat. Neque propterea fit, ut arbitrer Galenum non recte sensiose: nam anili aduertere oportet, posse nos dupliciter locum interpraetari: priamum, quod sanguis inflammationem efficiens, non solum in loco inflamma. tionis continetur, sed etiam ex communi omnium consensu, in proximis v nis, a quibus effluit postea in capacitatem propriam. Ergo qui extra venas continetur sanguis amplius non potest in venis attrahi , aut remeare. Atqui adest in venis iam proxime in locum phlegmonis confluxurus, educitur as ctione venae: Intelligamus igitur per phlegmonein non modo particula coimtinentem sanguinem extra venas : sed etiam totum tumorem cum venis illucircumambientibus: atque hoc modo nullus amplius erit contradictionis i cus: & nota pro confirmatione opinionis huius , quod in graeco codice in
nu scripto , qui est apud me , legitur. εγγυς φλεγρονυν J quod est. Prope , aut inca phlegmonem J & quamuis hanc lectionem in aldina impressione,
atque alijs non obseruauerim: veram tamen esse arbitror , tum quia rationie Ona est, tum quia eandem etiam admittunt lectionem Germani quidam scriptores, in graecis literis uersatissi ini, quos gratis sit transbilisse contextum minime putauerim. Secundo etiam dicendum est, posse aliquando sanguinem in venas regredi cum tenuis fuerit, & paucus; atque nondum inli rescens partibus, aut crast factus. Hippocratem vero locutum fuisse de multo sanguine , & inhaerescente: Galmum de pauco, de tenui.
262쪽
AA SEMPER EXPECTAM A SIT MUTATIO
in colore, O in consistentia in Pleuritiae , omniq; inflammatione. Caput XXVIII.
Ocho, nunc seperest an semper sit expectanda. eiuscemodi mutatio :& quando apparente mutatione cessandum. Diximus duabus de causis ab opere quiescendu non expectata eiuscemodi mutatione. Vna est, quando vires imbecillae sunt: alia esl, quando phlegmon praue sit disposita. Quod vires imbecillae copi sam uacuationem prohibeant, dictum est in sit perioribus , & abunde hact B nus explanatum. Prauitas autem phlegmonis, quam hic nominamus, est, cani hal fila quidem remittit suscepti sanguinis: non remittit autem cum maxime impactus fuerit, & sertiter in affecta particula conistrictus: tunc enim lucet vires validae sint, mutatio expectanda non est: scd tunc vens sectionem iterare oportebit: quam semper adhibemus duplici nomine: tum propter vires imbecilliores: tum quia non potest sanguis semel vacuari : quando vero neutra ex hisce causis impediat, expectari mutatio debebit: presertim si aeris adiuerit temperata constitutio. Sed circa mutationem coloris dubitari pos.set: quonam tempore ubi mutari contigerit , confestim ab opere cessandum sit, num scilicet statim , atque incipit: an autem postquam diu praecesserit mutatio. Respondeo, quod non debemus statim sapprimere vacuationem sanC guinis, cum incipit: malus enim corruptusque sanguinis contineretur in venis: Sed ea tenus in uacuando progrediendum est: quatenus iudicatum a nobis probabili coniectura fuerit sulficientem fuisse quantitatein uacuatam : nam si aliqua portio adhuc remaneat, eam tamen superabit natura, aut per insensibilem transpirationem , aut per sudorem: haec vero sigillatiin confirmat Gai nus hisce verbis. Non tamen omni ex parte haec expectanda est: verum est, ubi tamquam existat, cestare conueniat: idque duplici nomine : ob infirmas uidelicet vires, aut phlegmones prauitatem. Interdum enim 'nihil ab ea emi titur : sed inibi sertiter constrictus est. Si tamen vires exolui euacuatione
nondum videantur id quod expulsu scies , ril si cui sanguis mittitur aetatest florentio expectanda est mutatio, praesertim si aer sit temperatus J quam v Dro ob causam ille dixerit. Prisertim si aer sit temperatust libro temo demonstratum a nobis est.
colorem, consistentiam. Caput XXIX. X ijs quae dicta sunt, mulin colligemus maximi alioquin m
menti contra aliorum medicorum sententiam Quorum primum
est hoc. venet sectionem in pleuritide fieri Hippocratis pr cepto
ex eodem Iatere, ut vacuetur sanguis in phlegmone contentus: non autem ut fluentem sanguinem reuellat . Quam rem videtur
mihi parum recte animaduersisse Curtium ti Martinum Achachiam , atque alios
263쪽
Auari , quam silpra ex Galeno demonstrauimus , in alijs autem morbis, aut nullius usus est elusicemodi obscaraatio, aut adit dum inigui. Sunt praeterea, qui venam strantes, ubi viderint canguinem rubetam, perlucentemque, statim volunt supprimendam esse uacuationem , quae res uniuersaliter pronunciata omnino est tala. Quid enim, si qui sipiam praeseruationis causa ab ardentes bre vere sanguinem mittat: cur non habebit pro summa gratia sanguinis huius ardentisi imi uacitationena λ talis enim vacuatur, qualis in corpore consistens& adauctus facere morbum solet: ideo illius vacuatio maximum usum asse re poterit. Sed de mutatione circa illius colorem, & confistentiam satis diaximus, relinquitur, ut de alijs tractemus.
itonis sumpto inditio a sanguine , Mi particula
R c o si nullum certum a colore signum sumi potest, quando particula phlegmone obsessa non est, quod haberi signum poterit
sufficientis uacuationis 3 quomodo cognoscemus statim supprimendam inanitionem λ Duo signa sunt, unum est, impetus sanguinis labascens: Aliud vero pulsus mutatio. Est utrunque certum : at secundum multo certius. Animaduertendum est circa modum sanguinis effluentis ne fluere desinat aut ob timorem , aut ob sectionem a chinirgo haud bene factam: nam utrunque contingere solet: aberrantque non mediocriter quam plures medici statim supprimendum esse sanguinem putantes, ubi uiderint illius impetum firmari. Qi id agendum si ob timorem contii It explanabitur loco suo: at vero si ob incuriam chirurgi adueniat, id aliis
ocendum relinquo: neque enim hoc meae methodi institutum est. Dutaxat hoc admoneo videri mihi signum satis euidens, ac certum virtut in ualidam
existere, si aperta vena sanguinem valide protundat: si enim non adesset in ipsis venis aut maior copia, quam deberet adesse, aut mala quaedam sanguinis dispositio, expultrix facultas haud ita valide ad expellendum insurgeret: Sed certe segnius sineret profundi sanguinem. Mutationes uero , quae apparent in pulsu adeo certe terminum huius uacuationis denotant, ut nihil ce tius inueniri possit, modo tamen absint actinis animi, ut praediximus: si ex magno, paruus, si ex aequali, inaequalis, ex robusto , imbecillus euadere incipiat, quis non statim vacuationem supprimendam esse duceret misertim alus accedentibus signis supra commemoratis Caeterum lis regulae videntur certam praesesene coniectiiram supprimendi sanguinem, quando secta fuit vena vacuationis causa. At si Reuulsionis adhibendae causa hoc fuerit admissum remedium, nihil horum continget: quia neque maxima quantitate singulis via cibus pro ditur: neque etiam aliqua circa pulliam, aut faciem a proti , aut sanguinis motum apparere possunt signa imbecillarum virium, nisi certe ad-ς odum raro, ut cum ex aliquo carie, aut medici, aut aegroti, aut Hidei
264쪽
tium inopinatus quispiam casus contigerit. Quis enim imaginabitur uini aD Etem ex repetita venae section labefactari idcirco nihil est, quod in ipsa repetitione rei minum quaeramus uacuationis huius fame ratione reuulsonis,
ex signis supra positis. Quid igitur ab euacuatione abstinendum sirificabit
nihil sane aliud, quam ubi fluxionem destitisse uiderimus. Id vero tunc p tissimum cognoscemus , cum symptomata fuerint mitigata morbi naturam consequentia. Sed quia uidentur haec sussicienter explFata, nunc ad aliorum
dilucidationem nostra progrediatur oratio.
sus mutationem in paruitatem aut inaequalitatem; . sed etiam in magnitudinem epye obseruan- dam. Caput XXXI.
IFFICILIA maxime uidentur haec Galeni verba. Continubquiescendum pulsu alterascente, aut in magnitudine, aut in qua uis inaequalitate J nam certe, quomodo si pulsus ex paruitate in magnitudinem mutetur, fgnum esse possit uires existere in scillas, ita ut supprimere uacuationem debeamus, maximὰ -- biguum uidetur : nam eiuscemodi mutatio nullam indicare potest imbecillitatem, quin potius robur adesse magnum. Quamobrem si protinus a san- suinis uacuatione desiliendum , cum uires fuerint imbecillae; hic non potest Gindicari vacuationis terminus, viribus existentibus validis . haec mihi uidetur magna dissicultas: quam Germani loci huius enarratores, atque alij nos nationis minime obseruarunt. Resipondeo ab ipsa uacuatione protinus desistendum tum quando virtus adeo imbecilla est, ut copiosiorem sene inaniti nem non possit: tum etiam quando Qirtus ad pristinum statum reueri, est. Signum imbecillitatis ex pulsus mutatione cognoscitur in paruitatem, aut inqqualitatem,magno antea existente,& valido: de qua mutatione dixit'. Nam de mutatione in obscuritatem, quid attinet dicere λ didicisti enim in hac qua clitate fieri discretionem firmarum, infirmarumque virium. J Signum vero ui tutem ad priorem statum fuis e reuersam est, mutatio ex paruitate in magni tudinem : pro cuius rei dilucidatione meminisse oportet eorum , qui supe- Hrioribus libro a nobis dicita sunt de uirium imbecillitate : naque duobus modis imbecillas dici statuebamus: tum quando erant per dissolutionem substantiarum languidi: tum quando erant per oppressionem: illae non ferunt uacuationem : hq admittunt, & aliquando etiam copiosam: propterea haud possunt nuncupari imbecilis absoluto sermone. Cum itaque uires opprimuntur a cui guinis multitudine protinus uacuationem instituere oportet: cuius uacuationis terminus erit, quando videbimus pullum mutari in paruitate in magnitudinem, quia tunc certi erimus uires amplius non opprimi a multitudine Idcirco natura tunc non postulabit ulteriorem uacuationem . Pulsum verbis eiuscemodi causa parmum fieri certum est
Libri Quinti de missione sanguinis, Finis.
265쪽
Icar hactenus videar, omnia ad quantitatem pertinentia, prosecutus: nonnulla tamen adhuc supersunt, quorum explanatio pro tractationis institutae absolutione per quam necesi saria est. A nobis enim tum sepe alias, tum in hoc etiam opere dichim filii, Aetatem, Corporis habitum, Anni tempus, suprauenientia symptomata, mulierem utero gerentem: aliaque eius generis, non habere vim contraindicandi v nat sectionem , sed quantitatem dumtaxat limitandi. Idcirco videtur opera precium, ut de illis disseramus, quatenus pr finire possitiat huius rcmedi; quantitatem . Verum quoniam de indicatione , quam stiggerit aetas primo libro abunde contra recentiorum quorundam consuetudinem, & serta sitis etiam voterum, disputauimus. De ali)s vero in eo, qui hunc sequebatur, tractatio in- D stituta filii, quando de coindicantibus , & secundo loco contraindicantibusserinonem habebamus, mulieribus utero gerentibus praetermissis , propterea nunc reliquum videtur, ut de illis transigamus: atque doceamus, quoad eius fieri potest, diligenter: An uteri gestatio prorsus inhibeat vens Rctioncm, an autem quantitatem mensuret. Scio difficile hoc esse negotium; quia Hippocrates ,& Galenus videmur prorsus negare hoc generosum rcmedium: Admittunt alia ex parte Cornelius Celsus, & Averrois. Experientia magis his, rami illis fauet. Recentiores praeterea medici in varias opinioncs diffractie hac re quotidie litigant: cum unus mittendum esse sanguinein, alius omnino abstinendum contendit, ita ut arbitrer ego , hanc ipsam conlcmplati nem controuersiarum picnam existere. In re gitur admodum difficili enitar veritatem docere, antiquom sententias, illas quidem satis superque ambiguas dilucidare: ut, quod ad me ipsum pertinere posse iudicabatur, omnia videar
in studiosae iuuentutis gratiam , & pro utilitate humani generis pnxstitisse.
266쪽
Sed ne ordo desit, quoniam duplcx scle ostere in hoc mulierum statu eo, a templatio : una est , an liceat illis graui , SI acuto morbo obsessis , v nam incidere. Alia utrum idem conuenire possit rcmedium, ut ab ipso pra scruentur abor Q. Propterea de histe duobus pertracitabimus , a priori co templatione sumpto in hunc modum principio.
na sectionem acuto morbo obsesiis. Caput II.
C v To morbo, SI graui obscisis venae sectionem conuenire pri- Fmi: in demonstrabo: mox autem rationes asseram in medium eorum, qui contrarium persuadent. Sed praestat antea pro dili cidiori explanatione , quaedam repetere principia breuissimis , quibus rei huius declaratio potissimum inhaeret. Vbi asse his adfii erit magnitudo a plenitudine concitatus, aut motu , semper vigere de sanguine mittendo indicationem, iam satis superque demostrauimus : verum non semper, quod ab indicante sit ggeritur in opus deducitur: quoniam fieri potest, ut contrariaru indicationum vis, atque potestas multo sit maior, quae indicatum adhiberi prohibeat. At si in unum indicationes omnes conspirauerint, nihil est, quod eiuscemodi possit actionem remorari: duo igitur sentsola, atque praecipua ad quae omnia rediguntur as chas magnitudo, &aegro Grantis virus, quae in unum s conuenerint, primi .n, ac statim ad venae secti nem accedimus: at minime conspirantibus, abstinendum est. Iam vero utero monstrari debeat. Sed quid poterit esse impedimento quin vires validae sint. Foetus id ipsim facere non potes: quoniam ubi ipso adsuerit in corpore multitudo, supercst sanguis copiosior, quam sit pro foetus nutrimento necessariu, quo certe cxonerata natura multo reddetur validior. Sic obseruatum est a nobis frequenter, quod ubi pleuritide, angina, continente Lbre, aut alio eius generis assectu praehenduntur, ingenti utilitate citra fietus aliquod periculum subueniri solere missione sanguinis: quam rem Comelius celsus eximius alio II quin Hippocratis imitator tesiarissimum reIiquit his verbis. Antiqui primam ultimamque aetatem substinere non posse hoc auxili, genus indicadant: pe suaserant e mi mulierem grauidam, quq ita curata esset, aborsum esse fa-Giram: Postea vero usus ostendit, nihil ex his esse perpetuum, aliasque potiores obseruationes esse adhibendas , ad quas dirigi curantis consitum d beat: in erest enim non quae aetas sit, neque quid in corpore intus geratur, sed quae vires sunt. Firmus puer , & robustus senex , & grauida mulier v lens tuto curautur J hac ille. Quibus adde , quod si debemus in utero gerentibus materia turgente purgans adhibere medicamentum, ut Hippocrates admonet cum ait. Vtero gerentes si materia turgeat a quarto usque ad septimum purgandae sunt multo quidem securius sanguis mitti poterit. Primum
267쪽
A videntur in hoe uno conuenire phlebotomiam, & pu gationem: quod ambo uires validas exigant, ut quarto methodi medendi a Galeno dieitam est. sed in multis longo distant interuallo, quae phlebotomiam tutiorem esse medicamento expurgante faciunt. Horum primum est, quod deleteriam iacultatem habens pharmacum, tota stibilantia infestum est , inimicumque fetui. At non habet hanc malignitatem sanguinis missio. Deinde illud' cxcremei ta deorsum praecipitans, potest aborsum facere haec sursim attrahens, humoresque ab utero reuellens ab hoc periculo reddere nos tutos videtur . P stremo non est in nostra potestate situ , ubi puregans medicamentum exibuerimus, apposita manu, violentam si ita contigerit contingit autem stequenter illius actionem sistere, aut saltem remorari: deinde verb incerti semus, B quod suo munere persungatur medicamentum : contingunt enim , ubi pham macum semel fuerit exibitum, omnia sortuna ipsa administratione , ut Galenus inquit. At vena incisa in nostra stuni est potestate, eam uacuare sanguinis quantitatem, quam voluerimus: simusque certissimi secta vena sanguinem effluere. Quamobrem multo tutior iudicari debet venae sectio , quam purgatio: quod Galenus olim obseruasse primo libro demonstrauimus. Printerea ineminisse oportet Hippocratis tempore,quod medicamenta purgantia, quorum Dequens erat ustis, omnia calidissima erant, vehementissimeque pia gabant , ut peplium, colloquintida, rapta, helleborum utrunque, ac id genus alia: memineris etiam eorum, quae a Galeno dicuntur libro de ratione
curandi permissionem sanguinis, antiquiores copiosissima sanguinis missione Cfiisse usos. Quid igitur nobis secundum artis praecepta operantibus obesse poterit λ quin abstinentibus, & a validis medicamentis, & a copiosa uacua tione, pro morbi p sentis conditione: utroque utamur praesidio: lenientibus scilicet medicamentis:& sanguinis missione exigua Amplius si uerum est,
quod natura legibus ars medica sit consentanea, ut pote quae ad illius imit tionem inuenta, excultaque est, arbitror ego naturam docere nos propos quaestionis dissolutionem. Haud enim instequenter obseruatum est, grauidas mulieres plenitudinis morbo vexatas, vacuatione facta ab ipsa natura, perfluorem sanguinis, e naribus, ex haemorrohidibus , atque etiam ab utero citra
aliquod discrimen faetus fuisse liberatas. Cur igitur non licebit etiam nobis
ad illius exemplar, necessitate urgente, aut pro vacuatione , aut pro reuuti
D sione sanguinem secta vena vacuare
QVAE V E II, , s V O TEMPORE IN QVNbus mulieribus O affectibus, incidendae sunt.
Osretv Au mittendum esse sanguinem constauit , doceamus quas uenas incidere oporteat, quo tempore, in quibus mulieribus, & assectibus conueniat. Illud etiam atque etiam cauere -- oportet, quemadmodum diximus, ne pro hoc opere perficiundo venas eligamus inferiorum partium , ut maleoli, aut poplitis : haec enim
268쪽
setum praecipuarent: quae igitur in cubito eligendae sunt venae: Sed non eqvi Edem Omnes , verum illae potissimum , quae cum utero minorem habuerint conscialium: Interiorem hac de causa maxime suspecta habeo, quia maxima illius est cum utero secietas: multo minorem habet exterior : communis v
ro medio quoddam sese habet modo: idcirco, qui medicinam me facientem aliquando uiderunt, ij possunt attellari nunquam iussisse interiorem, saepissuiue vero cxteriorem secari. Sed si uirtus suerit imbecillior, quam quod serre uideatur tam generosum remedium, illius loco substituantur Cucurbitulet
scarificatae spatulis,& dorso, ex quibus tenuiori vacuato sanguine magna s quitur refrigeratio totius corporis. Reliquum cst, ut doceamus, quo tempore hoc auxilium tutius administrari possit. Sunt qui contendunt, quod quemadmodum a quarto usque ad septimum utero gerentes purgandae sunt; sim, Fieria turgeat: Sic etiam ubi sanguiuem expediat mittere eisdem mensibus e
erceri debere praesidium: Verum ut libere dicam longe decipiuntur : us
enim remporibus tutius exerceri potest praesidium , quibus maior adest sal guinis ubertas : minorique alimento indiget istus : at primis mensibus istunon multiun attrahente irrator adest sanguinis abondantia , quam inter in diis mensibus, hinc fit, ut ego arbitrer, multo securius primis mensibus mi ti sanIuinein, quam intermedi s. In quibus tamen minime interdico missi
nem languinis ubi necessitas maxima adiuerit) sed certe non pari securit te : praesertim vero foeminis otii inestribus , quq acuto morbo: superueniente vix liberari possunt, ut Aristoteles author est libro septimo de historia anima. capite quarto. An igitur in utero gerentibus secanda sit vena dichinis est: neque uero proportio illa de medicamento purgante ad missionem sanguinis aliquam habet necessitatem: quia purgationes deorsim trahunt, sanguinis missio sursum. Illae sane deleteriam quandam facultatem habent, idcircoque periculum semper asserunt: haec uero nullu habet periculum. Quamobrem tutior est ante quartum, quintumite mensem, neque propterea reprobanda alijs in mensibus adhibita venae sectio, urgente eadem necessitate . Caeterii in non fiunt omnes mulieres ad hanc vacuationem perferendam accommodatae: quae enim exiguum sanguinem habent, & quibus ueni sunt exiles, non ferunt phlebotomiam: aut si urgeat magna necessitas, pro vens sectione oportebit uti scarificationibus : Sic enim sanguinis tenuioris multitudo citra aliquod, vel saltem exiguum uiri mn detrimentum , vacuari poterit. Eoque Hminus abstinendum a remedio, si malos humores coaceruare in corpore consileuit: quales potissimum sunt bilios,& melancolici. His etiam addere oportet morbi acuti propriam naturam : neque enim in omnibus acutis temere
accedendum est ad eiuscemodi auxilium, si uera tamen sunt , quet nos primo libro disputauimus. Hic prosectis elucestit error quorundam medicinam mcientium, qui in omnibus febribus uolunt evacuare sanguinem: nam dupliaciter aberrant: primum quia mittunt sanguinem , ubi mittendus non est, de quem in corpore conseruare expediebat. Deinde citra necessitatem alimentum detrahunt fatui. Cur enim quispiam in tertiana exquisita sanguinem uacuandum consulet cur ut in uniuersum dicam hanc promouebit vacuationcm in leuioribus morbis. Non semel obseruaui ex sanguirus detractione v
269쪽
A tempestiua , quam pluresutem gerentes non solum secisse Dorsum , sed piorum postea subsequuto maximo duore sanguinis, obiisse . Quamobrem non est temere in grauidis accedendum ad phlebotomiam. Sed magnam semper
adhibere premeditationem oportet. Sanum consitum fuerit , ut qui in a tis operibus admodum exercitatus non est, aut propriam aegrotae naturam non cognouerit, abstineat a remedio , tantisper , donec occasionem nachis
fuerit consultandi cum aliquo ex praecipuis medicis, cuius doctrina, & o seruatione innixus possit postea citra damnum tum aegrotae, tum latus, tum sis famae remedium cxercere.
obi ci solent, O eorundem explicatio. Cum IIII.
V i o sentiendum sit iam diximus : nunc doceamus quomodo
satisfaciendum sit dubitationibus nostram opinionem plurimum urgentibus. Qui ergo noluiit in utero gerentibus sanguinem detrahere Hippocratis sententiam proponunt in libro quinto aphorismorum trigesimo, ubi inquit. Mulier utero gerens stimriine misso ex uena abortit, & magis, s fetus fuerit grandior J haec ille. t non abstiue ratione . Destruitur enim faetus alimenti desectu : at v Cro deficit illi alimentum duplici de causa , tum quando sanguis mittitur :tum etiam quando longiori utatur mater inaedia : haud ab re longiorem dixi , quoniam exiguam fortassis ferre potest , ut infra dicemus , ipseque docet experientia : licet maxime sit periculosa , ubi acuta fibre teneatur : quae semper minari solet mortem , ut Hippocrates inquit hi uerbis. Mulierem ab aliquo morbo acuto capi Letale eit. J Addunt prati rea multo tutiorem esse inaediam utero gerentibus , quam uacuationem sat guinis, quam rem experientia secit manifestissimam : quotidie quam plures videmus, quae adeo ingentem habent ἀνορεξ αν, ut primis sere mensibus usq; ad quartum, non possint quicquam degustare alimentorum: faetum tamen ibiae gestant vique ad maturitatem. Signum hoc videtur satis euidens, quos D cile posset persuaderi, tutisiimo serre poss2 inaediam aliquorum dierum: aut saltem , si non hanc, uictiis rationem aliquampiam tenuiorem , qua semsin omnis multitudo potest distuli citra fetus incommodum. Haec obijci solent contra opinionem nostram , quibus sigillatim satisfaciundum est Quid igitur ad Hippocratis contextum respondebimus , quo admonuit m lierem abortire misso singliine Quid inquam, respondebit mihi idem a thor, si aduersus eam sententiam, alterum eiusdem oraculum protulero Admonens utero gerentem singulis mensibus expurgari posse quamuis dicat fi tus imbecillos nasti Quamobrem aborsem non semper facit expurgatio abutero: neque etiam faciet venae sectio. ij, qui iudicium in Hippocrate nutilum adhibent, hoste putant gordianos nodos, quos ego in hunc modum e
uiciae solio. Morsim iacit mulier sanguine misso, cum sanguine exiguo,
270쪽
praedita, pro veterum in hoc exercendo consuetudine ingentem quantitatem Ee auxerit medicus: eritq; id periculum certius, si venas inferiores apparuerit , quae, ad infimas partes praecipitato sanguine istum, una praecipitare posset. Neque tamen id ipsim perpetuum est , & usque quaque necestarium , cum in dies obseriremus malas quasdam seminas procurare, ut aperiatur saphena, ne utero gerere cognoscantur, minimeq; sequatur aborsus. Porris qtiae copi sum habent sanguinem , possunt statutis mensbus primis potissimum ex vi ro purgari utilitate minime contemnenda , sc enim exoneratur sanguine natura, quo veluti sarcina pminebatur, atque de caetero reddita potentior mlum optime conseruabit. Rarum est , quod alijs mensibus contingat: quand quidem grandior senis, ut plurimum solet abundantem sanguinem absorbere. Quod si accidat , nisi adsit ingens plenitudo istus infirmiores proprio Fdestituti alimento redduntur. Quae res aduenit similiter ubi ἰ exigui sanguianis mulier propter imbecillitatem continentis lacultatis uteri singulas mensibus reiectauerit sanguinem. Quod hic scribo, id ipsam me oblemasse profiteor non semel: cum uiderim singulis mensibus usque ad quintum expur a tam mulierem istum tamen salubrem aedisse, qui adhuc vegetus, & incoli mis uiuit. Vides quomodo neutrum verum est, & proprium: quod optinis admonuit Celsiis. Cum itaque haec sic habeant, quid mirum si aborsum non secit euchima mulier sanguine misso ex venis cubiti, cum acuto aliquo mo bo premitur 3 s neq; sequitur aborsus, ubi singulis me bus ab utero purgamenta fluxerint Explanatio, qua sumus hactenus iis, verissima est, & in artis operibus executioni perpetuo demandanda: quamuis haud plene videatur GHippocratis mentem resurre: nam ille quidem absolute negat venae sectionem in utero gerentibus, propterea dici possiet hanc sententiam intelligendam .Lse eo modo, quo aliae, quae ad rationem predicendi spectant. De qua e tat, eode libro aphorismus a nobis supra citatus. Muliere utem gerente capi aliquo acuto morbo laetate J non tamen ob id putare oportet, omnes moriaturas, sed magna ex parte id euenire: sic etiam neque sanguine misio omnes Dorsum passii ras, sed magna ex parte. Propterea fere eundem scopum esse, atque fere pares uires indicandi habere putato eum, qui sumitur ab aetate Meum, qui a conceptione. Diximus enim in superiori Dus libris , scopum ab aetate sui raptum non esse precipuum , sed secundo loco denotare auxilium, &quantitatem vacuationis magis indicare. Cum itaque mulier in utero geres Hsese offerat , conceptus ipse non indicat abstinendum ab hoc remedio, sed limitandam quantitatem. Quemadmodum aliena est in dia pueris, sit aliena .est utero gerentibus: atque ut illis temperata conuenire potest ad aliquod tempus, sic utero gerentibus aliqua potest decerni vacuatio: ut supra ex Corii lio Celso demonstrauimus. Neque postremo valet ratio sumpta a cibi fastidio, quo utero gerentes assiciuntur. Fert quidem non raro natura simplicem asstatum, cui si alius superaddatur, intollerabilis fiet. In morbo itaque acuto , ubi tot sunt , quae istum perdere possitiat, si victi simul priues , nihil
mirum, si ocissime interficias. Consulit igitur in re tam dubia utrique accoviodata medem ratio: prouidendu scilicet esse tali victus ratione instituta,qus Diti aperte nocere valeat. Quod si fieri non possit, quin aut mater perop