장음표시 사용
251쪽
re fiterit putare maximam fluxionem sisti debere citisii me iterata phlibolo. Emia spatio dierum quatuor , aut quinque, aut sex: quemadmodum obseruaui Galenum fecisse in libro de ratione curandi per uenae s.ctionem capite decimoseptimo: cuius verba sic habent, sentit autem circiter horam quintam ac prima protinus detractione tres sanguinis libras exhausi : deinde hora nona aliam. J Recordor ego in vehementissimo fluore sanguinis ex utero, me e dem die quater ianguinem mississe ex cubito, prima vice ad libram, alijs aduncias octo, ac deinde secundo die ter sanguinem mississe tanta selicitate, utiquae a seis medicis nobilis mulier tanquam deplorata solo prognostico secrat relicti, tandem magna omnium admiratione sanitati fuerit restituta. Alia regula. Si fluxio non suerit vehemens secundo, aut etiam tertio die iterati nem exercebimus. Hoc praeceptum ex rei natura deducitur: quandoquidem Fceleritas auxilis ex motus celeritate morbi originem habet , cum vero tanta non mouetur celeritate piocrastinatio inutilis esse non potest. Galenus qua
to de sanitate tuenda agens de curatione lassitudinis phlegmonota dicebat in tertium diem remittendam ine iterationem, si proposita revulsio fuerit. Quod certe nullam omnino habere veritatem posset, si fluxio plurimum vμgeret: Neque etiam Galenus posset a contradictionis nota vindicari, ut capite siquenti docebimus.
iE MODO OBSERI AVRO IV ITER AT Io . .
Ad quot dies debeat in s-mum extendi Iteratio. GLocoris di*cilium in Galeno aliuam Poribus explicatio.
Caput XXI. Ιs e a quinque regulis addendae sunt aliae moribus haud minus
frugi seret. Quatram una pertinet ad modum: quem cognoscere oportet, ne aliseid incommodi in hac materia contingat. Si eigitur regula. Priima vacuatio copiosior sit secunda, tertiaque sit minor secunda, ω reliquis. Huius ratio in promptu est. Nam si validiori iniitcnte virtute copiosior semper decernenda uacu Hilo est e cum primum singuinem mittimus , vires multo validiores esse constat, quam progrediente morbo: Hoc tamen praeceptuin non est ita uniuertae, quin aliquam exceptionem patiatur. Nam cum uacuationem ii stituimus in phlegmonoti lassitudine , prior singuinis detractio minor est , quam secunda: quemadmodum Galenus hisce verbis significauit. Optimum autem fuerit bis eodem die, si fieri potis detrahere: ac primum quidem ita mittere expedit, ut animi deliquium homo non adeat : secundo autem ne desectus quidem ipse est resermidandus. J Cauti vero cur sic faciundum sit alia non est, nis quia vult vacuare eum unguinem, qui in exilibus venis carnium continetur: quae res fieri semel non poterat ob distantiam singuinis
phlegmonoum laLitudinem concitantis: idcirco prima vice eum ipsum iam incid
252쪽
A guinem in venis magnis attrahere uoluit: posteaque iteratione Lista vacu re i quia, non expediebat in illis diutius contineri semimalus,& semiputridus: existens, ut idcin significauit, & nos si periori capite explanavimus. Porro non conturbent nos verba Pauli Aeginetae libro sexto suae medicinae capite quadragesino , quibus dicere vidctur primam vacuationem parciorem alijs adhibendam. Dicito illius, sic habet: Iam vero, si magnam vacuationem res postillet, uires autem sint inualidae, distribuenda erit inanitio, ac primum parcius detracto sanguine denuo idcin austretur, si res etiam exigat tertio. JEtenim illud, ac primum parcius. J non est referendum ad subsequentes detractiones, quasi quod illae maiores esse debeant: sed intcsigenda sint in relatione ad corporis plenitudinem rem sic habere declarat Galenus libro den ratione curandi per sanguinis missionem ubi inquit. Vbi ergo multa vacu
ti me est opus, vires autem sint imbecilles, in his uacuationem partiri expedit: ut cum parum sanguinis detraxerimus, iterum, ac si lubet, tertio eundem imittamus. J quibus uerbis aperiis me admodum docet parce uacuandum tam
in prima, quam in aliis deinceps stabiequentibus uacuationibus: idemque Oribasius, & dilucidissime Aetius libro decimoseptimo testatur dicens. hos caute inanire oportet, primamque sanguinis ductionem ita imperfectam relii quere , ut secunda, ac tertia quoque suppleat. si expedierit. J Sed de hoc
praecepto satis . Addo nunc aliud. Terminus iterationis non transeat diem quartum. Pro huius dillacidatione sciendum est, magnam hic sese offerri discordiam inter antiquos artis huius magistros , & recentiores quosdam me- C dicos . Hoc enim praeceptum intelligitur ex ueterum sententia: qui nunquam in hoc opere perficiundo eum diem transiuerent : quinimo raro admodum obseruaui Galenum ad quartum iterationem fecisse . Nam ut plurimum non transiit diem tertium , ut inmisellum secit libro de phlebotomia capite duodecimo cum inquit. Nam pauculo sanguine detracto, protinus melia tum exhibeo probe coctium cum incidentium medicaminum quoniam, veluti isopo, origano,& interim etiam nepita, aut pulegio , aut certe cum meli-crato, oximet, aut mi glyci; : ac sic rursus unguinem minuo, vel ipso eodem nonnunquam die, interdum die postero , in quo rutilis exhibito proposit rum mcdicamentorum quopiam itcrum de sanguine quid austro : ac ruisus
tertio die similiter bis. J Ex hisce verbis colligimus trium dierum spatio D quinquies sanguinem detraxisse: semel primo die, duobus, seqiiciatibus bis.
Neque tamen haec verba opponuntur i s , quae scribit idem author in capiate vigesimoprimo, dum dicit. Iteratae autem detractionis tempus, in quibus simpliciter quidem vacuare conamur eadem die esto , at in quibus reuellere,
si uel duobus deinceps fiat melius fuerit. J idemque dixerat etiam in capite decimo exto. Atque Oribasius libro septimo capite tertio, & sexto, in quo eisdein Galeni verbis utitur: Nam quomodo debeamus eodem die ratione vacuationis repeterei, quomodo in posterum remittere supra satis dilucide , aris talor, videor explanasse. Et nunc quidem illis addo. Galenum in capite duodecimo non proposuisse sibi ipsi simplicem uacuationem, ut in capiate vigesimopruno, in quo dicit, simpliciter vacuare. J Sed vacuationem pro suic cum Pr paratione crudorum humorum et Propterea distulit usque ad
253쪽
aecundum, tertiui que diem. Hac etiam de causa in capite decimose a&Rdit. Eodem die, si ita expedire videatur. J Quid sibi volunt lisc verba an quod non semper expedit eodem die id facere ob viri uin imbecillitatem,
ideo cogimur in secundum, & in tertium reponere iterationem. Hoc autem praeceptum esse quoddam commune patrum decretum,& traditionem quandam uniuerialissimam profiteor, cuius rei aliud aflerre testimonium nolo: quam quod ex multa illorum lectione , diligentique obseruatione scriptorii, nunquam licuit mihi inuenire coiitrarium. Legere oportet Paulum A egi ii tam , qui Galeni simia nuncupatus est, libro sexto, capite quadragesimo, Orbbasium libro septimo capite secundo , tertio , & septimo , Aetium sermone octauo capite sexagesilnosecundo, Alexandrum Trallianum libro septimo capite primo. Galcnuin locis iam explanatis, ac praeterea in capite decimoso F.ptimo, tum libro sexto Epidemiorum sectione tertia commentario vigesimo nono , quinto methodi medendi , ac passilii alibi. Quid hic Avicennae, errois, Rasis, atque aliorum testunonia profluam λ adeo sunt euidentissi ma, ut in re hac immorandum non esse ducam. Nunc ad aliorum eos
cienda iteratio sit. An easdem venas perpetuo inmcidere oporteat , vel vita pro alia sit
ANe tamen nostrorum patrum traditionem Nouatores quidam medici minime admittendam censent putantes, quemadmodum prediximus, nullum esse tempus in quo tuto eiuscemodi titionem exercere ualeamus, quae res non modo in ali s morbis, sed etiam particulariter in putridis febribus exequantur: in quiabus in statu uniuersali uolunt iterationem conuenire: Hanc uideo consuetudinem ita apud illos uigere, ut si quis eam non admittat medendi rationem, hunc tamquam in artis operibus parum exercitatum contemnendum esse ducunt . Deberem certe hoc loco eiuscemodi opinionem refellere, quoad eius Ageri potest, diligenter, cum videam esse maxime absurdam. Sed comar hanc disputationem in locum remittere commodiorem , ne tractationes inuicem confundantur: magis enim propria tractatio haec pertinet ad eum locutia, in quo ex proposito edisseram de tempore secandi venam: quod fiet libro M thodi huius nostre octauo. Non patiar tamen , quin studiosi hoc Ioco non consequantiar, quid nos ipsi sentiamus . Nullum tempus est , in quo non liceat commode uenam incidere , s scopi sint presentes , qui hanc uacuati mem admittant: si vigesimus fuerit a morbo dies , illique tandem viguerint, mrotinus detrahendus sanguis est, atque si non liceat per uires tantum vacuare, quantum morbus ipse postulauerit, facienda est iteratio, quocunque tempore coligerit illius necessitas, obseruatis interea regulis ad ipsam iterati. .
254쪽
A nem necessarijs. Verum oportet meam hanc assertioncm ira quidem accipere, tamquam ex suppositione qliadam veritatem habeat, non autem absolute, ac simpliciter. Suppositio est si uigeant scopi morbo prorogato. Hoc autem num habere positi veritatem suppositum dilaemere non in cuiusuis hominis, sed maxime iudiciosi,& in artis operibus exercitatisiimi: quique etiam ci ca propriam aegroti naturam decipi nulla ratione , aut difficulter positi. Quam sit hoc dissicile, ea demonstrant, quae in superioribus dicta sint a nobis, quae passim etiam a Galeno dicuntur : ac certe ego indicantes scopos adellie seriasiis admitterem, ut plenitudinem aliquam corporis,magnitudine morbi concomitatam : sed contra indicantes, aut raro , aut ut rectius loquannunquam vigere in tanta morbi prorogatione contendo. Non fit venae sictio B sola praesente magnitudine morbi, sed conspirantibus in unam indicationem duobus illis scopis praecipuis magnitudine morbi , uiriumque robore: ijsomnino dissentientibus omnino est imposiabile ad euiusmodi opus accedere , tu praediximus. Velim hoc perpetuo animaduerti, quia totius institutae dispi rationis fiuidamentum est : hoc autein sentio in putridis subribus augescentibus , minus etiam vigente morbo, vires generolum hoc remedium pro disgnitate morbi, aegrotique utilitate uix serre posse. Cur sic sentiam explic bitur loco sito diligentius . interum, quod accedant ad uenae sectionem, ob metum noui morbi, aut etiam, ut quidam arbitrantur praesentis, uidentur probabilem quandam asserre sui operis excusationem : quae recipienda ab Omnibus est, si morbus eius fuerit naturae, qui superuenit, ut uenae sectione per C secte curari, aut certe aliqua ex parte emendari positi : At si neutrum fieri potest, res est controuersarum,& periculi plena: cum uires citra leuamen liquod possint extremam, ut aliquando contigisse uidi, imbecillitatem incit rere, a qua nunquam, aut uix recreatos vidi. Praetermissa hac disputatione, rectius quaesierit quispiam, an in repetitione eandem semper incidere venam debeamus, an autem aliam illius loco substituere. Quaestioni breuiterinae hunc modum satisfacio. Vigentibus eisdem indicationibus ex eisdem venis perpetuo sanguis detrahendus est . Easdem uocare venas placet duplici nomine: . tu quae pretei se tales existunt, ut si primu iecoraria secta sitit, hac eande secundo incidamus: tum etiam quando easdem non liceat poenitus incidere, qui illis proportione respondent, pro eisdem accipiendς si int. In cubito, ut e D planabimus pollea, tres magnae inciduntur uenae, Interior, exterior, media: quae licet singulta propriam habere uideantur utilitatem, tamen unam pro Mlia commode pol se substitui, tum a patribus nostris traditum est, tum a n bis non infrequenti experientia confirmatum . Sed si venae tantundem non possunt, una pro alia nequit substitui , certe ab hoc munere abstinendum. Hoc dico propter eos medicos, qui in morbis diuturnis venam incidunt siluatellam, aut etiam venis hemorrohides bus duas , aut tres hirundines applicantes, putant se optime suo muneri satis cisse . Perversum hoc decretum esse censeo,& humano generi peririciosum. Quandoquidem saluatella , aut nullam, aut admodum exiguam serre utilitatem potest: neque hac ipsa puta. uerim Galenum aliquando ex propria sententia usim filisse , quimmo nunquam meministe ii nisi aliorum decreto , ea. essestum faciunt, quae scripsi.
255쪽
mus in pesse tomo epistolarum medicinalium. Ferri tamen potest, si quL Ripiam incoante morbo eam secauerit , at consistente , & fortassis etiam doclinante inde sanguinem exhaurire, mihi sane videtur absurdum. Quid vero de ipsis Mino hidibus apertis sentiendum sit, in propria de illis tractitione disseremus. Finem imponerem tractationi de iteranda vena, nis recentiores quidam medici in Auiccnnam maxime contumeliosi me interpellarent , de quibus iam transgendum cst pro instituta methodi absolutione.
ωenae sectione aduersus Aulconnam, O Galmum opinio. Caput XXIII. PE au M quia medici quidam recentiores acerrimε Avicennam insectantur, in ijs quae ille de iteratione dixit, praesertim Lemnardus Giacchinus Emporiensis, in omnes Arabas contumeli sissimus, opera precium est me hic sistere gradum :& Antiquos lucri, quia nollem incautum iuuentutem hominis huius auth ritate decipi, propterea afferre uolo in medium, quae ille dicit , atque illis Rillatim respondere. Cum igitur legislet Giaechinus iste Avicennam dicentem: ad sumintim melius est, ut phlebotomiae vices sint multae, quam ut eius quantitas sit multa J putauit hanc sententiam non esse veram, neque rationi, neque Galeno consentaneam: quin nec ipsinet Avicennae, ut qui alias , lim Grum immemor integram vacitationem suaserit. Qus niminam inquit monstrant nihil ratione duce scripssse cum, verum manaticorum more aliena loqui , sibi profecto non intellecta : quod igitur verum non si pr terquam casu aliquo, ut mox dicemus ipsa docet experientia. Sed & Galenus murueis monitiauit exemplis, de citas fieri, & tutas sanitates, dum uires valeant, aetas consentiat, sitque morbus magnus, si affatim , semelque corpus vacu tiir. Nec interim rario deest, quam pluries tetigit Galenus. In contrarium cinquit Galenus statum agitur corpus celerrime refrigeratum febris immisque calor est) Porro ea ratione refocillata nanira, promptius , ac cesertiis ,
quaeresiqua sunt, morbique Glutionem aggreditur, ut Gileni exempla decla-Hrant, quae libro Therapeutices nono posuit. Herus enim illico qui citra putredinem stariebat seruus autem ad primani septimanam liberatus est. N que id mirum. Quoniam non sola vacuatio sebres finit, que ex putredine Lint inquit Galenus) libro undecimo. Non igitur perpetu5 verum est d
tractionum numerum augendum esse: verum cum revulsionem excogitamus. aut cum minus vires valeant: ita enim nos Galenus docuito quod autem reuulso hoc exigat, ea est cause, quoniam scilicet assuescit nanira illuc mguinem transimittere, eum per temporis interualla, quasi reuocata, saepius sanguinis quadam attractione, extiterit: ubi vero vires labant , poteriant interna dio detractionum spatio refici. Quare di tune non ideo secundo detrahimus, quo sic expediat magis: sed quoniam non omnia ita se habente aegrotante ad
votum peragi possunt, haud stilicet consentiente cimite. Audi igitur Ga.
256쪽
A num rem hane histe verbis declarantem. Caeterum ubi struescentis sanguiuis copia adest acutissimam accedens febrem Q subito, ac simul vacuare expedit, mel ad animi deliquium usque, virium modo inspecto robore. J
Ase ille in Avicennam multo verius blaterauit, quam scripserquam rem nunc facere manikstissimam uolo. In primis auteillud constet Avicennam vens sectionem sinaultaneam, & ad Mnimi deliquium usque admisisse, ut etiam concedat Giacchinus tunc vero potissimum id conuenire putat, cum a sanguinis multitudine magnus procreatus fuerit morbus, & vires validae extiterint: idcirco non est erroris insimulandus, quod vel hanc ignorauerit vacuandi rationem: vel quod praeternia serit. Eius itaque sententia hunc habet sensum. Melius esse in phlebotomia multiplicare numerum: non ratione eius morbi, qui Gmultancam , & copiosam pollulat consentientibus uiribus uacuationem : sed ratione virium: quae copiosam illam vacuationem ferre non possint. Ubi e go suspicaverimus vires non esse serendo vacuationis quantitatem la morbo
indicatam : aut quod manifesti signa sese osterant nobis imbecillitatis virium, vel etiam quod incognita sit nobis propria, & particularis aegroti natura me C lius est, atque tutius consultum in vacuando infra subsistere, quam quomodocunque vacuare, quandoquidcm ubi supra quam oporteat suerit vacuatum, id resarciri non potest: at si infra restiterimus, reliquum succi superuacanei
se iteratione cum magna commoditate vacuabimus. Quamobrem p stat. 'c Galenus ait undecimo mcthodi medendi aliquid sanguinis ad curationis totius spacium relinquere , ne posca citra necessitatem nutrire cogamur. Itaque uniuersali sit ma cst illa regula, Galeni, atque rationi maxime consentanea. Illud etiam praeterea confirmat regulam, quod in tota tractatione de
venae sectione, quam ille in capite uigesimo, quarte sectionis primi libri ii
seruit, iterationis mentionem faciens loco sito, docuit ad eam nunquam esse accedendum, nasi aut eum reucllere fiterit consilium , aut uires fuerit inab Dcilis. Omnes medici obseruare debent, & accurate perspicere hanc regulam: tam qui in arte parum profecerunt, quam qui maxime in areis operibus e ercitati sint. Illi ne pro animi deliquio aserant mortem: quod a nonnullis medicis factum fuisse Galenus tum libro de ratione curandi per uenae sectionem, tum nono methodi docuit, & nos aliquando contigisse obseruauimus. Hi vero, quando cognouerint vires non esse admodum validas, tum etiam quando propria aegroti natura fuerit incognita. Haec enim ea est, sine qua, mensura vacuationis haberi non potest. At vero propriam naturam examussim cognoscere maximam difficultatem semper habuit. Galenus quidem fat tur sese non habuisse illius exactam notitiam: quid ergo alijs continget λ lit ius ipsus causa ars medica in actione dicitur esse coniectatrix : at contemserae saliunt non raro ipses artifices. Haec si vera sunt, quis auiabit in ancipiatica
257쪽
ti casu ad extremum vacuationes promouere 3 quis non melius esse duxerit Ealiquid naturae committendum , quam totam semel exhauriendam peccantis humoris quantitatem λ Ergo qui propriam aegroti naturam minime nouerit exacte ab eiuscemodi uacuatione abstinere etiam, atque etiam debet. Desim de vero in eo error est, quod putat non esse adhibendam iterationem , ubi ad animi deliquium usque uacuamus, qua rem Galeno contradicere eius uerba manifestum faciunt libro quarto de sanitate tuenda capite decimo , qu rum supra mentionem fecimus. Amplius in eo decipitur, quod sinochum putridam curari semper venae sectione usque ad limthimiam arbitretur : nam certe in hac re Galeno contradicit adeo aperte, ut nihil apertius: quemas modum Galeni verba ostendunt in undecimo methodi capite decimo uarto: ex quibus constat Galenum in sinocho putrida , haud semper sanguinis mis. Fsonem ad animi de iquium usque consulisse. Itaque concludimus Giacchinum dum videri vult acerbus Avicenni, omniumque Arabum reprehens et turpi admodum errore detineri, quonia unu potissimu Galenum reprethendit:
dogmaticumque preceptum subuertere conatur: idcirco uolo concludere: longe tutius esse in phlebotomia exercenda multiplicare numerum , & vices , quam totam semel quantitatem uacuare.
mensuram i in opere decernere Naleamus. Caput XXV. GOs T v A M omnia videor prosequutus ad quantitatem huius remedii pertinentia tam continuam, quam discretam: Nunc dia lucidioris docti inae gratia, ut coniecturalem hanc notitiam magis conspicuam habeamus docere uolo signa , quibus sanguinis vacuandi mensuram ipso in orere decernere valeamus. Proponemus autem pro thesi nostrae trassitionis Galeni verba in libro de phleb tomia, quae sic habent. Nacu incisa vena sanguis essuit, mutatioui eius, &maxime cum adest iam in phlegmone, labescentisque fluxionis robori , p tissimum vero pulsuum mutationi, tamquam signo haud quaquam mendaci Hanimus diligenter attendendus est, continuoque quiescendum pulsu alter scente, aut in magnitudine, aut in quavis inequalitate. Nam de mutatione in obscuritatem quid attinet dicere 3 didicisti enim in hac qualitate certam fieri discretionem firmarum , infirmarum ue uirium J haec ille breuisiimis verbis multa complexus est: de quibus fgillatim agendum, si tamen adni nuerimus ex tribus hisce indilijs, duo praesertim uideri ali)s de cause posse contingere , quam a sola missione sanguinis: nempe sanguinis labescentis r bur, & pulsus alteratio: declarare itaque oportet, quomodo distinguendum, an a ueni sectione, an autem ali, occasionibus contingat. Tribus de causis aduenire solent eius modi symptomata : una est aegroti ingens timiditas. Alia est morsus oris ventriculi, grici vocant , tertia est imbecillitas
258쪽
Alitas uitalis facultatis. Si timor, metusque adsuerit haud a grecognosci poterit, tum scilicet ex assidentium relatione , tum veri, maxime verbis ipsius aegroti , qui renuerit multum exequutionem renacdri . At si ex morsu oris ventriculi contingat, notitiam ha bis ex duobus potisiimum signis : nen pe, ex praesentibus dispositionibus, praecedentibusque : ut ii aegrotus cardiatigia laborare consueuerit, si morbus ex corum sit inumero, qui uentriculo facere soleat negotium , atque sit alias facit. in cum incidere affectum fuerit tilia eius. Confirmabunt prisentia symptomata, ut nausea, singultas, & vomitio. Iam quidem si ex hisce duabus causis, aut in pullis mutatio, aut sanguinis imbecillior motus appareat, non impedit remedi) vsiim: sed dumtaxat r tardat , donec fuerit illis occursum. Quae uero sit ratio succurrendi non est B hoc loco docendum, quia infra dum loquemur de corporum ad hac uacu tionem praeparatione, sermonem de hac re sumus habituri. Tertiam solum causam intelligit Galenus: cuius ratione si fieri contingat mutatio in pulsu, aut etiam sanguis non libere profluere ualet, protinus est ab ipso op re ce sandum. Caterum vires desecturas no hisce modo signis cognosccmus: sed ex pallidiori faciei colore, ex oscitationibus,& pandiculationibus crebris: oculorum suffisionibus, aurium tinnitu . Si quando igitur haec adsuerint omnia, aut horum maior pars firmam , tunc habebimus coniecturam ab opere desustendum: quia si ultra progrediemur adeo reddentur imbecilis uires, ut nulla postea valebunt ratione in pristinum satum re si tu . De . hisce omnibus sugnis, & alijs videtur mihi etiam luculenter scripsisse Avicenna in quanas Cistione prioris libri capite vigesimo cum ait. Vigore igitur fluxionis incli- ' nante, aut coloris sanguinis, vel pulsu immutato , pr sertim ad imbecillit tem , protinus supprimendus est. Similitet si oscitationes , pandiculationes, singultus, nausea, uel aliud consimile accidens ijs superueniat: quod si cito color, aut impetus mutetur, attente pulsi in obserua, cui maior in hoc fides habenda est. Ad lisc animi desectio in multis vacuaticnibus terminum o tinet. J hec ille, qui mihi maxime diligenter omnia videtur prosequutus ad hanc mensuram decernendam oportuna, qui postea in subsequentibus maiorem fidem habebant.
D QUALIS SANGUM IS MUTATIO CIRCA
color , O cons. Llintiam expectari debeat in particulisphlegmone obsests. Caput X X VI.
Ncio Mus igitur sigillatim docere, quae aliquam nostra imdustria dilucidationem exigere uidentur principio simplo a mutatione coloris: de qua Galenus hac scribit. In quibus autem iuxta lectam venam phlcgmone est ingens , optimum est sanguinis , & in colore & consistentia mutationem expectare : s,
cui indicauit Hippocrates in libro de acutorum uictia : quando de plautitide verba facit. Alius enim est, qui in phlegmone est sanguinis, quam qui secundum naturam: ut pote plus excalefacius. Nam si antea crudior erat,m-C e bidior
259쪽
bidior inulto,& flauior efficitur. Sin eiuscemodi prius fuerat ad atredine ver Zgit adusta one. Proinde Hippocrates de pleuriticis in hunc modum scripsit.
Secanda vcro in cubito uena interna: nec verearis multum detrahere: si rubrior, fauiorque inulto fluat : aut pro puro , aut rubro , liuidus. Vtranque citim eii enit. Siquidem signum constituit assumpti in sectam venam ex phlcgmone sanguinis mutationem in eo apparere. J Dixerat ipso sectionislcmpore tria esse, a quibus sumebatur de idonea mensura sanguinis coniecti ra : illius inquam mutatio : fluxionis eiusdem conditio : tertium vero .ruti sis alteratio. Egit de duobus hisce postremis , ut pote communibus omniabus morbis: nunc diligcntius agere instituit de primo. De quo duo dicit. Vniun, qu et mutatio in sanguine sit expectanda: aliud an semper eam expoetare debeamus: hsc sumnia est. Porro duplicem proponit in sanguine mu- Flationem: unam in colore: aliam velo in consistentia. Vtriusque mutationis causa est alicratio a calore , quae in parte phlegmonosa contingit. Fit enim phlegmon ex confluxit sanguinis uberioris in a flecta particula , quam illi se in usu. Nani maiores vens ubi aut multitudine , aut mala qualitate fuerint Iacessite, seu uinem expellunt in minores uenas: he rursus in alias, neque Gnem habet eiuscemodi motus, donec ad eam deuentum fuerit partem, quae ob imbecillitatem amplius propellere non possit: tum extra venas prolabitur in spatiiun illud inane, quod inter carnes, musculosque continetur: ibi sum in loco sit calido , sanguisque calidus, & humidus existat, & dictari non 'possit, putrefit: quia caliditate, humoreque prsdita omnia cum non distantur putrefieri necesse est. Hinc tum siubstantiae, tu coloris mutatio sequitur. Sub G stantiae, quia aliquando tenuior,& aliquando crassior euadit sanguis: colore, 3 uia fit multo rubror, multoque flauior: aut pro puro , aut rubro liuidus. 'rimuin si rubrior, atque fauior : quia sanguis primo effluens tenuior est , magisque ad flauae bilis naturam accedit, mox autem crassescens liuescit, tamdemque ad naturam conuertitur atrae bilis. Vtrunque autem contingere admonuit Hippocrates : qui verba duplicem habent tensum : unus est in sensit coniuncto: ut scilicet dicere velit in omni vacuatione sanguinis mutationem apparere quoad utrunque colorem. Alius est in sensit diuiso : quod utrui que contingat alternati in, modo hoc, modo illud. Posteriorem hanc expla nandi sentententiam admiserim mulio libentius . Quandoquidem citra omnem dissicultatem constat pleuritidem pro maiori parte concitari a sanguine ii tenuiori, aut saltem nullam esse pleuritidem, quae biliosum sanguinem non contineat, uiam praeparantem crasso, & uiscido sanguini: neque enim aliter potest imaginari a melancolico, aut piruitoso fieri pleuritidem. In ante itaque hoc affectia sanguis circa phlegmonem consistens, tenuis est, & bili
sus, ut pote maxime incalefactus : progressu vero temporis, crassior omnino
redditur: hinc mutatio circa substantiam , & colorem duplex : una quando sanguis tenuior effluit: alia quando crassior. Vna quando fauior, ac rufidior: alia quando liuidior, atque nigrior, rem sic habere, atque hoc modo in a tis operibus obseruandum verba Hippocratis mani seste demonstrant, quae sic habent. Si rubidior, flauiorque multo fuat. J hoc sane pacto possumus ra
260쪽
A gallae naturam vergens: at dum sanguis mittitur in pleuritide apparet sanguis multδ flauior: cumque talis apparuerit , cpprimenda uacuatio est. Mucatio itaque in sebstantia sanguinis in phlebotomia obseruanda, est, quando anguis ex substantia temperata ad substantiam tenuiorem mutatur: Confirmatur prirerca explanatio ex Galeno secundo de sebrium dis r. capite nono,& secundo de crisibus. Quibus in locis agens de pleuritide : sanguinem , inquit in inflammationibus mutari in bilem flauam , & in melancoliam: pingii or , &renuior,& calidior pars in flauam : crassior in melancoliam de*enerat: sed prior est degeneratio, quae fit in bilem: posterior, qu fit in melancol: am. Id etiam expuitiones mani sestum faciunt: nam educitor prius flauestens λῆ ais, liuidior postea. Hoc sane uolitit Hippocrates significare cum dicebatii rubidior, fauiorque multo fuat J hoc est. Dum sanguis mittitur obseruandum est ei fluere primum tinguinem in consistentia , & in colore temperatum: postea vero educi mult6 rubidiorem, multo flauiorem : ut puta m gis calefichim, magis tenuiorem biliosioremque . Hinc aliorum medicorum colligito errorem : qui dicunt mutationem in substantia expectandam in phi botomia esse, cum Onguis ex tenui , aut temperata substantia, crassior a Tet. Neminem hactenus in operibus artis contrarium sentientem cognoui: certe magna admiratione dignum videtur: cum Hippocratis contextus Mdeo sit dilucidatus, adeo apertu', ut qui ueritatem non inspiciat, is mihic cutire uideatur. At quid contextum Hippocratis prostro λ cur non etiam rationem Galeni pro illius dilucidatione propositam tum libro secundo acut C rum, tum hoc loco, aisero in medium: quae veritatem apertissime docebit. Verba Galeni fiunt. Nam si antea crudior erat, rubidior modo , & fautoressicitur. Sin eiuscemodi prius fuerat ad atredinem vergit J locum hunc hoc
nacto explanandum duco. Pleuritis fit aliquando a lataguine crudiore, qualem pituitosum esse dicemus: aliquando a sanguine bilioso. Pituitosius set quis in phlegmone contentus maxime cicateiactus mutatur in ianguinem biliosum: alter ueris in melancolicuin: ille igitur attenuatur, alioquin in flavam bilem transimulare non possit naturam: hic vero assatione incrassatur. Libro secundo de ratione viditas in morbis acutis, commentario decimo hisce ver bis idem author nostram explanationem confirmat. Quicquid igitur singuianis in phlegmone continetur, id caloris abundantia colore permutatur : reliquum autem in partibus omnibus senile manet. Eam ob causim languine,Dqui in totum spargitur corpus pituit ore existente. , rubidior sine erit, qui in eo, quod phlegmone obsidetur Iatere continetur: quod si ianguis in totum corpus di susus rubidus fuerit, is procul dubio, qui ad phlegmonem est adustus, assatusque in nigrum permutabitur. Liuidus autem ex ea, que fit a m-bido ad nigrum transmutatione medium obtinet J haec ille . Ex quibus colligo, quod si pleuritidem secerit sanguis ad pituitam vergens,quo totum abundauerit corpus: oportere ianguinem in phlegmone contentum magis excoc moralefactiumq; tcnuiorem fieri: at si fiat ex temperato Diaguine, aut etia cnisi fore, mutatione fieri ad ni3rius: crassiorem'; substantiam: haec secundum explanatione Galent. Quid uero huic nostra addiderit explanatio, ab; iudicabunt. Cc 2