장음표시 사용
101쪽
Obsicine etiam contra Stoicos disserendum ἰ Totum
igitur illud philosophis studium mihi quidem ipse
fumo ad uitae consuetudinem , O constantiam quantam possum , O ad delectationem animi; nec ullum arbitror , ut apud Platonem est , maius, aut melius a di s datum munus homini: sed meos amncos , in quibus est nudium , in Graeciam mitto , id est ad Graecos ire iubeo, ut ea a fontibus potius hau riant , quam riuulos consectentur. quae autem n mo adhuc docuerat, nec erat unde studio cirepossent , ea, quantum potui , nihil enim magnopere meorum miror9 feci ut essent nota nostris. a Graecis enim peti non poterant , ac ,post L. e nostri occasum , ne a Latinis quid . et tamen in illis u teribus nostris , quae , Menippum imitati , non in se terpretati , quadam hilaritate conspersimus , multa
admissa ex intima philosopbia , multa dialectice d Lia: quae quo facilius minus docti intelligerent i cunditate quadam ad legendum inuitati, in lauda tionibus , in js ipsis antiquitatum prooemijs philosophicescribere uoluimus,si modo consecutisumus
Tum ego ,sunt , inquam , ista , Varro . nam nos , in nostra urbe peregrinarites, errantesq. , tanquam
hospites , tui libri quasi domum reduxerunt; ut possemus aliquando, qui, O ubi essemus P agnoscere.
tu aetatem patriae , tu descriptiones temporum , tu sacrorum iura, tu sacerdotum , tu domestica-; in bellicam disciplinam , tu serem regionum i loco
rum , tu omnium diuinarum hulianarumq. rerum nomina,
102쪽
LIBER I. Sommina , genera , os , causas aperuisti: pluri- umq. poetis nostris, omninoq. latinis et litteris i minis attulisti , est uerbis: atque ipse uarium, oei elegans , omni fere numero , poema fecisti: phil sophiam . multis locis inchoasti, ad impellendi i satis , ad docendum parum. Caussam autem probabilem tu quidem assera: aut enimgraeca legere malent , qui erunt eruditi; aut ne haec quidem , qui illa nesciunt sed da te mihi nunc: satis ne probas e immo uero O haec , qui illa non poterunt, O quigrae: capoterunt , non contemnent sua. quid enim causei se est, cur poetas latinos graecis litteris eruditi l gant , philosophos non legante an , quia delectat
Ennius , 1 acuuius , .Attius , qui non verba, sed nimgraecorum expresserumtpoetarum e quanto ma. philosophi delectabunt , si , ut illi Aeschy- ,
Sophoclem, Euripidem,sic hi Platonem talientur, Aristotelem , Theophrastum ψ Oratores quidem
l laudari uideo ,si qui e nostris Imperidem sint , aut
Demosthenem imitati. exo autem, dicam enim , tit res est θ dum me anisitio , dum honores , si 'caussae, dum resp. non solum cura , sed quaedam etiam procuratio multis osci's implicatum , et con frictum tenebat , haec inclusa habebam , O , ne o b solescerent, renovabam,cum licebat, legendo: nunc uero O fortunae grauismo percussus uulnere, O administratione reip. liberatus, doloris medicinam a philosophia peto, edi otii oblectationem hanc h notissmam iudico. aut enim huic aetati hoc mo g a me
103쪽
me aptum est; aut ijs rebus, si quas dignas laudegesmus , hoc in primis consentaneum; aut etiam ad nostros ciues erudiendos nihil utilius: aut, si haec ita non fuit, nihil aliud uideo, quod agere possimus. Brutus quidem noster , excellens omni genere lasedis , sic philosophiam latinis litteris persequitur, nihil ut isdem de rebus graeca desideres. et eandem sidemsententia equitur, quam tu . nam Ar um Athenis audiuit aliquandis; cuius tu sta trem Antiochum. quamobrem da ,quaeso, te huic etiam generi litteraru . Tum ille, istuc quidem considerabo , nec uero sine te .sed de te ipso quid est, inquit , quod audio e sonam, inquam , de re ζ Α Γ tam a te ueterem iam, inquit , tradiari autem nouam. Qui ergo , inquam , iantiocho id magis i
cuerit , nostro familiari, remigrare in domum v terem e noua , quam nobis in nouam e vetere ζ cem te enim recentissima quaeque sunt correcta et eme data maxime . quanquam Antiochi magister Ph lo , magnus uir , ut tu existimas ipse , negarit in in bris , quod coram etiam ex ipsio audiebamus , duas Academias essee: erroremq. eorum, qui ita put runt, coarguit. Est, inquit, ut dicis: sed ignorare te non arbitror, quae contra Philonem iantiochussir merit. Immo uero O istam, O totam ueterem. cademiam, a qua absum tam diu , renouari a te,
nisi molestum est , velim: O simul a stamus, i quam , si uidetur. Sane istud quiidem , biquit .sum
enim iamodum infirmus. sed uideamus , idem ne Attico
104쪽
L 1 B E R I. 33-tiso placeat fieri a me, quod te uelle uideo. MAhi uero , inquit ille . quid est enim, quod malim, quam ex Antiocho iampridem audita recordari, O simul uidere,fatis ne ea commode dici possint latine ἐQuaecum sunt dicta, inconstectu consed
mus omnes. Tum Varro ita exorsus est. Socrates
mihi uidetur , id quod constat inter omnes , primus a rebus occultis , O ab ipsa natuma inuolutis , in quibus omnes ante eumphilosophi occupatifuerat Pavocavissephilosophiam , O ad uitam comminnem adduxi se, ut de uirtutibus , est uitijs , omninoq. de bonis rebus , O malis quaereret , crisia autem uelprocul esse a nostra cognitione censeret , vel , si maxime cognita essent , nihil tamen ad bene uiue dum conferre . hic in omnibus fere sermonibus , qui ab uss , qui illum audierunt, perscripti uarie, copiose sunt , ita dilutat , ut nihil affirmet i e , refellatatis; nihil fescire dicat , nisi id ipsum; eoq. p stare ceteris, quod illi , quae ne silant ,scire seputet, ipse , se nihil scire, id unum sciat, ob eamq. rem se arbitrari at iapolline omnium sapientissimum essee dictum, quod hac effiet una omnis sapientia, non
arbitrarisesescire, quod nesciat. qua cum diceret constanter, is in sententiapermaneret; omnis eius oratio tum in uirtute laudamda , est in omnibus hominibus ad uirtutis studium cohortandis consumebatur; ut Socraticorum libris, maximeq. Platonis in telligipotest. Platonis autem au toritate , qui u
rius , O multiplex ,σ copiosus fui, una is con-
105쪽
sentiens duobus uocabulis pbilo ophiae forma instituta est , Academicorum, Peripateticormn rqui rebus congruentes, nominibus differebant. nam
cum Speusippum, roris filium, Plato philo ubi quasi heredem reliquisset, duos autem praestantissimos nudis , atque dobrina , Xenocratem Chalcedonium , O Aristotelem Stagiritem: qui erant cis Aristotele, Peripatetici di ti sunt, quia disput bant inambulantes in oceo, illi autem , qui Plato nis instituto in Academia , quod est alterum om- nasium , coetus erant O sermones habere liti , loci uocabulo nomen habuerunt: sed utrique Platornis ubertate completi certam quandam disciplinae formulam composuerunt , O eam quidem plenam, ac refertam: illam autem Socraticam dubitationem de omnibus rebus , , nulla assismatione adhibita, consuetudinem disserendi reliquerunt. ita facta est disserendi , quod minime Socrates probabat, ars quaedam philosophiae ,-rerum ordo , O descriptio disciplinae. quae quidem erat primo duobus , ut dixi, nominibus una. nihil enim inter Terripatet cos , O illam uetere Academiam disserebat. abundaritia quadam ingeni praestabat , ut mihi uidetur quidem , Aristoteles: sed idem fons erat utrisque , O eadem rerum expetendarum fugiendarumq. partitio. Sed quid ago , inquit ζ aut sum ne sanus , qui haec uos doceo ἰ nam etsi non sus Mineruam, ut aiunt: tamen inepte, qui quis Mineruam docet. Tum Atticus, tu uero, inquit,perge , Varro . ua de
106쪽
LIBER I . st de emim amo nostra, atque nostros: meq. ista dei ctarit, cum latine dicuntur, O isto modo. uuid
me , inquam, putas ζ qui philosophiam iam pro effus sim populo nostro exhibiturum . TergamΗs igitur , inquit , quoniam placet. Fuit ergo , iam accepta a Platone,philosopharidi ratio triplex; una de uita, edi moribus , altera de natura , O rebus occultis; tertia de disserendo, quid uerum, quid falseum, quid rectum in oratione ,prauum ue , quid consentiens , quid repugnans , iudicarido. Ac primm partem illam bene uiuendi a natura petebant, eiq. parendum e spe dicebant , neque ulla alia in re , nisi in natura , quaerendum esse illud summum bonum, quo omnia referrentur: constituebantq. , ea, tremum essee rerum expetemdarum ,.sinem bonorum , adeptum esse omnia e natura,stanimo , corpore , O vita. Corporis autem alia ponebant
esse in toto , alia in partibus; ualetudinem, uires, pulchritudinem in toto; in partibus autem sensus integros , e praestantiam aliquam partium sita
larum, ut inpedibus celeritatem , uim in manibus, claritatem in uoce , in lingua etiam explanatam ustc- impressionem . . nimi autem , quae essent ad comprehendendam ingeni, uirtutem idonea. eaq. ab ijs in naturam,stmores diuidebantur. natura certeritatem ad disicendum , memoriam dabarit: quorum utrunque mentis essetproprium , O ita
nis . morum autem putabant nudia esse , est quasi consuetudinem: quampartim exercitationis assidui I g 4 tate,
107쪽
tate ,partim ratione formabant . in quibus erat philosophia ipsa. in qua quod inchoatum est, neque a solutum, progressio quaedam ad uirtutem appellatur; quod autem absolutum, id est uirtus, quasiperfectio natura, omniumq. rerum, quas in animis ponunt , una res optima. Ergo haec amimorum. Vita
autem sed enim erat tertium θ adiuncta e se dic bant , quae ad uirtutis usum ualerent. Iam, uirtus animi bonis O corporis cernitur in quibusdam , quae non tam natura , quam beatae uitae adiuncta sunt. Hominem esse censebant quasi partem qua tam ciuitatis , O uniuersigeneris humani , eumpe se coniunctum cum hominibus humana quadam societate. Ac de summo quidem ac naturali bono sis agunt: cetera autem pertinere ad id putant, aut ad agendum, aut ad tuendum , ut diuitias, ut opes , ut gloriam , ut gratia, . ita tripartita ab ijs induc tur ratio bonorum. Atque haec illa sunt tria genera,
qua putant plerique Peripateticos dicere: id quiadem non falor est enim haec partitio illorum: illud imprudenter , si estos esse cademicos , qui tum
appellarentur , alios Peripateticos arbitrantur. communis haec ratio, o utrisque hic bonorum finis uidebatur , adipisii quae essent prima in natura , quaeq. ipsa per sese expetenda, aut omnia , aut v xima. ea sunt autem maxima, quae in ipsὸ animo, atque in ipsa uirtute uersantur. itaque omnis illa
antiqua philosophia sensit in una uirtute esse pomtam beatam uitam, nec tamen beatissimam,rusi
108쪽
LIBER I. 3 3 adiungerentur corporis, O cetera, quae supra Mia sint , ad uirtutis usura idonea. Ex hac descriptione , agendi quoque aliquid in uita , O oscj φ-sus initium reperiebatur: quod erat in conseruatione earum reru- , quas natura praescriberet. hinc gipiebatur fuga desidiae , uoluptati q. contem-ptio: ex quo laborum , dolorumq.fusceptio multorum,magnorumq. , recti honestiq. caussa, et earum rerum , quae erant congruentes cum descriptione natuma: unde'amicitia existebat , iustitia , a que aequitas. haec ρο uoluptatibus , O multis uitae' commodis anteponebantur. Haec quidem fuit apud eos morum institutio , Gr eius artis , quam primam posui , forma, atque descriptio. De natura autem sed enim sequebatur 9 ita dicebant, ut eam diuid rent in res duas; ut altera esset efficiens , altera a tem quas huic se praebens , ea, qua efficeretur alia quid . in eo , quod esceret , uim esse censebant; in eo autem, quod esceretur, materiam quandam; in
utroque tamen utrunque: neque enim materiam
ipsam cohaerere potuisse , si nulla ui contineretur , neque uim sine aliqua materia. nihil est enim, quod non alicubi esse cogatur. Sed , quod ex utroque , id iam corpus , quas qualitatem quandam nominabarit . dabitis enim pro se Io, ut in rebus inusitatis , quod Graeci ipsi faciunt , a quibus haec iam diu
tractantur,utamur uerbis interdum inauditis. Posuero, inquit Atticus. quin etiam graecis licebit ut
re , cum uoles s s te latina forte deficient. Benes
109쪽
ne facis: sed enitar, ut latine loquar, nisi in huiusm- modi uerbis , ut philosophiam, aut rhetoricen, aut phnicen, aut dirieriticen appellam; quibus, ut altissmultis , consuetudo iam utitur pro latinis. Quadit. tes igitur appellaui, quas ποιοτητας Graci uocant: quod ipsum apud Graecos non est liubi uerbum ,sed philosophorum, atque id in multis. diale Iicorum quoque uerba nulla funipublica et suis utuntur . et id quoque commune omnium fere artium. aut enim noua sunt rerum nouarum facienda nomina, aut ex alijs transferenda. quod si Graeci faciunt, qui in bis rebus tot iam saecula uersantur: quanto id ma gis nobis concedendum est, qui haec nunc primum tradiare conamur in Tu uero , inquam , Varro , bene etia meriturus mihi uideris de tuis ciuibus ,si eos non modo copia rerum auxeris , ut effecis sed etiam uerborum. Audebimus ergo, inquit, nouis uerbis uti te auctore,si nece isse est. Earum igitur qualitatum sunt aliae principes, aliae ex ijs ortae.
principes sunt uniusnodi, is simplices. ex his a tem ortae uariae sunt, O quasi multiformes . itaque aer quoque, cutimur enim pro latino P ignis, O
aqua, O terra, prima sunt .exi s autem ortae animantium formae, earumq. rerum , quos giknuntur e terra. ergo illa initia Cui egraeco uertam elementa dicuritur: e quibus aer, ct ignis mouendi uim habent, O efficiendi, reliquae potes accipiendi, quasi patiendi: aquam dico,. terram. Quintum genus , e quo essent astra , mentesq. singulares ,
110쪽
eorum quattuor , quae supra dixi, dissimile Arist teles quoddam esse rebatur. Sed subie Iam putant omnibus sine ulla specie , atque carentem omni illa qualitare: faciamus enim tractando usitatius hoc uerbum, tritius P materiam quandam, ex qua omnia expressa , atque escta sint , quae tota omnia acciperepo sit, omnibusq. modis mutare , a 'que ex omni parte , eoq. etiam interire non inni
hilum , sed in suas partes , quae infinite secari, ac diuidipsisnt; cum sit nihil omnino in rerum natura
minimum, quod diuidi nequeat: quae autem mouearitur , omnia interuallis moueri; quae interualla item infinite diuidi ph t. et cum ita moueatur illa uis , quam qualitatem esse diximus cum sic ultro citroq. uersetur: O materiam ipsam totam penitus commutari putant , O ita emi quae appellant qualia; e quibus in omni natura cohaerente , ct conti nuata cum omnibus suis partibus essectum est' modum , extra que nulla pars materiae sit , nullumscorpus: partes autem e se mundi omnia, quae insint in eo , quae natura sentiente te reantur , in qua ratio perfecta insit , quae sit eadem sempiterea: nihil enim ualentius esse , a quo intereat. quam uim an mum esse dicunt mundi, eandemq. 6se mentem,s pientiamq. perfectam: quem deum appellant , omnis q. rerum , quae sunt ei subiectae , quasiprudentiam quandam , procurantem caelestia maxime, d inde in terris ea , quae pertinent ad homines: quam