장음표시 사용
121쪽
talem quandam temperantiam postulant in eo, quod semel admissum, coerceri, reprimiq. nonp tes: ut propemodum iustioribus utamur illis, qui omnino auocent a philosiophia, quam lys, qui rebus infinitis modum constituant , in req. eo meliore , quo maior sit, mediocritatem desiderent. siue enim ad apientiam perueniripotest: non paranda solum nobis ea,sedfruenda etiam est . siue hoc di cile est: tamen nec modus est ullus inuestigandi ueri, nisi i ueneris; et quaerendi defatigatio turpis est , cum id, quod quaeritur , sit pulcherrimum. etenim si des ZIamur , cum scribimus: quis est tam inuidus , qui ab eo nos abducat in m laboramus : quis est , qui alienae modum statuat industriae e nam , ut Tere
tiarius Chremes non in humanus , qui nouum uis num non uult
Fodere, aut arare , aut aliquid ferre , denique; non enim illum ab industria, sed ab illiberali labore, deterret: sic si curiosi , quos offendit noster min me nobis iniucundus labor. Iis igitur est discilius satisfacere , qui se latina scripta dicunt contemn re . in quibus hoc primum est , in quo admirer; cur in grauis is rebus non dele tet eos patrius sermo, cum ijdem fabellas latinas , ad uerbum de graecis expressas , non inuiti legant ζ quis enim tam inimiacus paene nomini I 'mano est , qui Ennii Medeam , aut Antiopam Pacuvii spemat, aut rejciat' qui se Euripidis fatulis delectari dicat , latinas litteras oderit ρ Synephebos ego , inquit, potius
122쪽
Caecilis , aut Andriam Terentis , quὰm utranque Menandri legam ἐ A quibus tam dis lentis , ut, cum Sophocles uel optime scripserit , Electram tamen male conuersam Atilij mihi legendam putem. de quo Licinius, Ferreum scriptorem: uerum , opianor escriptorem tamen , ut legendus sit. rudem nimes te omnino in nostris poetis , aut inertissimae
segnitiae est , aut fastidis delicatis i. mihi quidem
nulli satis eruditi uidentur , quibus nostra igno
ta sunt .ans Vtinam ne in nemore ,
nubilo minus legimus , quam hoc idem Dracum rqua autem de bene beateq. uiuendo a Platone distutata sunt , haec explicari non placebit latine ρ Quod si nos non interpretum fungimur munere, sed tu mur ea, quae di ta sunt ab iis, quos probamus , eisq. nostrum iudicium , O nostrum scribendi ordinem adiungimus: quid habent , cur graeca anteponanti s , quae O sylendide dicta sinit , neque sint comversa de graecis ζ nam si dicerent ab illis has res esse tractatas: ne i os quidem Graecos est cur tam multos legant , quam legendi sunt. quid enim essa sippo praetermissum in Stoiciselegimus t
men Diogenem , Antipatrum , Mnesarchum , P naetium, multos alios, in primisq. familiarem nostrum Possidonium . quid Theophrastus ψ mediocriter ne dele Iat , cum tractat locos ab Artot te ante tractatos ἰ quid Epicurei in num desistunt de
123쪽
al antiquis , ad arbitrium fui scribere e quod si
Graeci leguntur a Graecis, isdem de rebus alia r . tione compositis: quid est, cur nostri a nostris non legantur ἰ uir 'quam, si plane sic uerterem Platonem , aut Aristotelem , ut uerterunt nostri poetae fabulas; male, credo , mererer de meis ciuibus , si ad eorum cognitionem diuina illa ingenia transferrem : sed id neque feci adhuc; nec mihi tamen, ne faciam , interdictum puto: locos quidem quosdam , si uidebitur, transferam, O maxime ab iis , quos modo nominaui , cum inciderit , ut id apte feri possit: ut ab Homero Ennius , Afranius a Mena dro solet. 2 ec uero, ut noster Lucilius , recusabo , quo minus omnes mea legant. utinam ille Persius , Scipio uero, O utilius multo etiam magis: quorum ille iudicium reformidans , Tarentinis ait se, O Consentinis , Siculis scribere. facete is qui- dem , sicut alias: sed nec tam docti tunc erant , ad quorum iudicium elaborareti sunt illius scripta leuiora; ut urba nitas summa appareat , doctrina
mediocris. ego autem quem timeam lectorem, cum
ad te , ne Graecis quidem cedentem in philosiophia , audeam scribere ζ quanquam a te ipso id quidem facio prouocatusgratissimo mihi libro , quem ad me . de uirtute misissi. Sed ex eo credo quibusdam usu uenire , ut abborreant a Latinis , quod inciderint in inculta quaedam, horrida , de malisgraecis latiane scripta deterius. Quibus ego a sentisr , dumm do a se de isdem rebus ne Graecos quidem legendo o
124쪽
LIBER I. 6rputent. res uero bonas, uerbis elems,Drauiter, omnateq. di tatas, quis non legat ζ nisi qui sie plane
Graecum dici uelit: ut a Scaevola est praetore salut tus Athenis Albutius. quem quidem locum cum multa uenustate , et omni sale idem Lucilius: apud
quem praeclare Scaevola: . Graecum te, Albuti , quam manum, atque S binum sMunicipem Tontii, Titii, Anni' , centurionum , Traeclarorum hominum , ac primorum , signis
Maluisti dici. graece ergo praetor Athenis , Id quod maluisti , te , cum ad me acccedi' , salutoro Xιυρε inquam Tite. Lictores OmneSq. , cohorsq. , πιυρε . hinc hostis Mucis .albutius , hinc inimicus. Sed iure Mucius: ego autem satis mirari non queo, unde hoc sit tam insolens domesticarum rerum s sidium. non est omnino hic docendi locus sed ita sentio O saepe dilberui; latinam linguam non modo non iriopem , ut uulgo putarent ,sed locupletio-8 rem etiam e se , quam graecam. quando erum uel nobis dicam, aut oratoribus bonis , aut poetis , p flea quidem quam fuit quem imitarentur , ullus orationis uel copiose, uel elegantis ornatus defuit lego uero, cum forensibus operis , laboribus , periculis non deseruisse mihi uideor praesidium, in quo a populo . locatus sum; debeo profecto , qπ tumcunque possita , in eo quoque laborare , ut sint opera , studio, labore meo do tiores ciues mei; nec
125쪽
eum istis tantopere pugnare, qui graeca legere malint , modo legant illa ipsa , nec simulent; ct ijssem uire , qui uel utrisque litteris uti uelint, vel , si suas se habent , illas non magnopere desiderent. vii a tem alia malunt scribi a nobis , equi esse debent quod Oscripta multa sunt , ic , ut plura nenuni e nostris; O scribentur fortasse plura , si uitasvpp tet: O tamen qui diligenter haec , quae Ophilosi phia litteris mandamus , legere assueuerit, iudicabit nulla ad legendum bis esse potiora. quid est enim
in uita tantopere quaerendum , quam cum omnia in
philosiophia , tum id , quod his libris quaeritur , quid sit finis , quid extreUum , quid ultimum , quo sint
omnia bene uiuendi , recteq. faciendi consilia res orenda , quid sequatur natura ut summum ex rebus expetendis , quid fugiat ut extremum malorum equa de re cum sit inter doctissimos magna dissensio; quis alienum putet eius esse dignitatis , quam mihi quisque tribui quid in omni munere uitae optimum, O verissimum sit , exquirere ἰ an , partus ancillae sit ne in fiuctu habendus , disseretur inter principes
ciuitatis, P. Scaevolam, M. Manilium ; ab hisq. M. Brutus dissentiet: quod acutum genus est, et ad usus ciuium non inutile; nosq. ea scripta , rei quaq. eiusdem generis est legimus libenter , O l gemus: haec , quae uitam continent omnem , ne, gratuir ζ nam , ut sint illa uendibiliora , haec uberio ra certe sunt. quanquam id quidem licebit iis existimare , qui legerint . Pos autem hanc omnem qu
126쪽
sionem de finibus bonorum O malorum fere a nobis explicatam esset s litteris arbitramur, in quibus , quantum potuimus, non modo quid nobis probaretur , sed etiam quid a singulisphilosiophiae disici
plinis diceretur, persecuti sumus. Vt autem a s cillimis ordiamur,prima ueniat in medium Epicuri
ratio, quae plerisque notissima est: qua Enobissic t telliges expositam , ut ab ijs ipsis , qui eam discipi
namprobant , non soleat accuratius explicari. v rum enim inuenire uolumus , non tanquam aduem sirium aliquem conuincere . . ccurate autem
quondam a L. Torquato , homine omni doctrina erudito , defensa est Epicuri sententia devolvi te: a meq. ei restonsum , cum C. Triarius , in primis grauis, est donus adolescens , ei disputationi interesset . nam cum ad me in Cumarium , alutandi caussa , uterque uenisset; pauca primo inter nox de litteris , quarum summum erat in utroque Ru: dium; deinde Torquatus, quoniam nacti te, inquit, us aliquando otiosum , certe audiam , quid sit , quod Epicurum nostrum non tu quidem oderis, ut fere faciunt qui ab eo dissentiunt ,sied certe non probes , eum, quem ego arbitror unum uidisse uerum,' maximisq. erroribus animos hominum liberauisse , O omnia tradidisse , quae pertinent ad bene , be teq. uiuendum. sed existimo te , sicut nostrum Triarium , minus eo delectari , quod ista Platonis , Aristotelis, Theophrasti orationis ornamreta neglexerit. nam istuc quidem adduci uixpossum , ut ea, quae
127쪽
sct erit ille, tibi non uera uideantur. Vide quo. tum, inquam, fallare Torquate. oratio me sius philosophi non offendit: m complectitur uerbis, quod uult; ei dicit plane, quod intelligam: et tamen a philosopho , si asserat eloquentiam, non semner ;si non habeat, non admodum flagitem θ re mihi non aeque satisfacit quidem locis pluribus. sed, quot homines, tot sententia: falli igiturpos
mus. Quamobrem tandem, inquit, nonsatisfacitin te enim iudicem aequum puto; modo, qua dicat ii te, bene noris. Hic, ni mihi Phaedrum, inquam, mentitum, aut Zenonem putas, quorum utrunque audiui, cu mihi nihil sane, praeter sedulitatem,pr barent; omnes mihi Epicuri sententiae satis nota
sunt. atque eos, quos nominaui, cum Attico no-sro frequenter audiui; cum miraretur ille quidem utrunque, Phaedrum autem etiam amaret: quot dieq. inter nos ea, quae audiebamus, conferebamus: neque erat unquam controuersia, quid ego
intelligerem ,sed quid probarem. Oid igitur est , .
inquit ἰ audire enim cupio, quid non probes. Primcipio , inquam, in physicis, quibus maxime glori tur, primum totus est alienus. Democrito adiscis perpauca, mutans, sed ita , ut ea, quae corrigere uult,mihi quidem deprauare uideatur. ille, atomos quas appellat, id est corpora indiuidua,propterβ-bditatem censet in infinito inani, in quo nec summum , nec infimum, nec medium, nec ultimum , nec extremumst, ita serari, ut concursionibus .im
128쪽
LIBERI. 63ter se cohaerescant; ex quo esciantur ea, quae sint ,
quaeq. cernantur , omnia eumq. motum atom
rum nusso a principio ,sed ex aetemo tempore, intelligi conuenire. Epicurus autem, in quibus sequitur Democritum,non fere latitur.quanquam utriusque cum multa non probo, tum illud in primis, quod, cum rerum natura duo quaerenda sint, unum, quae materiasit, ex qua quaeque res esciantur; alteru,quae uis si quae quidque esciat; de materia disserueru Nim, et caussam ociendi reliquerunt .sed hoc commune uitisne illae Epicuri propriae ruinae. censet Gnim, eadem illa indiuidua,etsolida corpora ferrisus deorsum pondere ad lineam, hunc naturale esse omnium corporum motum. deinde ibidem homo ac tus ; cum illud occurreret, si omnia deorsum e regione ferrentur, et, ut dixi, ad lineam, nunquam forent atomus a tera altera posset attingere: itaque a tulit rem commenticiam: declinare dixit atomum
perpaullum: quo nihil posset feri minus: ita esci cόplexiones,et copulationes,et adhaesiones atomor inter se: ex quo GDeretur mundus,omnesq. partes mundi, quaeq. in eo essent. Quae cum res tota fidia sit pueriliter, tum ne escit quidem quod uult. nam
est ipsa declinatio ad libidinem fingitur: ait enim declinare atomum sine caussa: quo nihil turpius posco, quam, ferisine caussa quidquam, dicere et
illum motum, naturalem omnium ponderum, ut ipse constituit, e regione inferiorem locu petentium , ne caussa eripuit atomis: nec tamen i cuius caus
129쪽
sa haec finxerat, assecutus est. nam siue omnes at mi declinabunt , nulla unquam cohaerescent; sue aliasso nutu refcte ferentur: primum erit hoc qum prouincias atomis dare, quae recte , quae oblique ferentur: deinde eadem illa atomorum, in cruo eti-- Democritus haeret , tumbulenta concurl o hunc muris ornatum efficere non poterit. illud quidem p sici est,credere aliquid esse minimum. quod pro secto nunquamputaui let , i a Polyeno , famialiari suo , geometriam disicere maluisset, quam i
iam etiam ipsum dedocere. Sol D mocrito magnus uidetur , quippe homini erudito , in geometrias
perfector huic bipedalis fortasse. tantum enim e ecenset , quantus uidetur , uel paullo aut majorem , ut minorem . ita , qua mutat , ea corrumpit: quae sequitur , sunt tota Democriti , atomi , inane, im gines , quae idola nominant; quorum incursione non solum uideamus , sed etiam cogitemus. infinitio φ-sa , quam ἰωραεν uocant, tota ab illo est: tum imnumerabiles mundi , qui oriantur, intereant quotidie. quae etsi mihi nullo modo probratur: tamen Democritum , laudatum a ceteris, is hoc, qui eum uirumsecutus en , nollem vituperatum. Iam
in altera philosiophiae parte , quae est quaerendi, ac di serendi , quae λογλὶ dicitur , iste uester plane, ut
mihi quidem uidetur , ine is ac nudus est: tollit definitiones: nihil de diuidendo, ac partiendo docet: non , quo modo e sciatur, concludaturq. ratio, tradit: non, qua uia captiosa soluantur, ambigua d
130쪽
pinguantur, ostendit: iudicia rerum infensibus ponit: quibus si semel aliquid falsi pro uero probatumst, sublatum esse omne iudicium ueri O fas p
tat . In tertia uero parte , quae est de uita, , m ribus , in constitutione finis nilgeneroseum apit, amque magnificum: confirmat illud uel maxime, quod et a natura , ut ait ille, asciscat, O reprobet, ides uoluptatem , O dolorem. ad haec, O quae fugiamus, O quae sequamur, refert omnia. quod ariuam Aristippi en, a Orenaicisq. melius , liberiusq. defenditur: tamen eiusmodi esse iudico , ut nihil homine uideatur indignius. ad maiora enim quaedam nos natura genuit, O conformauit, ut mi Di quidem uidetur. ac feri potes, ut errem: sed ita prorsus existimo, neque eum Torquatum, qui hoc primus coxnomen inuenerit, aut torquem illum ho- si detraxisse, ut aliquam ex eo perciperet corporis
uoluptatem; aut cum Latinis tertio consublatu conflix se apud Veserim propter uoluptatem. qu)d uero securi filium pereusserit ,priuauissese etiam uidetur multis uoluptatibus f cum ipse naturae ,patrios amoripraetulerit ius maiestatis atque imperi,uuid T. Torquatus, is, qui consul cum Cn. Ocitauio fuit ecum illam seueritatem in eo filio adhibuit, quem in
adoptionem D. Silano emancipauerat ut eum, Macedonum legatis accusantibus, quod pecunias praetorem in prouincias cepisse arguerent, caussam se putae dicere iuberet req. ex utraque parte audita, pronuntiaret euim non talem uideri fuisse in imp ris