장음표시 사용
151쪽
quod disserunt. praeterea, sublata cognitione, O scientia , tollitur omnis ratio ct uitae degendae rerum gerendamum. Sic ep sicis fortitudos
mitis contra mortis timorem, O constantia contra metum religionis, et sedatio animi, omnium rerum occultarum ignoratione sublata; et moderatio, natura cupiditatum, generibusq. earum explicatis; O, ut modo docui , cognitionis regida, O iudicio
ab eadem illa constituto, ueri a falseo distin tio traditur. Restat locus huic disputationi uel maxime necessarius, de amicitia: quam, si uoluptas summum sit bonum, a firmatis nullam omnino fore. de qua Epicurus quidem ita dicit: omnium rerum , quas ad beate uiuendi sapientia comparauerit, nihil esse maius amicitia, nihil uberius, nihil iucundius. neque uero hoc oratione solum , sed multo magis uita, etfactis, et moribus comprobauit. quod quam magnum sit, s Iae ueterum fabulae deri
rant . in quibus tam multis , tamq. uariis, ab ult ma antiquitate repetitis, tria uix amicorum paria reperiuntur; ut ad Orestem peruenias ,prosi tus a Theseo . at uero Epicurus una in domo, et ea quidem angusta, quam magnos, quantaq. amoris conspiratione consentientes tenuit amicorum greges ἰquod fit etiam nunc ab Epicureis. Sed ad rem redeamus: de omnibus dici non necesse est. Tribus igitur modis uideo esse a nostris de amicitia distulatum. iij, cum eas uoluptates , quae ad amicos pertinerent, negarent esse per se ipsas tam expetendas,
152쪽
quam nostras expeteremus; quo loco uidetur quibusdam nabilitas amicitiae vacillare ; mentur tamen eum locum, seq. facile, ut mihi uidetur, e pediunt. ut enim uirtutes , de quibus ante dictum es , sic amicitiam negant a uoluptate posse disced re . nam cum solitudo , O uita sine amicis , insidia ris , O metus plena sit; ratio ipsa monet am citias comparare: quibus partis, confimatur an mus,stas'epariendarum uoluptatum seiungi non potest . atque ut odia , inuidiae, despicationes Aem antisr uoluptatibus: sic amicitiae non modo fautrices fideli spmae ,sed etiam effectrices sunt uolupta tum tam amicis, quam sibi: quibus non tum p sentibus fruuntur , sed etiam spe eriguntur consequentis , ac posteri temporis. quod quia nullo mo do sine amicitia firmam , O perpetuam iucundita tem uitae tenere possumus; neque uero ipsam amici tiam tueri , nisi aeque amicos , Ono laetipsos dii gamus : iccirco hoc ipsum escitur in amicitia;
Oamicitia cum uoluptate connectitur . nam et lae . tamur amicoruυ laetitia aeque , ac nostra; O par
ter dolemus angoribus. quocirca eode modo sapienserit lectus erga amicum , quo in se ipsum; quoiq. labores propter suam uoluptatem susceperit , eo se dem suscipiet propter amici uoluptatem. quaeq. de uirtutibus dicta sunt , quemadmodum hae semper uoluptatibus inhaerent; eadem de amicitia dicenda sunt . praeclare enim Epicurus his paene uerbis. E . dem, inquit,sicientia confirmauit animum , ne qηod
153쪽
aut si piternum, aut diuturnum timeret malum ;quaepe luxit, in hoc ipso uitalpatio amicitia praesidium e sse firmismum. Sunt autem quidam Epicurei timidiorespaullo contra uestra conuicia , sed tamen satis acuti; qui uerentur , ne, si amicitiam propter nostram uoluptatem expetedam putemus , tota amicitia quasi claudicare uideatur: itaque prμ. mos congrespus, copulationesq. consuetudinum, i stituendarum amicitiarum, fieri propter uoluptates: cum autem usus progrediens familiaritatem effecerit, tum amorem efflorescere tadem; ut, etiams nulla sit utilitas ex amicitia, tamen ipsi amici propter se ipsos amentur. etenim, si loca ,si fana, si urbes, finmnasia ,si campum ,si canes ,si equos ,
si ludicra, exercendi , aut uenandi consuetudine , ad are solemus: qumnto id in hominum consuet
dine facilius fieri poterit, ct iustius ζ Sunt autem , qici dicunt, foedus quoddam esse sapientum, ni ne minus amicos , quimse ipsos, diligant. quod σferi posse intestigimus: eo e id videmus: etper bicuum est, nihil ad iucunde uiuendum reperiripos , quod coniunIIione tali sit aptius. Quibus ex omae bus iudicaripotest, non modo non impediri rati nem amicitiae, si summum bonum in uoluptate ponatur; sed sine hoc institutionem amicitiae om-
nino non posse reperiri. Quapropter, si ea, quae dixi, sole ipsio illustriora, is clariora sunt ; si omnia dixi hausta e fonte naturae ; si tota oratio no-yra omnem sibi dem sensibus confirmas, idest in-
154쪽
eonuptis, atque integris testibus; si infantes pueri, si mutue etiam bestiae paene loquuntur, magistra , ac duce natura , nihil esse prosterum , nisi uoluptatem , nihil alerum , nisi dolorem; de quibus neque
deprauata iudicant, neque corrupte: non ne ei m
ximam gratiam habere debemus , qui , exaudita quasi uoce natura ,sic eam firme grauiterq. comprehenderit , ut omnes bene sanos in uiam placatae , tranquiliis , quieta , beatae uitae deduceret ἰ Ququod tibi parum uidetur eruditus , ea caussa est, quod nullam eruditionem esse duxit , nisi qua be tae uitae disiciplinam iuuaret. an ille tempus aut in poetis euoluendis , ut ego , O Triarius, te horta- tore , fecimus , consumeret; in quibus nulla solida utilitas , omnisq.puerilis dele tatio: aut se, ut Plato , in musicis , geometria, numeris, astris contereret Da O, a falsis initiis profecta, uera esse non pos3um;st,si essent uera , nihil asserrerit, quo
iucundius, id est, quo melius uiueremus. eas ergo artespersequeretur; uiuendi artem tantam , tamq.
operosam , O perinde studIuosam, relinqueret ζnon ergo Epicurus ineruditus . sed j indocti , qui, quae pueros non didicille turpe est , ea putent usque ad senesctutem esse discenda. mae cum disset,
explicaui, inquit, sententiam meam, et eo quidem consilio , tuum iudicium ut cognoscerem . quae mihi facultas , ut id meo arbitratu facerem , a te hoc sempus nunquam es data . . ta k6 M. TVL.
155쪽
ET MALORUM LIBERI I. I C C v M uterque me intueretur,
u significarentparatos; primum, inquam, deprecor, ne
me , tanquam philosophum , putetis scholam uobis aliquam explicaturum: quod ne in ipsis quidem pbilosiopbis magnopere unquam proba ui . quando enim Socrates, qui parens philosiopbia iure dicipotest , quidquam tale fecit ψ eorum erat iste mos , qui tumsopbistae nominabratur: quorum e numero primus est ausus Leontinus Gorgias in tauentupoficere quaestionem, id est iubere dicere, qua de re quis uellet audire. audax negotium: dicerem, impudens, nisi hoc institutum postea translatum ad philosiophos nostros esset .sed oe illum, quem nom- naui , O ceteros sopi istas, ut e Platone intelligi potest, lusios videmus a Socrate. is enim perem 1 do , atque interrogando elicere solebat eorum opiniones, quibuscum disserebat; ut ad ea , quae j respondissent ,si quiduideretur, diceret . qui mos cum aposterioribus non et retentus, Arcesilas et reuocauit , instituitq. , uti , qui se audire uellent,
non dese quaererent, sed ipsi dicerent, quid sent rent. quod cum dixissent, ille contra .sed qui audie. bant , quoad poterant defendebant sintentiam sua: apud ceteros au tem philosophos, qui quaesiuit ali quid,
156쪽
quid , tacet. quod quidem iamst etiam in caid mia. ubi emim is , qui audire uult, ita dixit; uoluptas mihi uidetur esse summum bonum: perpetua oratione contra dis utatur: ut facile intelligipvit, eos , qui aliquid sibi uideri dicant, non ipsos in ea sententia esse, sed audire uelle contraria. 2 scommodius agimus . non enim Dium Torquatus dixit, quid tiret , Ad etiam cur. ego autem arbitror, quanquam admodum delectatus sum eius oratione perpetua, tamen commodius, cum in rebus singulis insistas, o intelligas quid quisque concedat,quid
abnuat, ex rebus concessis concludi quid uelis, O ad exitiis perueniri. cim enim fertur quasi tomrens oratio; quamuis multa cuiusque modi rapiat ;nihil tamen teneas, nihil apprehendas, nusquam
orationem rapidam coerceas. omnis autem in quaerendo , quae uia quadam, O ratione habetur, or
tio praescribere primum debet, ut quibusdam in formulis ea res agatur, ut, inter quos diseritur , comveniat quid sit id, de quo disseratur. hocpositum in Phaedro a Platone probauit Epicurus, sensitq. in omni disputatione fieri oportere: sed, quod prox Mum fuit, non uidit: negat enim definiri rem plac re r sine quo feri interdum non potest, ut inter eos, qui ambigunt, conueniat, quid sit id , de quo agatur : uelut in hoc ipse,de quo nmc distulamus. quaerimus enim finem bonorum epo sumus nescire, hoc quale sit, nisi contulerimus internos, cum finem bonorum dixerimus, quid finis , quid etiam sit ipsum bo
157쪽
lonum ρ atqui haec patefactio quasi rerum operi rum, cum, quid quidque sit, aperitur, definitioi est: qua tu etiam imprudens utebare no nunquam: nam hunc ipsis me finem, siue extremum , siue tittimum, definiebas, id qs',quὸ omnia, quae rectei ferent, referrentur, neque id ipsum usquam resem: retur. praeclare hoc quidem. bonum ipsum etiam
: quid esset ,fortasse, si opus fuisset, demisses; aut
quod esset natura appetendum; aut quodprodesse aut quod iuuaret; aut quod liberet. modo idem si molestum est; quoniam tibi non omnino dii licet de mire, ct id facis cum uis; uelim definires, quid sit uoluptas; de quo omnis haec.quaestio est. Q si quis, inquit, sit, qui, quid sit uoluptas, nesciat , aut qui, quo magis id intelligat, definitionem alia
quam desideret. Me i im e se dicerem inquam, nisi mihi uiderer habere bene cognitam voluptate , fatis firme conceptam animo, atque compreheni fam. nunc autem dico ipsum Epicurum nescire , O in eo nutare, eumq., qui crebro dicat, diligenter oportere exprimi, quae uis subiecta sit uocibus, non intelligere interdum, quid sonet haec uox uolupta tis, id est, quae res huic voci subiiciatur. Tunc ille ridens, hoc uero, inquit, optimum , ut is, qui mnem rerum expetendarum uoluptatem essee dicat dextremum, id ultimum bonorum, id ipsum quid fit, quale sit, nesciat. Atqui, inquam, aut Epicurus, quid sit uoluptas , aut omnes mortale r, qui ubique sunt, nesciunt. v nam , inquit, m i
158쪽
do ρ Quia uoluptatem hanc effrsentiunt omnes, quam sensius accipiens mouetur , et iucunditate qua . damperfunditur. Qid ergo , inquit, istam uoluptatem Epicurus ignorat φ Vqn semper , i quam . nam interdum nimis etiam nouit, quippe
qui testificetur ne intelligere quidem se posse, ubist, aut quid sit ullum bonum, praeter illud, qYod
cibo, aut potione ,staurium delectatione , eoo scena uoluptate capiatur .an haec ab eo non dicum
tur ζ Quasi me pudeat, inquit, istorum; aut non posm, quemadmodum ea dicantur, ostendere. Ego uero non dubito, inquam, quin facile possis: nec es, quod te pudeat sapientiassentiri , qui θ nus, quod sciam, sapientem profiteri sit ausus. nam Metrodorum non putant ipsum prose Fum,sie cum appellaretur ab Epicuro, repudiare tantum benem cium noluisse . septem autem illi, non suo ,sed populorum omnium suffragio nominati sunt. Verum hoc
loco fumo, uerbis his eandem certe uim uoluptatis Epicurum nosse, quam ceteros. omnes enim iucundum motum, quo sensus hilarentur ,graece η - ,
latine uoluptatem uocant. Quid est igitur, i quit , quod requiras ψ Dicam, inquam, O qu dem discendi caussa magis, quam quo te , aut v curum reprehensum uelim. Ego qMoque, inquit, didicerim libentius, si quid attuleris, quam te re prehenderim . Tenes ne igitur, laquam, Hieron mus Rhodius quod dicat essesummum bonum, quθputet omnia referri oportere φ Teneo , inquit, m
159쪽
nem illi uideri, nihil dolere. Quid ρ idem se deuoluptate quid sentis ζ Nnat ess r eam, inquit, proptersei am expetendam. Aliud igitur esse .
censet,gaudere , aliud, non dolere. Et quidem, i quit,uehementer errat. nam, ut paullo arite docui, augendae uoluptatis finis est , doloris omnis iam tio . Tum, non dolere , inquam, sud quem uim 'habeat, postea uidero: aliam uero uim uoluptatis
esse, aliam nihil dolendi, nisi ualdeperti X fueris, concedas necesse est . . tqui reperies, inquit, in hoc quidem pertinacem. dici enim nihil potest v rius . 4M ne, qluso, inquam, sitienti in bibendo uoluptas ἰ uis istud, Biquit, posset negare fEadem ne, inquam, quae restin ta siti ' Immo alio genere. nam restincta sitis flabilitatem uolseptatis habet, inquit: illa autem uoluptas ipsius re strictionis, in motu est. Cur igitur, inquam, res tam disimiles eodem nomine appellas ζ s id paullo ante, inquit, dixerim, non ne meministi ἰ cum omnis dolor detraLIus esset, uariari, non augeri uoluptatem. Memini uero, inquam: sed tu istud dissi bene latine, parum plane. uarietas enim latinum uerbum est , ii . proprie quidem in dispar bus coloribus dicitur, sed transfertur in multa dilaria. uarium poema, uaria oratio, uarij mores, uaria fortuna, uoluptas uaria etiam dici solet, cum percipitur ex multis disimilibus rebus, di iles eoicientibus uoluptates. eam si uarietate iceres , intelligerem, ut, etiam non dicente te, intelligo:
160쪽
LIBER II. 79ina uarietas quaesit , non satis perlicio; quod ais ;cum dolore careamus, tum in summa uoluptate nos esse; cum autem uescamuri s rebus , quae dulcem motum afferantsensibus , tum esse in motu uoluptatem , quae faciat uarietatem uoluptatum , sed non augeri illam non dolendi uoluptatem. quam cur uoluptatem appelles , nescio. . potest , inquit i te', quidquam esse uarius, quam nihil dolere ἐImmo si me nihil melius , inquam: nondum enim id quaero: nurn propterea idem uoluptas est, quod, ut ita dicam , indolentia ἰ Plane idem , inquit, et maxima quidem , qua fieri nulla maior potest. Quid dubitas igitur , inquam , summo bono a te ita constituto , ut id totum in non dolendo sit , id tenere unum, id tueri, id defendere ἰ quid enim necesse est,t quam meretricem in matronarum coetum , sic uoluptatem in uirtutum concilium adducere ζ sed inuidiosum nomen es , O infamiae subie tum . it que hoc stequenter dici solet a uobis , non intellige re nos , quam dicat Epicurus uoluptatem. quod quidem mihi si quando distum est; est autem dis Ium nonparum saepe 9 etsi satis clemens sum in distulando , tamen interdum soleo subirasci. ego ne non intelligo,quid sit ἡλνὸgraece, latine uollaptas ψ utram tandem linguam nescio δ deinde , qui fit , ut ego ne suam ,sciant omnes , quicunque Epicurei e spe uoluerunt ζ quod uestri quidem uel optime dii utant; nihil opus esse eum, quiphil ophus futurus sit ,scire litteras. itaque ut maiores nostriab aratro abd