장음표시 사용
221쪽
. non summum modo ,sed etiam, ut tu uis , Νliis bonum uideri. quod si ita est ;sequitur id ipsum, quod
se uelle uideo , omnes semper beatos e se sapientes . hos ne igitur laudas , hanc eorum senten tiamsequi nos censes oportere ζ Minime uero ist xum quidem , inquit. cum enim uirtutis hoc proprium sit , earum rerum , quae secundum naturam sent, habere delectum: qui omnia sic exaequauerui, ut in utraque farte ita paria redderent, uti nullas lentione uteretur eius , uirtutem ipsim sustulerunt .
Istud quidem, inquam , optime dicis: sed quaero , num ne tibi facietam idem sit , nihil dicenti bonum ,
quod non rectum , honestumq. sit , reliquarum rerum discrimen omne tollenti in Siquidem , inquit , tollerem sed relinquo . Quonam modo, inquam es una uirtus , unum istud , quod honestum appetitas , re tum , laudabile , decorum , cerit enim n tius, quale sit,pluribus notatum uocalusis idem declamantibus 9 id ergo , inquam , solum est bonum: quid habebis praeterea , quod sequare aut , si nihil malum , nisi quod turpe, inhonestum, indecorum , prauum, flagitioseum , foedum: ut hoc quoque pluribus nominibus insigne faciamus 9 quid praei rea dices esse fugiendum ' Non ignoranti, i quit , tibi , quid sim diriturus , sed aliquid , ut ego
fulicor , ex mea breui responsione arripere cupienti , non restondebo ad singula: explicabo potius , quoniam otiosi sumus , nisi alienum putas , totam 'Zenonis, StoicorumqJententiam. Minime id quiadem s
222쪽
L I B E R Ioz IIo dem, inquam , alienum : multumq. ad ea , qua quaerimus, explicatio tua saprofecerit. Experi mur igitur, inquit. etsi habet haec Stoicora ratio di sicilius quiddam ,stobscurius . nam cum in graeco sermone haeci a quodam retrum nomina nouarum AE non uidebaritur, quae nunc consuetudo diuturna renuit: quid censes in latino fore ' Facillimum id quiadem est , inquam .s erim Zenoni licuit , cum rem aliquam iuuenisset inusitatam, inauditum quoque
ei rei nomen ponere: cur non liceat Catoni ρ nee tamen exprimi uerbum e uerbo necesse erit , ut interpretes indissertisolent; cum sit uerbum , quod idem declaret, magis, minus ue usitatum. equidem soleo etiam , quod uno Graeci,si aliter non possum, idem pluribus uerbis exponere. et tamen puto concedi nobis oportere, uigraeco uerbo utamur, si quando minus occurret latinum; ne hoc ephippijs , Oacratophoris potius , quam proexmenis , est V prsegmenis , concedatur. quanquam haec quidem
praeposita recite, O reiecta dicere licebit. Beneficis , inquit, quod me adiuuas: O istis quidem , quae modo dixisti , utar potius latinis: in ceteris subus ines , si me haerentem uidebis. Sedulo, inquam , faciam :sed fortuna fortes. quare conare , quae D. quid enim hoc possumus agere diuinius ζ Placeti s , inquit , quorum ratio mihi probatur , simulasque natu sit animal, hinc enim est ordiendum ipse mi conciliari,incommendari ad se confer uandum ad suuULtatum, O ad ea, quamu
223쪽
seruantia sunt eius natus , diligenda; alienari a tem ab interitu , ijsq. rebus, quae interitum uidea tur asserre . id ita esse sic probant; quod, ante quam uoruptas, aut dolor attigerit, salutaria appetant pari , at ementu'. contraria. quod non feret,
nisi fictum ipsum diligerent, interitum timerent . feri autem nonposset , ut appeterent aliquid, nisi sensium haberent sui, eoq. se, O sua diligerent. ex quo intelligi debet, principium ductum esse a se diligendi. In principiis autem naturalibus diligendi sui plerique Stoici non putant uoluptatem esse po'nendam. quibus ego uehementer assentior: ne, si uoluptatem natu posuisse in iis rebus uideatur , qua primae appetuntur, multa impia sequantur. . Satis esse autem argumenti uidetur, quamobrem illa, quae natura prima sunt Ucita, natura diliga mus; quod est nemo, quin, cum utrum uis liceat, aptas malit, o integras omnes partes corporis, quam eodem usu imminutas detortas habere. Cognitiones autem, uel , si haec uerba minus placent , aut minus intelliguntur, anesi
mus licet P eas igitur ipsas propter se aficiscendas arbitramur , quod habeant quiddam in se quasi complexum, O continens ueritatem. id autem inpamuis intelligi potest: quos dele Iari uideamus, etiams eorum nihil inter sit ,si quid ratione per se ipsi in
uenerunt. Artes etiam ipsas ropterse assi e
das putamus, tum quia sit in his aliquid dignum assumptione, tum quod constent ex cogitionibus,
224쪽
contineant quiddam in se ratione constituit , O uia. a falsa autem assensione magis nos alien . tos esse , quam a ceteris rebus , fra sunt contra n turam , arbitrantur. Iam memDrorum, id est pamtium corporis, alia uidentur propter eorum usum a natura esse donata , ut manus , crura , pedes, ea , quaesunt intus in corpore; quoru utilitas quanta sit, a medicis etiam disputatur: alia autem nullam ob utilitatem, quasi ad quendam ornatum, 'ut cauda pavoni, plumae uersicolores columbis, utris. mammae , atque barba. Haec dicuntur fortasse i iunius e sunt enim quasi prima elementa naturae: quibus ubertas orationis adhiberi uix potest. nec
equidem eam cogito consectari. ueruntamen, clim
de rebus grandioribus dicas, ipse res uerba rapiat . ita fit cum grauior, tum etiam splendidisr oratD . Est ut dicis, inquam: sed tamen omne, quod de re bona diluci id dicitur, mihi praeclare dici uidetur Pilliusmodi autem res dicere ornate uelis,puerile est:
plane autem ,'pe spicue expedire posse, docti,
O intelligentis nimi. Trogrediamur igitur , qu
niam, inquit ab hisprincipiss nat dirae disce simus quibus congruere debent , quaesequuntur: sequitur autem prima diuisio haeo. .instimabile esse dicitur sic enim, ut opinor, appetitamus 9 id , quod amiipsum secundum naturam sit, aut tale quid efficiat, ut selectione dignum propterea i , quod aliquod pondus habeat dignum aestimatione: quam ille ἰξ ιαμ uocat: contra . inaestimabile , quod si s periori
225쪽
tant ramium. Initi s igitur ita constitutis, ut ea, quae secundum naturam sunt, ipsa propter se sumendasnt, contrariaq. item re cienda is primum est ostiarium , cid enim appello, 9 ut se conseruet in naturae statu; deinceps , ut ea teneat , quae secundum naturam sint , pellatq. contraria: quae inuem laselectione , , item reiectione sequuntur: deinceps cum ossicio selectio , deinde ea perpetua , tum
ad extre-- constas consentaneaq. naturae: in qua
primi inesse incipit , ct intelligi, quid sit , quod
uere bonumphst dici. prima es enim conciliatio
hominis ad ea , quae sunt secundum naturam. Simul autem cepit intelligentiam , uel notionem potius , quam appellant εννοιαν illi ; uiditq. rerum ageta .r- ordinem , O, ut ita dicam, concordiam : mul. to eampluris aestimauit , quam omnia illa , quae primum flexerat: atque ita cognitione , ratione collegit , ut flatueret in ea collocatum summum iulud hominis per se laudandum , ct expetendum bonum . quod cumpositum sit in eo , quod ομολογίων Stoici , nos appellemus conuenientiam , si placet; cum igitur in eo sit id bonum , quo referenda sunt omnia: honeste facta , ipsumb. honestum , quod M. bonis ducitur , quanquampost oritur, tamen id si tum uisua, est dignitate expetendum est: eorum autem, qua sunt prima natur proptersie nihil est expetendum. cum uero illa, quae vicia esse dixi,prosiciscantur ab initi js naturae: ad ea haec referri nece seo : ut redis dici possi, omnia oscia eo referri , liti
226쪽
adipi murprincipia naturae, nec tamen ut hoc sit bonorum ultimum :propterea quod non ine se inprλmis naturae conciliationibus honesta actio : consi quens enim, est Opost oritur, ut dixi: est tamen ea secundum naturam, multoq. nos ad se expetendam magis hortatur, quam superiora omnia. Sed ex hoc
primum error tollendus est, ne quis sequi existimet, ut duo sint ultima bonorum. ut enim, si cui sit pro positum collineare hastam aliquo, aut agitta- , cui nos uitimum in bonis diximus: sic illi facere omnia quaeposit, ut collineet: huic in eius similitudine omnia sint facienda, ut collinere: tum, ut omnia ficiat, quo propositum assequatur.sed hoc quasi ult usum, quale nossummum in uita bonum dicimus: illud autem, ut feriat, quasi seligendum, non e petendum. Cum autem omnia osticia a principjs
naturae proficiscantur; ali fidem necesse estproficisci ipsam sapientiam. sed quemadmodum epefit, ut
is qui commendarus sit alicui, pluris eum faciat, cui commendatus sit, quam illam , a quo sit e minime mirum est ,primo nos sapientiae commmdari ab in ti s naturae, post autem ipsam sapientiam nobis cariorem feri , qudm illa sint, a quibus ad hanc uen rimus. Atque ut membra nobis ita data sunt, ut ad quandam rationem uiuendi data esse appareant: sic appetitio mimi, quae ορμὰ graece uocatur , non ad quodvis genus uitae,sed ad quandam formam uiuendi iudetur data; itemq. O ratio, Opersecta ratio. us enim histrioni actio altatori motus, non quivis,
227쪽
sed certus quidam est datus :sic uita agenda est certo genere quodam, non quolibet: quod genus con 'ueniens , consentaneumq. dicimus . nec enis gubernationi , aut medicinae smilem apientiam esse ar bitramur ,sed actioni illi potius, quam modo dixi , O saltationi; ut in ipsa arte insit, non foris peta tur extremum , id est artis effectio. Et tamen est etiam alia cum his ipsis artibus sapientiae dissimi ludo: propterea quod in illis, quae recte factasant,
non continent tamen omnes partes , ex quibus comstant : quae autem nos aut resta, aut re te facta diacamus,si placet; illi autem appellant κατορθωθιατα; Omnes numeros virtutis continent. sola enim sapientia in se tota conuersa est. quod idem in ceteris artibus non sit. Inficite autem medicinae, et gubernationis ultimum cum ultimo sapientiae comparatur . sapientia enim O animi magnitudinem comples I tur , O iustitiam , O ut omnia, quae homini acci dant, iusta se esse iudicet. quod idem in ceteris artibus non contingit. Tenere autem uirtutes eas ipsas, quarum modo mentionem feci, nemo poterit , nisi
statuerit nihil esse , quod intersit , aut disserat aliud ab alio , praeter honesta, O turpia . Videamus nunc , quam sint praeclare ista ijs , quae iam posui, consequentia . Cum enim hoc si extremim, mentis
enim credo me iam diu, quod πιλος Graeci dicurit, id dicere tum exirmum, tu- ultimum , tumsummum 1 licebit etiam sinem pro extremo , aut ultimo dicere 9 cum ergo hoc sit extremu , congruen
228쪽
ter ham , conuenienterq. uiuere; necessario seqicitur, omnes sapientes semper feliciter, absilute, fortunate uiuere , nulla re impediri , nulla probib ri , nulla egere . Quod autem continet non mam eum disciplinam, de qua loquor , quam uitam ,fore
innasq. nostras , id est ut, quod honestum sit, ias tax bonum iudicemus: potest id quidem fuse, copiosie , O omnibus electissimis uerbis , grauit --sq.sententi s rhetorice , augeri , O ornari: sed consectaria me Stoicorum brevia , O acuta de
. LII t. concluduntur igitur eorum argumenta
c. quod est bonum , omne laudabile est e quod
autem Itudabile est , omne honestum est: bonum igitur quod est , honestum est . Satis ne hoc com lusum uidetur ζ certe: quod enim esciebatur ex his duobus , qua erant sumpta in eo , uides esse
conclusum . duorum aluem , e quibus essecta conclusito est , contra superius dici silet, non omne bonum esse laudabile . nam, quod honestum sit, laudabile esse conceditur : illud autem perabsurdum , bonum e fle aliquid, quod non expetendum sit ;:aut expetendtim , quod non placens ; aut,
si i , non etiam diligendum ; ergo O probandum; ita etiam laudabile; id autem honesum . ita fit, ut, quod bonumst , id etiam honestum sit. Deinde q: ro, qVis aut de in era uit apostglori ri , aut non de beata de Dia igitur beata. ex quo citur , gloriatione, ut ita dicam, dignam ese beatam uitam. quod non possit quidem, nisi mei, 3 p vitae,
229쪽
vitae , iure contingere. ita fit, ut honesta uita , bra. ta uita sit. Et quoniam is, cui contingit ut iure lau. detur , habet insigne quiddam ad decus , adglo riam, ut ob ea, quae tanta sint, beatus dici iure possit: idem de uita talis uiri recti1sme dicitur. ita, si beata uita honestate cernitur , quod honestum en, id bonum solum habendum est . mod uero negari nullo modo possit , quem unquam stabili , ct mmo , O magno animo , quem fortem Mirum dicμmus Griposse, nisi consitutumsit, non esse malum dolorem ἰ ut enim , qui mortem in malis ponit, non potest eam non timere: sic nemo ulla in re potest id, quod malum ese decernit, non curare , idq. contemnere. quo posito, omnium assensu approbato , illud assiumitur, eum , qui magno sit animo, atque forti , omnia , quae cadere in bombrem possint, ii spicere, Opro nihilo putare. Quae cum ita sint , ef Iectum est , nihil esse malum , quod turpe non sit.
Atque se uir, altus , O excellens, magno animo , uere fortis , insta se omnia humana ducensi, is , in qsam, quem escere uolumus, quemqEaerimus certe , O confidere ibi debet, s suae uitae , O acta, ct consequenti , edi bene de se iudicare , natuens nihil maliposse incideresapienti. ex quo laetelligitur idem , illud solum bonum esse , quod honestumsit , idq. esse beate uiuere , O honore, id es t cum uir tute uiuere. Nec uero lanoro uarias philosophori fuisse sententias, eorum dico , qui summum bonam , quod uelimum appella , in animo pon ent.
230쪽
quas quanquam uitiose quidam secuti sint: tamemnon modo his tribus , qui uirtutem a summo bono
segregauerunt, cum aut uoluptatem , atu vacuit ἀtem doloris, aut prima natura in summis bonis p nerent ; sed etiam alteris tribus , qui mancam fore. putauerunt sine aliqua acce sone uirtute , ob eamprem trium earum rerum, quas supra dixi , singulas Musis addiderunt; his tamen omnibus eos antepono', cuiusmodi surit, quisummum bonum in animo , atque in uirit te posuerunt. Sed furit tamen perat 'rdi O - , si i , cum scientia uiuere , ultimum bonorum , is qui nullam rerum disserentiam esse di xerunt, atque ita sapiente beatum fore, nihil aliud alii momento ullo teponentem: ut quidam Ac demici constituisse dicuntur, extremum bonorum ,
O summum mimus esse sapientis , obsistere uisis, assensui suos firme sustinere. His singulis copio fe retonderisolet sed , quae perspicua sunt , longa
esse non debent . quid autem apertius , quam , si lectio nulla sit ab iis rebus , qua contra naturam ut , earum rerum , quae sint secundum naturam , tollatur omnis ea, quae quaeratur, laudeturq. prude
ita 8 Circumscriptis igitur ijs sententi s,quasposui, js , quae semiles earum sunt , relinquitur , ut fummum bonum sit , uiuere scientiam adbibentem earum rerum , quae nasura eueniant ;fellen
tem , quae fecundum naturam', si quae contra natuream sunt , reiicientem ; id est conuenienter, congrueteri. naturae uiuere. Sed in ceteris artibus,p α cum