장음표시 사용
251쪽
flans conficiturpersio sapientis ἐqid, ci ratio docuerit, quod honesti essiet, idni e solumionum, semper sit, necesse di, beatus, uereq. omnia ista nomina possideat, quae irrideri ab imperitis solent. re ctius enim appellabitur rex, quam Tarquinius, qui ne e , nec uos regere potuit: rectius magis ter populi, cis enim est dictator9 quam Θlla, qui trii pestiferorum uitiorum, luxuria, auaritia, crude--litatis , magister fuit: rectius diues, quam Crassius, qui, nisi egui isset, nunquam Euphratem, nulla belli, caussa, transire uolui isset. re te eius omnia dicem . tur, quiscit uti solus omnibus. re te etiam pustberanei labitur. animi enim lineamenta, suntpulchriora, quam corporis . re te solus liber, nec domin tiori cuiusquam parens, neque obediens cupiditati. . re te iniustus, cuius etiam si corpus con stringatur,.sanimo tamen uincula injci nulla possint, neque e xpediet ullum tempus aetatis, ut tum denique iudice--tur, beatus ne fuerit, cum extrema uitae diem mor te confecerit: quod issemus e septem sapisntibus; non sapienter Croesum monuit. nam ,si beatus
.: vipsam fui isset, beatam vitam usque ad illum a c ἡτο extructum rogum protulisset. Quod si ita est, ut neque quisquam, nisi bonus uir, ct omnes boni bea: timet quid philosiophia magis colendum, aut quid est uirtute diuinius φ . 1
252쪽
v Allicum dixisset , sinem ille. ego au-o rem, nae tu, inquam, Cato, ista expo- r. I. fuisti tam multa memoriter, ta- ob c a siura dilucide. itaque aut omittamus, contra omnino uelle aliquid, aut spatium sumamus. ad cogitandum. tam enim diligenter, etsi minus u re, nam non dum id quidem audeo dicere sed i men accurate non modo fundatam , uerum etiam extructam disciplinam non en facile perdiscere. Tum ille, ain tandem ἐ inquit: cum ego te hac noua lege videam eodem die accusatori respondere , O tribus horis perorare, in hac me caussa tempus d laturum putas ἐ qua tamen a te ageto non melior, quam illae sunt, quas interdum obtines. quare istam Umque aggredere, tractatam praesertim et ab alijs,
ἐχ a te ipso saepe, ut tibi deesse non phst oratio.
πω ego, non mehercule soleo temere contra Sto
.cos: non quo illis admodum assentiarised pudore imperiore ita multa dicunt, quae uix intelligam. Obsiura, inquit, quadam essee confiteor: nec tamen ab illis ita dicuntur de industria sed inest in rebus ipsis . obscuritas. Cur igitur, easdem res, inquam, P ripateticis dicentibus, uerbum nullum est, quod non. istedigatur ζ Easdem ne res, inquit ζ an parum
253쪽
diseristi hon uerbis stoicos a Peripateticis ,sed unia Nersare , totasententia dissent,re φ .inqui, imquam , Cato ,si istud obtinueris, traducas me ad te totum licebit. Putabam equidem satis, inquit, me dixi se . quare ad ea primum, si uidetur: sin aliud quid uoles , ponea. Immo iso quidem, inquam , doco , nisi iniquum postulo , rq onde arbitratu meo . - Vt placet , inquit. etsi illud erat aptius , aequum
cuique concedere. Existimo , inquam , Cato , uete res illos Platonis auditores , Speusippum , MI telem , Xenocratem , deinde eorum Polemonemi,
Theophrastum, satis oe copiose , O eleganter ba buisse constitutam disiciplinam; ut non esset ca Iaz enor i , cum Polemonem audisset, cur Ur ab eo ip so ., ct a superioribus dissideret . quorum fuit haec institutio. in qua animaduertas, uelim , quid putes
mutandum ; nec expedias , dum ad omnia dicam , quaeate dicta sunt. uniuersa enim illorum ratione cum totaue ira confligendum puto. Qui cum uide . rent nos ita esse natos, ut O communiteT ad eas uti tutes apti essemus, quae notae , illustresq. sumi; iusti tiam, dico , temperantiam , ceterasq.generis elusedem; quae omnes similes artium reliquarum, male ria tantum ad meliorempartem, tractatione differuuit; easq. ipsas uirtutes uiderent nos magni entius appetere ,stardentius , habere etiam insitam quandam , uel potius innatam cupiditate cientia, malosq. esse ad congregationem hominum , O ad so talem, communitatemq. generis humani, eq. in
254쪽
h r st I I I I. 126 in mari s ingeniisMaxime elucere, totam phil sophiam tres in partes diuisierunt: quam partiti nem a Zenone retentam esse rudemus. quarum cum
una sit , qua mores conformari putantur: disseroeam partem , quae quasi stirps est huius quaesionis: c qui sit enim linis bonorum , mox P hoc loco tantum dico, a veteribus Peripateticis, Academicisq., qui, re consentientes , uocabulis disserebant , eum locum , quem civilem recte appellaturi videmur, Iraece πουτικον,grauiter, O copiosi esse tractatu .
quam multa illi de re siripseruntin quam multa de legibus ψ quam multa nonrulum praecepta in annbus , sed etiam exempla in orationibus bene dicendi reliquerunt 'primum enimi a illa , quae subtiliter
disserenda erant, polite , apteq. dixerint, cum d finientes , tum partientes: ut uestri etiam: sed uos squalidius: illorum , uides, quam niteat oratio. δε- inde ea , qua requirebant orationem ornatam , O
grauem, quam magnsce t d Ia ab illis ἰ quam Plendide in de iustitia, de fortitudine , de amicitia, de aetate degenda , de philosiophia , de capessenda
rep. de temperantia , de fortitudine hominum , .m de spinis uellentium, ut Stoici, nec ossa nudotium , sed eorum, qui grandia ornate uellent , en cleate minora dicere . itaque quae sunt eorum consolationes in quae cohortationes j quae etiam monita, et consita scripta ad fummos uiros ζ erat enim apud eos , ut est rerum ipsarum natura , sic dicendi exem
citatio duplex. mam quidquid quaeritum, id habet
255쪽
aut generis ipsius nepersonis, temporibusq. , algi, i s adiunctis ,facti , aut iuris, aut nominis controuersiam. ergo in utroque exercebar itur: eaq. disii plina effecit tantam illorum utroque in genere dicendi copiam. Totum genus hoc O Z eno, O ab eo qui
sunt , aut nonpotuerunt , aut noluerurit , certe reg-
querunt . quanquam scripsit arte rhetoricam Cleani thes , Ch sippus etiam , sed sic, ut, si quis obm tescere concupierit, nihil aliud legere debeat. it uxvides , quo modo loquantur . noua verba fingi ni , deserunt usitata. at quanta conantur ζ mundu hunc omnem oppidum esse nostrum . incendit igitur eos , qui audiunt. uides , quantam remAgat: ut, Circeis, qui habitet,totum hunc mundum suum mimicipium esse existimet. quid ille incendat c reninguet citius, si ardentem acceperit. ista ipsa, quae tu breuiter, re .gem , dictatorem , diuitemsiolum esse Iapientem , a re quidem apte , ac rotunde :, quippe: habes enim a rhetoribus: illorum μero ina ipsa quam exilia de . uirtutis ui: quam tantam uolunt esse, ut beatu per se elicere possit. pungunt, quasi aculeis, interroga' trunculis angustis.quibus etiam qui assentiuntur, mihil commutantur animo, ct ijdem abeunt , qui uo. nerant. res enim fortasse verae,certegraues, non ita
tra tantur , ut debent ,sed aliquanto minutius. Sediquitur disserendi ratio , cognitiqq. natura . nam de summo bono mox , ut dixi ,-ebimus ,-ad id explicandum distulationem omnem conseremus. Ini s igitur parta in duabus nihil erat, qμρd Zeno
256쪽
eommutaregestiret. res enim praeclare se habent , quidem in utraque parte . quid enim at antiquis ex eo genere , quod ad disserendum ualet, praetem missum est ' qui definierunt plurima; de niendi artes reliquerunt : quod . est definitioni a iunctim , ut res in partes diuidatur, id fit ab i iis , est', quemadmodum fieri oporteat , traditur . item de contrariis: a quibus ad genera , formasse
generum deuenerunt. Iam, regumenti ratione co
clusi caput esse faciunt ea, quae perhpicua dic trdeinde ordinem sequuntur: timet, quid uerum sit mmgulis. Extrema conclusio est . quanta autem ab illis uarietas regumentorum ratione cocludentium, eorumq. cum captiosis interrogationibus di ilitudo ζ Quid , quod pluribus locis quasi denuntiant, ut neque sensuum fidem me ratione , nec rationes mne sensibus exquiramus , atque ut eorum alterum ab altero se aremus'Quid ἐ ea, quae dialectici nunc tradunt , 5 docent , non ne ab illis instituta sint , O inuenta ἐ de quibus et si a Ch sub maxi e est elaboratum ; tamen d Zenone minus multo , quam ab antiquis; ab hoc autem quaeda non melius, qu2m Παπes; quaedam omnino relicta. Cum. duae inpartes, quibus perfecte ratio,inoratio compleatur, una inueniendi , altera disserisidi, hancposteriorem Stoici, Peripatetici,priorem autem illi egregie tradiderunt , hi omnino ne attigerunt quidem. nam, e quibus locis , quasi thesauris , argumenta depromerentur , uori ne Albicati quidem sunt; supe-
257쪽
superiores autem artificis, uia tradiderunt. quidem res efficit , ne necessest, i sidem de rebus semperqius dictata decantare, neq&e a commem
tariolis suis disicedere . nam qui sciet, ubi quidque positum sit , quaq. eis ueniat, is, etiam si quid o rutum erit ,poterit eruere , seinperq. esse in dit' trado suus. quod etsi ingeniis magnis praediti qui
dam dicendi copiam sine ratione consequvntuare ars e tamen est dux certior, quam natura. aliud est enim, poetaru more uerbaIundere; aliud , ea, quae dicas , ratione , O arte distinguere. Similia dici possunt de explicatione naturae; qua hi utuntur, ct ne .sri: neque uero ob duas modo caussas, quod Epicuro uidetur, ut pellatur mortis, O religionis metus: sed etiam modestam quamda cognitio rerum ciuesium assere iis, qui uideant , quanta sit etiam apud deos moderatio , quamlus ordo; O magnitudinem animi, deorum opera, O facta cernentibus; ius tiam etiam, cum cognitum habeas, quod sitsummi rectoris domini numen , quod consilium, quae
uoluntas: cuius ad naturam apta ratio, uera illa ,
O summa lex aphilosophis dicitur. Inest in eadem
explicatione naturae infitiabilis quaedam e coin scendis rebus uoluptas: in qua una, confectis rebus necessarijs , uacui negoti s , honene ac liberaliter pollumus uiuere. Ergo in hac ratione tota de mari mis fere rebus Stoici illos secuti sunt, ut o deos esse, O quattuor ex rebus omnia constare dicerent. sum aulcm quaereretur res admodum dissicili nim
258쪽
quinta quaedam natura uideretur esse , ex qua ratio, e intelligentia oriretur; in quo etiam de animis, cuius ge neris essent, quaereretur: Z eno id Exit esse ignem: non nulla deinde aliter, sed ea paucae de
maxima autem re, eodem modo, diuina mente, a que natura mundum uniuersum, atque eius mari mas partes admini rari. materiam uero rerum, et
copiam apud eos exilem, apud illos librerima reperiemus. Quam multa ab his conquisita, O collecta sunt de omnium animantium genere, ortu, membris, aetatibus/ quam multa de rebus ijs, ct gignuture terra ἰ quam multae, quam . de rebus uanis et caussa cur quidque fiat, et demo rationes quemadmodum quaeque fiant δ qua ex omni copia,pluriama, et certissima argumenta sumuntur ad cuiasque rei natura explicandam.Ergo adhuc, quantum equidem intelligo , caussa non uidetur fuisse mutandi nominis . non enim , si omnia nonsequebatur, iccirco non erat ortus illinc. Equidem etiam Epicurum in phasicis quidem Democritu puto . pauca mutat, uel plura fine . at cum de plurimis eadem dicit, tum certe de maximis. quod item cum uestri factarit fatis magnam tribuunt inventoribusgratiam. Sed haec baLIenus . Nunc uideamus, quaeso, desummo bono , quod continetpbilosiophiam, ecquid tandem attulerit, quamobrem ab inuentoribus, tanquam a parentibus, dissentiret. Hoc igitur loco , quamquam a te, Cato, diligenter est explicatus mis hie bonoru- , qui ontinet philosophiam, quia Stoi
259쪽
cis , quemadmodum diceretur ; tamen ego qu que exponam; ut perliciamm,si potuerimus,qui nam a Z enone noui fit allatum. Cum enimsuperim
res , e quibus plani sime Polemo, secundum naturam uiuere ,si mum bonum ese dixitFent; his uerbis significari Stoici tria dicunt; unum eiusmodi, u
uere ad libentem sicientiam earum rerum , quae natura euenirent. hunc ipsum Zenonis aiunt finem esse , declarantem illud , quod a te di tum est, conu nienter natura uiuere. Asterum significare idem , ut diceretur , clycia omnia media, aut pleraque senuantem uiuere. hocsic expositum dissimile visus riori . illud enim rectum , quod κατορθωμα. dicebas,
contingit sapienti soli: hoc autem inchoati cuiusdam cis est , non persesti is quod cadere in non nullos
insipientes potest. Tertium autem, omnibus, aut maximis rebus i s , quae secundum naturam sint, fruentem uiuere. hoc non est positum in nostra ctione e completur enim O ex eo genere ullia, quod
uirtute fruitur; ct ex iis rebus, quae secundum na turam sumi , neque sunt in nostrapotestate . sed hoe summum bonum, quod certa significatione intelligi
tur , eaq. uita , quae ex summo bono degitur , qui coniundia ei uirtus est, in sapiente olum cadit: issemis bonorum, ut ab ipsis Stoicis friptum videmus, a Xenocrate , atque ab . ristotele constitutus est . itaque ab his constitutio illa prima natura , a quatuquoque ordiebare , bis prope uerbis exponitur: Omnis natura uult esse conseruatrusui ut saluasit;
260쪽
O in genere conseruetπrsuo . thanc rem aiunt artes qreoque requisitas, quae naturam adiuuarent: in quibus ea numeretur in primis , qua est uiuendi ars , ut tueatur quod a natura datura sit; quod de si , acquirat. IH q. diuiserunt natura hominis in animum , O corpus. cumq. eorum utramqueprese expetendum esse dixissent; uirtutes quoque uir usque eorum per se expetendas esse dicebant. cum animum quadam infinita laude anteponerent corpori , uirtutes quoque animi bonis corporis antepon bant .sed cum sapientiam totius hominis custodem, O procuratricem e lite uellent, quae esset naturae comes , O adiutrix: hoc sapientiae munus e se dic
bant , ut eum tueretur , qui constaret ex animo, o corpore, in utroque iuuaret eum, atque contineret.
Atque ita, re primo simpliciter collocata , reliqua fultiliuspersequentes , corporis bona facilem quamdam rationem habere censebant. De animi bonis accuratius exquirebant: in primisq. reperiebant,
in his inesse iustitiae semina: primiq. ex omnibus philosephis a natura tributum es*e docuerunt , ut ij, qui procreati estient , a procreatoribus amarentur; , id , quod temporum ordine antiquius est , ut coniugia uirorum, O uxorum natura conimcta esse dicerent; qua ex riirpe orirentur amicitiae cognationum . atque ab his initijs profecti, omnium uim tutum et originem, reprogre sponem persecuti untiex quo magnitudo quoque animi existebat; quas cile posset repugnami, ob si . fortunae; quod ma