장음표시 사용
241쪽
' Lia, in uerborum Uufaciles esse debemus. quori lani. autem omne, quod e t bonum, primum locum te
nere dicimus: necesse est, nec boram este, nec malum hoc, quodpraepositum, vel pracipvIm nomina mus. itaque id definimus, quod sit in il rens, aestimatione mediocri. quod enim illi αδιάοορον di cunt, id mihi ita occurrit, ut indisserens dicere U. neque enim illud feri poterat ullo modo, ut nihil relinqueretur im me s, quod aut secundum nauseram e set, aut contra, nec, cum id relinqueretur, irhil in his poni, quod satis aestimabile es' et ancic, hoc posito, non aliqua essentpraeposita. rejne igitur haec faba ,stinctio est . Atque etia- ab iis, quo Di lius res perpicipossit, hoc mileponitur. utenis , inquiunt, si hoc fingamus esse quasi finem , u timum , ita iacere talum, ut rebus assistat; qui ita talus erit ia Ius, ut cadat rectus, praepositum qui dam habebit ad finem; qui aliter, contra neque tammen illa praepositio tali ad eum , quem dixi , finem pertinebit: sic ea, quae sunt praeposita, reseruntur illa quidem ad finem , sed ad eius vim, naturam . nihil pertinent. ; Sequitur illa diuisio, ut bonorum adta sint ad illud ultimum pertinentia, sic enim
appello, quae τελυκὰ dicuntur: iam hoc ipsum insti-tramus, ut placuit, pluribus uerebis dicere, quod uno non poterimus; ut res intelligatur 9 alia autem escientia , quae Graeci /ποιητικὰ, alia utrunque. Dpertinentibus nilni est bonum , aeter a tiones honestas: de licientibus nihil praeter a stu . sed
242쪽
o pertinentem O escientem sapientiam nolunte se . nam quia apientia est conueniens amo; erit cum illo pertinenti genere , quod dixi. quod autem honestas actiones afert , est' escit , id esciens dici
potest . Haec , quae praeposita dicimus, partim sunt per se psa praeposita , partim quod aliquid e
ciunt , partim utrunque: perse , ut quidam hui-tus oris , O uultus , ut flatus, ut motus ; in qu busfunt praeponenda quaedam , O rei cienda: alia ob eam rem praeposita dicentur, quod erae ali quid esciant , ut pectata: alia autem ob utranque rem , ut integri sensus , ut bona ualetudo. De bona autem fa=na quam enim appellant EnMν, aptius es hoc loco bonam famam appellare, quam gloriam Cb sinus quidem , Diogenes , d
tractastilitate, ne digitum quidem eius caussa porrigendum e e dicebant . quibus ego uehementer a ses uor. qui autempost eos fuerunt , cum Carne
dem sustinere non possent, hanc, quam dixi, bonam famam ipsam propter se Draepositam , O fi en dam esse dixerunt; esset . Dominis ingenui , est libe
raditer educati, uelle bene audire a parctibus,a propinquis, a bonis etia uiris,Mq.propter rem ipsam, non propter usum: dicuntq., ut liberis consultu A
limus , etiam siposthumi futuri sint, propter ipsos;
cfuturae post moraefama tamen essepropter rem, etiam detra Io usu, consulendum. Sed cum, quod honestumsit, id sollim bonu esse dicamus: consent neum tamen est , fungi osticis; cum id scium nec in
243쪽
in bonis ponamus , nec in malis . est enim aliquid in his rebus probilite, O q&idem ita, ut eius ratio
reddi po/ssit. es autem olficium, quod ita fas tum es , ut eius prol abilis ratio reddi possit. ex quo in itelligitur , vicium medium quoddam else, quod
neque in bonis ponatur , neque in contrariis quo niamq. iniss rebus , quae neque in uirtutibus sunt,
neque in viiijs , est tamen quiddam , quod usi posei tesse: tollendum id non est. M autem eius generis actio quoque quaedami , O quidem talis , ut ratio postulet agere aliquid , ct facere eorum . quod autem ratione a tumsit, id oscium appellamus. es igitur oscium eius generis , quod nec in bonis.
ponatur , nec in contrari s. Atque persticuu etiam
illud est , in istis rebus medijs aliquid agere sapientem . iudicat igitur , cum agit , oscium illud 49e. quod , quoniam nunquam fallitur in iudicando, erit in medi s rebus oscium. quod escitur etiam hac
conclusione rationis . quoniam enim uidemus esse
quiddam , quod recte fastum appellemus; id autem est persectum oscium: erit autem etiam inchoatum , ut ,si , iuste depositum reddere , in recte fiatis sit , in vici sponatur depositum reddere: si is enim addito , lucte, facit re te fas tum : per se autem hoc ipsum , reddere , in oscio ponitur . quo niamq. non dubium est , quiu in iis , quae media di cimus , sit aliud sumendum , aliud reiiciendum: quidquid ita sit , aut dicitur , communi oscio comtinetur . ex quo intelligitur , quoniam se ipsos om-
244쪽
nes natina diligunt; tam insipientem, quam sapientem si plurum , quaesecuridum naturam simi ,r te Iurumq. contraria. ita est quoddam commune officium sipientis', insipientis. ex quo efficitur, uersari in iis , quae media dicamus .sed, cum ab his . omnia proficiscantur officia ; non sine caesa dicitur, ad ea referri omnes nostras cogitationes, mhis O excessum e uita, in uita mansionem. in quo enim' iura sint, qua secundum naturam sunt; huius o cium est in uita mariere : in quo autem aut sunt plura contraria, aut fore uidentur; h ius officium est e vita excedere. ex quo apparet, O sapientis esse aliquando ossicium , excedere euita, cum beatus stulti, mane re in uita, cum sit miser. nam bonum illud, o malum, quod saepe iam di tum est , postea consequitur . prima autem illa naturae, me secunda , siue contraria dub iud cium sapientis, dele tum cadunt: sq. illa su tedia quasi materia sapientiae . itaque O manendi in uita ,semigrandi ratio omnibus iis rebus , quas supra dixi, metienda. nam neque iis, qui uirtute retinentur in uita ,neque js , qui sine uirtute sunt,
mors est oppetenda; ut saepe offrium est sapientis desciscere a uita , - sit beatissimus ,si id oportune
facere possit, quod in conuenienter naturae uiuere. sic enim censent , oportunitatis esse beate uiuere.
itaque a sapientia praecipitur.,se ipsam ,si iusserit,
sapiens ut relinquat. .mobrem cum uitiorum ista uis non sit . ut caussam asserant mortis uolunta q riae:
245쪽
ria: perit icuum est, etiam stultorum, qui isdem nuseri sint, officium esse, maneme in uita,si int in m
lare parte earum reru- , quas secundum nasuram esse dicimus. et quoniam excedens e uita , nens , aeque miser est; nec diuturnitas magis et u
tam fugiendam facit: no sine caussa dicitur, iis, qui pluribus natuialibus frui possint, e se in uita manendum . Tertinere autem ad rem arbitrantur, intel gi, natura feri, ut liberi a parentibus amentur: a quo initio prostham communem humani generis societatem persequimur. quod primum intelligi debet gura, membrisq. corporum: qua ipsa declarant , procrearidi a natura habitam ebe rationem. neque uero haec inter se congruere possent, ut natura Oprocreari uellet, O diligi procreatos non curaret.
Atque etia in bestiis uis uatura perspicipotest qua
rum in fetu, et educatione laborem cum cermmus, naturae ipsius uocem videmur audire. Quare ut per Ibicuum est, nasura nos a dolore abborrere ejic 'paret, a natura ipsa, ut eos, qNos genuerimus, amemus, impelli . Ex hoc nascitur, ut etiam cymmunis hominum inter homines naturaus sit commendati ut oporteat hominem ab homine ob id ipsum, quod homo sit, non alienum uideri. ut exum in me bris aliasunt tanquam sibi nata, ut oculi, ut aures; alis etiam ceterorum mei rorim usum adiisuant, ut crura , ut manus: sic immanes quaedam bestiae sibi sol rarae sunt: at illa, quae in concha patulapi na icitur, isq. , qui enat e concha , qui, quod eam cust
246쪽
eustodia pinnoteres uoca tur, in eamq. cim se recepit, includitur; ut uideatur monuisse, ut caueret; itemq.formicae, apes, ciconiae aliorum etiam caussa quaedam faciunt. multo magis haec coniun tio es hominis: itaque natura sumus apti ad coetus, concilia, ciuitates. Mundum autem censent regi numine deorum , eumq. esse quasi commune urbem, O ciuiatatem hominum, est deorum, O unumquenque nostrum eius mundi e se partem: ex quo illud natura consequi, ut communem utilitatem nostrae anteponamus. ut enim leges omnium salutem ingulorum
saluti anteponunt: sic uir bonus, es sapiens , O legibusparens, O ciuilis officii non ignarus, utilita
ti omnium plus, quam unius alicuius, aut suae, consulit: nec magis uituperandus est proditor patrimi quam communis utilitatis, auisalutis desertor propter suam utilitatem , aut salutem. ex quo fit, ut laudandus sit is, qui mortem appetat pro rep. Pidoceat cariorem nobis esse patri iam , quam nostimetipsos. quoniamq. illa uox hilumana, Oscelerata dicitur, eorum, qui negariise recusare, quo minus,. ipsis mortuis, terramum omnium deflagratio consequatur; quod uulgari quodam versvgraeco pronim tiari Eolet: certe uerum est, etiam js, qui aliqua
do futuri sitit, e se propter ipsis consulendu . ex
iure animoruM assinione testamenta , commendationesq. morientium natae sunt. Quo . nemo inso
litudine vitam agere velit, ne cum inpnita quidem uoluptati abundantia; facile intelligitur, nos ad
247쪽
coniunctionem, congregationemq. hominum naturalem communitatem es le natos. Impellimur autem natura, ut prodesse uelisnus quamplurimis, inprimisq. docendo, rationibusq. prudentiae tradendis. itaque non facile est inuenire, qui, quod sciat. ipse, non tradat alteri. ita non solum ad disicendum propensi sumus, uerum etiam ad docendum. atque ut tauris natura damu est, ut pro uitulis contra leonessummaui impetuq. contendant: silc ij, qui u lent opibus, atque id facere possunt, ut de Hercula, O Libero accepimus, adseruaridum genus homia. nim natura incitantur. atque etiam, fouem cum optimum, O maximum dicimus, cumq. eundem Dilutarem, hostitatem, natorem; hoc intelligi u lumus ,salutem hominum in eius esse tutela .mini: me autem conuenit, cum ipsi inter nos abiecti neglebi . simus, ponulare, ut diis immortalibus cari simus, ct ab his diligamur. Quemadmodum i turme ris utimur prius, quam didicimus, cuius ea utilitatis caussa habeamus: sic internos natu ra ad ciuilem communitatem coniuncti, O consociatisu
mus. quod ni ita se haberet ; nec iustitiae ullus esset, nec bonitati locus. et, quo modo hominum inter ho mines iuris ese uincula putant, sic homini nihil impis esse cum benjs . praeclare enim Ch sinus: cetera nata esse hominum caussa, O deorum, eos autem communitatis Osocietatis suae: ut bestis homines uti ad utilitatem suam posint , ne iniuria: quoniamq. ea natura eis hominis, ut cum genere huma
248쪽
inio quasi ciuile ius intercederet; qui id conseruaret, eum iustum; qui migraret, iniustum fore.sed qucm
admodum, theatrum cum commune fit, re ne i
. men dici potes, eius esse eum locum , quem quisque
occuparit: sic in urbe, mundo ue commisi non ai uersatur ius, quo minus m quidque cuiusque sit. Cum autem ad tuendos, conservandosq. homines hominem natum esse uideamus: consentaneum est huic natu , ut sapiens uelit gerere, adminiserarς remp. atque, ut e natura uiuat, uxorem adiungere O uelle ex ea liberos procreare. Ne amores quidem sanctos a sapiente alienos esse amitrantur. Cunicorum autem rationem atque uitam alij cadere in
sapientem ricunt; si quis eis odi forte casus inciderit, ut id facient sit: alii , nullo modo . Utvero conseruetur omnis homini erga hominem socie ras, coniunctio, caritas; σ motamenta , O detrimenta, appellant, communia esse uoluerunt: quorum altera prosunt, cent altera: neque lum ea commmia, uerum Gnam paria esse dixerunt. Incommoda aμt , O co
cEmunia esse uoluerunt, paria noluerunt. illa enim, fi prosint, aut quae nocent, aut bova sunt,aut mala ; quae Riparia, necesse est: commoda autem, aut incommoda in eo gemeresunt, q p posita, et rei Ia dicimus. ea possuntparia non esse.sed emol merita communia cle dic tur: refcte autem acta , pe GK 'an habentur communia, micitiam s a tem
249쪽
allit ladhibendam esse censent; quia sit ex eo genere, q3apros t. quanquam autem bi amicitia abs dicant, aeque caram e estpienti rationem amici, ae suam; alii autem, sibi cuisse cariorem suam: t men hi quoque posteriores fatentur alienum esse a iustitia d quam nati esse uideamur, detrahere quid de aliquo , quod sibi assumat. Minime uero proba tur huic disciplinae , de qua loquor, aut amicitiam , aut iunitiam propter utilitates ascisci, aut probarneaedem enim uoluptates poterunt eas latefactare . atque peruertere. etenim nec iustitia, nec amicitia esse omnino poterunt, nisi ipse perse expetantur . Ius autem quod ita dici, appellariq. post, id elye naturam; alienumq. esse a sapiente, non modo iniuria
tui fatere, uerum etiam nocere. Nec vero rectum est,cum amicis, aut bene meritis consociare, aut coniungere iniuriam: graui mei. , est ueris edefenditur, nunquam aequitatem ab utilitate possesseium xi; quidquid aeqsum, iustumq. esset, id etiam honestum, uicisDq., quidquid esset bonestum, id iussum etiam, atque aequi fore. Ad easq. uirtutes,
de quibus dii utatum est, dialecticam etiam adiungunt , Opbysicam: easq. ambas uirtutum nomine appellant; alteram, quod habeat ratione, ne cui MId assentiamur, ne ue unquam captio aprobabilit re fallamur , eaq.4 quae de bonis, , malis dicer mus , ut tenere, tueri q. possimus . nam sine hac amte quemvis arbitrantur a uero abduci , fessiq. posse. igitum si omnibus in rebus temeritas, seo .
250쪽
. 6οφ uitiosa est, ars ea, quae tollit haec, virtus nomi l nata est ..P sicae quoque non sine caussa tributus idem est honos: propterea quod , qui conuenienter naturae uiriturus sit, ei etproficiscendum est ab omni mundo, O ab eius procuratione. cuero potest quisquam de bonis, et malis uere iudicare, nisi omni
Inita ratione naturae , O uitae, etiam deorum, et Etru conueniat, nec ne, natura hominis cm uniuersa. ut .sunt uetera praecepta sapientium, qui tu bent tempori parere, O sequi deum , Ose noscere,
O nibit nimis, haec sine ρ sicis quam uim habe
ant, habent maximam uidere nemo potest. Atque etiam ad tu titiam colendam, ad tuendas a micitias, επ.reliqvis caritates quid natura ualeat, hac ma cognitio potest tradere. ec uero pietas aduersus deos,nec quanta bis gratia debeatur, ne e
plicatione naturae intelligi potest. Sed iam sentio me esse longius prouectum, quim proposita ratio postularet. uerum admirabilis compositio dissipi
nae, incredibilisq. rerum traxit ordo. quem, per deos immortales , non ne miraris ζ quid enim aut in
natura, qua nihil est aptius, nihil descriptius, aut in operibus manν factis tam compositum, ta . compacti , et coagmentatu inueniri potest quid poflerius priori non conuenit/ quid sequitur, quod non respondeat superiori Φ quid non sic aliud ex alion distur, ut non, si ullam litteram moueris, talent o-n a ' nec tamen quidquam est, quod moueri posi-D .quamgrauis uero, quam magnifica, quam cou