장음표시 사용
301쪽
i tremum ,stultimum ,fons reperiendus est, in quo simi prima imitamenta natuinae. quo inuento, omnes
ab eo, quasi capite, de summo bono,. malo dit'
ratio ducitur. Voluptatis alis primum appetitum putant;qprimam depulsonem, doloris .al j cen sent primum ascitum, doloris uacuitatem, opriamum declinatum, dolorem. ab his alii, quae prima secundum naturam nominant, proficisiuntur: in quibus numerant incolumitatem, conseruationemq. δ-mnium partium, ualetudinem,sensus integros, d ' loris uacuitatem, uires, pulchritudinem, cetera
generis eiusdem : quorum milia suntprima in amimis, quasi uirtutum igniculi,.semina. Ex histribus cum unum aliquod sit, quo primum natura moueatur uel ad appetendum, uel ad repellendum; nec quidquam omnino praeter haec tria po sit esse rnece se est omnino , Uicium aut fugiendi, aut quendi ad eorum aliquid referri; ut illa prudentia,
quam artem uitae e se diximus, in earum trium re rum aliqua uersetur, a qua totius uitae ducat exo dii .Ex eo autem quod statuerit esse, quo primum natu a moueatur, existet etiam refcti ratio, atque honesti, quae eum uno aliquo ex tribus illis congruere phst: ut aut id honestum sit, facere omnia aut uoluptatis caussa, etiam si eam non consequare; aut non dolendi, etiam si id assequi nequeas; aut e rum , quae secundum naturam sunt, adipissendi . ita fit, ut, quanta deferentia est in principiis nat ratibus, tanta sit in finibus bonorum , madorum
302쪽
dissimilitudo. rursus isdem a principiis omne officium reserunt aut ad uoluptatem, aut ad non dolendum, aut ad prima illa secundum natu ram o tinenda. Expositis iam igitur sex de summo bono sententi's, trium proximarum hi principes; uolseptatis, Aristippus; non dolendi , Hieronymus ;=uendi rebus i s , quas primas secundum naturam esse diximus, Carneades, non ille quidem auctor,sed defensior, disserendi caussa ,suit. Superiores tres e rant, qMae essepossent: quarum est una sola dest D , eaq. uehementer. 2Vam, uoluptatis causi as cere omnia; cum, etiamsi nihil consequamur, ta men ipsum illud consilium ita faciendi per se expetendum, O honestum, Osiolum bonum sit; nemo dicit. uitationem quidem doloris ipsam per se quisquam in rebus expetendis putauit, ne si etiam evitare posset. .at uero, facere omnia, ut adipisca mur quae secundum naturam sint, etiam si ea nona sequamur, id esse est b,nenum, Osolum per se expetendum, solum bonum Stoici dicunt. Sexigitur bae Ut simplices de summo bonorum, mal rumq. sententiae, duae ne patrono, quattuor defense. IunIIae autem, duplices expositiones summi boni, tres omnino fuerunt: nec uero plures, si penitus rerum naturam uideas, esse potuerurit. nam aut
uoluptas adiungi potest ad honestatem,ut Calliph
ni, Dinomacboq. placuit; aut doloris vacuitas, ut Diodoro; aut prima naturae, ut antiquis, quos eosdem cademicos, et Peripateticos nominamus. sed
303쪽
quoniam non possunt omnia finitd dici; haec in praesentia nota et te debebunt, uoluptate=nsemouendam esse: quando ad maiora quaedam, ut iam apparebit, nati umus. De uacuitate doloris eademstre dici solent, quae de uoluptate. Quoniam igitur O de uoluptate cum Torquato de bonenate , in qua una omne bonum poneretur, cum Catone est disput tum:primum, quae contra uoluptatem didia sunt, eadem fere cadunt contra uacuitatem doloris. Psic uero alia sunt quaerenda contra Carneadeam illam sententiam . quocunque enim modo summum bonum sic exponitur, ut id uacet honestate; nec
cia, nec uirtutes in ea ratione, nec amicitiae constita
re possunt. coniunditio autem cum hones late uel uoluptatis, uel non dolendi, id ipsum bonesum , quod amplecti μuit , essicit turpe . ad eas enim res reso re, q aDS, quarum una, si quis malo careat, nisummo eum bono dicat esse, altera uersetur in lenis sma parte naturae it obscurantis est omneM 'letam rem honestatis, ne dicam inquisiantis. Restant Stoici: qui cum a Peripateticis , O . cademicis omnia transtulissent,nominibus aliis eodem ressecutisium: hos contra singulos dici est melius. sed nunc , quod agimus: de illis , cum volemus. Democriti autem securitas, quae es animi tanquam tranquillita quata et lant , eo separanda fuit ab hac di*tatione: quia ista animi tranquillitas ea ipsa est beata vita. qi aerimus autem, non quae sit, sed unde sit. Iam, ex sae , eiectaeq.sententia Drrhonis, in qctoniss
304쪽
nonis , Herilli , quod in hunc orbem, quem hircumscripsimus, incidere non possitiit, adhibendae onm no non fuerunt. nam cum ominis haec quaestio definiabus , O quasi de extremis bonorum ,-malorum ab eo proficiscatur, quod diximus naturae esse apto, accommodatum , quodq. ipsum per se primum appetatur: hoc totum O ij tollunt, qui in rebus js, in quibus nihil , quod non authoninum, aut turpest , negant esse ullam care sam, cur aliud aby ant
ponatum; nec inter eas res quidquam omnino putandi
interesse: Herillus, si ita sensit, nihil ese boni
praetersicientiam, omnem consili capiendi causam, inuention q. osci' sustulit. Sic, exclusissentemti s reliquorum , cum praeterea nulla esse pol , haec
antiquorum ualeat necesse est. ergo instituto uel rum , quo etiara Stoici utuntur, hinc capiamus exordium. Omne animal se ipsum diligit; O mul ac ortum est, id agit , uine conseruet; quod hic ei primus ad omnem uitam tuendam appetitus a natura
datur , se ut conseruet , atque ita sit afeItum, ut optime secundum naturam asse tum e se post. hae initio constitutionem confusam habet . est incertam, ut tantummodo se tueatur, qualecuaque sit: sed nec , quid sit, nec, quid post, nec, quid ipsius natura set , intelligit. cum autem processipaullulum, est , quatenus quidquid se attingat, ad seq. pertineat , perlicere coepit; tum sensim incipit progredi ineseq. noscere,.intelligere. quam ob caussa- haset eu- , quem dixi us , a limi appetitum;
305쪽
coeptatq. O ea, quae naturae apta sentit, appetere , propulsare contraria. Ergo omni animali illud , qAod appetit, positum est in eo, quod naturae en accommodatum . ita finis bonorum existit, secun dum nassuram uiuere , sic affectum, ut optime a ripos ad naturamq. accommodatissime. quoniam aurem sua cuiusique animantis natura est; necessi est. quoque, finem omnium hisc ellie, ut natura explea tur . nihil enim prohibet, quaedam esse O inter se animalibus reliquis, O cum beniis homini commu nia; quoniam omnium est natura comminis. PSed extrema illa, summa, quae quaerimus, inter ani
malium genera distina, b d pertita sunt, et sua
cuiqMe propria , ad id apta, quod cum ue nat ra desiderat . quare cum dicimus, omnibus anima libus extremum e se, siecundum naturam uitaere: non ita accipiendum est, quasi dicamus, unum esse
omnium extremum :sed, ut omnium artium recte
dicipotest commune esse, ut in aliqua scientia uer sentur scientiam autem suam cuiusque artis esse;
sc commime animalium omnium, secundum natumram uiuere ined naturas esse diuersas, ut Aiud equo sit natura, aliud boici, aliud homini, O tamen in omnibus summa communis quidem non solum in animatibus ,sed etiam in rebus omnibus hs, quas natura adit, auget, est tuetur: in quibus uidemus, , quae ignuntur e terra, multa quodam modo es
scere ipsa sibiper se, quae ad uiuendum, crescen-dMnq. ualeant, O suo genere perueniant ad extre
306쪽
χnmn. ut iam liceat una comprehensione omnia complecti; non dubitemq. dicere, omnem naturam esse conservatricem fui; Hq. habere propositum quasi nem, oe extremum ,se ut custodiat in qua optimo sui generis flatu. ut necesse sit, omnim rerum, quae natura uigeant, similem esse nem, non eum, dem . ex quo intelligi debet, bo ni id es le in bonis
ultimum , secundum naturam uiuere : quod ita interpretemur , uiuere ex hominis natura undique.
perfeIta, ct nihil requirente. Haec igitur nobis e .plicanda sunt :sed, δε enodatius , uos ignosicetis . huius enim aetati, o huic, nunc haec primum fortassio audienti seruire debemus. Ita prorsus, inquam: etsi ea quidem, quae adhuc dixisi , quamuis ad aeta tem recte ino modo dicerentur ..Exposita igitur,
inquit, terminatione rerum expetendarem ;crer ι-
flabe res ita habeat, ut dixi, deinceps demonstran dum es. quamobrem ordiamur ab eo, quod pri n-m posui, quod idem reapse primum est; ut intelligamus omne animal se ipsum diligere . quod quanquam dubitationem non habet: est enim in bram in ipsa natura, comprehenditur suis cistusquesensibus,sic , ut, contira si quis dicere uelit, non a latur P tamen, ne quidpraetermittamus, rationes quoque, cur hoc ita sit, asserendas puto. etsi qui potis intelligi, aut cogitari, e se aliquod antinal,
quod e oderit ψ res enim concurrent contraria. nam cum appetitus ille animi aliquid ad se trabere coepe
rit conjusto , quod sbi obsit, quia sit sibi inimicus
307쪽
eum id sua cal se faciet; O oderit se , O si1 nul dilia get . quod fieri non potest. necesse est quidem, si
quis ibi ipsi inimicus est, eum, qua bona iunt, in la putare; bona contra, quae mala ; qua an tenda, fugere; O quae fugienda, appetere . qMaemne dubio uitae sunt euesio. neque enim ,si non nidia reperiuritur , qui aut laqueos , aut alia e tia quaerant; aut, ut ille apud Terretium, et a decreuit
tantister se minus iniuriae Dognato facere, cui ait
ipse dum fiat miser; inimicum ipse sibi putandus
est .sed alis dolore mouentur, alis cupiditate: ipse cundia etiam multi esseruntur: O, cum in mesa scientes ruunt, tamen se optime sibi consedere arbitraritur : itaque dicunt, nec dubitant,
Mibi sic est usus: tibi ut opus est Loo, face. velut, qui ipsi sibi bellum indixissent, cruciari dies,
no Ies torqueri uellent: nec uero sese ipsi accusarent ob eam caussa ,quod sese male rebus suis consuluisse dicerent. eorum erum est haec querela, qui siucari furit , seseq. diligunt. urare , quoties Mi Medicetur male de se quis mereri, sibiq. esse inimicus atque honis, uitam denique jugere ; intelligatur. aliquam subesse eiusmodi casam, ut ex eo ipso pol si intelligi , sibi quenque esse carum . nec uero id a tis est, neminem esse , qui ipse se oderit: sed illud quoque intelligendum est, neminem esse, qui, quo modo se habeat, nihil sua censeat interesse. tolletum multa appetitus animi, si, ut in iis rebus, inter quas nihil interest, neutram in partem propensiores se
308쪽
mus , nihil nostra arbitrabimur interese . . tque etiam illud, siquis dicere uelit,perabsurdum sit; ita diligi a sese quenquam, ut ea vis diligendi ad aliam rem quampiam reseratur , non ad eum ipsum , qui sese diligat. hoc cum in amiciti s , cum in ossici s , cum in. uirtutibus dicitur; quomodocunque dicitur , intelligi tamen, quid dicatur ,potest; in nobis autem ipsis ne intelligi quidem, ut propter aliam quampiam rem , uerbigratia propter uoluptatem ,
nos a emus . propter nos enim illam , non propter
eam nosemetipsos, diligimus. Quanquam quid est, quod magispers icuum sit , quam non modo carum bi quenque, uerum etiam uehementer carum esse equis est enim , aut quotus quisque , cui , mors cum appropinquet , refugiat timido sanguen, at q. exalbescat metutes hoc quidem est in uitio , dissolutionem naturae tam ualde perhorrestere . quod item est reprehemdendum in dolor . sed quia fere sic assiciuntur m nes; satis argumenti est , ab interitu naturam abhorrere . idque quo magis quidam ita faciunt , ut rure etiam reprehendantur: hoc magis intelligendum est , haec ipsa nimia in quibusdam futura non fuisse , nisi quaedam essent modica natura . nec Herodico eorum metum mortis , qui quia priuari se uitae bonis arbitrentur , aut quia quasdam poni mortem formidines extimscant , aut si metuant ne cum dolore moriantur , iccirco mortem fugiant. inparuis eximsaepe , qui nihil eorum cogitant , si quando hisu ludentes
309쪽
ludentes minamur praecipitaturos alicunde , exti mescunt . quin etiam ferae , inquit Pacuuius, Ouibus alest ad praecauendum intelligendi astutia , inie to terrore mortis horressunt. suis autem de ipso sapiente aliter exinimat qui, etiam cum decreuerit e se moriendum, tamen discessu a suis, atque ipsa relinquenda luce moueatur. Maxime aut in hoc quidem genere uis en perspicua nat rae, cum O mendicitatem multi perpetiantur, ut uiuant; ct angantur appropinquatione mortis con-
se ii homines senectute; O ea perferant, quae Philoctetam videmus in fabulis: qui cum cruciaretur non ferendis doloribus, propisabat tamen uitam aucula sagittarum;
confiebat tardus celeres, nos uolantes, ut apud Attium est; pinnarumq. contextu corpori tegumenta faciebat. De hominum genere, aut omnino de animalium loquor, ci asiorum, Inimpium eadem pane nasura sit in siue, ut doditi Ihnis uiris uisum en, maior aliqua causet, atque diuinior hanc uim ingenuit: siue hoc ita sit fortuito .i ide mus ea, qua terra gignit, corticibus, O radicibus ualida seruari: quod contingit animalibus sensuum disributione, O quadam compa Itone membro rum . qua quidem de re , quanquam a sentior iss, qui haec omnia regi natura putant; quae δε natura ne gligat, ipsa est' non possint: tamen concedo, ut, qui, de hoc dissentiunt , exissiment quod uelint, acues hoc inteirigant , si quando naturam hominis dia
310쪽
cam, hominem dicere me. nihil enim hoc dissere. nam prius poterit a se quisque dissedere , quam a petitum earum rerum, quae sibi conducant, amittere . Iure igitur grauissimiphilosiophi initium summi boni a natura petiuerunt, O illum appetitum
rerum ad naturam accommodatarum ingenerati putauerunt omnibus, qui continentur ea commemdarione naturae , qua se ipsi diligunt. Deinceps uiadendum est, quoniam satis apertum est obi quemque natuma ese carum , qua sit hominis natura. id est enim, de quo quaerimus . . tquipes imum est,
hominem e corpore, animoq. constare, cum prima
snt animi partes , secundae corporis . deinde id quoque videmus , O ita figuratum corpus , ut excellatali s; animumq. ita constitutim , ut O sensibus imsruritus', habeat praestantiam mentis , cui t ta hominis natura pareat , in qua sit mirabilis quae
tam uis rationis , O c nitionis , est scientiae , uim tutumq. omnium. nam quae corporis sunt , ea necati Ioritatem cum animi partibus comparandam ,
est cognitionem babent faciliorem: itaque ab his omdiamur . Corporis igitur nostripartes, totaq. fg ra , Oformai, est statura quam apta ad naturam si, apparet: neque est dubium , Fn frons , oculi, aures ,'reliquae partes, quales propriae sunt hominis , intelligatur .sed certe opus est ea ualere, Origere , O naturales motus, ususq. halere; ut nec assiit quid eorum , nec aegrum debilitatum uesit. identa natura desiderat. Est etiam actio quaedam