장음표시 사용
321쪽
mi, atque ipsa scientia, etiamsi incommoda datumast, gaudeant. Sed quid attinet de rebus tam apemtis plura requirere ψ ipsi enim quaeramus a nobis,
pellaru motus, contemplationesq. rerum caelesti um, eorumq. Omnium, quae naturae obscuritate o cultaritum , c nitiones qu admodum nos moueant ;O id historia delentet; quam solemus persequi linque ad extre-um ; praeteietialsa repetisnus; initiata persequimur. Psic uero sum inficius esse utilita tem in historia, non modo uoluptatem. quid, cum fictas salutas , e quibus utilitas nulla duci potest; cum uoluptate legimus in quid, cum uolumsu nom na eorum, qui quidgesserint, nota nobis esse, parentes, patriam, multa praeterea mkime necessaria intimis, quod homines infima fortuna, nulla e rersigerendarum, opifices denique delectentur historia qmaximeq. eos uiderepo sumus resgestas audire, et legere uelle, qui a spe gerendi absunt consecti sen Etute. Quocirca intelligi nece se est, in ipsis rebus quae discuntur, O cognoscimtur, inuitamenta ines Je, quibus ad discendum cognoscendumq. mouea mur . - ueteres quidem philosiopbi, in beatorum infulis, fingunt, qualis natura sit uita sapientium pquos crea omni liberatos, nullum necessarium uitae cultim, aut paratum requirentes, nihil aliud esse amiros putant, nisi ut omne impus in quaerendo , ac disicendo,in naturae cognitione consum te nos autem non solum beatae uitae istam oblectationem ui demus,sed etia a leuamentum miseriarum . itaque multi
322쪽
multi cum in potestate e flent hostium, aut tyramn rum, multi in custodia, multi in exilio, dolorem smum doctrinae studiis leuauerunt. princeps huius cnnitatis Thalereus Demetrius, cum patria pulsus effet iniuria, ad Ptolemaeum se regem Alexandriam
contulit . qui cum in hac ipsa philosophia, ad quam
te hortamur, excelleret, Theophra βη. esset audi tor; multa praeclara in illo calamitosio otioscripsit, non ad usum aliquem suum, quo erat orbatus; sed animi cultus illeaerat ei quasi quidam humanitatis cibus. Equidem e Cn. Aufidio, praetorio, erudito homine, oculis capto, saepe audiebam, cum se lucis quam utilitatis desiderio moueri diceret .si mnum denique nobis, nisi requietem corporibus, et
medicinam quandam laboris asserret, contra natu ramputaremus datum. aufert enim sensus , adti nemq. tollit omnem. itaque, si aut requietem natura non quaereret, aut ea posset adia quadam ratio ne consequi, facile pateremur; qui etiam nunc, a
gendi aliquid, discendi. casa,prope contra n turam uigilias suscipere sole us. Sunt autem es riora, uel plane persticua , minimeq. dubitanda in dicia naturae, maxime sicilicet in homine, sed in omni animal ut appetat an imus aliquid agere semper, neque ulla conditione quietem sempiteream possit pati .facile est haec cernere in primis puerorum matulis. quanquam enim uereor, ne nimius in hoc genere uideare tamen omnes ueteresphilosophi, maxime nostri,ad incumatula accedaemi quod in uer
323쪽
tia facilisime se arbitrentur natura uoluptat pos se cognoscere. videmus igitur, ut conquiescere ne infantes quidempossint: cum uero paullum processerint, lusionibus uel laboriosis dele tantur, ut ne uerberibus quidem deterreri possint: eaq. cupiditas agendi aliquid adolescit una cum aetatibus . itaque, ne si iucundissimis quidem nos somni s usuros putorimus, Enomionis somnum nobis uelimus dari: idq-s accidat, mortis instarputemus. Quin etiam inemtismos homines, nescio qua singulari nequitia prae
duos, videmus tamen oe animo,' corpore m0Η risemper, est, cum re nulla impediantur necessaria, aret alveolum possiere , aut quaerere quempiam ludum, aut sermonem aliquem requirere; cumq. non habeant ingenuas ex do trina ovlectationes, circulos aliquos , e semicirculos consectari. bestiae quidem , quas delectationis caussa concludimus, cucopiosius alantur, quam si essent libera, facile paritiuntursese contineri; motusq. solutos, Oragos, a natura sibi tributos, requirunt. Itaque, ut quis que optime natus, institutusq. est, esse omnino no-llit in uita, si gerendis negotijs orbatus,poisiit pararitissimis uesci uoluptatibus . nam aut priuatim ali quid gerere malunt: aut, qui altiore animosunt, ca pe sunt remp. honoribus , imperiisq. adipiscendis: aut totos se ad Rudia doLIrime conferunt. qua iri unia,tantum alest,ut uoluptates consedientur: etiam curas , folicitudines , vigilias perferunt: optimaq. parte hominis, quae in nobis diuina ducenda est, im
324쪽
greii O mentis acie rumitur, nec uoluptates requirentes , nec fugientes laborem . nec uero intermi tunt aut admirationem earum rerum, quae sunt alantiquis repertae , aut inuestigationem nouaru .
quolludio cum satiari non possunt, omnium ceter rum rerum obliti, nihil alie1lum, nihil hu iis c gitant. tantaq. eLi uis talibus in Rudijs, ut eos etia, qui ctibi alios proposuerunt fines bonorum, quos utilitate, aut uoluptate dirigunt, tamen in rebus P Nndis, explicandisq. naturis aetates conterere uideamus. Ergo hoc quidem apparet, nos ad agen dum esse natos. ALIionum autem genera plura, ut obscurentur etiam minora maioribus. maxima a
tem sunt, primum, ut mihi quidem uidetur, O ijs,
quorum ninc in ratione uersamur, consideratio, cognitioq. rerum caelestium, earum, quas a natura occultatas, latentes indagare ratio potest: dein de rerump. adminiseratio, aut administrandi, sciendiq. prudens, temperata, fortis, O iusta ratio, reliquaeq. uirtutes, actiones uirtutibus congrue tes ; quae, uno verbo complexi omnia, honesta dic mus. ad quorum etiam cognitionem, O usum iam corroborati, natura ipsa praeeunte deducimur. --nium enim rerum principia parua furit,sed subprogressionibus usa augemtum: nec sine caussa. in primo enim ortu inel teneritas, O mollities quaedam, ut
nec res uidere opimas, nec agere possἰnt. virtutis enim , beataeq. uitae , quae duo maxime expetenda
sunt, serius lumen apparet , multo etiam sciviis, ut x plane,
325쪽
plane, qualia sint, intelligantur. praeclare enim Plato, beatum, cui etiam in sene tute contigerit,est sapientiam, uerasq. opiniones assequi possit. Q Sare quoniam de primis naturae commodis satis d2 Ium e se, nunc de maioribus,consequentibusq. uideamus. atura igitur corpus quidem hominis sic et genuit, formauit, ut alia in primo ortu perficeret , alia progrediente aetate fingeret , neque sane multum
adiumentis externis, ct aduentici s uteretur: ari
mum autem reliquis rebus ita per siecit, ut corpus: sensibus enim ornauit ad res percipiendas idoneis , ut nihil , aut non multum adiumento ullo ad suam conformationem indigeret: quod autem in homine praestantissimum , atque optimum est, id deseruit. et sit dedit talem metem, quae omnem uirtutem iam accipere posset; ingenuitq. sine doctrina notitias paruas rerum maximarum; quas in siluit docere, O induxit in ea, quae inerant, tanquam elementa uirtutis .sed uirtutem ipsam inchoauit: nihil amplius: itaque nostrum est, quod nostri dico, a tis est9 ad ea principia, quae accepimus, consequentia exquirere, quoad sit id, quod uolumus, essentur
quod quidem pluris i haud paullo, magisq. ipsum
propter se expetendum, qnam aut sensus, aut O .poris ea, quae diximus: quibus tantumpraestat mentis excellens perfecitis; ut uix cogitari possit, quid
intersit. itaque omnis honos, omnis ad ratio, omne fluilium ad uirtutem, et ad eas actionss, quae uirtutisunt consentarieae,resertur. eaq. omnia,qua aut ita
326쪽
ita in animis sunt, aut ita gerumtur, uno nomine honesta dicuntur. quoru omnium quaeq. mi notitiae, quaeq. significentur rerim uocavulis, quaeq. cuisseque uis, O natura sit, mox uidebimus. hoc autem
loco tantum explicemus; haec, honesta quae dico, praeterquam quod nosenet ipsos diligamus,praeterea suapte natura per se esse expetenda. indicant pueri : in quibus, ut in 'ecidis, natura cernitur. quaλμta studia decertantium sunt ζ quanta ipsa certam na δ ut illi esseruicur laetitia, cum uicerint ζ ut psedet uictos ζ ut se accusari nolunt' quam cupiunt laudari ψ quos illi labores non perferunt, ut aequalium principes simi ψ quae memoria est in his bene mere lium ψ quae reserendae gratia cupiditas ψ atque ea in optima quaque indole x xime apparent . in qua haec honesta, quae intelligimus, a natura tanqua a umbrantur . Sed haec in pueris expressa: in js uero aetatibus,quae iam confirmatae sint, quis est tam disesimilis homini, qui non moueatur Ur offensione tu rpitudinis, O comprobatione honestatis ἰ quis est , qui non oderit libidinosam , proteruam adolestemtiam i quis contra in illa aetatepudorem, constanti am etiam si sua nihil intersit, non tamem diligat equis Pullum Tlumitorem, Fregellanum p itorem, quanquam reip. nostra prouit, non odit/ quis Wbis conseruatorem Codrum, quis Erechthei filias non motae laudat δ cui Tubuli nomen odio nons ' quis Aristidem mortuum non diligit δ n obliuiscimur, quantopere in audiendo, legendoq. m
327쪽
D E F I N I m 'V sueamur, cum pie, cum amice, cum magno animo
aliquid factum cognoscimusἐ Quid loquar de nobis, qui ad laudem, O ad decus nasi suscepti , institan sumusἰ qui clamores uulgi, atque impuritoru- ex
citantur in theatris, ci illa dicuntur ἰ iEgo sum Orestes : -- l contraq. ab altero: Immo enimuero ego sum , inquam , Orestes . cum autem etiam exitus ab utroque datur conturbato, errantiq. regi: ambos ergo una uiuere precamur. quoties hoc agitur , quando ue , nisi admirationibus maximis ψ 2 temo est igitur, qui non haracassectionem animi probet , atque laudete qua non modo utilitas nulla quaeritur; sed contra utilitatem etiam conseruatur fides. Talibus exemptiis non m tae solum fabulae, veru etiam historiae refertas tiquidem maxime nostra . nos enim ad sacra Idaea concipienda optimum uirum delegimus: nos tutores misimus regibus: nostri imperatores pro salute patriae ua capita uouerunt: Liri consedes regem inimicissimum, moeribus iam appropinquaZite, mornuerunt, a ueneno ut caueret: nostra in rep.et, qua per uim oblatum stuprum uoluntaria morte lueret, inuenta est; et, qui interficeret filiam, nectu aremtur. Quae quidem omnia, O innumerabilia praetere rea, quis est, qui non intelligat, et eos,qui fecerunt. dignitatis olendore duIIos, immemoresfuisse utili latumsuarum; nosq. , cum ea laudemus, nulla aliare, vis honesate, duci ἐ auibus rebus breuiter ese
328쪽
sositis , nec enim sum copiam , quam potui, quia
2ubitatio in re nulla erat,persecutus sed his rebus ii ditur prosim, O uistutes omnes, O hon stum illud, quod ex his uirtutibus exoritur, et in his haeret, esse perseexpetendum In omni autem honeso, de quo loquimur, nihil est tam illustre, nec quod latius pateat, quam contuinctio inter homines hominu , O quasi quaedamscietas,'mo unicatio utilitatum, O ipsa caritas generis humani: quae nata a primo satu, quo a procreatoribus nati diligum tur, O tota domusconiugis, Ostirpe coniungitur,
issensim foras cognationibus primum, tum a finitatibus, deinde amicitiis, post uicinitatibus, tum ciuibus, iis, qui publice foci , atque amici sunt,
deinde totius complexu gentis humanae . quae mias Emo suum cuique tribuens, atque hanc , quam dico , societatem coniunctionis humanae munifice , O aeque tuens , iustitia dicitur . cui adiunctae sunt pietas, bonitas , liberalitas, benignitas , comitas, quaeq. siuni eneris eiusdem. Atque haec ita iustitiae propria sunt, ut suist uirtutum reliquarum communia. nam cum sic hominis natura generata sit, ut habeat quiddam innatum quasi ciuile, atque popul re , quod Graeci πολιτικου uocant: quidquid aget quaeque uirtus, id a commmitate, ea, qua posui, caritate, atque s ietate humana non abhorrebiti uicis q. iustitia, ut ipsa se fundet usu in ceteras uirtutes,sic illas expetet .seruari enim iustitia ,
nisi a forte uiro, vis asapiente, nonpotest. Qualis
329쪽
est igitur omnis haec, quam dico, conspiratio, consensus . virtutu: tale est illud ipsum honestum: qua doquidem honestum aut ipsa virtus est, aut res gefla uirtute . quibus in rebus uita consentiens, uirtutibusq. retondens, recta, ct honesta , ct constans, natum congruens existimari poten. Atque haec coniunItio, confusioq. uirtutum tame Naphialo his ratione quadam distinguitur . nam cum ita copulata, conneXaeq.sunt, ut omnes omnium pamticipes sint,nec alia possis arari: tamen proprium suum cuiusique murius est , ut fortitudo in laboribus, periculisq. cernatur, temperantia inpraetermitto dis uoluptatibus ,prudentia in delectu bonorum, et malorum, iustitia influo cuique tribuendo. quando igitur inest in omni uirtute cura quaedam quasii foras 'ectans, aliosq. appetens, atque complectens; existit illud, ut amici, ut fratres, ut propinqui, ut agianes, ut ciues, ut omnes denique, quando unam societatem hominum et sie uolumus, propterse expetendi sint. atque eorum nibit est eius generis,ut sit in sine, atque extremo bonoru . ita sit , ut duo generapropter se expetendorum reperiantur: unum, quod estim ijs, quibus completur illud e remum: quae sui ut aut animi, aut corporis . haec autem, quae surit ex trinsecus, id est qua neque in animo sunt, neque in corpore, ut amici, ut parentes, ut liberi, utpro
pinpu, ut ipsa patria, uni illa quidem fui 'onte
cara,sed eodem in genere, quo illa, non sunt. nec
uero quisequam summum bonum assequi unquam
330쪽
posset,si omnia illa, qua sunt extra, quanquam ex petenda ,summo bono continerentur. Vuomodo igitur , inquies , uerum esse poterit , omnia referri adsummum bonum ,si a icitiae , si propinquitates, s reliqua externa mo bono non contiaretur e hac indelicet ratione; quod ea, quae externa sunt, iis tuemur vici s , quae oriuntur a suo missique genere uirtutis . nam is amici cultus , O parentis, et
qui officio fungitur, in eo ipsi prodest, quod , ita unii victo , in reste fastis est: quae sunt orta uirtut
M. qua quidem sapientes sequuntur utentes tamquam duce natura . non perfecti autem homines, et tamen ingenijs excellentibus praediti , excitantur
stegloriae. : qua habet formam honestatis , sim litudinem. quod ipsam honestatem undique perferitam , O absolutam, rem unam praeclarissimam
omniu- , maximeq. laudandam , penitus uiderent: quonam gaudio complerentur; cum tantopere eius
adumbrata opinione laetentur ' quem enim deditum uoluptatibus, cupiditatum incendijs hist immatum, in js potiendis , quae acerrime concupiuisset , tanta laetitia perfundi arbitramur , quanta aut superi r siricanum Annibale uisio , aut posteriorem Crethagine eversa ζ quem Tiberina decursiofecto i
lo die tanto gaudio assecit, quanto L. Pautam, climregem Persen captum adduceret , eodem flumine inuectum in Age nunc , Luci noster , extrue mimo altitudineniet, excellentiamq. uirtut me iam non dubitabis , quin earum compotes homines , rnagno ani