장음표시 사용
371쪽
hominis uitam sustentari, quam uitis, quam arboris . oenim etia- dicimus uiuere. Item, si nihil haberet animus hominis, nisi ut appeteret, aut refugeret; id quoque esset ei commune cum bilijs. habet primum memoriam, O eam infinitam re-ram innumerabilium' quam quidem Plato recomtationem esse uultsuperioris uitae. nam in illo libro, φυ inscribitur Memnon, pusionem qηendam Socrates interrogat quaedam geometrica de dimensione quadrati. ad ea sic ille respondit, ut puer: et tamen
ita faciles interrogationes sunt, ut gradatim respondens eo perueniat, quasi geometrica didicisset. ex . quo effici uult Socrates, ut, discere, nihil adiud sit,
quam recordari. quem locum multo etiam accur
lius explicat in eo sermone, quem habuit eo ipso die, quo excessit e vita. docet enim, quemvis, Tu omnium rerum rudis esse uideatur , bene interr ganti res ondentem , declarare , se non tum illa d scere ,sed reminiscendo recognoscere: nec uero fieri ullo modo posse, ut a pueris tot rerrem, atqrie tantarum insitas, et quasi consignatas in animis noti nes , quas inοὶς uocant, baberemus, nisi animus , ante quam in corpus intra stet, rerum cognitione ulu siet. cumq. nihil esset, ut omnibus locis a Tl
tolle disseritur; nihil enim ille putat esse, quod oriatur,ointereat, idq.solum esse, quoi emper tale sit, qualem ideam appellat ille, nos leciem
non potuit animus haec in corpore inclusius cognosic re, cognita attulit: ex quo tam multarum rerI cognitionis
372쪽
cognitionis admiratio tot litur: neque ea plane uidet animus, cum tam repente in tam insolitum, rumpperturbatum domicilium immigrauit Ued, cum se collegit , atqui ecreauit, tum agnosiit ea remini
scendo. ita nihil aliud est, disiere , nisi recordari .
Ego autem majore etiam q&odam modo memoriam admiror. quid est enim illud, quo meminimus ἰ aut quam habet uim ' aut unde ζ non quaero , quanta memoria Simonides fuisse dicatur, quanta TheodeLIes , qaanta is , qui a Pyrrho legatus adsie natum est mi Jus , Cyneas, quanta nuper Carne des, quanta , qui modosiit , Sceptius Metrodorus, quota no Iter Hortensus: de communi hominum memoria loquor, euorum maxime, qui in aliquo maioresti io, o arte uersantur: quorum qua ita
mens sit, difficile es existimare: ita multa meminerunt. morsum igitur baecipediat oratio ' quae sit illa uis , O unde sit, intelli umputo . non est certe nec cordis, nec sanguinis, nec cerebri, nec at morum . anima sit animus, ignis ue, nescio: nec me
pudet , ut istos , fateri nescire, quod nesciam: illud , si ulla alia de re obscura a firmarepossem , ue an ma, siue ignis si animus , eum iurarem esse diuinum . quid enim, obsecro te, terra ne tibi, aut hoc, nebulosio, o caliginosio cae 'o aut sata, aut contrectatiidetur tanta uis memoriae ψ si, quid sit hoc, non uides: at, quale sit, uides .s ne id quidem: at, quam tu sit, pro ecto uiderea iud igitur ψxtrum capacitatem aliquam in animo putamus ese , quo tama a quam
373쪽
quam in aliquod uas ea , quae meminimus
dantur ἰ alsurdi id quidem: qui enim fundus. aut quae talis animi figura intelligi potest aut quae
tanta omnino capacitas ἐ- imprimi quasicera animvmputamus,'memoriam esse signatarum rerum in mente uestigia φ quae possunt uerborum , quae rerum ipsarum esse uestigiaqqua porro tam immensa magnitudo , quae ita tam multaphsi ef, fugere e uuid illa uis, qua tandem est, quae inuemfligat occulta, quae inuentio atque excogitatio dici'tur ζ ex hac ne tibi terrena, mortaliq. natura , caduca, concreta ea uidetur ζ aut qui primus, quod
summae sapientiae Uttagorae uisum est, omni srebus imposuit mina ' aut qui dissipatos homines
congregauit , et a brietatem uitae conuocauit' aut qui sonos uocis , qui infiniti uidebantur ,paucis litterarum notis terminauit δ aut qui errantium steli rum cursu progressiones, innitiones notauit ζ ora nes magni: etiam superiores , qui fruges , qui uesti, tum , qui tecta , qui cultum uitae , qui praesidia contra feras inuenerunt; a quibus mansuefam , Oexculti a necessariis arti iis ad elegantiora dest ximus . nam Est auribus oblectatio magna parta est , inuenta, O temperata uarietate , est natura sonorum: O Hira si 'eximus , tum ea , quae sunt
infixa certis locis , tum illa non re ,sed uoc ulo e aiantia. quorum conuersiones , omnesq. motus qui
animo uidit , is docuit similem auissimum suum eius esse, qui ea fabricatus in caelo esset. nam cum sech
374쪽
ehimedes lunae , iis , quinque errantium motus in sphaeram illigauit , essecit idem, quod ille , qui in rimaeo mundum aedificauit , Platonis deus , ut tardiatare o celeritate dissimillimos motus una regeret conuersio. quod si hoc in mundo feri sine deo non potest: ne in sphaera quidem eosdem motus Archimedes sine diuino ingenio potuisset imitari. Mihi u ro ne haec quidem notiora , , illustriora carere is diuina uidentur,ut ego aut poetamgraue plerunque ea re sine crisi aliquo mentis insinctuputem fundere , aut eloquentiam sine majore quadam ui fluere , abundantem sonantibus uerbis, uberibusp tentjs. Philosophia uero , omnium mater amtium , quid est aliud, nisi, ut Plato ait , donum , ut ego , inuentum deorum in haee nos primum ad illorum cultum, deinde ad ius hominum , quod tum est bigeneris humani societate, tum ad modestiam, magnitudinemq. mimi erudiuit: eademq. a an mo , tanquam ab oculis , caliginem distulit , ut omnia supera , infera , prima , ultima , media uider mus. prorsus haec diuina mihi uidetur uis, quae tot res est iciat , tantas. quid en enim memoria r rum , O uerborum' quid porro inuentio ἰ profi LIo id , quo nec in deo quidquam maius intelligipote R. non enim ambrosia deos , aut nectare , aut . D uentate pocula ministrante laetari arbitror . nec Homerum audio , qui Ganymedem' a duis raptum ait propter formam , ut Ioui pocula minimaret. non iuna cai se, cur Laomedonti tanta feret
375쪽
ria. fingebat haec Homerus, humana, ad deos transferebat. diuina, mallem, ad nos: quae autem
diuina e uigere I sapere, inuenire, meminiisse ergo animus , qui, ut ego dico , diuinus, ut Euiripides a det dicere, deus est. et quidem ,si deus aut anim , aut ignis est, idem est animus hominis . nam ut illa natura caelestis O terra uacat, ct humore : si cutriusque harum rerum humanus animus est ex bpers. sin autem est quin ita quaedam natuya, ab stotele inductaprimum: haec O dcorum G, et animorum . hanc nos sententiam secuti ,his ipsis uerbis in Consolatione haec expressimus. Animoru lain terris origo inueniri potest. nihil enim estinanimis mixtum , atque concretum, arit quod ex terra natum, atque stum esse uideatur; nihil ne aut b midum quidem , aut foebile, aut igneum. bis enire in naturis nihil inest, quod uim mcmoris., mentis , cogitationis habeat ; quod O praeterita teneat futura prouideat, complecti possit: praesevi,s quae Dia diuina sunt; nec inueniemr quam, de ad hominem uenirepossint, nisii a deo. rugis ris est igitur quaedam nat ira, qtque uisanimi, sciuncta ab his usitatis , notisq. naturit. Ita ,.quidqμα
est illud, quodsentit, quod sapit, quod uult, q odinget, caeleste , est diuinum est, ob eam. rem num it necesse est. Nec uero deus ipse, qai in stirigitur a nobis, alio modo intelligi pol st,msi me' soluta quaedam, O libera , segregata ab omni colla
cretione mortali, omisa sentietis omnia indi
376쪽
L B Is it r. 187uens, ipsa . lac Ata motu sempiterno. IIot egi re, atque eadem e natura est ta ana mens IVbi igitur, aut qualis est ista mens ἰ ubi tua, aut qualis ζpotes ne dicere ἰ an , si omnia ad intelEgendum non habeo, quae habere uellem; ne iis quidem , qaae habeo, mihi pere te uti licebit φ non ualet tantum animus , ut seipse uideat: at , ut oculus ,sic animus, sese non uidens , alia cernit . non uidet autem, quod ininimvmnest , Di am suam . fortasse: quanquam , id quoque sed relinquamus i rim certe , sagacit
tem , mraho, am , motum , celeritatem uidet. haec
Maraia, haec dii ira , haec sempiterea sint . quas cie quidem sit, aut ubi habitet, ne quaerendum quidem eu . ut , cstm videmus speciem primum , candor η. caeli, deinde conuesonis celeritatem tantam , qzantam cogitare non possimus; tum uici tudines dierum , atque noctium , commutarioneso temporum quadripartitas , ad mammitatem sti gum , O ad temperationem corporum aptas , eo
rumq. omnium moderatorem H ducem Diem , lunamq. accretione, O diminutione luminis qua D flori notantem Osignificantem dies; tum in e dem orbe, in x II partes distributo, quinque stellas ferri , eosdem cursus constantissime seruantes , d staribus inter se motibus; nocturnamq. caeli formam undique sideribus omatami tum globum terrae eminentem e mari , Dum in medio mundi uni- istes loco , duabus oris distantibus habitalitem G cultum; quarum altera , quam nos incolimus ,suba a 3 axe
377쪽
laxeposita ad stellas septem, unde Horror Aquilonis stridor gelidas molitur nives;
altera ductam, ignota nobis, quam uocant Graeci.ανταξονα; ceteras partes incultas, quod aut frigore rigeant, aut urantur calore i hic autem , uti habitamus , non intermitti , suo tempore .
Caelum nitescere, arbores frondescere,
Vires latificas pampinis pubescere, Ramos bacarum ubertate incurvescere , Segetes largiri fruges , florere omnia , , Fontes statere, herbis prata conuestirier; tum multitudinem pecudum pretiis ad ue,cendum , partim ad cultus agrorum, partim ad uehendum , partim ad corpora uestienda ; hominemq. ipsum quasi contemplatorem caeli , ac deorum, ipsorum cultorem , atque hominis utilitati agros omnes maria parentia: haec igitur , O alia innumerabilis cum cernimus, pospinius ne dubitare,quin his pia
sit aliquis uel essestor , si haec nata sunt , ut Platoni addetur , uel δ semper fuerint , ut Aristotelipi
cet , moderator tanti operis, O muneris ζ sic metiatem homilitis,qua uis eam non uideas,ut deum non uides , tamen , ut deum agnositis ex operibus eius . sic ex memoria rerum , στ inuentione, est celerit te motus , omniq. pulchritudine uirtutis uim diu
nam mentis agnosicinia In quo igitur loco es ἰ credo equidem, in capite, cur credam, serre possum: sed de hoc alias: nunciubi ubi sit animus,certe quid in te est. Quae est ei natura 'propria puto,
378쪽
l Osiua .sed fac igneam, fac spirasilem: nihil ad id ;de quo agimus . illud modo uideto, ut deu, noris,l es eius ignores iocum , O faciem , sic animum i tibi tuum.notum esse oportere , etiam si eius igno-,l res O locum , O formam . In animi autem cognitione dubitare noci possumus , nisi plane is p sicis plumbei sumus, quin nihil sit animis admixtum ,nihil conoetum, rubii copulatum , nihili coigmentatum , nihil duplex. quod cum ita sit, cene necfecerni, nec diuidi , nec riscerpi, nec distrahi potest: nec interire litur . est enim interitus quasi discessus
est secretio, ac diremptus earum partium, quae a te interitum iunctione aliqua tentantis. His , talibus adductus 'c es, nec patronum quaesiuit,
adiudicium csetis iudicibussupplex fuit; a
hibuitq. liberam i , itumaciam, a magnitudine αλmi ductam , nona superbia; O supremo uita die dehoc ipso ita disseruit; paucis ante diebus , cimi facile posset educi e custodia, noluit ;=, cum . pane in manu iam mortiferam illud teneret pocul lum, locutus ita est, ut non ad mortem trudi, u . rum in caelum uideretur ascende ita enim cens bat, itas disseruit: duas esse uias , duplicesq. cui su animorum e corpore excedentium: nam qui se humanis uitiis contaminassent , se totos libidinial bus dedidissent, quibus caecati vel in domesticis πι-l Wi , atque fagi.ssie inquinassent, uel is rep. ut i landa raudes inexpiabiles concepilsent , ijs devium, Doddam iter esse ,seclusum a concilio deoruU: qui
379쪽
Mem se int ros , colo'. seruaui sent , quibus Diiset minima cum corporibus contagio ineseq. ab his semper sevoca sent, essentq. in corporibus humanis uitam imitati deorum, bis ad illos, a quibus essent profecti, reditum facilem patere: itaque commemorat, ut HIni , aut non sine cauisa Apollini dicati sunt,sed quod ab eo dianationem haberedeantur, quit,prouidentes quid in morte boni sit, cum caritu , O mluptate moriantur ;sic omnibus bonis, O doctis esse faciendum. i. Nec uero de hoc quisiquam dubitare posset, nisi idem nobis acta deret diligenter de antimo cogitantibus, quod i pe usu uenit, qui acriter oculis deficientem Diem.
intuerentur , ut a 'ectum uerenti: sie mentis acies ine ipsam isti quam be- bescit: ob eamq. caussam ωα illigentiari
amittimus itaque dubitans, circumspediam Iilans , Multa aduersa reuerens, tanquam raeis tu, mari immensio, nostra uehitur oratio. Sed haec uetera , a Graecis. Caro autem sic abiit e ut caussa moriendi nantumst esse gauderet. vetat enim domitaras ille in nobis deus inis su hinc no suo demigrare . cum uero cari am iustam deus ipse dede rit , ut tunc Socrati, nunc Casoni ,s e multis cinae ille mediusfidius uir sapiens laetus ex his tenebris in lucem illam excesserit: nec tamen illa uincida carce ,ris ruperit: leges enim uetant: Ied, loquam a m .gi trasu , au: ab H Aa potestate legitima ,sica deση euocatus, atque emissus , exierit. tota en philosio
380쪽
L I B E R I. I 89 forum uita,' ut ait idem, commentatio mortis est.
nam quid aliud agimus , cum a uoluptate, id est a corpore , crem a re familiari, quae es ministra famula corporis, cum a rep. cum a negotio omni sevocamus animuυῆ quid, inquam, tum agimus, nisi
imum adseipsum aduocamus, secum esse cogiamus , maximeq. a corpore abducimus δ feceraerecutem a corpore animum , nequiquam aliud est , quam emori discere. Quare hoc commentemur, mihi crede , disiungamusq. nos a corporibus, id est consuescamus mori. hoc O , dum erimus in terris , erit illi caelesti uitae simile: cu illuc ex his uin' culis emis feremur , minus tardabitur cursus animorum . nam qui in compedibus corporis semperfuerunt; etiam cum soluti sunt, tardius ingrediam-tur , ut ij , qui ferro uincti multos annos fuerunt.
quo cum.ueneri res, tum denique ulu tu . nam
Hac quidem vita, mors est: quam lamentari posntis tu quidem in Consolatione et i metuatus: quam cum lego, nihil malo , qliam has res relinquere; his uero auditis, multo magis. M. Veniet tempus, quidem celeriter, O sive retardabis , e properabis. uolat enim aetas. ta tum autem abest ab eo , ut malum mors sit , quod tibidudum uidebatur; ut ne rear, ne homini nihil fit non mesum aliud certe , sed nihil bonum aliud
potius i quidem uel dii ipsi, uel cum diis futuris
mus . A. Quid resert δ ad unt enim , qui haec non probent. M. Ego autem nunquam ita te in hoc ser-