M. Tullii Ciceronis De philosophia, prima pars volumen secundum ... Cum scholiis Pauli Manutii. Index rerum, et verborum M. Tullii Ciceronis De philosophia, prima pars, Academicarum quaestionum editionis primae liber secundus, editionis secundae libe

발행: 1560년

분량: 663페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

401쪽

mortem esse optimum homini. Fertur etiam deleno fabella quaedam: qui cum a Mida captus esset, . hoc ei muneris prosua missone dedisse scribitur; do. cuisse regem, non nasci homini longe optionum esse ;proximum aut , quamprimum mori. qua e seu rentia in Cresphonte usus Euripides.

m nos decebat, coetus celebrantes domum, a Lugere, ubi esset aliquis in lucem editus , , Humanae uitae uaria reputantes mala: qui labores morte finisset graues, Omnes amicos laude, O laetitia exequi.

Simile quiddam est in consolatione Crantoris: ait nim Terinaeum quendam Elisium, cum grauitertiali, mortem maereret, uenisse in pschomantium , quaerentem quae fuisset tanta calamitaris caussa: huic in tabellis tres huiusmodi uersiculos datos:

Ignaris homines in uita mentium errant . . Aut mus potitur fatorum munere lato .

Sic fuit utilius finiri, i q. , tibique. ΤHis et talibus auctoribus usi, confirmant cau1gam , rebus a diis immortalibus iudicatam. Alcidamus quidam , rhetor antiquus in primis nobilis,scripsit

etiam laudationem mortis,quae constat ex enumeratione madorum humanorum. cui rationes eae , quae

exquisitius a philosophis colliguntur, defuerunt, bertas orationis non defuit. Clarae uero mortespropatria oppetita, nonsiorumgloriosae rhetoribus,sed etiam beatae uideri soleis repetunt ab Erechtheo rcitius etiam n cupide mortem expetiuerunt pro

402쪽

tista riuii : Codrum, qui se in medios tam tram pes famulari ueste, ne posset agnosii, si esset ornatu

regis: quod oraculum erat datum , si rex inters Etus esset, victrices Menas fore. Menectus uero inonprateimittitur: qui, oraculo edito, lammius es a

patriae suum anguinem. Iphigeisia Aulide duci se immolandam iubet, ut hostium fanguis eliciatur

suo. Veni et inde adpropiora. Harmodius in or Aristogiton: Lacedaemonius Leonidas, Thebianus Epaminondas uigent. nostros non norunt: quos enumerare magnum est: ita sunt multi , quibus us demus optatiles fuisse mortes cum gloria. Quae talia sint; magna tamen eloquentia est utendum, at que ita uelut uperiore e loco concionandum, ut homines mortem uel optare incipiant, uel certe tim

re desistant. nam si supremus ille dies non extin tionem, sed commutationem asse is loci: quid op -- lius 'sin autem perimit, ac delet omnino: quid meialius , quam in mediis uitae laboribus obdormiscere, O ita conniventem somno consopiri sempiterno equod si fiat; melior Emij , quam Solonis , oratio.

hic enim notier , . e

Remo me lac mis decoret , inquis nec funera

fletu Praxit . at uerosapiens ille , Mors mea ne careat lac mis: linquamus micis Maerorem, ut celebrent funera cum gemitu . nos uero, si quid tale acciderit, ut a deo denuntia tum uideatur ut exeamus e uita, laeti ,stagentes gratias pareamus, emittiq. nos e cHlodia, O l

403쪽

viri uinculis arbitremur; ut aut in aeternam, O plane in nonram domum remig remus; aut omnis seu, molentaq. careamus: sin autem nihil denum tiabitur ;eo tamen simus animo, ut horribilem i

uum diem ali3s, nobis faustumputemus; nihil in malis duca us, quod sit uel a diis immortalibus, uel a

natura, parente omnium, costitutum. non enim temere, nec fortuito fati, O creatis in Ged prodi Lio fuit quaedam uis, quae generi consuleret hum no, nec id generet, aut aleret, quod, cum eranti uisset omnes labores, tum incideret in mortis ma-D- sempiternum . portum potius paratum nobis, O perfugium putemus. quo utinam uelis passis pervehi liceat .m, rectantibus uentis, reiiciemurriamem, eodem paullo tardius referamum, necesse est. quod autem omnibus necesse est, id ne miserum esse uni potest ἐ Habes epilogum, ne quid praetem missi , aut relictum putes. Α. Ego uero . et quidem fecit etia se me epilogus miorem. M. Optime, inquam et sed nunc quidem ualetudini tribu miis aliquid: cras autem, quot dies erimus in Τὰsculano, aga us haec ea potissimum , quos leuationem habeant aegritudinum, formidinum, cupiditatum. qiu omni e philosophia est fructus

404쪽

M. TVLLII CICERONIS

TVSCVLANARUM

de tolerando dolore.

Ennium philosiophari sibi ait necesse

esse inedpaucis ; nam , omnino , haud placere : ego autem , Brute , necesse quidem mihi esse arbitror philosophari; nam id possum , praesertim nihil agens , agere melius o sed non paucis , ut ille. docile in enim in philosophia, pauca esse ei nota , cui non sint aut plerisve, aut omnia. nam necpauca, nisi e multis, eligipossunt; nec, quipare perceperit, non idem reliqua eodem studio persequetur. βd in uita taUen occupata, atque, ut 2 optolemi tum erat , militari, pauca ipsa multumi e profunt, O ferunt si ctus , si non tantos , quanti ex uniuersa philosephia percipipossunt, tamen eos , quibus aliqua exparte interdum aut cupiditate , aut aegritudine , aut m tu laberemur : uelut ex ea dis utatione , quae mihi nuper habita en in Tusculano , magna uidebatur mortis esse ta contemptio: quae non minimum valet ad animum metu liberandum . nam qui id, quod u tari nonpotest , metuit, is uiuere animo quieto nullo modo potes sed qui , non modo quia necesse encc mori,

405쪽

mori , uerum etiam quia nihil stabet mors , quod sit horrendum , mortem non timet, magnis' is sibi praesidium ad beatam uitam comparauit . quanis quam non sumus ignari , multos studiosee rontra e se dicturos. quod utine nidio modo potuimus: nisi ii hil omnino Priberemus . etenim si orationes, qu9 nos multitudinis iudicio probari uolebamus; popularis est enimilla facultas , et essemus eloquentiae essaudientium approbatio9 sed si reperiebam v nonnulli , qui nihil laudarent, nisi quodse imitari posse confiderent; quemq. sterandi bi , eundem bene dicendi finem proponerent; O, cum obruere

tur copia sententiarum , atque uerborum , ieiunmtatem, O famem se malle , quam ubertatem , copiam dicerent; unde erat exortum genus Attricorum , uis ipsis , qui id sequi se profitebantur , gnotum; qui iam conticuere , paene ab ipsio foro inrisis quid futurum putamus , cum adiutore pstpum

Io , quo utebamur antea , nunc minime nos utiposise uideamus ψ est enim philosophia paucis contem tu iudicibus, multitudinem consulto ipsa fugiens, xi . ipsi O sus ecta, ct inuisa: ut uel, si quis Ἀ- niuersam uelit uituperare , secundo idpopulos c re possit; vel , si in eam , quam nos moime seqM 1

mur , conetur inuadere, magna habere post a Gilia ex reliquorum philosophorum disciplinis . IVos autem uniuerse philosophiae uituperatoribus re bondimus in Hortensio: pro Academia a temquae dicenda erant , satis accurate in Acade -

406쪽

eis quattuor libris explicata arbitramur . sed tamen tantum abill, ut scribi contra nos nolimus , ut id etiam maxime optemus. in ipsa enim Graeciaphilo

bia tanto in honore numquam fui set, nisi do mismorum contentionibus di ensionibusq. uiguis let. Omobrem hortor omnes , qui facere idpo punt, ut huius quoque generis laudem iam languenti Graeciae eripiant, perferant in hanc urbe ,sicut reliquas omnes, quae quidem erant expetendae , nudis atque industria sua maiores nostri transulerunt: Atque oratorum quidem laus ita ducta ab humili venit adsummmn, ut iam, quod natura fert in omnibus fere rebus, senescat, breuiq. te ore ad n hilum uentura uideaturi. philosiopina nascatur latinis quidem litteris ex Dis temporibus; eamq. nos adiuvemus; nosq. ipsos redargui, refelliq. pati muri quod ii ferunt animo iniquo, qui certis quibusdam, destinatisq.sententiis quasi asdicti, O cons crati unt,eaq. necessitate con fricti, ut, etiam suae non probare soleant, ea cogantur constantiae causa defendere. nos, quisequimurprobabilia, nec ultra

id, quod uerisimile occurrcrit, progredi possumus, O refellere sine pertinacia, O refelli sine iracundia parati iis . quod si haec Iudia traducta erunt ad nostros; ne bibliothecis quidemgraecis egebimus,

in quibus multitudo infinita librorum propter e rum es multitudinem, quisicri ei unt. eadem enim dicuntur a multis: ex quo libris omnia restria sunt.

quod accidιt etiam nostris, si ad haec sudiaplures

407쪽

confluxerint sed eos ,sipo spumus , excitemus, qui liberaliter eruditi, adhibita etiam di serrari elegantia, ratione, O uia philosiophantur. M enim quo iam genus eorum , qui sephilosiopbos appellari u lunt, quorum dicuntur es Je latini sane multi libri quos non contemno equidem,quippe quos nunquam legerim: sed , quia profitentur ipsi illi, qui eos sic ribunt,se neque distinate , neque distribute , neque eleganter , neque ornate scribere, lectionem sine ulla deles tatione negligo: quid enim dicant , et quid sentiret j , quisiunt ab ea disiciplina , nemo, medioeriter quidem doctus , ignorat . quamobrem , quo niam , quemadmodum dicant , ipsi non laborant; cur legendisint , nisi ipsi interse, qui idem sentiunt,

non intelligo. nam ut Platonem , reliquosq. Socraticos , deinceps eos , qui ab his pro erit unt , is gunt omnes, etiam qui ista aut non approbant , aut non studiosi Uime consed tantur, Epicurum autem , est Menodorum non fere , praeter suos , quisequam in manussumit: sic hos Latinos i soli legunt, qui illa recte dici putant . Nobis autem uidetur , qui quid litteris mandetur , id commendari omnium eruditorum te tione debere . nec , si ipsi minus consequi possumus, iccirco minus id ita aciendum esse sentimus . itaque mihi semper Peripateticorum ,

cademiaeq. consuetudo , de omnibus rebus in co

tramias partes disserendi, non ob eam causa olum placuit , quia aliter non posset , quid in quaque reuerisimile esset , inueniri Ued etiam , quod esset ea

408쪽

marima dicendi exercitatio: qua princeps usus ess ristoteles , deinde eum qui securi sunt. nostra autem memoria Philo, quem nos stequenter audiu mus , instituit alio tempore rhetorum praecepta tradere, alio philssisphorum. ad quam nos consuetud nem a familiaribus nostris adducti, in Tusculano, quod datum es temporis nobis, in eo cofumpsimus. itaque cum ange meridiem dictioni operam dedissemus, cui pridie feceramus ; postmeridiem in Academiam desiendimus. in qua distulationem habita non quasi narrantes exponimus, sed eisdem fere uerbis , ut actum , disputatumq. s. est igitur a bulantibus ad hunc modum sermo ille nobis institutus , Oa tali quodam inductus exordio . A. Dici nonpotest, quam bene a dissutatione tua delectatus, uel potius adiutus. etsi enim mihi conficius sum, nummam me nimis cupidum fuisse uitae: tamen objci Datur interdum animo metus quidam, O dolor ,cogitanti fore aliquando finem huius lucis, O amissionem omnium uitae commodorum. hoc genere molem

fiam , mihi crede, sum liberatus, ut nihil minus curandu putem. M. Minime mirum id quidem . nam 'it hoc philosophia: medetur animis: in nes licitudines detrahit: cupiditatibus laberat :pellit timores . sed haec eius uis non idem potest apud

omnes; tum ualet multum, cum est idoneam complera naturam s. fortes enim non modo fortuna adiuuat, ut est in uetere prouerbio ,sed multo magis ratio, quae quibusdam quasi praeceptis confirmas

409쪽

tiam fortitudinis . te natura excelsum quenda; nuru delicet, O altum, O humana des icientemgenuite itaque facile in animo forti contra mortem habitat insedit oratio: sed haec eadem num censes apud eo; ipsos ualere, nisi admodum paucos, a quibus inventa , distulata, conscripta sunt ' quotus enim quisque philosophoram inuenitur, qui sit ita moratus, ita animo, ac uita constitutus, ut ratio ponulat qui disciplinam suam , non orientationem scientiae,sed legem uitae putet; qui obtemperet ipse sibi, eg decretis suispareat ἰ uidere licet alios tanta leuitate , et iactatione, iis ut fuerit non didicisse melius ; alios pecuniae cupidos, gloriae non nullos; multos libidia. num seruos: ut cum eorum uita mirabiliter pugnet

oratio. quod quidem mihi uidetur esse turpissimum ut enim, si Irammaticum se professus qui1'iam, barbare loquatur; aut si absurde canat is , qui se haberi uelit musicum, hoc turpior sit, quod in eo imo peccet, cuius profitetur sitientiam: sic philosophus. in ratione uitae peccans, hoc turpior est, quod in officio, cuius magister esse uult, labitur; artemq. uniae professis , delin ire t quiM . n ne uere dum igitur, si s ita, ut dicis, nephilosiophiam fausagloria exornes in quod eIn enim maius regumen 'tum, nihil eam prodesse , quam quosdam perfectos philosiopbos turpiter uiuere ἰ M. Nuillum uero id Iuidem argumentum est. na ut agri non omnes

Miferi sunt , qui coluntur ; falsumq. illud , ac

410쪽

Etsi segetem sunt in deteriorem data, - . Fruges , tamen ipse suapte natura enitent: sic animi non omnes cultistuctum ferunt. atque ut

in eodem simili uerser 9 ut ager, quamuis fertilis , . ne culturastuctuosus esse non potest; sic sine d

Qtrina animus. ita est utraque res una sine altera de bilis , cultura autem animiphilosophia est: quae e trahit uitia radicitus , Opraeparat animos adfatus accipiendos, eaq. mandat his, O, ut ita dicam, si rit, quae adulta fiuctus uberrimos ferant. . amra,

igitur , ut coepimus: dic, si uis , de quo disputari u

lis. A. Dolorem existimo maximum malorum om-mu . .Etiam ne maius, quam dedecus/ A. TUn.

eo id dicere quidem , me pudet tam cito de sententia esse deiectu . M.Magis esset pudendum, si in sententia petetnaneres. quid enim minus est dignum, quam tibi quidquapeius uideri dedecore, flagitio, turpitudine ψ quae ut effugias, quis est non modo no recusandus,sse ultro appetendus,subeundus, . excipiendus dolor ἐ A. Itaprorsus exinimo. quare sit anesummum madum dolor; madum est certe. M. Vides ne igitur, quantu , breuiter admonitus, de doloris terrore deieceris' A. video plane; sed plus. desidero. M. Experiar equidem Ued magna res est; imoq. mihi opus est non repugnante. A. Habebis id itidem. ut enim heri feci, sic nunc rationem, quo eamζ cunque ducet , sequar. M. Primum uiatur de imbecillitate mciliorum s O de var3s discipli. nis pla Dphorum loquari quorumprinceps' '

SEARCH

MENU NAVIGATION