장음표시 사용
441쪽
motio uidetur insaniam Pon mihi quidem soli: sed, id, quod admirari sepe soleo, maioribus quoque nostris hoc ita uisum intelligo multis saeculis ammte Socratem; a quo haec omnis , quae es de uita, moribus, philosiopbia manavit. A. Quonam tan
dem modo ἐ M. Quia nomen insaniae significat mentis aegrotationem,'morbum, id est insanitatem, et aegritudiriem animi, quam pellarunt insaniaυ. omines autem perturbationes animi,morbos philossphi appellant, negantq.stultum quenquam his morbis uacare. qui autem in morbo sunt,sam non sunt: omnipim insipientium animi iri morbo sunt.', omnes insipientes igitur insaniunt .lsanitatem enim animorum ,positam in tranquillitate quadam, constantiq. censebant. bis rebus mentem uacuam appellarunt insaniam; propterea quod in perturbato ari
mo, sic corpore ,sanitas essee non possit. ' ec minus iis acute, quod animi assectionem , luMinementis larent , nominauerunt amentiam, ea
demq. dementiam. ex quo intelligendum est, eos , qui haec rebus nomina posuerunt, sensisse hoc idem , quod a Socrate acceptum diligenter Stoici retinus runt , omnes insipientes esse non sinos. qui enim animus est in aliquo morbo, c morbos autem hospem turbatos motus, ut modo dixi ,philosophi appe
lano non magis est sinus, quam id corpus, quod in morbo est . ita fit, ut sapimtia sanitas sit mimi, insipientia au tem quasi insanitas quaedam , quae est
trifamia, eademq. dementia: multoq. melius haec no
442쪽
tasta sunt uerbis latinis , quam gracis. Fod aliis quoque multis locis reperietur .sed id alias: nunc , quod instat. Totum igitur id, quod quaerimus, quido quale sit, uerbi uis ipsa declarat . eos enis an istelligi necesse es , quorum mens motu, quasi morbo ,perturbata lis i. qui contra lectisunt, hosngarios appellari necesse est , itaque nihil melius , quam quod estis consuetudinesermonis latini , cum exisse e potestate dicimus eos , qui es aenati ferumtur aut libidine, aut iracundia. quanquam ipsa ir cundia libidinis est pars . sic enim demitur iracundia , ulciscendi Elido. qui igitur exisse ex potesate dicuntur , iccirco dicuntur , quia non sunt in potestate mentis, cui regnum totius animi a natura tributum est. Graeci autem ριαν άν unde appellent, non
facile dixerim. eam tamen ipsam distinguimus nos melius , quam illi: hanc enim insaniam , qua iuncta stultitiae patet latius , a furore dis gisnus . Graeci uolunt is quidem ined parum ualent uerbo: quem Hurorem uocarit: quasi uero se tra bili solum mens , ac non saepe uel iracundiagrauiore, uel ti ore, vel dolore moueat . quo gen re Athamantem , Allcmaeon ,. iacem, Or
sem furere dicimus. qui ita sit lectus, em domi
num esse rerum suarum uetant duodecim tabulae .
itaque non est scriptum , si insinus , sed si furiosius
ese incipit. insaniam enim censuerunt, id est inconflantiam finitate uacantem ,posse tamen tueri me diocritatem liciorum, et uita communem cultum,
443쪽
atque usitatum : furor em autem esse rati sunt me tis ad omnia caecitatem. quod cum maius esse uideatur , quam insania; tam re eis odi est , ut furor in sapientem cadere possit, non possit insania. Sed haec alia quaestio est: nos ad propositum reuertamur 2 Cadess, opinor, in sapientem mitudinem, tibi dixi ideri. A. Et uero ita exsimo. M.Humanum id quidem, quod ita existimas. non enim silice nati sumus: sed est natumale in animis tenerum qui dam, atque molle , quod aegritudine, quasi tempestate, quatiatur . nec absurde Crantor ille , qui in noctra Academia uel in primis fuit nobilis , Minime , inquit , assentior ijs , qui istam nessio quam indolentiam magnopere laudant: quae nec potest ulla e se, nec debet. ne aegrotus sim, inquit: sed , si fuerim , sensus adsit, siue secetur quid ,siue auellatur a compore . nam istuc nihil dolere, non sine magna mercede contingit , immanitatis in animo ,stuporis incorpore. Sed uideamus , ne haec oratio sit hominum assentantium nostrae imbecillitati, est indulgentium mollitudini. nos autem audeamus non solum ramos amputare miseriarum, sed omnes radicum fibras euellere . tamen aliquid relinquetur fortasse : ita
sunt nirpes altae fultitiae: sed relinquetur id solum, quod est necessarium . illud quidem sic habeto4nis sanatus animus sit, quod mephilosophia feri mupotest finem miseriarum nullum fore. quamobrem, quod coepimus, tradamus nos ei curandos. sanabiamur, si uolemus. Et progrediar quidem longius.
444쪽
L I B E R III. 22 2. rvm enim de aegritudine Dum, quanquam id qui dem primumdia de omni animi, ut ego seu tipem turbatione, morbo, ut Graeci uolunt, explicabo. l primo, si placet, Stoicorum more agamus; qm breuiter astringere solent argumenta: deinde nostro instituto uag imur. Qi fortis en, idem est dens: quoniam confidens ala consuetudine loquendi, in uitio ponitur , ductum uerbum a confidendo , quod laudis est. qui autem est dens, seprofecto non extimescit: discrepat enim a timendo, confidere.
atque, inquem cadit aegritudo, in euridem timor. quarum enim rerum praesentia sumus in aegritudine, ea sidem impendentes uenientes timemus.
ita sit , ut fortitudini aegritudo repugnet. uerisimile est igitur, in quem cadit aegritudo, in eundem cade- re timorem, O infractionem quandam mimi, demissionem. in quemq. ea caidunt, in eundem cadit ut seruiat, ut ui tum quandoque se esse fateatur. quae qui recipit, recipiat idem necesse est timidit tem, O ignauiam . non cadunt autem haec in uirum fortem: igitur ne aegritudo quidem . at nemo sapiens, nisi fortis: non cadet ergo in sapientem aegris do . praeterea, necesse est, qui fortis sit, eumdem esse 1 magni animi; qui magni animi, inuictum; qui inuintus, eum humanas res de sticere, atque insta sepositas arbitrari: des'icere autem nemo potest eas res, propter quas aegritudine afficipotest. ex quo em tur, fortem uirum aegritudine nunquam asci. omnes autemsapientes fortes . non cadit igitur in s pientem
445쪽
pientem aegritudo . et quemadmodum oculus com- turbatus non est probe asse ctus adsuum munus gradum; O reliqua partes, totum ue corpus, astatu oris est motum, des ossicio suo, o muneri: sic
conturbatus mimus non es aptus ad exequemdum. munus suum. murius autem animi est, ratione bene
titi: O sapientis animus ita semper assectus est, ut ratione optime utatur: nunquam est igitur pertur batus . at aegritudo perturbatio est animi: semper igitur easapiens uacabit. Verisimile etiani illud est, quisiit temperans , quem oraeci appellant,
eamq. uirtutem σωφροσιωην uocant ;quam jbleo quidem mm temperantiam, tum moderationem appellare, non nunquaM etiam modestiam. sed haud scio, an recte ea uirtus frugalitas appellari possit. quod angustius apud Graecos ualet: qui siugi homines appellant, id est tantummodo utiles. illud latius . est enim omnis Astinentia, omnis innocentia, quae apud Graecos usitatum nomen nisi x habet, sed haberepotest ἀcia αν: nam est imo itia lectio talis mimi, quae noceat nemini. reliquas etiam uirtutes fiugalitas continet. φιae nisi tanta effet, O si ijs angustiis, quibus plerique putant, tene retur; nunquam e set Pisonis cogJo m tantopere laudatum. sed quia nec qui propter metum praem tum reliquit, quod est ignauiae; nec qui propter uaritiam clam depositum non reddidit, quod en in iustitiae; nec qui propter temeritatem male r ges
si, quod est flAltitia; sttai appellari solet ue eo trei
446쪽
Manutes ,sortitudinem, institiam, prudentiam, rugalitas complexa est. etsi hoc quidem commune est uirtutum. Omnes enim interse nexae, et coniugata sunt. reliqua igitur, O quarta uirtus ut sit ipsa frugalitas, nece se est. eius enim uidetur esse propria, motus animi apoetentis regere, etfedar semperi. aduersantem libidini, moderatam in omni reseruare constantiam. cui contrarium uitium nequitia di- citur. frugalitas , ut opinor, a 'fruge inibit m lius e terra oritur . nequitia ab eo Celse hoc erit fom
ta se durius: sed tentemus,inlusisse putemur, si nil sit ab eo, quod nequiquam est in tali homine reae quo idem ntili dicitur. qui istum igitur, uel,si
mauis, moderatus , O temperans, eum necesse est esse constantem; qui autem constans, quietum; qui quietus , perturbatione omni uacuum; ergo etiam ritudine. et sunt illa apientis: aberit igitur assepiente aegritudo . itaque non inscite Heracleotes Dio situs ad ea distulat, quae apud Homeπ- A chilles queritur, hoc, ut opinor, modo: Cori. meum penitus turgescit tristibus iris, Cum decore, atque omni me orbatu laude recordorinum manus assecta recte est, cum in tumore est ἐaut num aliquod quoniam membrum tumidum,ac turgidum non uitiosese habet ἰ sic igitur inflatus,et tumens animus in uitio est . apientis autem animus. semper uacat ustio , nunquam turgescit , nunqvam tumet. at iratus animus eis odi est: nunquam igitur apiens irascitur . nam si irascitur, etiam concu
447쪽
piscit. proprii est enim irati, cupere, a quo Esus uideatur , ei quammaximum dolorem inurere. st qui autem id concupierit , eum necesse est,si id con-- nsecutus sit, magnoiere latari . ex quo fit, ut alieno et malo gaudeat. quod quoniam non cadit in sapien- βtem; nec ut irascatur quidem cadit .si autem cade-- thret in sapientem aegritudo , caderet elim ira fria. qua quoniam uacat, aegritudine etiam uacabit. ia
etenim si sapiens in aegritudinem incidere posset, pά f
set etiam in misericordiam, posset in inuidentiam. - non disi , in inuidiam, quae tum est, cum inuidetur. bis inuidendo autem inuidentia recte dici potest; ut effugiamus a4biguum nomen inuidia: quod uerbum ductum est a nimis intuendo fortunam alterius , ut est in Menalippo, i l .. .
Florem quisenam liberum inuidit meum ζ nmale latine uidetur sedp aeclare Attius . ut enim, uidere,sic , inuidere florem, rectius, quim fori, di 'citur . nos consuetudine prohibemur poeta ius su ium tenuet , m dixit audacius. Cadit igitur in eum. dem, O misereri, est inuidere. nam qui dolet rebus alicuius aduersis , idem alicuius etiam secundis do let: ut Theophrastus, interitum deplorans Calli sthenis,sodalis fui, rebus Alexandri prosperis angitur: itaque dicit Callisthenem incidisse in hominem D ma potentia ,summaq. fortuna , sed i rumquemadmodum rebus secundis uti conueniret. A qui , quemadmodum misericordia agritudo est ex alterius rebus aduersis uesic inuidentia aegritudo es
448쪽
LIBER III. 223 ex alterius rebus secundis. in quem igitur cadit mi sereri, in eunde etiam inuidere. non cadit autem
inuidere in sapientem: ergo ne miseereri quidem . quod si hoc aegre ferres iressiolare fereri etiam soleret. abes ergo a sapiente aegritudo. Haec sic diacuntur a Stoicis, concludunturq. contortius: sed latius aliquando dicenda sunt, O diffusius Gententi stamen uteridum est eornmpotissmum, qui maxime forti, O, ut ita dicam, uirili utuntum ratione, atque sententia. nam Peripatetici, familiares nostri, quiabus nilii est uberius, nihil eruditius, nihil grauius ,
mediocritatem uel perturbationum, uel morborum animi mihi non sine probant. Omne enim malum , etiam mediocre , magnum est. nos autem id agimus , ut id in sapiente nullum sit omnino. nam ut corpus, etiam δε mediocriter aegrum est, sinum non est :*,si in animo est ista mediocritas , caret sani tate . itaque praeclare nostri, ut alia multa , moi fiam ,solicitudinem , auorem propter similitudinem corporum agrorum aegritudinem nominauerunt. hocpropemodum uerbo Graeci omnem ainimi perturbationem appellarite uocant enim ποος, id
est morbum , quicunque est motus in animo tu Adus. nos melius: aegris enim corporibus simillima est animi aegritudo. at non similis aegrotationis efὶ libido , non immoderata laetitia, quae est voluptas animi elata, Ogestiens. ipse etiam metus non enmorbi admodum similis, quanquam aegritudini en nitimus. sed proprie , ut aegrotatio in corpore , c
449쪽
agritudo in animo nomen habet non serunctumn a dolore. doloris igitur huius origo nobis explicanda est, id est caussa diciens aegritudinem in animo, tanqua
rotatione in corpore. nam ut medici, caussa mombi inuenta, curationem esse inuentam putant: sic nos, caussa aegritudinis reperta, medendi facultate reperiemus . est igitur caussa omnis in opinione, nec uero aegritudinis solum ded etiam reliquarum omniumperturbationum: quae suntgenere quattAor, partibus plures. nam cum omnis perturbatio sit ammi motus uel rationis expers, uel rationem a spe naris, uel rarioni non obediens ;isq. motu ut δε-ni, aut mali opinione citetur: bifaria quesuor pem turbationes aequaliter distributaesunt. duae urit ex opinione boni: quarum altera, luptasgestiens,
id est praeter modum elara laetitia opinione praese iis magni alicuius boni, altera uel cupiditas retite , vel libido dicipotesὶ quae est immoderata appetitis opinati magni boni, rationi non obtemperans. ergo haec duo genera, uoluptas gestiens, libido, b
norum opinione turbaritur, ut duo reliqua, metus, regritudo, madorum . nam ct metra opinio 1
g ni mali impendentis, O aegritudo e si opinio ma- gni mali praesentis: , quidem recens opinio talis mali, ut in eo rentum uideatur esse angi: id autem est , ut is, qui doleat, oportere opinetur se dolere . his autem perturbationibus , quas in uita hominum
stultitia quasi quq m immittit furias , atque incia
- tat, omnibus uix u, atque opibus repugnandum
450쪽
i L I B E M I I I. 224 est,si uolumus hoc, qaod datum es uitae , tranqui . se, placide . traducere .sed ceteras alias, nunc aegritudinem ,si possumus , depellamus: id enim sits positum : quandoqMidem eam tu uideri tibi insapientem cadere dissi. quod ego nudis modo existi mo . tetra enim res est, misera, detestatilis, omni contentione, uelis, ut ita dicam , remisq. fugienda. qualis enim tibi ille uidetur Tantaloprognatu Te .lope natus , qui quondam a socero Oenomao rege Hippodamiam raptis nactus nuptijsρ Iouis iste quia de pronepos: tam ne ergo abiectus,tam .fractus e lite inquit hospites adire ad me ilico istic - contagio mea bonis , umbra ue obsit: Taruta uoceleris in corpore haeret. tu te TDena da nactis,orbilisq. luce propter uim
steteris alieni ἐ Quid ἰ illum filium Alis nonne patris ipsius luce indignum putas e
Refugere oculi: corpus macie extabuit Lacrymae peredere humore exanguesvnu:
Situ nidoris barbapedore horrida , . tque intonsa infusicat pectus illuvie scabrum . haec mala , o stultissime Aeeta, ipse tibi addidini non inerant in iis, quae tibi casus inuexerat: O qui
dem inueterato malo , cum tumor animi resedi siet . est autem aegritudo, ut docebo, in opinione mali r centis . sed maeres uidelicet regni desiderio, non mliae . illam enim oderas , oe iure fortasse: regno non aequo ani o carebas. est aurem impudems luctuae maeror e conficientis , quod imperare non liceat i i beris.