장음표시 사용
81쪽
νιt , mutuans ad illud resertiendum lenebitur. Sin autem ualium cepe.νit damnam mutuatarius , mutuans illum ab imposito onere absol-re t uobitur. Idem demum nostra hae aetate Theologi pene omnes docent, atque constituunt . De domino mutuum dante colonis redibit sermo inferius .
82쪽
TERTius ARTiCULus est de emptione redituum praedialium.
Pro cujus fundamento sciendum est secundum Alexan. drum Lombardum, quod ex quatuor potest contractus esse vitiolus. Primo ex causa materiali, scilicet rei, quae emitur: puta quia non eit vendibilis, sicuti sunt homo liber, spiritualia, & hujusmodi. Secundo ex causa essicienti, scilicet ex parte contrahentis: puta quando quis fingit emere, quod intendit recipere in pignus, & hujusmodi, vel aliquam habet intentionem malam. Tertio ex causa formali, scilicet ex pa te pacti oppositi rei, quae transigitur: puta quando apponitur. pactum, quod non convenit poni, ut in Simonia, & hujusmodi; vel quando pactum repugnat contra Elui: puta cum contractus est gratuitus, & tale vitium iacit esse usuram. Quarto ex 'causa finali', scilicet ex parte pretiit puta cum non laxatur iuste.
hane suis prosequitur S. Bernardinus Serm. 34. art. cap. 3. , quem pro maiori declaratione potes consulere. Hominem liberum vendi non posse, nec emi, textus est apertus L. Si in emptione s. omnium rerum fs. De contrahenda emptione se omnium rerum , quas quis habere, vel possidere , vel persequi potest, venditis rem
fro quas Nero natura, vel Gentium ius, . vel mores Civiιatis eommere ιο exuerunt, earum nulla venditio es. Liberum hominem scientet emere non
possumus se . Excipitur casus, in quo quis viginti annis maior consensum praebet, textu expresso Instit. De Jure personarum 6. q. -- Serυi .... sunt aut iure gentium, ιdes ex eaptivitate, aut iure eivili, eum liber homo maior viginti annis ad pretium parιisipandtim se se venundari passur est . Excipitur etiam eas , in quo pater extrema inopia laboraret L. Si qμis C. de patribus, qui flios suos distraxerunι -- Si quis propter nimiam paupertatem, egestatemque, vidius ea a Diom, filiamve so Αμi
nolentos υendiderit, vendιtione in hoe tantummodo easti valentes empto
Uimendi eius servitii babeat factiliatem - : naturae siquidem consent nςum
83쪽
videtur , ut proles ad conservandam vitam patris sinat se libertate privari, quam tamen solvendo pretium redimere postmodum potest ut subdit eadem Lex - Liceat autem ipsi, qui vendidit , vel qui alienatusas , aut euilibet alii ad inpenuitatem eum propriam repetere o modo s aut p/ctium offerat, quod potes valere , aut mancipium pro e usmodi praeset Spiritualia non posse vendi, tota est quaellio tertia primae Causae, euieone init Ius Civile L. Hanc legem T. De contrahenda emptione c- Ceterum s omne religiosum, vel sacrum, vel publicam venierit, nullam esset oe smnem,& L. Saneιmus C. De sacrosanctis Ecelsis Sancimus nemini licere saeratissma, atque arcana vasa , vel veses, exteraque donaria, quae ad δυinam religionem necessaria sunt cum etiam veteres leges ea, qua iuris divinisant, humanis nexibus non illigari sanxerint vel ad vinditionem, vel bis thecam, vel pignus trahere . Excipitur super his causa captivitatis,& iam is, quum pro huiusmodi casibus ibi subdatur Tane di venditionem praefatarum rerum divinarum , ' bpothecam, Gr pignorationes fieri eo needimus o quouiam non absurdum es /-ιmas hominum quibuscumque va- si, vel vesimentis praeferri. . i. His adde ea , quorum usus solum est ad malum L. Quod saepe g. Venenι ff. De contrahenda emptione - Veneni mali quidam putat non eontrahi emptionem: quia nec societas, aut mandatum flagitiosae rei tilias vires halet ; quae sententia potes sane vera videri de his, quae natu modo, adiectione alterius materiae, usu nobis esse possunt Adde rem alienam, res
pupillorum, & huius generis alia, quae & ipsa vendi non possunt, nisi
in quibusdam casibus per legem expressis
Hoc posito fundamento quaeruntur tria dubia. PRIMUM DUBIu M. Utrum liceat emere reditus pecuniarios haereditarie, vel ad vitam 3 Respondeo, quod sic secundum Alexandrum Lombardum, si quatuor praedictae causis concurrant.
a Uidet ieet res sit vendibilis , sincere vendatur & ex animo , nihil apponatur repugnans contra fui, & iusto pretio vendatur. Regulare siquidem est , ait S. Bernardinus ibidem , quod eontracius emptionis , O venssitionis illieitus es, quum in eo iuris naturalis aequitas non ser
Et si quis diceret, quod prima causa ibi esse non potest, quia pecunia non est vendibilis, nam quod est medium venditionis non potest esse terminus ejusdem . t Respondeo, quod sicut in rebus noliris Iria habemus, mobile
84쪽
CONs ID. I. ARTI C. III. sibile, scilicet, immobile, & jus in utriique, sic ipsum ius po
test vendi quemadmodum mobile & immobile. Non ergo venditur pecunia, s ed venditur jus percipiendi ipsos reditus pecuniales. Itaque quamvis pecunia non possit vendi, transit tamen ipsa cum jure vendito: sicuti patet in aliis, quae non possunt vendi, ut in jure patronatus, quod spirituali annexum est, & tamen transit cum venditione villae, vel
perunta vocata es, quia antiqui totum, quod habebant, in pecoribus habe hant se. Ninnine pecuniae sic acceptae veniunt omnia illa, quae vendi possunt, quum ab dem scriptum sit -- Torum , quicquid homines possident in temra, omnιa , . quorum dominι Junt, Pecunia Docatur Jervus si, uar, ager, arbor, pecus, quicquιd horum eji, pecunia dicitur - . Author certe nomine pecuniae haec non intelligit, quum omnia illa, & his similia non solum permutari possint, ut fiebat antiquitus L. Origo ff. De eontrahenda emptione - Oiιm enim non ita erat nummus I neque aliud merx, aliud pretiam vocabatur: sed anu quisque secundum necesstatem temporum,ae rerum titilιbus inutilia permutabat, quando plerumque eυenit, ut, quod alteri superest, alteri desit . . Sed etiam vendi vere & proprie medio nummo, qui consulto inventus est, ut sic occurreretur incommodis, quibus per solas permutationes humana societas erat obnoxia , quemadmodum ibidem scribitur Sed quia non semper, nec facile concurrebat , ut, eum tu . haberes, quod ego desiderarem, rnυιcem haberem, quod tu ae eipere velles, electa materia ess, cuius publiea ae perpetua Wiimatio di=cultatibus permutationtim aequatitate, quantitatis D eniret: eaque materia forma publica percussa usum dominiumque, non tam ex substantia praebet,
quam ex quantitate: nee ultra mox utrumque , sed alterum pretium vocataer.
Pecuniae igitur nom ne Author hic intelligit nummum verum , propriumque . Ad rem iccirco dicit pecuniam sic acceptam non posse ven-ἡi: quia nummus non parit nummum L. Nummis ae De in litem iurando Nummis depositis, Iudιeem non oportet in litem iv νiurandum deferre , ut iuret quisque quod sua interfuit o edim certa sit nummorum Uimatio - : quia ut apposite 88. dist. cap. Gieior Pecunia non ad alia quem kfum diointa es, nis ad emendum . . . . Ex pecunia reposita nullum
usum capis .... Ager vel domus utendo veterascit et 'peeunia autem, cum fueris mutata, nee minuitur, nec veterascit quia demum, ut sert ς in
mune proloquium, pecunia de se sterilis est , & iners, ex se non se inuaria, sed incapax cujuscumque fructus.
85쪽
Salvo meliori iudicio credo, quod iste contractus sit licitus in reditibus jam conititutis, non vero in illis, qui consti
tuentur tempore contractus. Hoc idem tenere videntur Joannes Andreae, & Hostiensis in Cap. In Civitate Extra De Uuris: A maxime cum quis recipit a Titio centum, vel obligationem de centum, ut ipse se constituat debitorem reditus annualis in majori quantitate quam acceperit. Concordat Petrus de Ancharana in Cap. Usurarum lib. 6. De Usuris. '
vi Non desunt secus opinantes, quos videre potes apud Authorem in Angelica ver. Gura primo num. 4 ., apud Tabienam ver. Usura I 3.,& apud alios. Contendunt hi in hisce casibus reperiri mutuum implicitum, non vero venditionem propriam. Qua tamen invicta ratione ducantur ad id adserendum , sane non video, semel posita Authoris distinctione inter pecuniam, & ius ad eandem: & quod ex . consequenti vendi non polsit pecui a , pol sit autem vendi ius ad peeuniam. AEqualitas servetur in hoc contractu venditionis, nee aliquid minuatur de pretio propter solam pecuniae numeratae anticipationem : quoniam, quod respicit contractum in seipso consideratum , non video cur injustitiae, aut usurae incusari possit: praesertim quum id cedat in commodum venditoris, cui durum esset & grave, si abiens in regiones longinquas, non amplius rediturus , vendere non posset reditus suos in censibus, & sala-
In hanc Aut horis sententiam concesserat Aste sanus lib. tit. 8. de undecimo scribens - Alii vero dicunt, quod non est ibi contractus mutui, sed emptionis, & venditionis. Neque est ibi contractus illicitus ex sua serma: quia ibi non emitur pecunia, sed ius percipiendi talem quantitatem pecuniae attrivatim super bonis ipsius vendentis. Tale autem ius non est pecunia, sed eum iure isto , quod vendi potest, transit pecunia, quae non potest emi, neque vendi: sicut videmus, quod ius patronatus directe non potest emi, nee vendi, & tamen transit in fundo praedii vel Villae, quae emitur: licet alia de causa non possit vendi ius patronatus, quia stitieet est annexum spirituali: & alia de causa pecunia, ut patet ex praedictis. Unde homo potest licite pro centum libris emere unum
praedium, & ipsum posset dare alicui haereditarie, vel ad vitam suam sub tali pacto, scilicet quia ipse & haeredes sui obligarentur in perpetuum ,
vel ad vitam eius ad reddendum ei, vel haeredibus ejus certam pecuniae summam annuatim mediante emptione & venditione praedit iplius . Ergo cum in conspectu Dei non differat hoc facere mediate , vel immediate, τι
detur , quod licito possit quis emere ius percipiendi quolibet anno sive
86쪽
haereditarie, sive ad vitam pro certa quantitate pecuniae. Contractus ergo talis non est illicitus ex sua sol ma- . Haec ille. Quod ait Author de reditibus conititutis, non vero constituendis temis pote contractus, id sortassis adseruit, quia, dum constituuntur in conistractu, praesumuntur ficta, & simulati, non κutem veri, & reales. De realibus enim etiam in contractu ipso conititutis ipsemet scribit in Aniagesicat ver. L ra primo num. V. -- Innocentsus ibidem limitat in rediti-otis ransiittitιs, .non ψζοnlirruendιs de novo tempore contractus. Sed non es ratio dιυerstaris , dummodo reditus sit realuer , in re, non Mittie. Et quidem jure optimo, quia ,3 ut videre eit in annotationibus ad haee ipsa verba Sicut quis 'reji emere libere totam possestonem , et ..' capere in . Emphytheusm , vel emere annuum reditum non eo iιtutiam ab anιρρωσοῦ ita licitum em de novo eo titMere , emere secundum Panormitanum , σJoannem de Anania in ducto eop. In Cιvirate -- : quod invicte probatur ex censu reali tum pecuniario, tum fructuario, qui de novo coniti tui,
S enii, & vendi licite poteli.
SECUNDUM DUBIUM . Utrum liceat sine vitio usurae emere ad vitam reditus praediales arcis, castri &c. sive etiam haer
ditarie, scilicet pro se, & suis haeredibus Z
Rei pondeo, quod sic secundum Alexandrum Lombardum, cum quo concordant Baldus L. Sa ea pactione C. De usuris, & Cynus. Hugo autem de Castronovo dicit, quod duo requiruntur ad hoc ut sit licitum. Primum, ne emptor hoc faciat propter cupiditatem lucri, sed propter quietam vitam ducendam. Secundum, ne venditor hoc faciat causa lucri, sed propter necessitatem emptoris . Adde tertium secundum Alexandrum Lombardum, scilicet quod venditor non sit in arcta necessitate, ob quam emptor ex charitate ipsi mutuum dare teneatur; tunc enim si emptor accipit de iliis reditibus ultra sortem, quam dedit, usuram committit; quia interpretative ista emptio succedit loco mutui.
3 Ad probandum huiusmodi eontractum esse lieitum , validissima
est 'ratio, quam prosert S. Bernardinus Serm. 34. art. a. cap. t.
Nam quit dominus es alleuius rei, etiam dominat in tisus illius. Manisesumes enim, quod dominus alicuius rei verus, scue rem in alteram simplis ter transferre potes, se etiam transferre potes ustimsraestim , ret ni sibi proprietare, sicην patet manifeste in locatis. Videtuν instiper probari posse
87쪽
ex dominio vero, quod sicut dominus rei transferre potes simpliciter dandis vel vendendo eam , vel minendo, proprietatem rei , m transferendo Utim , se potes dare veι vendere quoad terminatum tempus , seu parriculare . Ex quo patet , quod lιcite vendi possunt, atque emι reditus ipsi ad vitam να- Doue dominii veri - . Prae oeulis tamen haberi semper debet aequitas, &jutia proportio, quemadmodum monet idem S. Doctor ibidem iubdens -- Debet enim servari in tali contractu aequitas naturalis Dris , scilicet λιπementem , vendentem , ad hoc quod licitas sit. Quod tunc fit , s pregium , quod dataer ab ipso emeiste, proportionetur rei data ab ipso vendente. Unde quando es in eo exeusus, qui eorrumpat hanc proportionem , βυe ex parte ementis, βυe ex parte sendentis, tunc quidem contractus tanquam illicitus rescindi potest et puta s pretium notabilιter excedat rem , Vel pre rium eius. Notabιliter dιco, quia Propter parvam excessum pretii ultra rem, vel rei ultra ρνetium , talis contractus non viιiatur , sed propter excessum
Et super hac re non desuere Doctores aliter sentientes , dum sermo est de emptione reditus ad vitam emptoris. Horum rationes, & confutationem pariter accipe ab ipso Authore in Angeliea loco nuper citato se Rodonensis tamen dicit, quod, quando emitur reditui ad υιtam em pioris , quod tunc non es tutum, ne vendens desideret mortem emptoris . Et placet mihi ratio , quia pactum , qtiod inducit votum captetudae mort I ,
non υπlee L. FINAELI C DE PACTIS, Gr L. STIPULAETIO HOC MODO F. DE VERBORUM OBLIGATIONIBUS. Et ι deo prohiberar
=romissio Praebenda non vacantis in Cap. a. DE CONCESSIONE PRAEBENDAE lib. 6. Et hoe, quia est contra honos mores . Ideo non debet admitti L. PACTA C. DE PACTIS . Quod tamen non es dicendum , quod sit mortale peccatum vendere , vel emere ad vitam secundum Ie, quia foe non invenitur prohibistim , si debitae Ierυentur circumstantiae et aliter tifuse fructus nunquam posset constitui , qui finitur morte 3. FINITUR Insitur. DE USUFRUCTU. Egregia est ratio, quam lego in annotatione super hune locum -- Prohibitum est in Benefetis, ut in dicto cap. 2., oe cap.
NE CAPTANDAE , DE CONCESSIONE PRAEBENDAE in 6. ; sed
non in emptionibus , quia ex quo liberaliter quis vendit, non videtur ex hoc, quod debeat mortem ementis desiderare. Sι tamen fareret, sibi imputandum esset - . Hic non agitur, iterum S. Bernardinus ibidem, de vitio ex parte contrahentis , sed de vitio eontractus in se , scilicet an ex forma sua sit vitiosus vel non. Et dictum est supra , quod vitiosus non est, si inter ementem, & vendentem aequalitas servetur. Haec ille. Caeterum contrahentes quod respicit, dubio procul ea vere debent hi, ne contractum in seipso licitum pravis intentionibus, aut circumstantiis reddant vitiosum .
88쪽
Joannes Andreae, & Hostiensis in dicto Cap. In C itate ,
qui sic sor mant hanc quaestionem: an sit licita emptio redituum arcis, castri, vel landi ad certum tempus, vel incertum:
puta pro se, &suis haeredibus 8 Dicunt quod sic, & quod non
sapit usuram, quando tales reditus jam erant constituti ante contractum, ut sunt census, tributum, pensio , & hujusmodi. Secus si tempore contractus nascantur, sive constituantur. Et
idem dicunt in emptione Nominis, sue Actionis: & hoc idem tenet Innocentius, qui plene de hoc tractat in praedicto Cap.. In Ciυitate. Et ideo addendum pro quarto ad hoc ut contractus sit licitus, quod sint reditus jam constituti.
De reditibus tempore contractus consti tuendis vide quae ada lavi num. q. proxime praecedenti. Addo, quod contractus census realis de novo constituendi probatus suit tanquam licitus a Summis Pontifieibus Martino V., Calixto III., & Pio V.: & nostra hac aetate unanimi Ecclesiarum , Monasteriorum , Fidelium , omniumque Nationum, usu , & consuetudine firmatur . Plura de censu dicam inserius super trieesimo primo dubio tertii Artieuli secundae Considerationis. Nomen idem est ae ius debitoris, ut T. De re 1udicata L. A Diis Pio, ubi dicitur, uod primo debent venire, seu vendi mobilia se secundo immobilia, tertio nomina, seu iura debitorum condemnatorum. Singulare est quod legitur 3. Sis quoque, & seq. - Sis quoque Iudices eue- quentur tuaicatum, ut nomina iure pignoris aeeipiant, s nihil aliud st, quod capi possi s posse enim nomen iuνe pignoris evi Imperator noster ν seripsit. Sed utrum confessum nomen tantum rapi possit, an etiam δε neget quis se debere, videamus - . Actio & ipsa hic Iignificat ius ad aliquod, & pro rerum diversitate diversas sortitur denominationes puta dicitur actio empti, & est ius, quod emptori competit ad consequenda ea ,. quae vi contractus a venjitore sibi debentur L. Ex empto T. De action όus empti, O venditi a dicitur e eonverso actio venditi, & est ius venditori competens ad ea habenda, quae emptor ipsi debet vi contractus L. Iulianus T. eod. tit. &c. Nomina & actiones posse vendi textus est
expressus L. Si in emptione T. De eontrahenda emptione - Omnium rerum,
quas quis habere , vel pusiare, vel persequi potes, venditio recte fit.
TERTIUM DUBIUM . Utrum qui dant pecuniam Ecclesiis, ut recipiant ab eis certas possessiones tenendas toto tempor vitae suae, quae post mortem ipsorum ad Ecclesias revertun-
89쪽
66 CONs ID. I. ARTI C. III. tur, pecunia autem apud Ecclesias remanente, committant ut uram ΘRespondeo secundum Goffredum in tit. De usuris, quod illicitus est iste contractus, eo quod homines multum vivere sperant, & credunt se amplius recepturos de fructibus quam dederunt: quia sola intentio facit ut uram. Nec tamen per
hoc sequitur, quod a simili praedicti duo casus in praecedentibus dubiis positi essent illiciti omni modo: quia, quamvis in contractu mutui sive veri, sive interpretati sola spes lucri faciat usuram, ut in Cap. Consuluis Extra De usuris, nam ibi speratur aliquid, quod non est de sorte; non tamen sic est in vera venditione, quae eit in duobus casibus praedictis, non autem in isto; 3c ideo non est similis casus.
Author hle vel unam exposuit mentem Goffredi, vel, si &ipse tum ejusdem erat sententiae, hanc immutavit factus senior r quoniam in Angeliea veris Usura primo num. 44. sub initio hunc eundemeasum proposuit, &, post declaratam Ginredi mentem, 'propriam aperiens scribit - Ego dico, quod quando etiam daιαν pecunia , quod ιιcer , dismmodo servetur aqualitas i ris naturalis fecundiam Rιeardam an Σ. quo
uri apparentis , sed portus es conuactus annominaras , qui magis asy ilatur contra Nui emptionis, O venditionis-. Idem docuerat S. Bernardinus ibidem, qui obiecto Goffredi respondens inquit Ad hoc dicendum , quod verum es, quod sola spes afurarium Deis ιn eontractu mutui veri, seu interpretativi, scat pater Extra De usuris eap. GUMluit, quia ibi speratur aliquid , quod non es de Drre: sed n- su conιιngit hie , ubi vera venditio est. In emptionibus & uenditionibus citra peceatum sperari posse lucrum moderatum, nemo est, qui ire possit inficias: quoniam, ut ad
rem eap. Quid est aliud dist. 88., quid est aliud negotium, nisi qua posesnι vilius eo arari , rarius velis disrahere & apposite cap. Fortis Extra De verborum mnificatione - Negotiatu is remmeretia dicistir , tibi aliquid datur , ut maiora luerentur. Immoderatum lucrum illud est, quod in hisce contractibus improbatur eodem eap. caid est aliud - Negotiatores ergo illi abominabiles existimantων, qui iusiιιiam Dei minime considerantes
per immoderatum pecunia ambitam polluantur se: non autem lucrum mo
deratum, quod iura omnia permittunt, licitumque declarant. Si igitur contractus, de quo ibi sermo , reducitur ad veram venditionem , spes moderati lucri ipsum non essicit usurae labe insectum. Equa-Diuitigod by GOrale
90쪽
ualitas iuris naturalis, seu iustitiae, quam cum Rieardo & S. Beris
nardino Author necessariam dicit etiam in hisce contractibus venditionis ad vitam, alligata non est determinato euidam pretio, sicuti alligatae sunt communes & quotidianae mercium venditiones se Si acite quaeratur S. Bernardinus ibidem qua aequalitas in hoc eontras a serveniada D : direndum quod tum aquatitas Observatur, quanaeo pMeιum tanta quantitatis V, quod, pensata clara ementis, fauitate eiusdem, ac pori lis et ea stactus possession/s, solicitudine , o labore , non apparet quis
παrabilisn habeat meliorem partem , an scie/ces ipse emeaei , Des vendens in . Si postmodum contingat , quod uno vel altero anno ab inito contra. ctu moriatur emptor ἡ aut e contra emptor vivat usque ad ultimam nitiem et nihil interest, nec teneretur ad restitutionem , qui in ca
su lucratus esset ultra quam sperare poterat . Quando contractus suillinitus, aequale erat dubium, aequale periculum emptoris & venditoris;& iecirco si propter vitam vel brevem , vel diuturnam emptoris, quae non pendet ab homine , res contigit in favorem unius prae alio ; totum hoc de sorte fuit : sicuti de sorte esset, si quis emeret equum, &solutis pro eo centum libris equus postridie moreretur in favorem venditoris, & in damnum ementis. Nesit homo finem suum. Ecelesiastes
9. v. ΙΣ. - Breves dies hominis sunt , numerus mensam eius apud te s. Iob. 14. U. 3. Non ergo contrahentes ad vitam determinatum quemdam annum prae oculis habere possunt ad iustum constituendum venditionis pretium, sed unice, pensata aetate de sanitate ementis, convenire debent de pretio plus minusve iuxta prudentem hominum aestimationem. Si postmodum secus accidat, & conditio unius vel alterius melior reddatur, totum hoc de sorte erit, ut dixi, nec ullam in lucrante inducet obligationem in contractu non appositam.
Idem dixerat Asteianus lib. tit. II. De quinto, ubi, consutata opinione Goffredi , & eonfirmata sententia Host ensis aliter sentientis, ita prosequitur uando ergo praedium aliquod, vel aliquid simile,
emitur haereditarie, vel ad vitam ementis, eg contractus licitus ex se ma sua : quia est contractus verae emptionis, & venditionis. Et dico ex forma sua: quia posset esse in emente & vendente intentio corrupta. Est inquam licitus, si ibi fuerit tanta aequalitas, quod, compensatis omnibus circumstantiis secundum rectam rationem consideratis, ex omni parte non apparet manifeste qui s. scilicet vendens vel emens, habeat in illo contractu partem notabiliter meliorem. Et tunc unus alteri restituere non tenetur , quicquid contingat . Si vero appareat manifeste, quod alter habeat ibi partem notabiliter peiorem , tunc est contractus illicitus: quia ibi eorrumpitur aequalitas iuris naturalis, qu servari debet inter ementem & vendentem - . Haec ille.