장음표시 사용
41쪽
II, 48 labor modis , modis labor ni, III 5, 55 reeedit ordes, orde recedit 3 IV 1, 3b saepe hunc , hunc saepe ny, V 1, 144 dextro tam n tam textro si Tanta igitur diligentia
eum Matritensis librarius usus sit, certe, si a medio uersu I4,8 ad sequentis uersus alteram partem aberrasset, in scribendo uersu I 4, 86 errorem suum intellexisset et eorrexisset. Ad quod argumentum aeeedit alterum. Cum enim lacunam statuimus, rati postulat, ut sententia aliqua desideretur, quam in lacuna fuisse necesse est. Atque lolgius talem sere sententiam in
lacuna, quam statuit, fuisse suspieatur sed quid tua, Gallice, saeta attollam eantu'. Quam sententiam quo iure o loeosuisse arbitretur lolgius, ut possimus diiudieare, totus huius loe sensus nobis considerandus est. Sunt enim omnia haec Apollinis uerba, qui nu. 61 - 10 Aesculapium adhortatur, ut ad Rutilium Gallieum grauissimo morbo affectum et animam iam efflaturum so conserat illique medeatur. Ne metuat Iouis sulmen. Tot enim egregias res utilium iam gessisse, ut Iuppiter ipse illo reereat gauisurus sit. Quod quo sacilius Aesculapi persuadeat, Apollo aliquot res a Rutili gestas enumerat additque tantas opes, quantas Gallicus parauerit, ne imperatorem quidem exspectare ausum esse. Quodsi pergit Apollo illis saetis gaudere uel eorum animas, qui in clarissimis Romanorum proeliis inter pugnantes fuerint, hanc Aententiam cum iis quae praecedunt artissime cohaerere neque quicqquam in sententiarum conexu desiderari saeile concedes. Κlolgius autem inter hanc sententiam et illas talem sere sententiam suisse putat: sed quid tua, Gallice, saeta attollam eantu 2' Sed diligenter est obseruandum Apollinem haec omnia Aesculapio eam ob causam dicere, ut ei persuadeat, ut Rutilio medeatur, qua de causa neque uerbis, quae prae eedunt, Rutilium sustulit cantu neque hoc loe sane de eantu, quo Gallieum celebret, cogitat. Quam rem siquis ita explicabit, ut dieat quaecumque Apollo loquatur, cantu uim dicentem sacere poetam, quae explicatio mihi quidem non placet, nihilominus sententia, quam hoc loco fuisse Κlolgius arbitratur, seni nequit. Diei enim Apollo in iis
42쪽
35 quae sequuntur u 89 sqq. tempus non suppetere ad celebrandas omnes ceteras res a Rutilio gestas. Quod sane non diceret, si iam antea dixisset non esse opus Gallici saeta cantu attollere. Vnde manifesto apparet non solum uerba, quae fere inserenda esse lolgius putauit, ab hoc loco abhorrere, sed etiam quae in ners 86' leguntur attollam cantu. Itaque uersus 86 integer qualis traditus est retinendus est, praesertim quod eum cum iis quae praecedunt artissime cohaerere nidimus uersus 6 autem emblema est. Quod eo lacilius mihi persuasi, quia Matritensis interpretamentis interpolationibusque, quae ex exemplari suo librarium descripsisse ueri est simillimum, non prorsus caret. Nam uel in primo Siluarum uersu in Matritensi seriptum est sedes moles, ubi sedes non genuinum, sed uocabuli moles interpretamentum esse manifestissimum est. Tum uero in atritens exstant nonnullae lectiones ab ipso Matritensis librario I hin margine adscriptae,qnae uiri alicuius docti sapientiam produnt et ab hoc in atri- tensis exemplari margini appositae suisse atque inde a Matri- tensis librario nullo iudicio adhibito descriptae esse uidentur: Ι6,11 eurus M l eous M in mamme II 2, 4 romio A bromo si in marg. II 2, 26 mira mirum i in marg. )Bas lectiones eous' pro 'eurus', 'bromo pro Bromio', 'mirum pro 'mira coniecturas satis elegantes, etiamsi superuacua8, et sedes' I 1, 1 interpretamentum rectum esse nemo negabit. Fortasse Potaius et Nicolaus Nicocli, quem Siluarum codicem per quattuordecim fere annos domi suae tenuisse supra p. 25 uiderimus, hoc interpretamentum illasque coniecturas in Matri- tensis exemplari adscripsit. Idem uir doctus eodem modo quo II, 1 moles uerbo sedes interpretatus est, hoc loco uerbum
1 Reliquae huius modi lectiones quae sunt in Matritensi: II a, b umbris umeris' in mam. IV I, 23 aris M astris M in mam. III 3, ii uultibus et sibimet similis , ubi uultibus interpretamentum esse manifestum est, ad hanc rem nihil ualent, quia Politianus eas in codice
43쪽
laudem' u. 85 verbis attollam cantu in exemplaris, unde Matri- tengis descriptus est, margine adnotatis accuratius explicauisse uidetur id quod Curtius Wachgmut inuenit et benigne mecum communicauis. Quae uerba dimidiam sero hexametri partem efficientia et forte paulo magis infra quam debebant scripta eum legeret Matritensis librarius, quanta erat ignorantia, ea uersus alicuius post u. 8 sequentis initium esse ratus, cum alteram huius uersus partem desideraret, hanc eandem esse putauit atque antecedentis et uerba gaudet thrasymennus et alpes' semel seripta bis sibi scribenda esse opinatus est. Itaque quod lotetius negat perspici posse, quomodo et unde u. 86 in Matritensem inrepserit, cum librarius multo indoctior fuerit, quam ut quicquam nouaret, nihil valet. Videmus enim, quam facile fieri potuerit, ut post uersum 86 inreperet uersus 86 , quo in sententiarum conexum nihil omnino offensionis praebentem sententia illata est ad hunc locum prorsus inepta. Politianus autem ille uir doctissimus cum uerba attollam cantu', quae in margine codicis Ρoggiani alia manu adscripta fuisse uidentur, legeret, sane in eundem illum miserum errorem atque inscius iste Matritensis codicis librarius non indidit, sed uerba illa ab aliquo addita esse cum intellexisset, suo iure ad editionis principis uersum 86 adscripsit 'hic versus deest libro uetustissimo poggij qui e germania in Italia e relatuέ. Apparet igitur perperam lolgium contendisse olitianum librum illumis oggio in Italiam missum, quem se contulisse ille testatur, non contulisse. tque cum aliquantus lectionum numerus, quas in codice Poggiano fuisse Politianus testis est, in atritensi secus legatur, quin etiam totus uersus in Matritens exstet interpolatus qui Politiano teste in Ogo libro non fuit, manifesto apparet atritensem non esse codicem a Poggio in Italiam missum, sed nihil nisi apographum illius. Quod aliis etiam argumentis egregie confirmatur. In eis enim lectionibus, quas ex oggii codice se prompsisse olitianus testatur, insunt, quales non aliunde nisi ex eodem codice, ex quo Matritensis exaratus est, descriptae esse possun I 2, 14 enim, ubi in libro Corfiniano impressum legitur
44쪽
De Statii Siluarum eo dicibus.
37 uiridis', Politianus supraseripsit at ut nitidis', quae lectio unice
uera est. M autem et apographorum consensus praebent lectionem prorsus salsam uiridis Quam in lectionem noeabulum nitidis haud facile potuit corrumpi nisi scriptura illa Gothica, quae post duodecimum sere saeculum adhibebatur. Atque cum in Matritensis exemplari per8aepe, pro aegi potuisse supra p. 94q huiderimus, et litteraei et an nulla seriptura saeilius
inter se commutari potuerint quam in Gothica illa a Natten-bae 'Ani. g. lat. Pal. p. 61), qua Matritensis exemplar exaratum sui3se uidimus, apparet corruptelam illam quae in Matritensi inest, eo ortam esse, quod uocabulum nitidis in Matritensis exemplari tam neglegenter scriptum fuit, ut uiridis' quoque legi posset. Iam uero quoniam Politianus testatur at ut nitidis, non 'at nitidis', qua re uetamur arbitrari in codicem, quem Politianus adhibuit, lectionem nitidis coniectura inrepsisse, qualem Domitius secisse uidetur qui recte seripsit nitidis', quid est manifestius quam olitianum contulisse eundem illum codicem in quo nitidis ita scriptum fuisse modo uidimus, ut etiam aliter legi po8set, i. e. codicem, ex quo Matritensis est descriptus 2Aeeedunt alia argumenta IV 3 81 Matritensis habet lectionem scrvitusque' apographa autem, cum librarii lectionem Matritensis sensu carere uiderint, praebent structusque'. Verum autem sine dnbi nihil est nisi seruitusque . Quod nocabulum in illud quod in Matritens est monstrum scrvitusque ' ut mutaretur, erte effectum est scriptura exemplaris illius, unde Matritensis fluxit, quia 'o' et 'o' in seriptura Gothie interdum facillime inter se commutari potuerunt es p. 213. Iam accurate considera quaeso, quae ad editionis principis uersum Sed grates ego strictiusque tanti Politianus adscripserit. Postquam
enim supra voeabuli ego litteram e seripsit , in dextro margine adscripsit: 'L. Do. strictus atque tanti e 40ggi v. lib. Si ' struitusqno tanti est seruitus'. Quae omnia atque uel uerba typis impressa Politianus postquam lineis per uerba ductis deleuit, in margine sinistro haec adseripsit: Sed grates ago seruitusque tanti est .p0g.J'. Ex quibus apertissime
45쪽
eludet in codice, quem Politianus coutulit, uocabulum servitusque' ita scriptum fuisse, ut multo lacilius struitusque legi posset ). Cum uero in atritensis exemplari uocabulum servitusque' ita scriptum suisse uiderimus, ut acilius seruitusque legi posset uel struitusque', quod, quoniam in illo exemplari et i litteras inter se simillimas fuisse uidimus, idem est, dilueidissime apparet Politianum eundem codicem contulisse quem Matritensis librarius descripsit. An quis lotetio credet Politianum contulisse codicis atritensis apographum tam mire scriptum, ut lectio genuina, quamquam praua ex Matritensi erat descripta, nihilominus e litterarum ductibus erui posset, modo quis ut Politianus illis dinoscendis magnopere peram daret 2 Addo aliud. VI, 219 Matritensis exhibet lectionem aperte corruptam Quam tuus', apographorum librarii scripserunt Quamvis', quae lectio uera esse nequit Politianus autem ad
oditionis principis lectionem suauis ille dies in margine sinistro adscripsit: fati. antiquus co Quam unc .c. tuisque li. Do JQualis et Volime igitur qui scripsit quam um 1 ' male
errauit in conserendi negotio. Illos litterarum ductus a Politiano scriptos cum contemplamur, fieri non potest, quin miremur, quod Politianus litteram incialem scripsit, qua nusquam alibi usus est. Nam olimer, qui nonnullis locis e Politiani notis , attulit IV , 254 GV 3, 106 bH, non uera narrauit. Atque in illum litterae v ductum cum accuratius animum aduertimus, videmus magis pictam esse quam scriptam. Depinxit igitur Ρolitianus litteram ex codice illo quem contulit. Illa autem littera , forma cum sit scripturae uncialis uel semiuncialis ne minusculae uestustae neque post duodecimum fere saeculum in librariorum usu fuerit, non alibi nisi in codice uetustiore quam ipso Matritensi exstare potuit, nequaquam in Matritensis codicis apographo. Cum uer ex Matritensis corrupta lectionei Perverse rohnius p. olim. p. 42 dixit hoc loco Politianum errasse uideri quod uir doctus certe non dixisset, si accurata huius loci collatio ei praesto fuisset. Quamquam ne unus quidem ex eis, qui adhuc contulerunt, Politiani uerba ad hunc locum adscripta satis accurate dinouisse uidetur cf. tot g. p. LIV.
46쪽
39 iuus uideamus in atritensis exemplari uocabulum tuus' ita scriptum suisse, ut, quid sibi uellet, posset dubitari, atque cum Politianus idem uocabulum, immo eandem litteram in codice quem contulit satis mire goriptam suisse testetur, nihil est certius nisi Matritensis librarium et Politianum unum eundemque codicem adhibuisse, h. o. codice Ροggii. Videmus igitur ex olitiani testimonio librarium a Poggio prope Constantiam conductum litterae rauetum si fere scriptum in uetusto eodice a Graio reperto inuenisse et, cum non intellegeret, magis depinxisse quam deseripsisse. Itaque in hac olitiani nota praesto est uestigium ductus litterarum illius uetusti codicis a oggio reperti a librario Ρ oggii memoriae traditum, quod, si nihil nisi Matri tensis eiusque apographa praesto essent, oblinioni datum foret. Ex his quidem manifestissimum fit ab omni dubitatione remotum esse quod antea demonstraui, atque si sorte cui ante haec extrema argumenta dubitationis aliquod uestigium remansit, eam omnem his tribus olitiani testimoniis radicitus euelli portet est igitur re uera Matritengis nihil nisi odidis Poggiani apographum, et Politianus ipsum illum codicema oggio in Italiam missum contulit. Itaque lectiones illae a Politi an ex codice prope Constantiam exarato et a oggio in Italiam misso, qui fatorum iniuria perisse uidetur, deseriptae una cum Matri tensis lectionibus ad Siluarum uerba constituenda adhibendae sunt. Atquen bi a Matri tensi discrepant, in uniuersum eis maior fides est habenda, quoniam Politianum illum uirum doetissimum in singulis codicis lectionibus excutiendis minus saepe errasse consentaneum est quam Matri tensis librarium indoctissimum in toto codice describendo.
Perperam igitur totaius egit, quod Politiani notas in Siluarum contextu constituendo non adhibuit et ab apparatueritie editionis suae exsulare iussit.
47쪽
Verum praeter illas nonaginta unam lectiones V, quas Poggiano codice se prompsisse dilucidis nerbis Politianus testatur, multo plures uir doctus ille in exemplari Corfiniano adnotauit, quas ex eodem sonte se hausisse apertis uerbis non dieit. Quarum aliquot signo 'Do. uel D. notatae sunt, quo signo eas ex editione Domitiana deprompta esse olitianus testatur, minor numerus insignitus est nota 'o quam o, non
'o' esse apparet e Politiani nota ad IV 6 43 adseripta: ego e . ubi ' ' eodem duet seripta est quo uocabuli ego littera . Atque quid illa nota 'o' significet, apparet e notis ad IV 2 40 et IV 6, 43 adseriptis 'ego ' h. e. ego conieci'. Igitur 'e' est conieci' '). Hae nota 'o' et ego ' Politianum
coniectura suas indicasse consentaneum est. Quod mirum in modum lolgius p. LII negauit, quia etiam lectiones cum editione Domitiana onsentientes inueniantur ita notatae itemque lectiones, quae quin in libro oggiano fuerint, dubium non sit. Itaque quid illud signum sibi uelit, lotetio non
liquet. Sed cum Politianus in editione principe lectionem inueniebat tam aperte corruptam, ut, quid uerum esset, nemo non statim conieere posset, uelut IV 3, 11 et 13, ubi quis impressum in qui corrigendum esse quiuis primo obtutu intellegit, ueri est simillimum Politianum ueram lectionem ex ipsius ingenio statim restituisse neque ab editione Domitiana auxilium petiuisse. Alterum autem lolgi argumentum cur prorsus nihil valeat, infra uidebimus. Longe autem plurimaeleetiones a Politiano in exemplar Corfinianum relatae, quarum Baehrensius in editione sua quadringentas sere attulit, quarumque numerum minimum bis tantum esse . Nohi Woehensebris sal s. Philologi II 1885 eol. 49 affirmat, nulla eiusmodi nota sunt insignitae. xsistit igitur quael Ceterum quod totaius p. LII dixit Politianum etiam 'e' scripsisse et ego '' et nudum uix posse discerni errauit. Duobus anim illis oeis modo laudatis solis Politianus seripsit ego T, nusquam alibi, et ubIquo scriptum est 'o numquam 'o' littera autem supra- seripta ubique litteras 'o' est dissimillima ita ut numquam cum 'o' possit
48쪽
41stio, unde hae lectiones, de quarum origine nihil memoriae tradidit Politianus, fluxerint. Qua de quaestione multum inter uiros doctos certatum est. Primus de hac re egit H. Nohi in dissertatione Quaestiones Statianae anno 187 Berotini emissa et ad eum peruenit finem, ut statueret omnia nullo insignita additamento Politianum in eodem uetusto odie inuenisse sp 3lὶ Quem secutus Baehrensius notis 1 hoc enim signo notas insignivit, de quarum origine Politianus nihil diserte tradidit eodem modo quo notis 1 ad Siluarum uerba constituenda usus est. At Goelgius in program- materienensi cui inseripsit De Statii Silvis emendandis hieme 1884 8 publiei iuris laeto Baehrensi apparatu critico nisus suspieatur notas 1 non esse petitas e codice oggiano, sed si aliorum non sint, adscriptas esse a Politiano tamquam commentariorum, quos pollicitus erat, undamentum'. Quam sententiam et Nohlius Woehenaehr. Lalass. Philol. II 8 sqq. improbauit et . Lundsucem in dissertatione Quaestiones Papinianae' psalae 1893. qui contendit notas 1 non aliunde fluxisse nisi e codice Sangallensi , h. e. oggiano, et editione Domitiana, ipsius autem coniecturas Politianum non inscripsisso nisi signo addito. Eodem anno 1893 F. Shutsehius in ann. Flecheisen uol. XLVII p. 469 sqq. ad eam perductus est opinionem, ut putaret, notas Messe uastam congeriem lectionum e sontibus diuersis a Politiano haustarum, cum ex Sangallensi et Laurentiano tum ex ipsius Politiani ingenio' p. 4773. Similiter olimero, postquam exemplaris Corfiniani tabulas photographicasseidelbergenses contulit, dubium non est p. VIIedit a. 1898 Lips typis Teubn impr.), quin omnes notae Anullius sint momenti, nisi codicibus confirmentur. lolgius autem, qui in dissertatione sua Curae Statianae 1896 p. 67Skntgehi sententiam landauit et ad eam eonfirmandam nonnulla exempla attulit, in editione quoniam recuperato ipso eodies Poreiano Politiani notas nullius pretii esse demonstrauisse sibi uisus est ei p. LXXIII quaestionem illam, unde notae A manarint, accuratius persecutus non est. Satis enim habuit p. LVIII sqq. trecentos sere locos attulisse, quibus notae
49쪽
Leontra editionem principem a et Domitianam se cum Matri- tensi concinunt, quas lectiones sere Omnes ex oggii libro descriptas esse apparet. Praeterea Κlolgius do notis 1 nihil fere egit nisi quod p. LXXI sq. duodeuiginti notas proposuit, quas Politiani coniectura esse sibi persuasit. De ceteris autem huius quaestionis rebus se hulachio in uniuersum assentiri p. LXVII dieit. Iam cum consideramus, quidnam uiri doeti illi, qui de notis cinter se certarunt, effecerint, videmus, quamuis multa de hac quaestione satis implicata scripta sint, nihilominus ad
Siluarum uerba restituenda illos Omnes sere prorsus nihil fructus attulisse Ii enim, qui nota 1 omnes e oggiano eodice descriptas esse contenderunt, rectissime refutati sunt, qui uero nota uastam esse congeriem lectionum, de quarum rigine nihil constaret, latuerunt, hoc unum concedere eoacti sunt in olitiani notis nullo signo notatis inesse lectiones, quae non aliunde nisi e codice mann scripto manare potuerint cf. kutgoh l. l. p. 470 sq., tot p. LIID. Sed qnaenam notae ce oggii codice sint depromptae, nemo adhuc uirorum doctorum explorare potuit. Tantopere igitur cum quaestionem illam uiderem desperatam, certius iudicium mihi parare studui omnibus notis A, quantum editae erant a Baehrensio, hulachio, Volimero, cum Matritensis codicis lectionibus comparatis. a comparatione instituta inueni quadringentarum fere notarum A, quae editae erant, ducentas uiginti quinque fere eum Matritensi ad litteram consentire, in his octoginta uel in falsis lectionibus, centum et septuaginta autem a Matritens discrepare. Has quae a Matri tensi recedunt, notas cum editione Domitiana contuli et earum maiorem partem, dico nonaginta fere, eum Domitii lectionibus prorsus congruentes inueni ita ut has lectiones ex editione Domitii a Ροlitiano descriptas esse manifestum sit. Quam rem nemo uirorum doctorum, qui de notis A egerunt, satis accurate obseruauit, neque id sine detrimento. Namque de origine multarum lectionum a Politiano signo non addito
50쪽
De Statii Siluarum codicibus. 43
adscriptarum, quae, unde depromptae sint, adhue in dubio remansit, hac ratione certam nanciscimur notitiam. Velut infelicissimae illae coniecturae, quas Politianus ad I 8, 59 sqq. adscripsit quasque olitianum siue excogitasse siue aliunde ad geluisse hulachius p. 475 putat 'his' u. 603 pro 'hos' et 'pulsate ' u. 72 pro pulsare', non Ρolitiani sunt, sed Domitii solum intrate lectio a Politiano seripta apud Domitium non exstat, sed cum Domitii lectio intrare eum sequente uerbo 'pulsate non concordet, olitianus uitium typothetae, qualibus editio Domitiana non caret, subesse ratus in describendo correxisse nidetur. Tum uero quod Shulachius l. s. Politiani notam ad VI, 18 adscriptam 'halis ita explicauit, ut diceret Politianum Domitii lectionem alis aspiratione male addita in exemplar suum transtulisse, egregie errauit ille uir doctus Exstat enim eadem lectio halis', quam Politianus adscripsit, in Domitiana quoque editione. Verum quin Shut- sebius in Domitii editione quam adhibuit lectionem alis' inuenerit, non dubito. Neque enim eadem editione Domitiana Shulaehius usus est quam Politianus contulit. Duae enim Siluarum editiones eodem anno MCCCCLXXV Romae a Domitio publiei iuris saetae sunt altera Statii omnia opera complectens, primo loco Thebaidem cum commentari Placidi Laetantii, tum Achilleidem cum commentario Francisci Mataracii Maturantii), denique Siluas cum commentario Domitii Calderint emissa est calendis sextilibus anni MCCCCLXXV et typographi nomine caret. Quam charactere nitido' esse oriandi origine e progressi deli arte impress dati' anno 1457-150M Bononiae 1722 p. 72 praedicat; eadem perram
esse in Statii divone Bipontina 1785 p. XV dicitur. Cuius editionis exemptu anno 1483 Venetiis typis exscriptum in uniuersitatis Lipsiensis bibliotheea asseruatur, quo uti mihi licuit. Altera autem Siluarum editio a Domitio curata solum Siluas continet, emissa est idibus sextilibus anni MCCCCLXXV, typis expressa ab Arnoldo an nartio. Additae sunt nota in Sapphonem Ouidi et Propertii loca obseuriora inae altera editione uiri docti, qui adhue de ΡΟ-