Leipziger Studien zur classischen Philologie

71쪽

signo 'o' notatam II 6, 3, III 4, 70, I 3, 159 V2, 48, multo autem pluribus Domitianae coniecturas adiungeret, qua indoso prompsisse aperte affirmat Ι4, 60,I4,90 II1, 229, II 6, 58,

II 6, 104 II 6, 105 III 5 57 IV 2, 27, IV b, 42 IV 6, 52 V 1, 82, VI, 209, VI, 241, 4, 8, VI, 77, VI, 84.

Deinde eas lectiones in codice oggii exstare dilneidis uerbis testatus est Politianus, quae adeo non ab omni dubitatione remotae esse ei uidebantur, ut Domitii lectione dignas putaret, quas adderet I 2, 44 sedisges A', Do venisses, I 2 84 fodi Λ DO. hi fixi I 2, 203 nitide Α' Do tumide, 3, 63 Demetra Do. Demit, I 3, 84 lucrin in , Do lacini , I 4, 23 Quis A , Do. Qui, I 6, 10 Iam velaria linea Α , o lam bellaria Adorea, I b, 43 animoque Λ', animosque Do. II prael. 31Do. Osideraremus, consuleremus 1 II1, 88 At legisse Do., Elegisse Α' II 2, 116ino Do. hro A UI 1, 144 pumiceismo, puniceis P IVI, 106 rimet carbasa ventilatis aure Α , Do. legit prima carbasa uetitantur aura, V 2, 137 coniuge A' Do. gurgite V2, 153 uallu A', DO ueniam, b, 53 si A , Do. sic VI, 58 rependi Α', o reprendis Do. Reprddit. Septendecim igitur locis de notam codicis oggiani addidit Politianus, quod lectionem Domitianam adscripturus erat. Tum eos locos eodicis Poreiani nota insignivit Politianus, ubi editionis prineipis lectio, si tradita memoria niteretur, ferri posset, in uetusto autem codice longe alia lectio erat: I 2, 252 choris a toris Λ' 4, 23 carmine a numine A I4,4 potentis a potentes A' 6, 20 Pr grandes a pregnates Α , II 1, 72 turba a turbo Α , I 2, 36 annos , amne 1', II 4,l conuiuia a conuicia A IIT, 134 sessus a sestus A III1, 8 cetusque a coitusque III 3, 32 aut animasque , aoniasque 1 IV 1, 34 nefas a tamen Α' IV 6, 87 Coenabita, ornabat ' VI, 263 nouit a nouit Λ', VI, 14 carmina a erimina ' VI, 3 ignau a, ne eburno 1', 5, 38 totiens a quotiens Λ . Similes sunt ii loci, quibus olitianus eam ob causam dilueid addidit lectionem e codice Pogian se deprompsisse, quod lecti a uocabulo typis expresso magnopere recedebat:

72쪽

De Statii Siluarum codicibus.

I 2, 20 mi a nitidei ' II1,2l habentis, initis II 3,3nodis a vadis 1 , II 3, 10 et a hec Λ', III praeses Nouium, Medium 1', ΙΙΙ4,8 uictor a crinis Λ', IV 3, 159 obuius aiabnues praes. 7 interuenisse a iuuenisse 1'. Alibi ea re, quod duae lectiones in codice exstabant, Politianus commouebatur, ut codicis ipsius mentionem saceret:

II 3, 5 umbris a vi humeris utque li' ogiit, V l, 23 virque M odex poggii aris ut astris. Similiter res se habet, ubi in codice oggii litterarum ductus nou satis erant perspicui Ι 2, 147 uiridis a sit ulnitidis, 4, 88 litterarum ductus tales suisse uidentur, ut et laeta et laeera' legi posset, I 3, 1 in odie lacilius poterat legi struitusque quam servitusque Addo VI, 219

Quam uus , quam lectionem propter littera. singularem dilucide ad eod idem rettulit. Quibus extremis sex locis re ipsa quasi cogebatur Politianus, ut codicem P oggii diserte memoraret. Iam notarum ' nulla restat nisi I 4, 86', ubi cum in edito exemplari uersus exstaret, qui in codice non legebatur, Politianus sacere non poterat, quin codicis Poggiani mentionem iniceret, et VI, 105, ubi supra uocabulum impressum cineremque scripsit crimem 'sed cum in scribendo se errasse uideret, uocabulum suprascriptum deleuit et in margine dextro adscripsit 'crinem .ant.J Videmus igitur ubicumque Politianus lectioni alicui notam codicis uetusti addidit, eum commotum esse eo, quod lectio, quae ei e libro manu scripto describenda erat, aut magnopere erat corrupta, aut talis, ut ipsius uel Domitii coniecturam apponere e re ei uideretur, aut quod e Oggii codice lectio talis euadebat, qualem, qui nullum Siluarum exemplar nisi principem editionem adhibebat, exspectare nequiret, aut quod ipsa lectionum condicione cogebatur codicis uetusti diserte mentionem sacere. Ita quo singularis quaedam causa, qua commotus codicis oggia ut notam addiderit, ubique perspicitur.

l non crimen', quod Shutachius p. 477 attulit.

73쪽

Arthurius Engelmanu.

Ceterum, quam insignis sit lectionum L natura, etiam inde cernitur, quod longe plurimas notas Λ margini adscripsit Politianus. Viginti una enim tantum supra lineas scriptae sunt Ι2,

147, I 2, 252, 4, 23, 4, 40, 4, 60 II, 43 II l, 72, II 1, 218, III, 10 II 4, b, II 6, 48, III 1, 86, III 2, 56, III 3, 32 IV 1, 34, IV 2, 27, IV 8, 19, V 2, 137, VI, 180, VI, 8l, VI, 58; omnes ceterae in marginibus exstant Lectionum 1 autem ne unam quidem, si rem accurate consideramus, Politianus margini adscribere noluit. Nam notae atramento illo diffuso marginibus adscriptae aut sunt lectiones Domitianae signo D vel 'Do insignita 2,

V5, 80), aut ideo margini sunt adscriptae, quia uocabulum, ad quod reserendae sunt, primam uel secundam aut ultimam uel paenultimam uersus sedem obtinet I 2, 103 II, 148,

121, 5, 58, 5, 64, 4, 673, aut propterea margini adscribi debuerunt, quod litterae typis expressae spatium lectioni adscribendae non reliquerunt I praef. 20 III, 60 IV 6, 9), aut toti sunt uersus, qui intra lineas non potuerunt scribi II, 36, II, 67 et 68, II 7, 116 III 2, 136, IV 3, 130). Praeter

74쪽

D Statii Siluarum eodicibus.

62has, quas modo proposui, notas nulla lectio atrament illo dissus in margine adnotata est nisi una V l, 64, ubi ad maioribus typis expressum Politianus in margine dextro scripsit in moribus'. Quae lectio tam conspicue recedit a Matritensis lectione maioribus', ut ex eodem archetypo quo haec manasse non possit. Atque quoniam olitianum lectionem o codico petitam, nisi externis causis coactum, margini non adscripsisse modo ostendimus, quae non primum uel secundum aut ultimum uel paenultimum uersus locum obtinet, hoc, quod margini est adscripta lectio, cuius prima pars antepaenultimo uersus loco exstat, satis ualidum indicium est, quo lectionem in moribus' non e codice oggii, sed ex editione Domitiana, in qua exstat, promptam esse, atque Politianum editionis signum addere hoc loco blitum esse proditur. Videmus igitur Politianum, nisi apertissimis commotus esset causis, ne unam quidem lectionem e odice oggii promptam neque codicis signo notatam margini adseripsisse Lectionum ' autem cum longe plurimas marginibus adscripserit Politianus, apparet uirum doctum eas, ubi primum in codice repperit, pro notabilioribus quam ceteras codicis lectiones habui 88 e. Sed potest quis ea quae Goelgius l. l. p. V sq. disputauit secutus obicere inter notas 1 esse lectiones non minus notabiles quam notas Α'. Quod Goeigii argumentum cum Lundstroemio p. 6 tantopere placuerit, breuiter refutabo. Videtur enim ut omittam locos, quibus uir doctus lectionibus a Baehrensi non recte in publicum propositis in errorem ductus est moelgio

lectio qualis unde notae' Λη pro inde notas' a ΙΙ6, 48hnon magis notabilis esse quam ulli ' quae ceteroquin nota a est, non Λ, quod, cum G tgii error in alia re positus sit, hic nihil

sim. Putat igitur Goelgius nullam lectionem, ubi una uerbi impressi littera a Politiano mutata sit, magis notabilem esse posse quam ceteras lectiones una littera mutata effectas, idemque ualere ad duas, tres etc. litteras mutatas. Quae sen-

75쪽

tentia probari nequit Lectio enim 'unde notae' non eam ob causam Politiano notabilis uisa est, quod littera i impressa mutanda erat in neque quod pro uocabulo typis expresso puer scribendum erat pudor'), sed eam ob causam, quod uerba pudor unde notae adeo sunt corrupta, ut sanari non posse uideantur'). Altera autem, quam Goelgius attulit, lectio Α' Quis 'pro Qui ' non id eo Politiano notabilis uisa est, quia , quae in codice legebatur, delendam esse sortasse putabat, sed quia uehementissime dubitari potest, utrum lecti tradita Quis 'genuina sit an sit potius seribendum Qui ob his duobus locis difficillimis quantopere disserunt loci isti III 4, 68 et II 6, 93, ubi ulli pro 'illi' et 'quid pro quod scribendum

esse nemo non uidet Numerauit igitur solum litteras a Politiano mutatas Goetetius, non tota lectione pependit; similiterque de aliis quoque quas protulit lectionibus errauit. Ceterum quamquam supra uidimus Politianum eas notas, quas codicis oggiani signo notauit, non sine singulari quadam causa pro notabilioribus habuisse, tamen nequaquam negauerim inter notas A quoque esse, quae satis sint memorabiles, uelut ΙΙ1, 61, ubi eodex habuit palam est uidique' pro Palaestinique', VI, 67 Aedituas pro Nequitias . Sed

quo tandem iure possumus postulare, ut easdem lectiones, qua nobis quidem uidentur notabiles esse, Politianus eo temporis momento, quo e uetusto codice descripsit, tam diligenter examinauerit, ut e re esse sibi persuaderet apertis uerbis testari lectiones re uera ita ut exscripserit in oggii codice scriptas legi γItaque in hoc acquiescamus necesse est Politianum eas lectiones, quas tum, cum e uetusto codice

descripsit, prae aliis notabiles esse putabat, in codice oggiano ita, ut descripserit, legi diserte testatum esse, ceteras autem lectiones nihilo minus ex eodem illo codice oggii descriptas esse,

1 Ne unus quidem ex uiris doctis usque ad hunc diem mea quidem sententia ueram huic loco medelam prasibere potuit atque recentissimus oditor lectionem recepit quae sensu prorsus caret. Diyitia i Cooste

76쪽

De Statii Siluarum eodicibus.

69quippe ad quas praecipue spectent subscriptionis verba cautionem olitiano suisse ne quid in corrigendo exemplari suo ab illo codice mutaret. Ex his simul apparet errauisse hulachium, qui coniecerit p. 481 ideo Politianum notas illas A ad Od idem Poggii aperte rettulisse, ut ei Domitium Calderinum refelleret. Hae sententia, quae lotetii quoque p. LVII sq. summum plausum tulit, erte eo maxime nititur, quod adhuc uulgaris sui opinio notas, quae a Politiano in exemplari Corfiniano scriptae sunt, easdem esse atque adnotationes illas, quas Domitii impugnandi causa marginibus domestici odiei se adscripsisse Politianus cum Beroaldo communicauit. Quod uiros doctos prorsus perperam opinatos esse cum p. 47 sqq. demonstrauerim, eo magis labesaetatur et illa Shntsebii pinio et Κloigii, qui non solum notas Α', sed etiam notas 1 Politianum ea de causa in exemplar Corfinianum rettulisse contendit, ut Domitium corrigeret p. LVIII). Argumentum autem et Shutschius et lotgius hoc protulerunt, quod omnes notae 1 a lectionibus Domitii recedunt paucis exceptis III, 10 hec quem locum Κlotetius iniuria misit), III 1 144 puniceis V 2, 48 emea quem locum ut hic omitteret huischius e perductus est, quod falsam Domitii editionem adhibuit). Ad quas aliae accedunt quinque notae 1 cum editione Domitiana prorsus concinentes: I 2, 147 nitidis, I 2, 252 toris I 4 40 potentes III, 36 amnes, IV I, 34 tamen. et igitur notae 1 cum prorsus congruant eum Domitii lectionibus, Politianus in notis 1 adseribendis non potest id spectasse, ut Domitium impugnaret, praesertim enm - ΙΙΙ 1 14 et V 2, 48 exo. - omnes hae lectiones uerae sint. Sed nantopere Shutgehiusalotetiusque errarint, ex aliare etiam manifestius apparet. Triginta enim duabus notis Α' salso Shntsehius p. 48 dixit triginta septem) Politianus Domitiileetiones addidit. Quodsi Domitii impugnandi causa Politianus notas ' inseripsit, lectiones Domitii, quas notis 'addidit Politianus, salsissimae esse debent. At vide hos locos, quibus et notam Λ et Domitii lectionem adseripsit:

77쪽

I b, 43 animoque II 6 58 creas , in marg. d: Do. casus .pog. Causas

Quibus locis lectiones Α' omnes fori exo I 4, 23 sunt aperte corruptae, Domitii autem lectiones sunt emendationes egregiae et sine dubio uerae. Itaque non, ut impugnaret Domitium, Politianus Domitii lectiones adscripsit, sed ut iis, quae ille assecutus erat, usus exemplar suum corrigeret. tque idem consilium in ceteris quoque Domitii lectionibus addendis Politianum secutum esse inde elucet, quod notae Λ', quibus coniecturas Domitii addidit, aut corruptae sunt aut tales, quales Politiano dubiae uideri possent, et quod lectiones Domitianae a Politiano additae si uerae non sunt tamen Omnes ueri speciem praese ferunt. Neque silentio premam nonnumquam apertis quasi uerbis Politianum testari se Domitii lectiones ideo adscribere, quia dignae sibi uideantur, qua considerentur. Velut VI, 68

lectiones non probare Politianus non adscripsisset, si omnes quas inscripsit lectiones Domitianas improbasset. Huc accedit aliquanto certius argumentum: IV 3 81 enim Politianus cum lectionem quam in uetusto codice legebat struitusque sensu carere uideret, Domitii lectionem strictus atque tanti e ad. scripsit Postquam autem in codice seruitusque scriptum esse dinouit os p. 37), non solum cetera, quae e codice adnotauerat, sed Domitii quoque coniecturam deleuit. Quod si Domitii lectionesi unei l l eas litteras seelus quae per compendium scripta sunt. Dissilire by Ooste

78쪽

D Statii Siluarum codicibus.

71ideo adscripsisset Politianus, ut eas falsas esse demonstraret, certe, 08tquam egregiam illam lectionem in codice Ροggiano inuenit, non habuisset, cur lectionem Domitianam deleret, immo eo potius cum tradita lectione comparandam proposuisset. Quibus de causis id, quod hutachius primus de Politiani in adscribendis notis 4 consilio sibi excogitauit, nequaquam ferri potest. Itaque lolgius, qui opinatur in notis Λ quoque inscribendis Politianum id egisse, ut Domitium corrigeret, eo magis refellitur. Sed quo dilucidius uideas, quidnam eonsilii Politianus in notis in exemplari Corfiniano adseribendissecutus sit, aliquot etiam locos propono, quibus editio princeps lectionem habet aperte corruptam, Politianus autem nihil nisi Domitii ieetionem addidit. Quos locos ita affero, ut priore loco Domitii lectionem a Politiano exhibitam afferam, altero oditionis principis lectionem uncis seclusam I 2, 183 iugauis iugali , II 1, 69 altor alteri III, 122 diademata diademate), III 3, 61 lydius lilius), III 3,lb Erranti Errabiu, ΙΙΙ5,1 quid Quis , IV 2 6 limina lumina), IV 3, 66 auo sagon), lv 3 14 seriem series), IV 6 64 ab hoc ad hoo, V I, 66

ad maiora uocasset in maiora natasset ui V 2, 3 cedibus

heroos tenores oroos leones), VI, 199 Deorum duorum), VI, 223 haustu hausti), 4, 86 tenello tenebo). Editionis principis lectiones illae, quas salsissimas esse nemo negabit, cum eaedem in odio Matritensi legantur item corruptae, apparet Politianum eo quod Domitii lectiones illas signo 'Do notatas adseripsit, testatum esse easdem lectiones, quae in exemplari typis expresso exstent, in Ροggii quoque codice legi. Quas lectiones corruptas esse onm Politianus primo certe oculorum obtutu uiderit, atque cum lectiones Domitianae, quas adscripsit, adeo sint uerae, ut etiam hodie omnes in uerborum contextum ab editoribus receptae sint, manifestissimum est olitianum non Domitii impugnandi causa coniecturas illius adscripsisse, sed ut ea quoque, quae illius ingenio debebantur, ad Statii uerba recte restituenda adhiberet.

79쪽

Arthurius Engel manu.

Itaque quaecum quo Sh ut sobius tot et iusque de elongilio, quod Politianus in codicis oggian led tionibus adscribendis secutus sit, excogitauerunt, nullo modo probari possunt; immo olitianus cum P oggii eo die em contulit nihil aliud sp solani nisi quod se egisse in subscriptione dixit, ut exemplar suum corrigeret. Quod non aliter fecit atque nos, si eodem quo Politianus munere ungeremur primunt enim codicis Ροggiani lectiones ab edito exemplari recedentes adscripsit, simulatque autem in uetusto codice lectionem inuenit, quae uera non esse ei uisa est, a Domitio et ab ipsius ingenio auxilium petiuit. Falsas istas piniones cum de simultate, quae Politiano cum Domitio fuit, circumferri uideam, aequum mihi uidetur ea, quae Politianum ipsum de illa simultate dixisse inueni, hoc loco asserre. Scripsit enim Politianus inmiscellan. cap. IX Polit. p. aed. Ascens ibi fol. VII eum alia tum haec: Domitius igitur Cald erinus Veronensis qui decem abhinc annos vita functus vir fuit acris ingenii mulisque in literis industriae latinae lingua diligentissimus:

graecae non incuriosus: Non prosam condero absurdus non

carmen. Nimium sui tamen quod per ipsius testantur admirator ac pro sententia cui semel adhaeserat etiam contra verum contumax: Sunt autem editi ab e grammatici commentarii aliquot ut in Martialem Iuvenalemque poetas: . . . Sed et in Statii silvulas et in epistolam Sapphus: in Ibin quoque Nasonis edidit quaepiam plena nimirum bonae frugis ubi non fucum acit . . . . Nos quoque dein primae sub ore iuuentae non quidem ut ipsius libros plane do manibus excuteremus sed ut somniculosam iuuentutem velut in aurem utramque dormientem: expergefaceremus in ipso iam tum nostrae professionis tirocinio sic eundem leniter quandoque quasique parcente manu seriebamus et nunc idem facturos praefamur utcunque res seret:

o. q. s Ex hoc olitiani ipsin testimonio intellegimus Poli-

80쪽

De Statii Siluarum codicibus.

tianum in Domitio impugnando nequaquam caeculisse id quod Shntsehius et lolgius opinati esse uidentur), sed ea, quae Domitius litteris praestiterat, libenter comprobasse. Quoniam igitur magnis uirorum doctorum erroribus libri Ροggiani collationem a Politiano faciam adhuc obrutam fuisse uidimus, priusquam de ea agere pergamus, lubet quam breuissime comprehendere, quae de ipsa illa collatione adhue demonstrarim Politianus, cum anno 149 in Oggii codicem incidisset, eum cum editionis principis exemplari nunc odisiniano), in quo antea iam Domitii ipsiusque coniecturas a adnotauerat, ita contulit, ut longe alio atramento, atque antea usus erat, lectiones ab editione principe recedentes inscriberet atque eas codicis lectiones, qua ei prae aliis notabiles esse uidebantur, remora ita ut exseripsisset in codico Poggii legi aperiis verbis testaretur. Atque in hoc conserendi negotio Politianus nihil spectauit, nisi ut sundamentum ad Statii uerba recto constituenda poneret, quo firmius certiusque cxstare non posset Domitii antem coniecturas signo D vel 'Do addito inseriptas item ut ipsius coniecturas nota 'o' insignitas non nisi ideo adscripsit, ut codicis lectionibus, quae ei corruptae uel a dubitatione non remotae uidebantur, succurreret. Qua postquam didicimus, tandem ad quaestionem illam transire possumus, num inter notas, quas Politianus eodem atramento quo notas 1 inscripsit, sed neque codicis Poggiani neque Domitii uel ipsius coniecturae signo notauit, i. o. uter notas Λ signo non addito relatas, lectione sint, quas Politianus non o uetusto codice, sed ex editione Domitiana uel ex ipsius ingenio uel aliunde prompserit. Quod ueri dissimillimum esse iam supra inde intelleximus, quod Politianus coniecturas, quas ante codicem collatum in exemplari adnotauerat, iam diligenter a codicis oggiani lectionibus distinxit, et quod codico uetusto collato subscrip-lion asseuerauit cautionem sibi fuisse, ne quid in corrigendo hoc exemplari suo praeter illum codicem mutaret. Sed quoniam Politiani ipsius testimonio fidem non habuerunt uiri docti, nostrum est etiam ex re ipsa quaestionem illam diiudicare. Sed priusquam ad rem ipsam accedamus, de difficultate