Leipziger Studien zur classischen Philologie

61쪽

Reliquae autem lectiones signo originis instructae a Matritensi

recedunt.

Earum autem notarum, quae quam originem habeant, Politianus non adscripsit, ducentae sere quadraginta cum Matritensi congruunt, centum duae a Matritens discrepant. tquomodo a Matritensi recedant, ut ipse uideas, e duobus primis carminibus has notas propono atque addo atritensis

lectiones uncis seclusas I l, 6 stigere a ' Esfigere), I 2, 11 duxit a duxit), II, 82 attonito a attonitoὶ II, 100 aut a aut, quod unice uerum est I 2, 196 lumina a u in i mut Pilumina), I 2, 252 philites , alter i mut in philytes ,

I 2, 267 legant a legan0. Has omnes notas meras coniecturas esse primo obtutu apparet atque cum eas specimen proposuerim, omnes illas centum et duas notas a Matritens discrepantes coniectura esse ortas apparet. Qua si cum editione Domitiana comparauerimus, octoginta duas cum Domitii lectionibus congruentes uidebimus, multas ita, ut, si omnes Domitii editione descriptas esse putabimus, non multum a

uero aberrare possimus. s. IQ, 6, II, 11, II, 82, I 2, 196, II, 267 quas modo proposui. Reliquas autem illas notas a

Matritensi recedentes, uiginti, ipsius Politiani coniecturas esse ueri est simillimum. Coniectura enim eas certe esse ipse concedes, cum paucas tibi proposuero additis Matritensis lectionibus II, 38 lucentibus a lucentibus) of Sh. p. 4743, II 1, 168 ne hilaris a - ne ille hilaris), I 2, 34 baecheidos a baccheidos).

Quae eum ita se habere demonstratum sit, reliquas quoque lectiones signo non notatas, ducentas sere quadraginta, quae cum Matritensi lectionibus congruunt, aut Domitii aut olitiani coniecturae deberi per se ueri est simillimum, praesertim cum plus tertiam notarum atramento non diffuso scriptarum partem Domitii aut ipsius coniecturas esse olitianum ipsum testari supra uiderimus p. 33. Itaque illas quoque cum Domitiana editione contuli et plus ducentas cum Domitii lecti-

1 hoc signo adnotare lubet lectiones editionis principis sa , quibus Politianus se quaedam suprascripsit. Diyitia ' Cooste

62쪽

De Stati Siluarum codicibus.

onibus congruentes inueni, triginta quinque autem fere a Domitianis lectionibus discrepantes. Illa igitur plus ducentas lectiones, quamquam cum Matritensi concinunt, e Domitii editione descriptas esse ex iis, quae supra uidimus, ueri est simillimum, quamquam non nem haud paucis fortasse locis Politianum editione Domitiana non inspecta ipsum lectionem ueram coniectura restituisse triginta autem quinque sere lectiones ab editione Domitiana recedentes eadem ratione qua notas illas uiginti et a Matritens et a Domitii lectionibus discrepantes a Politiano ipso coniectura effectas esse admodum probabile est, praesertim cum lenissimis mutationibus factae sint. Quam ad rem demonstrandam notas illas quas in quinti libri altero carmine insunt propono: V 2, 3 ex orto a V 2,li tenebat a V 2, 165 Omnia a si delere oblitus est). Itaque non solum eae notae atramento non diffuso scriptae, quae olitiano ipso testo e Domitiius Politiani ingenio oriundae sunt, sed eae quoque, quibus signum Originis Politianus non addidit, ex eisdem duobus fontibus manarunt, atque ita, ut multo maior pars ducentae nonaginta fere, Domitii coniecturae esse uideantur, reliquae quinquaginta sere quinque Politiani. Atque ne mireris, quod illis notis Politianus, unde prompserit, adscripsit, his non aduolauit, paucas notas, quas in primi libri carmen primum Politianus atramento non diffuso intulit, affero: 1, 2 geminata a, in mut in mi ib. 6 Effigere a ib. 20 tardo rapto a in marg. d. adser c tantus rapto', ib. 43 lacusis, o mut in ti, ib. 107 Letius a i de 3 ib. 107 iura a in marg.

d. ser tura in P. Videmus igitur Politianum, ubi lectio, quam editionis principis lectioni adscripsit, ab editione grauius recedit,

indieasse, unde prompserit, leniores autem mutationes uerbo non addito in exemplar intulisse. Quae res uel eo admodum elucet, quod omnes sere lectiones signo notatae in marginibus sunt adscriptae, alias autem mutationes sere omnes

Politianus ita intulit, ut litteras, quas pro litteris impressis legi uolebat, aut suprascriberet aut in ipsas litteras impressas inferret. Quo dilucidius fit non solum ducentas septuaginta

63쪽

Arthurius Engel manu.

quinque sere illas lectiones, quas partim e Domitii, partime Politiani ingenio ortas esse aut ex ipsius olitiani testimonio constat aut ex ipsarum lectionum natura apparet, sed reliquas quoque notas atramento non diluto scriptas, ducentas quadraginta fere, eandem habere originem, . e. partim Domitii, partim Politiani esse coniecturas. Itaque cum summam facimus, notarum a Politiano atramento non diffuso eripiarum plus quadringentae e Domitii editione uidentur esse descriptae, reliquas autem plus centum ieetiones Politiani ipsius esse coniecturas esse ueri simile est. Certe uero ex iis, quae enarraui, manifestum est magnopere esse estuendum, ne notas atramento illo longe alio atque notas 1 scripta pro libri manu scripti lectionibus habeamus Quoniam enim tantum earum numerum ante codicis oggiani eollationem in exemplari adscriptum esse Politianus ipse quasi testatur, multas alias quoque ante codicis oggiani lectiones inscriptas esse apparet. Velut ducentae quadraginta sere notae illae cum Matritensi codice prorsus congruentes alio atrament atque Poggiani libri lectiones non essent inscriptae, nisi ante codicem oggii repertum eas Politianus intulisset. Nam postquam in illum omnium Siluarum codicum unicum lantem incidit Politianus, ex eo illas notas certe eodem atramento quo notas 1 inscripsisset. Atque notarum a Matritensi discrepantium cum aliquot sint coniecturae aperte salsae ut

II l duxit ἔ, ib. 100 aut a, b 26 legant a quamquam

non nego multo plures correcturas ueras esse), apparet ne

has quidem Politianum atramento non diffuso ingeripturum suisse, si iam unicum illud sundamentum ad Siluarum uerba restituenda ei praesto fuisset. Praeterea uero in notis atramento non diffuso scriptis insunt, quae ipsae quasi se ante Poggiani codicis lectiones inscriptas esse testantur: I 2, 2 enim supra voeabuli frequentes primas litteras Politianus atrament prope piceo scripsit Do se-', supra ultimam autem 'o' libteram eodem quo nota 1 atramento scripsit 'i', ut nera lectio sequentis euadat. II, 45 uerbo impresses unctis atramento piee in initio addidit T suprascriptam, sed ueram lectionem

64쪽

D Statii Siluarum codicibus.

57 iunetus restituit notarum 1 atramento. III 2 l 11 in no-bulo teramnet littera 'm' ultimam hastam mutauit in atramento satis lageo notarum 1 autem atramento inter et, suprascripsit , duas reliquas litterae . hastas deleuit, insta ultimam posuit . III 3, 47 uerbi simulantur litteras si Politianus atramento non dissus mutauit in 'la', sed deleuit notarum Α' atramento. IV praes. 40 uerbo admittit 'atramento susco adseripsit per compendium fur . quod notarum, atramento delenit. Quibus locis quae atramento non diffuso exarauit olitianus, ante ea, quae notarum A atramento adnotauit, inscripta esse luce est clarius. Quibus de causis si notas atramento non diffuso scriptassere omnes ante oggiani libri collationem adscriptas esse putamus, a uero haud multum aberrare possumus. Simul autem hoc eo magis apparet scriptae memoriae illas notas nequaquam deberi. Neque uero silentio premam nonnullas notas atramento non

dissus scriptas etiam post libri oraiani collationem adseriptas esse I 2, 98 enim Politianus postquam ad Si in margine sinistro adnotauit Do hic atramento illo pallido et diffuso, in sinistro huius notae latere scripsit atramento laseo sed OI 2, 13 uocabulum impressum chias deleuit et notarum 4 atramento suprascripsit duas', supra quam notam addidit signum V atramento susco, quo margini dextro adscripsit tuas II 6, 3 ad faecendere in marg. dextro scripsit inedere antiqlog et infra hanc notam Λ atramento non minus pallido, sed non diffuso addidit 'o abscedere. V 6 57 iuxta uocabulum typis expressum 'getis', quod deleuit, a dextra Politianus notarum 1 atramento scripsit celis', cui notae a dextro latero addidit 'i.Do. adhuc seu meminit manus ait ' quae nerba fusco atramento scripsit. VI, 99 ad foro οὐ leones notarum A atramento in margine dextro scripsit L. Do. heroos tenores', cui notae atramento non diffuso adiunxit 'vi senones . D.J Atque cum hae notae, quas post Poggiani libri collationem inscriptagesse manifestum est, omnes signo 'c' vel 'Do instructa sint,neri est simillimum post codicis uetusti lectiones Politianum

65쪽

Arthurius Engelmanu.

notas non adnotasse, quas, unde promptae sint, ille non indicauerit. Quod eo certius fit, quod notas illas, quae signo Originis non instruetae atramento non diffuso adnotatae sunt, Politianus illo atramento certe omnino non intulisset, si tum, cum adnotauit, iam in oggii codicem incidisset. Sed ut finem saeiam de notarum atramento non diffuso scriptarum natura uerba faciendi, hoc quidem ea iis quae protuli manifestissimum est notas illas alio atque notas 1 atramento scriptas e tradita memoria nequaquam manavisse. Itaque has quidem signo insignire mihi placuit, contra signora eas omnes lectiones, quae eodem atramento atque notae 1'a olitano ad soriptae sunt. Quod discrimen cum nemo adhuc eorum, qui exemplar Corfinianum contulerunt, uiderit, uiri docti qui de olii iani notis egerunt quin omnes magnis erroribus implicarentur, fieri non poterat. Velut quascumque Shulachius, qui aeuum tissimam de notis olitiani commentationem scripsit p. 474lbattulit notas, quibus demonstrasse sibi uidetur Politianum eodicis oggiani lectiones cum suis aliorumque conte turis commiscuisse Ι5, 38 liuentibus, IV 4, 98 humeri magno, IVI, 59 sqq. intrate, his pulsate, 3, 18 halis), eae omnes, exo. VI, 18 'mestos', quam lectionem coniectura ortam esse uirum doctum illum salso arbitrari insta p. 91huidebimus, a notis Λ secernendae sunt, quia atramento non diffuso sunt scriptae. Tum uero Baehrensius, qui notis omnibus a Politiano in exemplar Corfinianum relatis non minorem tribuit fidem quam notis Λ', quam malo ad Siluarum uerba restituenda sundamento usus sit, inde apparet, quod e gr. omnes notae Λ', quas ad Ib attulit 4 lege e sonore 15 aduertite, 8 amantis, 3 liuentibus,atis 3 Qv que 4 distinctum, limina, ex numero notarum a sunt, duodeuiginti autem notarum Λ, quas Politianus adscripsit, ne unam quidem attulit. Quo errore perductus in hoc uno carmine tribus locis antiolitiani aut Domitii coniecturam perperam in uerborum contextum recepit 18 amantis' pro amantes', 38 liuentibus' pro lucentibus, 39 Quaeque', ceteris autem

66쪽

Da Statii Siluarum codicibus.

59 locis uiris doctis salsam de eis, quae Politianus e codice Poggii memoriae tradidit, opinionem iniecit. tenim cum Baehrensio quidem teste in notis A lectiones speciosissimae insint ut tege e sonore' u. ), Matritensis antem eiusque apo- grapha monstrum istud tegees honore praebeant, Goelgius suo iuro p. VII suspieionem eo augeri dicit, quod notae 1 castigatissimam prae se serant speciem. Quod carmenes cum ipsis exemplaris Corfiniani tabulis euolutis perlegimus, fieri non potest, qui magnopere miremur, quod ii qui adhuc contulerunt, discrimen, quod inter lectiones notarum 1 atramento diffuso scriptas ceterasque intercedit,

non animaduerterunt. Omnes enim quae in hoc carmine exstant notae, atramento suo non diffuso et plerumque susco magnopere disserunt a ceteris notis atramento pallid diffusoque scriptis imprimis quod ad tegees honore adscripsit Politianus, vehementer differt a titulo Balneum claudii Etrusci' atramenipdiffuso prope scripto. Atque ut nonnullos etiam locos proferam, quibus discrimen, quod inter utrumque atramentum intercedit, admodum est conspicuum notas illas triginta sex signo Do. uel o instructas quas, quia cum Matritens ad littera concordant, priore tempore quam codicis oggiani lectiones inscriptas esse uidimus of p. 46 sq.), cum iis, quae atramento diffuso prope scripta sunt,

conserenda commendo. Quarum notarum primas saltem proposuerim, priore loco asserens notas atramento non diffuso scriptas, tum lectiones notarum 1 atramento exaratas, quae

atrament a notis illis a magnopere disserunt, uncis seclusas: I 2, 128 Do Inda huic supra noeab impr. hinc ser. ib.) Ι2, 236 Do in agmine , supra ueniant scr. u. 233), xt 'supra missa ger. u. 235), ct supra uitatum scr. u. 238 3Ι3, 36 D uena no supra 'que', 'r' supra mavors ser. u. 35ὶ I 3, 24 Do amnis camnis supra armis or. ib.ι Do fluuii ne obstare v. 26))Ι4 58 Do iuxta las supra decet', ut supra cacumina ser.

67쪽

Arcturius Engelmann.

III, 160 Do munera in supra fudi sibi d.) supra trabes'

III, 2l 1 Do terris sinit i ' oggii, timet supra dabit'

Quibus locis omnibus atramentum non diffugum quamquam admodum uariat et I 3, 24, II 2, 8 non minus pallidum est quam notarum 1 atramentum, tamen ab atramento diffuso ubique tantopere differt, ut hoc discrimen statim a quouis animaduertatur. Neque minus insignis res est in reliquis illarum triginta ex notarum, quas Omnes afferre longum est. Sed duos etiam locos silentio praeterire nequeo, quibus utriusque atramenti discrimen aliquanto magis est conspicuum quam in his quas modo attuli notis: Il,l07 enim atramentum,

quo voeabuli L tius T deleuit Politianus et ad iura in margine dextro adscripsit: in , a litteris fur supra hoc scriptis et a carminis sequentis titulo Epithalamium in Stellam et violetilla notis atramento illo pallido diffusoque scriptis, tam

uehementer differt, ut, quomodo uiros doctos hoc discrimen effugere potuerit, prorsus non comprehendam. Denique uero

in libri Corfiniani p. 137 04, 63-96 notae neo' 'o olus' u. 64), .Do putat legedd laudarit' u. 653, o cressam' u. 66 atramento susco scriptae adeo differunt a uerbis ' i' pog phebeam' tu. 66het a n supra te', T supra flumini. 4er. u. 643, sino' supra dextrorsum ' n. 66), at supra animamque scr. u. 673, et notae, quibus Pol 'permissaque mutauit in praemissaque' u. 68), gaudent in gaudet' u. 703, quoque in quaque ' n. 713, Permetuit in Permerui , addito signo Do. u. 4), 'per' in 'perque' u. 77 atramento nequaquam diffuso scriptae tam insignite cum a eteris notis tum a tribus illis notis A nu. 86 88 90 disserunt, ut has notas non eodem tempore scriptas esse nemo primo oculorum obtutu non uideat Verum quid assero exempla 2 Omnibus enim sere locis, quibus notae

68쪽

De Statii Siluarum odicibu8.

61 atrament non diffuso scriptae exstant, notae atramento illo

pallido diffusoque seriptae tam distinete ab illis differunt, ut

mihi persuaserim Politianum, cum ad codicis Ροggiani lectiones inscribendas atramentnm illud satis mirum adhiberet, pro certo habuisse numquam quemquam mortalium ore, qui uetusti codicis ollationem tam conspicue insignitam cum coniecturis, quas antea longe alio atramento inscripserat, commigceret. Ceterum, quam usitata olitian suerit insmodi externa notarum distinctio, ex duorum Catonis Varronisque codicumeollatione in exemplar Parisinum relata nidemus. o enim in exemplar Politianus postquam odicis uetustissimi Mardiani lectiones ab editione discrepantes atramento transtulit, aliquot mensibus post ex alter libro manu scripto pauca, quae maxime memorabilia uidebantur, adscripsit, quae ab illis quae

antea atramento u8us e codice Marciano adnotauerat, rubro

eolore distinxit sos Catonis et Varronis R. R. edd. Η. Keil Ι 188 p. VB. Eadem ratione Politianus primum in exemplar Corfinianum aliquot coniecturas rettulit atramento, quale in omnium usu erat deinde eloggii codice, in quem postea inciderat, lectiones in idem editionis principis exemplar reserreeonstituit atque a notis antea adscriptis libri Ρoggiani lectiones distincturus cum totam codicis collationem rubrica scribere nollet, ad eius lectiones adscribendas atramentum illud satis insigne optimo eventu adhibuit. Atque egregium aliquod eiusmodi distinctionis aiolitiano factae exemplum in ipso exemplari Corfiniano exstat. Lectiones enim, quas ad II ex codice Laurentiano plut 29, 32 inscripsit, et a notis a et a lectionibus notarum 1 atramento scriptis conspicue differunt et atramento, quod medium fere locum obtinet inter illud plerumque laseum neque diffugum atramentum et hoc diffusum pallidumque, et eo, quod litterarum ductus, quibus codicis Laurentiani collatio scripta

est, multo tenuiores sunt quam ceterarum notarum. Quae

insignia tam conspicua esse ipse Politianus sibi persuaserat, ut nouem locis 7, 40, 59, 3, 6, 99, 07, 107, 28 e eodice Laurentiano lectiones adscriberet, quas Odiei illius signo

69쪽

Arcturius Engelmann.

non notauit, quaeque nihilominus a lectionibus e libro Laurentiano non promptis distincte disserunt. Quamquam qui adhuc exemplar Corfinianum contulerunt, ne hoc quidem discrimen animaduerterunt, quamuis satis sit conspicuum. Quo factum est, ut trahulachius p. 477 et lolaius p. LIV Politianum propter lectiones signo non addito e Laurentiano depromptas neglegentiae arguerent, cum tamen ii qui exemplar Corsinianum contulerunt, non olitianus neglegentiae sint accusandi.

Quoniam igitur nota a Politiano atramento alio atque lectiones A scriptas e tradita memoria nullo modo fluxisse et ab ipso olitiano a eodieis oggiani lectionibus conspicue distinctas esse uidimus, hae notae a a quae8tione, utrum lectiones, quas Politianus signo originis non addito in exemplari Corfiniano adscripsit, omnes e codice uetusto manarint necne, longe sunt remouendae. Itaque hoc nobis quaerendum est, unde lectiones quas Politianus eodem atramento quo notas 1 inscripsit, sed addita mento non insigninit, . . nota eis signo originis

non exornatae luxerint.

Quae quaestio satis mira uideri potest. Quoniam enim Politianum codicis oggiani collationem tam diligenter a coniecturis, quas antea inseripserat, distinxisse uidimus, et cum Politianus, postquam illum librum manu scriptum cum exemplari orsiniano contulit, in subscriptione asseuerarit inutionem sibi fuisse, ne quid in corrigendo hoc exemplari suo praeter odicem mutaret, nihil magis est consentaneum quam omnes notas, quas eodem atramento inscripsit quo lectiones illas quas in Poggii odie se inuenisse dilucidis nerbis testatur, ex eodem illo eodice oggiano esse depromptas. Quod e ueri sit similius, quod Politianus aliarum quoque collationum subscriptionibus, Ovidii Columellae, Catonis et Varronis affirmauit se obseruasse uetus institutum suum, ne coniectura lectionibus libri manu scripti immisceret ne ea quoque, quae falsa putaret, respueret. Quam rem Η. Nohi Quaest Stat. p. 28 sq. et Lundstroem l. l. p. 7 sqq. merito

70쪽

Da Statii Siluarum odicibus.

63 presserunt neque a lotetio, qui p. LXIX hoc argumentum redarguere studuit, resutati sunt. Quod enim lolaius protulit, nititur salsa Politiani nerborum, quae in Catonis Varronisque subscriptione insunt, interpretatione. Sed offensi sunt uiri docti, imprimis Goelgius p. V sq. et Shntschius p. 48l, eo quod illas nonaginta unam potissimum lectiones disertis nerbis ad odicem oggii rettulerit olitianus, alias non item. Quae dubitatio ipsa quoque satis mira est. Quomodo enim tandem exspectare possumus olitianum omnibus lectionibus ex uetusto codice deseriptis, uel iis, ubi uerbo typis expresso nihil nisi unam litteram adgeripsit,

ut II 6, 93 ubi supra quod nihil scripsit nisi , uerba fiantiq' h pοggii' addidisse, id quod Goetetin hoc quem attuli

loco profecto desiderat Nonne enim uel per se ueri est similius eas tantum lectiones Politianum eiusmodi additamento insignivisse, quas cur ita insigniret, eximia causa exstabat 7 A re uera omnibus illis locis, quibus notas Α' adseripsit Politianus, causa perspicitur, cur lectionem in oggii codice ita legi ut exarauit, apertis uerbis testatus sit. Primum enim multae lectione 1 uehementer sunt corruptae: I praef. 35 est, I 4, 60 precidem, 4, 66 hebeam,

II 6 Maaedere, II 6, 48 pudor unde, II 6 58 causas, II 6, 104 habiture, II 6, 105 amori, IIT, Enantie III 2, 124 numine, IIII, 18 iplicitor, III 3, 114 vultibus et sibimet similis, III 4, 70eorpens, III 4, 84 Faucia, III 5, 5 intracta, IV 3, 159 sandes ut vid. IV 5,1 lanat, IV 6, 35 artus, IV 6, 52 tale , IV 8, 19 lauro, V 1, 8 rotage, V2, 48 nemea, VI, 180 probatur, V3,18l Monstrastis VI, 20 luota, VI, 24 si iungere, VI, 8 lacescis. Huc pertinent etiam lacunae quas in orati codice fuisse Politianus testatur II 1, 229, III 2, 56 IV praes. 8, IV 2, 27,

5, 84. Quadraginta igitur tribus locis ea de causa notam uetusti odiei Politianus addidit, quod lectiones codicis admodum corruptas esse uidebat. Eadem causa etiam motus est, ut quattuor notis A suam ipsius coniecturam adderet