장음표시 사용
261쪽
d) Caelius, homo inconstans . partium studio celebris, si testatus fuerit aliquid , fidem non magnam meretur, adeoque minus quam semiplene probatum dedit assertum suum. ei Ne te offendat adhibitum demonstrationis rigorosum vocabulum , memineris & ex principiis probabilibus & possibi libus posse demonstrari.
torium. Omne, quod ob perspicuitatem suam probatione non indiget, NOTORIVM dicunt ).
i Sed vereor ne notio haec , praesertim , si de iacti no. torietate quaeratur, inanis sit. Notorium allegante altera parte, altera notorium esse negabit. Probandum E. esse notorium, Probato hoc . ipsum factum probatum est. Alias factum tale dicunt manifestum, id vero, quod iudici ex actis patet, liquidum.
Praesum- Assertio facti, ob rationes probabiles , PRAE: ἰ εμη SUMTIO a); rationibus probabilibus silex accedit
, .. si secundum quid, doneC scilicet contrarium fue
rit probatum , PRAESUMTIO IURIS e) , si
ratio probabilis ex facti circumstantiis eruitur,
a) Cic asto Verrin. IIII. existimationem vocat. b) Exemplum, omnibus notum, est in e. m. X. de praesumi. seius cum Τitia , Titii uxore , in eodem lecto nudatis corporibus decumbentes deprehenduntur ; Titius diuortium petie& obtinet , praesumitur namque adulterium . omni reprobatione exclusa.
se) Qualis est praesumtio pro libertate naturali, quae contrarii probatione excluditur. di Quorsum pertinet status , vel alia conditio personarum, ex quibus probabili modo colligitur: Utrum furtum fecerit Caius . Sempronium occiderit Lucius M.
Lib.XXΠ. Scriptura , in rei gestae memoriam fidemque
262쪽
Ivp1spRvDENTIA DEFINITIVA. 227 imperantis voluntate concessa b) , aut in musiS, publicum ;salutem reipublicae respicientibus c) , confecta priμ mm'
sint, PUBLICA ; Si a personis , quibus ab im
perante auctoritas ac fides speciatim non concessa, aut de τω suo ciuium confecta , PRIVA
TA d); Privata instrumenta,a tribus viris honestis subscripta, QUASl PVBLlCA e vocantur.
a Et quidem in significatu strictiori, quem IusTINIANO IN. L. I. C. do iur. propi. eat. placuisse videmus; Separauit enim ab instruinentis alias literas. Cons. insuper L. 4. s. 6. D. L. 6. Io. C. de M. instr. L. 2 . 29. D. se L. 7. 24. I. 12-I . C. de prob. Latiori significatu instrumentuin omne id denotati quod caulam initi uit , C quod facit ad distinctum facti conceptum, atque ideo & testes complectitur. Vid. L. I. D. de M. . instrument. bὶ Eiusmodi personae sunt Iudices , Notarii, Actuarii iudieii &c. c) V. g. quae aguntur in comitiis , vel Deputationibus Imperii . in pacificationibus &c. E. Recessus Imperii , Deputationum . Visitationum. Instrumenta pacis, publica instrumenta
f. CCCCXLIIII. INSTRUMENTUM, per omnia liquidum o), Instrumem dicitur GUAR ANTIGIATUM b .
a Liquidi notionem vid. supra g. C VI. b) Alias executiuum , confessatum.
INSTRUMENTUM, quod rationem sussicien- Instrumen rem , cur qui S debeat, non exhibet, INDISCRE rum inisTVM dicitur. cretum.
'in L. et s. g. f. D. de prob. Dicitur etiam indeterminatum. e. I . X. de M. inser. Sic v. g. si quis chirographo inseruisset:
trum ex mutuo . an ex eruto vendito , vel alio contractu deberet a
263쪽
Diplom . Instrumentum , a Principe , aut eius nomine
Idque a voce διπλοω , quod bis complicari solet , ne sigillum laedatur. In specie illud , quo olim exules restitu bantur , CICERO ad famil. Lib. VI. D. I 3. 3c quae cursor,bus publicis dabantur, quaeque vernacula solstititiit dicimus. Diplomatum nomine veniebant. L. 27. I. 2. D. ad L. Cornel. de fals L. I 37. D. vi veta. oblig. Specialissimo significaturescriptum gratiae ita vocari consueuit.
Chirogra- Instrumentum priuatum , de negotio unilat
phum, is ' rati consectum, CHIROGRAPHUM a); de ne-
, h. gotio bilaterali vero, SYNGRAPHA M; in quoianis. a inlutionem factam creditor profitetur, APO-CHA c); in quo eamdem a se iure factam esse fatetur debitor, ANTA POCHA d appellatur.
at Chirographum in genere quodlibet instrumentum , vel quamlibet scripturam authenticam notat; compositum enim est,eX voce quod manum, & vocabulo quod scribere significat. Cons. L. 3 o. D. qui test. De. pus L. 2 . D. deprob. In specie vero ad unitaterales contractus , mutui v. g. se reseri chirographum. Vid. L. 44. D. de tu. I. L. Fy. D. d. leg. 3. bin Optime fisco NIus in ciceronis Cerrin. I. c. 36. Inter SYNGRAPHAS , inquit, or eaeiera CHIROGRAPHA hoc interes , quod in caeteris tantum , quae gesta sunt . scribi solena: in θngraphis etiam eontra fidem veritaris pactio venit , ct non numerata pecunia , aut non integre numerata . pro temporaria volunta/e hominum scribi solet , mora institutoque Graecorum sct eaererae tabulae ab una parte seruari solent: θngrviae, signatae utriusque manu , utraque parti seruandae traduntur. Syngrapha itaque ad contractum v. g. emtionis venditionis , Iocati conducti &c. pertinet. cὶ Uid. L. 24. F. 2. C. da non num. pec L. f. s. g. D. daeondict. indebit. Vernacula dicitur eine Duilliing.
d Vid. a'. C. do M. in'. Getin. tim Stilenia uitlimg. . CCCCXLVIII.
264쪽
INSTRUMENTUM, quo aliud,tempore prius, lastrumen aboletur, MORTIFICATIONIS uocatur ).
sed barbare admodum. Germ. ein Mortifications E ein.
Instrumentum, honorum cuiUSdam consigna- Duent
tionem exhibens, INUENTARIUM dicitur. Num.
') Minus latinum vocabulum , ac voce repertorii emendandum esse , vel VLPIANus L. T. pr. D. do administr. ac perieul. rvt. monuit , scribens : Tutor , qui REPERTORIUM
non fecit, quod vulgo INVENTΛRIVM appellatur oc.
Prima eorum , quae in iudicio , aut Coram pro reo Notario acta fuere , consignatio, PROTOCOD iam.
Dicitur a voce προτος & κοαος, primo glutine, quod olim in agglutinata charta scriberetur. Vid. SALMas Ius Bistoria August. p. 7os. &conL Nou. XXXIIII. c. L.
Producere instrumenta in iudicio , eum in Edere: Re- finem, ut alter eadem legat, aut describat, EDE- eunostera RE a); eorum vero summam confiteri, RE- i'φη
a) Vid. F. CXXXV. Ita GaIus L. o. 3. 2. D. de edendis Edi autem ratio ita intelligitur . si a evire edatur , nam ratio , ni inspiciatur , intelligi non potest h. vi non totum euique eodicem ratronum - - - - sed . ut ea Iola pars rationum,
quae ad instruendum aliquem pertineat , INSPICIATVR is DESCRIBATUR.
b) VLPIANus L. f g. D. da V. S. Cunostere instrumenta est relegare is recognoscere. Recognoscere vero este scripta , agnoscere , patet ex L. I F. D. ad L. Cornel. de sal
INSTRUMENTUM, propria eius, cuius in- Instrumen terest, manu scriptum , vel subscriptum , AU P a THEN b Ut cum
265쪽
dimarum. Di Um, Cum authentico a Norario collatum, Ul-
Lib. II. Personae, quorum effatis ratio sussiciens veri-mst., . - x3tis assertae Probatur , TESTES ; eorum re- η um- - coanitione si instrumenti subscriptio probatur,tis: .aee. INSTRUMENTALES; quorum personis nihil Wiona -- opponi potest, TESTES EXCEPTIONE MA- soror. IORES dicuntur.
f. CCCCLIIII. Dies , probationi peragendae praefixus, TERMINUS PROBATORlVS audit. 3. CCCCLU.
Articuli Propositiones , quarum veritas a testibus ad ρορεμ ρ' serenda, ART CULI PROBATORIALES; quia.... V eos Pro Ponit, ut testes eos asserant, PRODV-P-- ,: CENS ; contra quem proponuntur , PRODU- Interroga- CTVS a); Propositiones a producto articulis νε μοῦ gδ' additae, vi testes & ad eas respondeant, INTERROGATORIA ; quae, si statum ac personam te
266쪽
stium respiciunt, GENERALIA b), si rem ipsam, SPECIALIA c) dicuntur.
a) Inconcinne satis. Testis, non is , contra quem probatio sit , producitur. r
Designatio articulorum, ad quos quilibet te. Dimao
Test. Imus. ad art. I. 1. 3. 4. 3O. 3 I. 32. θ33. Test. idus ad eosdem. Test. 3tius ad art. 6. T. 8. 9. Io. II. I 2. I 3. I .
Mutua impugnatio ac defensio eius: An sussi- Dissu a iocienter probatum sit 8 DISPUTATIO ATTE- attestati STATlONVM a) dicitur. Instrumentum, te 'ς 8st
stium effata continens , ROTULVS b) TE STIVM est. ' .
a Vid. Nou LXXXX. e. 4. CICERO pro Cluent. QVI CTILIANVS Lib. V. c. 7. b) Rotulus dictus, ni fallor , ex eo , quod in cylindri sormam conuolueretur charta, vel membrana , in qua tale instrumentum erat scriptum. Huc digitum intendere videtur FoR TvNAT vs Lib. VII. Poemat. I 8. An tibi charta paνum peregrina merce ROTATUR. Germ. dicitur lusantillen rosteri. Quando vero hic mos obtinuerit, docet DU FREsNE Glos. voe. Rotulus.
q. CCCCLUI II. ERROR est assensius propositioni falsae datus a); Lib. II. IGNORANTIA M vero defectus notitiae, & T ε- P qui '
267쪽
23r Iustisnu NTIA DEFINITIVA Igm dem , si eius , quod ex legum praescripto trubuendum alteri erat, IURIS ; eius vero, quod
ια accidit, FACTI dὶ vocatur. DUBITATIO Oest abstinentia ab aetu amrmandi, vel negandi D.
a Sie falsa est propositio : Tutelam ex legibus Romanis dari pae itiam. Pacta enim priuatorum iuri publico derogare non polliunt. Tutela vero iuris publici Romani erat. Quodsi igitur anaca pxopositam thesin defenderis , errabis. b) Non scientiam, ignorantiam vocat B EcM ANN vs Conse. doctrin. moria. c. 4. imprudentia eadem dicitur L. f. D. da
te Prohibitum est SCto velleiano, ne mulieres fide iubentes eo ellerentur ad soluendum. Quod si Caius . creditor Titii, intercessionem Tulliae accepit, eam tamen obligatam non esse nesciuit , ignorauit ius. d) Non vidi Lueto a Caio ealendis Maii numeratam esse pecuniam ex mutuo debitam; non audivi Seium iniuriis cine ra sse Marcum i factum ignoro. e Est aequilibrium mentis ; tot & tanta ad affirmandum adlunt motiua . quot & quanta ad negandum pii positam propositionem , proinde ad neutrum inclinat iudicium. si Suppeditatas notiones ut facila ab inuicem distinguere poteris , ita tamen eas saepissime confundi videbis. Sic error cum ignorantia confunditur E. I. F. r. L. n. da iur. θ Dct. ignorauo. dc L. ag. D. do lib. eaus dubitatio eum ignorantia.
v a milia IGNORANTIA, ad quam remouendam vi--ribus instructi eramus, VINCI BILIS a) ; adlis L I quam remouendam vires deficiebant , IN UIN-
a) Qui Cato mutuo dat C. ignorans eum esse filiumfamblias, eius ignorantia vincibilis est ι hoc enim comperire Potuitici. b) Inuincibilis ignorantia est, quando nescimus latura son, ingenti v. S. xtrum cras pluerit. L. XXIII.
f. CCCCLX. Pactum de futuris nuptiis SPONSALIA a); Paciscens masculus , SPONSUS ib) : semilia,sPONSA c) dicitur.
268쪽
M IvvENΑLrs sat r. VI. v. 2 s. D. Conuentum tamen θ pactum o sponsalia nostra
Tempestate paras. Vid. ΤΑci Tvs Annal. Lib. XII. e. s. FLORENTINE L. I. D. de sponsal. eadem mentionem is reprom4sionem futuri rumn tiarum dixit , neque propterea reprehendendus milii vid tur. Ad paciscendum duo ad minimum requiri , promittentem nempe & acceptantem , supra M. CXLII. docui. Mentiosgnificat ambitum sponsi . repromissio consensum sponsae; adeoque non opus erat mutatione HOTOMANNONA ad h. l. in mutuam repromissionem , repromissio enim semper promis. sonem supponit.
c Vid. L. 3. D. de sponsal. & not. seqv. c) Sponsa dicta a spondendo vel sponsione , seu stipui
tione , mediante qua illa contrahebatur. L. 2. D. de sponsal. Elegans huius testimonium exhibet P LAvT vs in Poenulo Act. V. M. . v. T. A. A. Audi tu patrue s dico , ne dictum neges r am mihi maiorem fidiam despondeas. P. Param rem habeto. A. Spondesne igitur e A. Spondeo. A. Mi patrue t salsie, nam nune es plane meus. Ex quo totum negotium liquebit. Vid. IDEM in Aulular. M. I. M. 4. ct Act. II. M. II. v. T T. A. Dinum. Act. V. M. δ. V. 34. A. is Curcul. Act. V. B. 4. Errat igitur V ERRivs I Lacetvs apud FESTvM da rictor. signis h. vom putans, sponsas dici πιτο της σπονδὴς, libamine , in confarreationis ritu adhiberi solito, id quod clarius adhuc patet ex ARNOB Ioaduers gent. X. p. I o. Stipulatione promissas virgides, spon-Di , nudo pacto, pactas , destinatas nondum vero promissas, speratai appellabant Romani. Vid. GuND LINGIANA . rt. z. t. 3 8 o. confarreatae erant uxores , non sponsae.
SPONSALIA hac ratione in ita , ut de iis cui sponsalis libet constare possit, PUBLICA ; ita vel opμ ii in ita , Ut nemini, nisi desponsatis, de iis initis μ' ςonstet, CLANDESTlNA vocantur.
a) Ea vero sponsalia , in quibus contrahendis parentum Propinquorumque consensus adhibetur . aut quibus parochus vel testes adsunt, ita comparata sunt, ut de iis contractis possit constare. E. ea publica dicere non repugnat. Publici noti nem si ita interpretari velis , vi denotet id , quod secundum
269쪽
leges sit , me non in totum habebis dissentientem. Ied finem legum in solemnitatibus sponsaliorum esse , ut de iis initi euilibet constare possit , simul non negabis. Constare autem de iis debet , ne ius quaesitum alteri auferatur.
pq sei Sponsalia, quorum implemenrum , nullo, neq/ῶ . ebis. que tempore , neque conditione, limitatur, PURA; ditiona a. quae a tempore , IN DIEM a ; quae a condi
tione limitantur, CONDIT IONATA b) sunt.
sa) V. g. Si Caius ac Caia pactum inierunt de eelebrandis nuptiis pos h decursum anni. Ibi Conditionum variae species sponsaliorum conditionatorum diuersitatem emciunt. Sic , si Seius pactus fuerit cum Seia: Se velle eam ducere uxorem, si speratuni Consiliarii munus in eum propediem conferatur.
Sponsatia SPONSALIA, quibus effectus matrimonii pacto - Ο desponsatorum applicantur , DE PRAESENTI; his quibus non, DE FUTURO dicuntur .
s') Cons. e. p. X. de spons & Perili. Dn. BoxHMERI Dus de incongrua praxi sponsal. de fui. is de praesenti. Caetera ad ius Canonicum.
q. CCCCLXIIII. b . ARRHA SPONSALITIA in signum pacti defuturis nuptiis '.
' Artham signum quandoque persecti , quandoque perficiendi contractus esse, supra I. CCCLXXXVI. obseruaui. Arrha igitur sponsalitia est signuin initorum sponsaliorum, perficiendi vero adhuc matrimonii. L. f. C. de sponsal. Consistit aurem potissmum ex annulis, iocalibus, & aliis pretiosis , quae nouis nuptis arrharum nomine damus & ab iis vicissim accipimus. Plebeiae sortis homines librum hymnorum argento ornatum sponsis suis offerre amant.
q. CCCCLXV. vst sati/in Donationes inter sponsum & sponsem, SPOM I SAI ITIAE LARGITATIS nomine veniunt n.
'ὶ De qua vid. L. 32. s. pen. D. da donat. int. vir. Ovxor.
270쪽
Societas inter masculum & feminam , PrO- L. XXIII.
a) Distinctam societatis cuiusdam sibi form/turo ideam ad finem eiusdem . quippe in quo unius ab altera differentia deprehenditur , respiciendum erit. Coniugium autem societas est , coeunt namque homines diuersi sexus ad certum finent. Quisnam hic sit , curatius paulo dispiciendum erit , idem quum palmarius coniugii character sit. Mas & femina in s cietatem coeuntes finem sibi aut talem proponunt, ad quem obtinendum mas mari & femina feminae alias lassiciebat , &tum innumerarum societatum fundamen elle potest; aut diuersitas sexus rationem sussicientem societatis istius continet. Tum iterum aut libidinis exstinguendae gratia hoc ipsum fit,& erit FORNICATIO; aut libetotum procreandorum causa,& erit CONIUGIUM. Esse autem coniugii finem sui similis procreationem , vel ex naturali rationet i gentium moribus, immo ex instituto diuino , Gen. I, 18. crescite is multiplicamini , patet. Graecos hunc finem ob oculos habuisse coniugium celebrando i eaque propter idipsum definiisse per γαμον
συνοδον οἰνhὸς m γυναικος κατα νομον επι γνησι , τἰκνωνιτ τορας , notat Ius Tvs L Ips Ius ad TACITi Annal. Lib. XI. c. I s. p. 68s. Idem seruasse Romanos , ita quidem, ut nuptias contracturi , se liberorum quaerendorum causa id facere, testarentur non solum , sed & iuramento firmarent idem. Vid. GELLI vs Noct. Attie. Lib. IIII. c. s. TACITVs Annal. Lib. XI. e. 27. VL ANvs Fragm. Tu. III. g. 3. L. f. C. denupt. Latius haec deducta videbis in Dist. nostra de Mestis parentum eonsens in nupt. liber. eum legitim. tum legitimae. p. L 3. I. not. a. Sed, nec procreationem sobolis solam
finem coniugii esse , ei se & smul procreatae sobolis instam educationem, ideoque . quod fecit Petili. L. B. de motiss
NEC CIvs Hom. iur. nat. Lib. II. g. 28. Cel. CIN ZIvs Discipi. morat. q. 94. factumque In nostra Diis. cit. s. r. addendum
fuisse vocabulo procreandae illud : is educandae sobolis, obiicies t Sed veniam dabis , quod mutaueriin consilium , atque