장음표시 사용
81쪽
46 IvRIspwDENTIA DEFINITIVA. Cuius ab imperio actiones alterius coexistentis su
diti in societate ciuili dependent, DOMINUS;
actiones alterius imperio ita attemperans, SEM
aὶ Setuitus est oppositum libertatis. E. per contrariam M.tionem erat definienda. b) Haee addita limitatio non omnino superflua erit ι essieit enim , ut seruum a subdito distinguamus. Subditi namque actiones dependent ab imperio imperantis , hanc potestatem ciues primum per pactum in eum contulerunt , atque sic societas imperantem inter ac subditum pacto originem debet, ideoque imperans socius eius quamuis illi aliquo modo dissimilis est, inque societate coexistens. Domini igitur actiones aeque deis Pendent ab imperante ac seruorum , uterque enim subditus est; Sed & seruus praeterea domino suo parebat , directionemque actionuin ab eo admittebat, adeoque aeque subditi imperio
e) Quam I M pzRATOR. s. h. I. de iur. pers exhibet seruia tutis definitionem, Stolea est, ut videre licet apud ARN BIvMDiis Epict. L. II. e. I. Θ L. III. e. r. PERSIvM Sat. V. sIM PLICI vM Comment. ad Epicr. Enchirid. e. h. Dicitur autem M. De. Constitutio h. e. metonymice. scilicet id, quod constitutum est, iuris gentium, nimirum secundarii. qua quis dominio alieno contra naturam , i. e. naturalem libertatem, subiicitur. Homines enim omnes liberos nasei, seruosque nullos, & ii intellexere, v. L. 4. D. de Ius . ae tur. Proindeque contra naturam ipsam esse eam defenderunt. vid. MERILI. Ivs Obs L. Lae. I ν. En quanto commentario opus sit , si notionem hane
reddere velimus distinctam & determinatam. 43 Seruum diei a seruando in eo FLORENT IN us in L. 4.
s. L. D. de Stat. hom. POMPONIus in L. 239. F. E. D. de καα IMPERAT E s. 3. I. de iura pers conueniunt, nec minus AvavsTINva de civit. Dei XVIIII. I s. DONAT vs in T rent. Adelph. Act. II. M. I. Is ID O Rus Eumol. VIIII. . &G E L- et I v S Mis. Attici L. IIII. e. s. eadem docent. Scilicet: In h stem omnia licere, quae ad finem. securitatem nempe nothrain,
faciunt, ius naturae docet, hine ius oecidendi hostem liquet. aut capto, si vitam ipsi seruare velimus, durissimas licet co
ditiones ipsi offerendi. Hoe faciebant Romani hostibus captis
nee occisis eiusmodi seruitia imponentes s seruauerant autem hos nec tradiderant eos letho , α ab eo seruatos contracteque
82쪽
simos dieebant. Ita Magus captus Aeneae genua amplexus apud VIRGILI v Μ Aeneid. Lib. X. q. 37. A. iupplex orat: Per patrios manes, per spes surg/ntis Iulio precor, hane animam SἀRVES natoque patrique.
Seruus in dominio alicuius existens MANCIPIUM ') dicitur. i liis .
I Mancipia dici a manu dc capere, FLORENTI Nus L. q. R. da flat. hom. & IMPERATOR F. I. da iur. pers scribunt, inque hoc cum iis conueniunt DONAT vs ad Terent. Adelph. Act. II. M. I. & ΙsIDo Rus E M. L. VIIII. e. 4. Cons. MENAGII Amoen. iur. esu. p. m. 3o3. Hostes namque deuictos, quos seruare volebant , manu apprehendebant in signum d minii e. l. . D. de stat. hom.
Seruus, ex ancilla nostra natus, UERNA ca); R in peculio vero serui alterius existens, VICA- ωmu.
ain Quamuis verna nonnunquam libertum denotet, ut videre es in L. t 7. D. de aur. Θ arg. leg. id tamen singulare atque praeter antiquam inscriptionem illam : FORTUNATUS A GUSTI LIBERTUS VERNA ap. BR Isso NivM dissicile o curret. Alias Verna semper seruum ex ancilla nostra natum denotat; 3. . I. da iur. pers. PLAvTvs Amphisr. A P. I. D. I. F. 23. A aeus fuerim liber , eum nune polluit pater Seruitutis; hic. qui VERNA natus est, queritur.
. M serui quidem nihil proprii habebant, nisi volentibus d m1ms, & hoc dicebatur peculium a quodsi alii serui in peeuliose vi erant, dicebantur Vicarii. Egregie hoc declarat MA NAI Is aliquo loco se sae es seruum. iam nolo VICARIVS esse. . LAVTVS Asinar. M. II. M. 4. '. 27. sqq. Leonidae serui
- - - LE. Cui datum est ' LI. MUM VICARIO 'sino. LE. Vahi delenire apparas. Seio mihi vicarium esse. Neque eo esse seruum in aedibus heri, qui sit plinis, quam . . itu μ m. L. T. D. da pocul. s. I7. I. ἐν Lu L
83쪽
Etrant isitur ii, qui viearium seruum vorant eum, qui vice ordinarii serui fungitur . qua in opinione suit Ha D E Ichtantiquitati Loico , voc. bricarim.
Qui, praedio rustico in perpetuum addictus is , domino praedii operas praestat, HOMO PROMPRIVS b est. Qui rus colit, in genere RVSTIACVS dicitur.
a) Inde dicitur glebae adscriptus eiusmodi homo proprius. b vid. Perili. Dn. BOEHMERI Diis de impers obertate
IVS, in territorio Rao vltra annum absque necessitate eommurantes, potestati suae subiiciendi,
M Eumologia huius vocis dubia est ; verosimile tamen vudetur eam inde petitam, quod eiusmodi sine domino homtiquasi sera capiatur, unde & pecunia. quae ei, qui istiusmodi Wildsangium apprehendit ae domino territorii subiicit, soluitur, dicitur der dilhegitiden. bὶ Tale ius Electori Palatino competit, quod de nouo ipsi
stetium fuit contra Electorem Moguntinum. Treuirensem Sesocios per laudum Heilbronnense 7. Febr. I 667. Idem & hoc ius olim Rugiae principibus competiisse docet B. Dn. HART-MANNus in spee. Progi. da iure mi aniatus prineipibus Ru Iiae competenti, Mun. I73 o. fimileque de coenobio Casauriensi probat M AB ILLO Nis re Dipl. P. L p. I 88.
3. LXII. Societas composita a sub imperio alicuius, ces iisque legibus utens G, CIVITAS c); Socius huius fodietatis CIVIS d), qui socius non est, PEREGRINUS d) dicitur.
ain societas eo sua dicitur, quae ex pluribus simul sumtia constat, v. g. herili, Paterna. coniugali. b Societates dignoscuntur ex fine i Ciuitatis finis est, ut eertis legibus, idque sub regimine aliquo, vivant. Pluribus hanc notionem excussam xuebis in philosophicis scriptis.
84쪽
b uti ciuitatis notio vel latior vel angustior est, ita Se civis aliquo respectu dicitur, quum alio potir esse peregrinus. Ite v. g. ciuis Romani Imperii quis esse potest, qui non est Saxo. & Saxo qui non est: Lipsiensis. Abusive ciuis in L. i. s. I. D. ad L. municip. dicitur municeps, quae notio insta . DCCLXI. veniet explicanda. Haec de ciue generatim spectato. Ciuis in specie Romanus dicebatur, qui tribu & suffragio in populo Romano, indeque oriundis iuribus gaudebat, v. g. testamenti factionis&c. VLPIANvs Epit. ni. r. CIUES ROMANOS dicit: Libertos, qui vindicta, censu, aut testamento . nulla iura impedFente. manumis sunt. Sed ciuium Romanorum speciem saltim definit . eorum se. . qui ex seruis ciues Romani facti sunt. da Peregrinus dictus fuit ab agris, quos Romani ab urbibus separabant. Hine peregre venire, doni fallb tomineri. Vid. S
2IPATER CHARIs Ius L. I. p. 16. Agrum autem inter alia Romani dicebant terram bello occupat. , inde fiebat, ut peregrinum hostem, & eos, quibus ius ciuitatis esset ademtum, Boses iudieatos dicerent. FEsTus voc. hosis. sv TONIV1 Caesar. 1o. Θ Claud. XVI. 1 s.
Ciuis voluntarius ac temporarius ADVENA adur .
vocatur. in Qui aduenit & abit unde venerat; inde & ciuis temporarius dicitur, quoniam quamdiu in ciuitate est, legibus eiu dem vivit. Graeci eum dicunt , quam vocem POMPONIus in L. 39. I. . de V. S. male vertit per domo profugum , quo ipso advenam vagabundum dicit . qui non est.' Απεικες compositum est vocabulum ab inra. procul, & ὀικος, domus, i. e. qui domicilium procul habet. Galli distinctius
q. LXIIII. ACTIONES ALTERIUS DIRIGERE dici- Α--
rur, qui ita ad eas concurrit , ut legibus con μθ '
formentur; Qui vero actiones alterius sibi sub lecti ita dirigit . ut commodum ex eis in se redun '' det, IMPERARE dicitur.
Coneurrere ad aeriones alterius dicimur , quando nostra Coneurrare voluntate ad actualitatem eius aliquid conferimus. actiones
85쪽
a Differt a potestate potentia , quacum eam interdum eon- Forentia. landi animaduerti. Haec est sussicientia vitium ad aliquid eE-ciendum , adeoque in ea minus est , quam in potestate ι Non enim et , cui sumetunt vires ad aliquid faciendum, statim competit potestas, licet in latiori significatu sumta. ut etiam rebus accommodetur. Sic v. g. Peregrinus opulentissimus apud Romanos potestatem testandi non habuit. licet habuerit potentiam. bi Potestas strictiori sensu accepta supponit personas 3 se domino competir potestas in seruum , patri in filium, marito in uxorem, magistratui in subditos. atque adeo potestas eum persona connexa est. unde Praetor in L. M. D. da noxal. act. seruum, qui in suga est, in potestate domini non esse dieit.
q. LXVI. Prim ρι- PATRIA POTESTAS est imperium patris in
te t. liberos ). Potestas est ius quod quis in alterum habet s. LXV.),
E. patria potestas est ius, quod pater in alterum habet. Patris vero relatum liberi sunt . & intuitu horum pater dicitur DLXVII. . Patria igitur potestas est ius, quod patri competit in liberos. Hoc vero in eo consistit, ut actiones libetorum 4, rigat . pr. I. da Nupt. & commoda ex illis preeipiat, hoe est, Per eos aequirat I pr. I. per quos pers euique aequir. Qui hoc facit , imperat 3. LXIIII. 3 E. patria potestas est imperium patris in liberos. Hinc est, quod THaopHito ea dicatui summa potestas, & Ho Mastvs Odris. I. '. 397. patrem appellet regem domus. ULPIANT vero Fragm. IIII. I. eundem, familiae principem. ,
Parentes : PARENTES dicuntur personae, ex quibus alia νβter ἰm existit, s in quibus continetur ratio existentiae T. aliorum I; illorum masculus PATER , femina Im .' - -- qui existentiam suam illis debent ν
LIBERI, masculi FILII, semellae FILIAE vO-
- έ'ὶ prout ratio vel proxima, vel temota est . & strictiori re Iinori significatu parentum nomen aecipitur. Posteriori Duς
86쪽
lus Romanum , parentes inter , patrem, matrem, amm, Ruiama proauum, proauiam cum Omnibus maioribus numerans, L. y I. D. d. V. S. I vsTINIAN vs his addidit socrum & nouercam, s. 6. I. de Nupt. quod tamen ultra substratam materiam produ. tendum non erit. Eodem significatu liberi dicuntur omnesia linea recta descendentes L. 16. I. I. Ec L. 2LO. D. di V. S.
SOCIETAS simplex inter patrem & liberos, DeireM PATERNA ; inter maritum S uxorem, CON- ρώternώ,' IUGALIS ; inter dominum S seruum , DOMI ρη NβώπNICA, & ex his tribus composita, FAMILIA di quidem PERFECTA; li una earum deficit, persecta IMPERFECTA dicitur. . imper'
i' Multiplex & huius vocis familiae in iuris Romani vasto
volumine significatus est. Interdum enim sub hac voce res in . relliguntur. vii quidem v. gι hereditariae ἱ L. I 's. f. I. D. da R. g. L. f. C. eod. t. t. D. ct C. fam. ere. Alio sensu venit pro serie personarum a eommuni stipite descendentium. c.L. I sf. . D. δε α S. L. I. s. I9. D. de Ino. vente. Porro abs lute posito familiae vocabulo indigitantur personae liberae, existiusis seruis, L. 3 i. s. tr. D. de aedi I. M. aut soli serui, rubr. θ t. t. D. si famiι. furt. feri die. ι. L. Is s. s. 3. D. de V. S. L. s. I. I. D. da necι. Edaa. quasi famulia, ut coniicis CL AvD. SALMAsos Gere. Plin. p. 63. dc opposita ceteri familiae, quae in dicebatur, vid. AP vLEIus p. 3 36. Ipse domi tuae rectorii se FAMILIAE dominus. Denique vero supra in F. tradita notia semiliae nomen reeipit. Vid. e. L. Is s. I. A. D. A V. S. ubi VIA 2 Ianus inqUit: Iura proprio familiam dirimus plures personas. ηεν sub innisa postsaso, aut natura. aut tare subiectae, utputap tra amilias. matremfamibas ,*iumfamilias, filiam familias &e.
f. LXVIIII. Qui imperat familiae, PATERFAMILIAS a); PMusa
uxor, quae in manum eius conuenerat b) olim,
MATERFAMILIAS e) ; filius potestati patriae dis 2 is, subiectus, FILIUSFAMILIAS, & filia, FILI APAMILIAS appellantur. Atinfamι-
αὶ Ad familiam vero pertinent serui, anelliae , uxor, liberid. LXVII l. . adeoque fieri potest, ut quis patetfamilias sit, qui
87쪽
uxorem non habet ac liberos , habet tamen in sua poterite seruos. indeque simul perspicitur, cur quilibet homo sui iuris, adeoque pupillus , Paterfamilias dicatur L. 4. D. de his qui sui
vet. H. iur. , & eamdem ob rationem paterfamilias in L. is s. D. de V. S. vocetur , qui in domo dominium habet. b) Sc. per coemtionem ac confarreationem. unde solemnis erat sermula a marito adhibita : Vis mihi materfamilias use tBOETHIus ad Cic. Top. III. Manus autem potestatem notat. Liv I vs Hist. L. I. c. 2. Initio omnia manu a regibus guberis
e Cic Esto Topie. t. scribit e Genus est uxor i erus duaa formae , una matrumfamilias earum, quat in manum eonMenaiarunt, altera earum, quae ranmmmodo uxores habentur, sc. perviam. Eadem docent G1LLI vs Noa. Anici Lib. XVIII. e. g.& VLPIAN vs Fragm. VIIII. 23. FEsTus h. v. Sastv Ius ad
Virgilii Aeneid. L.M. L. I9 s. s. E. D. de HS. Ab his differ bant MATRONAE, quae lieet quandoque cum matribusiam, Ilas synonima deprehendantur , L. I. 1.2. ct L. I s. s. I s. v. da iniur. L. r. F. s. D. da ventr. inspiri L. I. D. de R. N.& CICERO pro Caelio c. I 3. inquit: Petia rer facimus. si MATREMFAMILIAS suus, quam MATRONARUM dignitas ρ sulat. nominemus ς attamen , si a generali matronarum n tione , qua quamlibet honestam seminam denotat , discedamus, ea speciatim matrona dicta uxor , quae in manum mariti non conuenit. GELLI vs l. c. Hanc matrisfainitias & matronae positam differentiam non agnoscit C v IACIus Lao. IIII. obf ig. a. L. t s. s. I s. D. de iniuri o L. I. s. R. sq. eod. verum minus sussicienti ratione. Quae enim c. l. de habitu ac comite earum adseruntur, ad accidentalia referimus, quae differentiam subastantialem iurium non faciunt. Nec audiendus FasTus c. l. qui matremfamilias non prius dici vult, quam liberos patris milias pepererit. Hanc enim differentiam nec tradit L. I . C. M α ML da A D.
g. LXX. , Famim, quo Iiberis illegitimis ex superioris dispositione applicantur iura legitimorum M, LEGITIMATIO b dicitur.
a) Quiuam legitimi, quinam illegitimi vorentur . expositum est s. CCCCLXX., quem conferas. Princeps, ut legum aucto seas solus soluere potest . iuraque eis, quibus alias non cum petunt , indulgere. Ita rationes subducit IusTINIANV Nou. LXX IIII. pr. Triplici autem modo hoe fieri voluerc
88쪽
εIvnsPRUDENTIA DEFINITIVA. prineipes, & quidem si quis eoncubinam , ex qua liberos
susceperit, in matrimonium duxerit, legitimatos eo ipso eos esse constituit Co NsTANTIN vs M. L. f. C. naturai. tib.
1 si qua mulier filios illegitimos euriae addixerit, eodem iure eos frui uolliit THEODos Ius IvNIOR. in L. 3. Θ 4. C. da ι. lib. 3 imperans ipse sibi hane facultatem seruauit, hoc priuilegio petentes ornaturus. eit. Nov. LXXXVIIII. ba Nominis ratio faeillima est ι illegitimus enim quoad eis ictum mutatur in legitime natum.
f. LXXI. Si quis aliquem in locum filii suscipit, qui talis Lib. . . natus non est , ADOPTARE ca eum , quodsi AEGp μηροῦ Lusiceptus homo sui iuris est , ARROGARE Meumdem dicitur; atque ideo factum O, quo quis iis ' 'iis alium in filium assumit, qui talis natus non est d),om. NADOPTIO & quidem in genere ; & factum , ηα tis. quo quis hominem sui iuris in filium assumit,
ARROGATIO d); factum, quo quis liberos in
potestate patria existentes in liberos assumit D,
M optare idem est ae legere. v GIMus Aeneid. I. '. 41'. III. '. IO'. ONAVITQUE Deum regno 3cc. adeoque adoptare nil aliud est, quam ad legere, c sibi eligere, quod probat illud AusoNIr in Nerua XIII. Nullia viso Iobotis, imitatur adoptio prolem , Luam LEGISSE iuuet, quam tenuisse velis. idemque VOPiscvs in Aureι. e. XIIII. proindeque S ALL a τε vs Mil. Iugurth. e. X. in liberos sumere dieit. b Arrogationis voeabuIum ex duabus vocibus AD & RGGATIO e positum esse, quilibet facillimo negotio perspicit. idemque id, quod simplex innuit, denotare, videre est apud
Dicta autem suit adrogatio a rogatione, in curiatis comitiis, in quibus peragenda ea erat . vid. G E L L Ivs Noct. Art. Lib. V. g. I'. & TACIT us His. Lib.I. e. Is ., facta. Id saltim aliquo dabis premitur, utrum a rogatione panem filiumque adoptandum intercedente, an vero ab ea , quae ad populum disecta
89쪽
Rit, arrogatio nomen sit sortita suum Prius nobis persuadere vult C A I v s Inst. L. I. t. T. I. I. Ed. ωθι & in L. L. D. M Adopt. his verbis: ctuae specias adoprionis dieitur arrogatior quia is is, qui adoptaι , ROGATUR . i. e. INTERROGATUR r an veliseum , quem adoptaturus sit. iustum sibi Νium 6 8 ct is, quia natur , ROGATUR : an id fieri patiatur ρ Cui subselibit
C v I A cI v s Lib. VIIII. sis 37. Posterius vult GELLI v s Noa. Attis. Lib. V. e. Is . formulam eiusmodi rogationis exhibens et
VELITIS. IVBEATIS. QUIRITES. VTI. LvCIVS. VALMRIVS. LVCIO. TITIO. TAM. IURE . LEGE. FILIUS. SIBI. SIET . QVAM. SI. G. Eo. PATRE. MATRE. FAMILIAS. EIUS. NATVS. ESSET. VTI. EI. VITARNECIS. IN. Eo. POTESTAS . SIET. VTI. PATRI. ENDO. FILIO. EST. HAEC. ITA . UTI. DIXI. ITA .QVIRITES . R o. Sed, utut & pater arrogaris filium arr gangum interrogauerit. necesse enim erat , ut hic auctor fieret. h. e. pateretur in alienam familiam se duci, L. s. D. da Ado . L. i I. D. de his. qui sunt sui vel al. iur. probabile tamen non est, praeliminares has quaestiones, sed potius solemniorem populi rogationem, in comitiis factam. huic nomen dedisse, exemplo
legis ruatas, videtur ι vid. FORNE RIVS rer. quot. L. s. c. .
& B. Dn. HEIN Ece Ius Ant. Rom. Lib. I. Tit. XI. s. s. A. e) Si ius Romanum antiquius spectes, substituas vocabulum ramo legis. Talis enim adoptio erat. L. 4. D. da Adopt. fiebatque per aes de libram. Novioribus vero temporibus ea esse desit. quibus principis rescriptum suffecit. L. f. C. da Adopt. d) THaopHixus in Instit. ID. de Ado . eam definit:
γενο μνην, i. e. actum legitimum imitantem naturam . ad liberorum solatium inductum. quae definitio, si eam ita dicere fas est, admodum ineompleta, magisque historica deseriptio est. Exempla adoptionum historiae Romanae talptores Iarga manu suppeditant Ita C AasAR Avavs TvM ImPeratorem
e 3. 3. I. de Adopt. Negandum non est adoptionem &arrogationem promiscue adhiberi. Ita enim CI casto pro domo e. 13. Quod est Pontigeis ιM ADOPTIONII, nempe ut is AD OPTET , qui neque procreare iam liberos possit. θ eum potuerinfit experem qui totus de arrogatione dicit. Sed tum adoptio ponitur ut genus.ssin vid. 3. I. I. vi Adopt. & L. I. s. h. L. . pr. D. πα
90쪽
Adoptio, quae patriam potestatem in adoptan- Motio tem transfert, PLENA; quae non, MINUS PLENA dicitur ). 'puna.
' Transfert autem ea patriam potestatem , quae sit ab adoptandi ascendente , s. a. I. vi Adopt. Θ L. f. C. eod. Inde plerumque definiri solet adoptio plena, quod sit, quae fiat ab ascendente. Vetum hic sola causi essiciens determinatur, non natura eius exponitur. Desiderarunt iam olim aliquid in hae definitione M ERILLIus obf. p. 138. & GvNDLINOIus ad De. ID. de Ado . s. I g. in eo tamen me non habent consentientem, quod totam hane distinctionem reiiciant, eui omnis realitas negari nequit.
IO PROLIVM est pactum parentum bium Vnio proborum, de liberis ip rum diuersi matrimonii ratione successionis exaequandis ).
'in Hane quamuis adoptionis Romanorum, utpote in Ger mania infrequentioris, loco substituant plerique, ad illam tamin comparanda non est. Unio prolium pinum est successiarium, nee patriam potestatem transfert, atque vel maxime in Germania obtinuit ante iuris Romani introductionem, adeoque adoptioni substituta esse plane nequit. Conf. B. Dn. HERTI ID. ιι praeleg. s. s.
f. LXXIIII. Factum ca , quo filiusfamilias e potestate Patria manet mdimittitur b , EMANCIPATIO Q audit. no.
a) Romanis actio Iegis erat, L. 4. D. de Ada . fiebat enim solemni modo, de quo consulas B. Dn. HEI NEC IvM Ant. R . L. I. Nat. 12. F. T. A. b F saeus h. v. emancipatos dicit, qui ex patris iure exierunt. quod idem est 3 quando vero emancipatio imaginaria quaedam liberorum venditio dicitur, eius ratio ex sequenti nota o petenda erit. cὶ Emancipatio nomen accepit a mancipatione , mediante qua ex olim, antiquissimo nimirum seculo. fiebat. Pater namque familias filium suum familias in dominio Quiritatio h bebat . hinc opus erat maneipatione ad transistendum id in D alium