장음표시 사용
271쪽
Legalis est quae lonum commune respicἱt, a4 illud tuendum teges condit, ex priori, gerWrasis G posteriori vero 'galis nuncupatur. Speeialis ea quae priuati alicuius boni cur gerit. Dei legali aenerali dubitatur, an sit generalis iustitia, quae dς specialibus iustitiis in quid praedicetur , sicut animal dehon,ine de brutes an vir tutum omnium aggregatio, an ver aliqua species iustitiae: ci i si isti ondetur
GEnetalis iustitia est vera perim iustitiae main.
Probatur iustiti communiti; degenitrie sum, pta dicit tant tim ius unicuique reddere abstrahendo a publico, vel priuato ergo iustitia eneralis, quare at reddi ius publicum erit ψςcies histitia communiter, se non ipsa iustitia in genere: sicut quia animal dicit tantum vivens sensibile abstrahendo i rationali Mirrationali, ideo homo qui est animal r tionale dicitur species anim iis, donon ipsum genus animalis Oecurres si generalis iustitia sit iustitiae species, erg erit specialis sicque inale specialibus disti; guttur ac pondeo ae e seq. iustitiam generalem esse speetalem per ordinem ad iustitiam in commvnrcuius est species, generalem tamen dici per rospectum ad obiectum,scilicet ius publicum aenerale, circa quod uertitur:in quo specialibus distinguitur quae
ae solo priuato iure occupantur.
Rox6 licet g exalis iustiti ex communi
tum in pro in 'vae, publicum bonum imi
272쪽
suum ius ordinat, si tamen paul latius accipiatur. pro vii hinciali distinguitur in duas species poterie distingui,& est se eunda diuisio iustitiae,inpoliticam,
Politica quae nomii in sui generis generalis diciatur, ea est quae omnia in bonum totius rem. Gfferti Oeconomica ver quae tota est in procurando
timi hono de in id leges iuraque statuit. Tertia diuisio est iustitiae specialis in commutati.
uam de distributivam. Commutatiua est quae in commercijs somnii 'tionibusque obseruatur. bistributiva vero quae curat distributiones siue
praemiorum, siue poenarum ex iure fieri. hiaec rursus duplex statuitur, rQmunera tu una, itera punitiva. Commutatiua in omnibus dariar, quia inter omnes variae fiunt comm ntationes distributiva ve-r,ad solos Mistratu spectat,ad quos pertinoi promerit,marinia vel poenas decernero. Coruinutatu, seruat proportionem arithmeti-ςami rei: statuit enim in commutationibus aequale
ςsse pro aequali reddendum distcibutiva verbGeometricam,aut harmonicam, quippe quae dignitatem personarum considerat,quibus exaemium confertur, vel poena infligitur Commutatiuae iustitiae actus varii numeraritur, emptio venditio iocrito, usufructus, depositio, pignus . fidei iussi, seu promissio soluendi pro alio: traii factio quae est partium concordia de re ipsi iliti-g osa Quaeritur num iustitia generalis de specisis diastinguantur accidentarib, an essenti*liter.
273쪽
Nostra Aristotelis sententias .Eth. c., est dita serre essρntialiter. Probatur, quotiescunque distinctae occurrunt dita ficultates,ad eas superadas virtutes peculiaresac es sentialiter distinctae requiruntur atqui in seruando iure per ordinen ad publicum bonum,ac priuatum, distinctae occurrunt disticultates , quia homines ad propria promptissimi, ad bonum vero comune tardissimi e Te solent: ergo stitia generalis quae publica respicit, defeec iis quae priuata es Entialiter distinguuntur.
De Essentia Iustitia Communiter definitur iustitia Constans perpe
tua volunt αδ iussuum unicuique re demis. Dic ut primo constans reperpetua voluntas, quia is iustus non est, qui actum iustitiae semel exercuit, sed qui constanter omni occasione obi ta id facit. Ap- eius per proprium genus sic definitur. I inlata stet,im immo is inclinans volunt tem ait uum unicuique reddendum.
Caeterum quia in t ac definitione sit mentio iuris, &ius spectat legetii, ideo hic deiure de lege aliquis
De nomine cor mi acception Iuris ac leg-
QVod spectat ad ius nomen eius ambiguum est,&pro diversis usurpatur
274쪽
Prim pro potestate aliquid agendi, quomodo magister artiuWdicaur habere ius literas docendi. secundb pro pia scientia, sedisciplina iuris , sic iurisprudentia est scientia aeqψi4 boni. Tertibii: loco in quo redditur iustitia, quo pacto dicimus aliquem inius voc ri, seu in locum in M'. tui redditur. Quart pro eo quo Liustum est Ac alteri debitum
Quint bero lege quae dicta quid su agendumnois agendum de iure tribus prioribus modis non
agemus,sed quarto tantum, postremo. Obseruandum vero est hoc interellia inter ius penultimo fle ultimo modo sup tu,quodaliud sit huius fundamentum hoc vero scilicet ius legale, sit illius declaratio de protectio;lex enim eo tantum fine conditur a magistratibus, ut ius suum unicuique red
Quod attinet adlegem, alii eam luendo dictam volunt,ut Isid. l. a. Elymol. c. i. eo quod legio promulgari debeat, obliget. Alii a deligendo ut Tul. i. de legibus,e quod prae svi ibat id quod est deligendum. Alii denique a ligando vim. Thom & eius commentatores, qilia ligat, obligat.
Quicquid sit, propria legis acceptio est pro certa aliqua iustaque regula praescribente quod equum est, ad bonum totius Re . sinsulorumque priuatoi
275쪽
IGnarus est qui ius ac legem existere no ignoscitiatis erit j utriusque diuisiones assignemus. Quod attinet ad ius, diuiditur primis in ius quod est alii xulalteri debitum, ocius quod est quidpiam aequale secundum quod alter alteri iuste exequa
Ius quod est aliquid alteri debitum, aliud dicitur communeo legale, quod est aliqua lege deterritura tu mi ideoque debitum:&ius priuatum, seu particu- lare, qubdex nulla lege conlinunt manat, sed ex pacto conuentione quorundam determinatu' est, 4 debitum. ut fiduo paciscantur dealicuitis rei prestio, quod neque sit te leges constitutum, ne uele Sib scontorium.
Ius ver b quodest quidpiam aequale, duplex,aliud
seruat aequalitatem rei seu Arithmeticam, aequalem pro aequali restituens, ut alsem pro asse, non consideratis loci,temporis personarum circunstantiis . aliud seruat tantiis aequalitatem proportionis Geometricam, spectando circunstantias loci, temporis, personae,ut pro asse aureum nummum, reddere, aut quia tempore opportunissimo acceptu . aut quia ab homine non admodum diuite liberaliter datus aut demum quia ille qui reddit diuitiis abundat, ac in summo dignitatis gradu est collocatus. secunda, eaque non minos generalis, quam recepta probataqueiuris diuus', estin ius natural Mepositivum. .
276쪽
Naxurale est quod lex ipsa naturalis postesat,nicuique reddi de Lindatur in hac potissimum generali maxima ex ipsa natura fetit Altera nefeceri , quod . Φus vero positiuum est illud'ubd debet recidi seeundani lege legitimὸ conditas, id est ab iis qui habent condendi potestatem
Rurrus ii depositiviti diuiditur in diuinum de
humanum Diuinum quod praecipitur fieri, aut perhibetur aliqua lege diuina. siue immediate per ipsum Deum, siue mediat per eius ministros Iaera quo sensu iusta erat Adamum non comedei ede fructu vetitae arboris, quia legem, praeceptum acceperata Deodetulo nequaquam comedendo.
Ius uer humanum est ubd debetur ex aliqua humana lege, seu ab hominibus lata aliud canonia cum seu Ecelesiasticum, quod reddi praecipitur aliqua lege Ecclesiastica a summo Pontifice lata: aliud
ciuileri politicum , quod redditur lege ciuili, a
magistratu condita. Rogabis quid sit sentiendum dei te sentium, amsit naturale,an verbpositivum' Respondeon meis propria natur: le, quia pendit ex alio lege ab omnibus fere gentibus statuta , nec fulcitur omnino lege, lumines turali;
ut qub legati etiam ab hostibus missi benignὸ excipiendi sint, nec iniuriis seppliciisque assiciendi nec pure positiuum . quasi non deducatur ex quibusdam principiis naturalibus sed eis pφsitio uum, deductam tamen ex naturalibus principiis vestia iitale, ns primatium, sed secundarium, vequod legati violari non debeant hoc enit a dedu
277쪽
citu existis principiis quod violandum id non sit, quod facit ad commune i onum, legati ver faciane ad commo rςip. bonum, quorum piritu omni in certum , Humine natures notum: postes. rius quibusdam tantum experimentis compeditum, ideo natura 'la duc nequaquam perspicuum: idem 4 lege gentium quod de iure dicendum Ex his facile est lestis diuisiones apponere, scilicet in naturalem dc posuiuam:naturalem, quae ei lumenaturale intellectus 'obis quae agenda sunt praeeiapiens, inuae fugienda prohibens, ut illud praedictu aeteri nefeceris, c. Positivam , quae ab aliquo condi ur, siue Deo, d est diuina, siue hominibus.&es humana si ab homine Ecclesiastico , puta summo Pontis Ecclesiastica fa ciuili,4 politico, ciuilis,&politica nuncupatur. Rursus lex dipina, ilia vetus, alia noua vetus tri bus praeceptorum generibus constabat,naturalium, remonialium,& iudicialium. Primi generi praecepta erant de iure naturae
ideo ab omnibus deb*ui obse irari: ecundi. espliaciebant tantum statum Iudaeorum M aia. Christum venturum expectantuam, proindeque ilia hoc t*mpore obseruare nefas esset. Postremi denique generis p aecep ta pertinebant ad statum; de bonum esp. propterea nocetiam tempore ea licet obseruare, modo non sub ea racione, quia in veteri legatradita iunt Assim li*ixe quia ad regendam remp.
Lex vero noua a Christo nomino lata est, usque ad consummationem seculi duratura ipsaque fuit quae veterem impleuit deabros uit.
278쪽
Veteri legi temporalia bona proponebantur,nem- ph possessio tetrae proinitIta nouae, aeterna, puta re .
ςtus ad ui conseruationem homines iniecto timore poenarum temporalium compelle χt; Noua vero bonorum aeternorum amota allicit: qtus saltem ex parte ceremonias tantum praescribebat, noua autem V uio Sacramentorum cultum vetus m-
bram, noua veritatem exhibet Denique δε caetera de Theol.rennitam lex noua iustificat peccatorem, ad Rom. 8 exspiritin vitae liberauit me a legepeccatio mortis Lex vero vetus non item:ad Galat. s. Ex
' Secunda,eaque generalis legis diuisio,est in affirmativam,quae iubet bonum:&negatiuam,quae malum prohibet iuxta illud Psal. o. Dec a mala, Tertia diuisio est in legem scriptam non Ariaptam. Scripta illaest quae literis est consignata. Non scripta veto nihil est aliud quam firma quae . damin vetus consuetudo, quae communiter vimlegis habere perhibetur. Aliae propemodum infinitae existunt apud Iuris cons iuras partitiones, ut in ius herile Domini ad seruos, paxrium patris insilium LItem ius persinae, ut est potestas quam quis habetin iam personam: rus rei, ut potestas quam quis habet ii teni alterius,&ius actionis secundum quod potestatem habet agendi φntra alium. Reliqua videantur apud Iustia consultos.
279쪽
De Essentia iuris acrium. Iuris descriptio a Celso traditur Lis est arsaequi
boni , ubi nome artis accipitur lat pro cognitione¬itia Sed haec descriptio potitis conuenit iustitiae quam iuri, quia iustitia est qu cognoscit aequunt Echontuli, ut illud unicuique reddat Ius autem ea potius ipsanae aequitas omnibus tribuenda. Melius itaque dixeris ius nihil aliud esse quam qum σοι semper aeqmilitarem ---Ita So,tus lib. 3.de iustitia dc iure diu 1. art. r. bi asserjtius per apocopen seu amputationem ultimae syia labat,dictum esse quasis iustum Dicitur ver. per aequalitatem vilius reicuti alia, quialicet iustitia ex se non sit in medio sita, nec duas habeat extremitates sibi oppositas quibus ex aequo distet, non desin tamen seruare medium Boaequalitatem saltem per rationem in distribatione iuris, ne nimis quim par est ni reddatui, quod fieri non potest sine alterius iniuria,aut magis, quam ratio postulabat tribuatur, quod non fit sine iniustitia in alium com fissa. Quod verbadlegermittin t variis modis describitur. i. his verbis i Clement Alex L I stromatum sub finem Lex est recta ratio qua iurit ea quas Ua' eunda prini binas umquamn refacior :a petitur
exi. tho. I. λ qu.' art. . Lex est quadam rarsonis ordinatio adbonum communepromulga ra se qui cura
280쪽
m , prudentiaeopus, iudiciumque intellemis in Haici,ad quem pςi med ordinare Diculi secund iusta, quoniani anima legis quila est iniustaque lex nequaquam nomine letis
Dicitur tertib su perioris, qui te abet imal, Aliam directivam praecipiendo prohibendo: item que coactiuari , eos puniendo,quod tum , superiori manare potest quoniam ex communiregula iurispam in parem πιιium .st imperii- , unde etiam statuuntur leges, & declarant m et modum imp- ratiuum, tale quid fiat, vel non fiat.
Dicitur quare publicani potestaten haberi, iii I quia prisonae publicae est aut eius hominis apud
quam sit publica auctoritas leges condere , quae subiectos obligenti unde licet patet sit superior ratione filiorum 'Mitinis ins eoGEM legem rinxhabet quia non est penes cum publica auctori
Dieitur quin ibis diis otestate oblimdi subdurbs , ad differentiam e sit , quioa in ebimini,
is non cogit eum cuidὸtur, ut rhelar di,cet D. Aug. l. r. contra Iovinianum his vetbis. VH oon necessiri hi seruioris Circa ipsam legis essentiam ommuniter quae .'stio excitatur utrum promulgatio sit de ipsi'sH-
tis inentia Alii 'tim vir, ii negant.
Nos distinguimu, ham lex duplieiter consides ratur: prim secunduit subiecthim, quatenus est statutum aliquod proximie 1 vero legissatore la- tum, Miti non includit promulgatibnem, sed iam legem praesupponit nisi enim esset lex mun- 'ra m posset promulgari. S undo quatenus ita