장음표시 사용
331쪽
3IOPARs PRIMA. DI SsERT. II. minare volo sedere , vel ambulare , nunquam me praecipitem
dabo , nunquam ab opere, quod Volo, des tam I possum ramen velle Ufacere Oppo itum.
Contra primam responsionem est , per sensum Composi rum ac divisum delectationis Augustinianae haud melius expo mi Concilii definitionem , quam per sensum compositum & di visum praedeterminationis Thomisticae. Nam illa non minusquam haec habet connexionem invincibilem cum actu , & im dependenter a nobis & a nostra electione ponitur, omnemque
voluntatis actum antevertit, fatente Bertio C. 8. n. I 8. Gratiam e acem amecedentem esse, Deum per eam facere sine nobis ut velimus. Ergo sub motione delectationis victricis moraliter determinantis tam parum retinetur potentia ad oppostum , quam sub motione praedeterminationis physicae. Em go in neutro systemate per distinctionem sensus compositi ac divisi satisfit definitioni Concilii Trid. declaranti , eam esse divinae gratiae virtutem & efficaciam , ut liberum arbitrium, ut- ut praemotum & excitatum , polsit ei dissentiri, si velit in autem altera Cl. Authoris responsio valeat, eidem
rursus probandum incumbit, ex indisterentia judicii quacum consistere dicitur gratia esticax , homini in hac vita multo imperfectius proponens i psum bonum, quam Beatis in patria arbitrii libertatem consequi. Jansentana certe delectatio victrix non tollit indisserentiam judicii ; neque enim negavit Jans nius, posita ea delectatione , subesse stmper in illo obiecto varias species mali ab illius prosecutione de se retrahentes, ad quas intillectus non solum potest attendere , sed etiam desacto aliquando attendit & tamen hoc non obstante damnatur dinlectatio victrix Jansenti tanquam funditus evertens libertatem. Cui igitur non etiam in delectatione victrice Augustiniana sta Te polsit indisserentia judicii sine voluntatis libertate 7 Illud saltem universim verum erit, libertatem esse facultatem, quae
332쪽
snc TIO n CAPUT II. 3IT negari potest, non negata judicii indifferentia , & consequem
ter tolli hac non sublata. Deinde illud, quaeso, nobis nitide exponat Vir Cl. qu modo sub motione delectationis victricis voluntas dissentire possit, quamvis reipsa nunquam eVeniet , ut dissentat. Novimus quidem aliud esse posse dissentire , & aliud dissentire
reapse , stareque sine actu potentiam. Sed illud ingenue fatemur nos non satis intelligere, quomodo potentia sine aminunquam omnino futuro , seu potentia nunquam ad actum reducenda , vera ac proprie talis potentia dici possit. Neque enim concipimus dari potentiam , quae ad actum vere reduci
possit , & tamen pro nullo casu possibili sit reipsa ad actum roducenda. Si namque positis pluribus & pluribus in infinitum
casibus , in nullo reduceretur ad actum, unde habebitur , quod si vere ad actum reducibilis Τ an non potius ex eo , quod in nullo unquam casu reducatur ad actum, an non inquam potius recte concluditur, quod non sit vere reducibilisῖ Quod si igitur sub motione delectationis Victricis pro nullo unquam casu possibili dissensura est voluntas, unde arguemus, eandem vere dissentire posse' an non rectius concludemus, illam eo ipso potentia proprie ac Vere tali dissentire non posse Τ Accedit, quod delectatio victrix , quam voluntas repudiare non potest
potentia ad actum reducenda pro ullo casu possibili , sit per se & intrinsece irrepudiabilis. Atqui delectatio per se & imtrinsece irrepudiabilis repudiari a voluntate non potest ne quidem potentia ad actum reducibili. Ergo Maj. patet; quia nulla alia ratio assignari potest, cur victrix illa delectatio repudiari non possit potentia ad tum reducenda pro ullo casu possibili. Min. etiam constat: m i si delectatio, non obstante, quod si per se & ab intrinseco irrepudiabilis , repudiari a voluntato posset potentia ad actum reducibili ; tunc eadem etiam potentia mutari posset rei cujusque natura , vel attributum eidem essentialiter conveniens; quod nemo admiserit. Di-
333쪽
ara PARs PRIMA. DIs SERTAT . U. Dicetne Adversarius noster , assignari posse potentiam ad amam vere reducibilem, nunquam tamen reducendam, in exemplo a se adducto , hominis, qui quamdiu tenetur amore servandi propriam vitam , nunquam se praecipitem dabit , quamvis reipsa id possit. Sed contra est , hominem , quamdiu supponitur mentis compos , & vitae suae conservandae amans , seu pro sensu composito sanae mentis & amoris , quo in se ipsum sertur, nullam habere , nisi valde remotam, impropriam, & mere organicam potentiam se praecipitem dandi ;uuia nullum omnino assignari potest motivum , quo ad mortem sibi inserendam adducatur. Quodnam enim illud esset an exercitium libertatis 3 an forsan studium obsequendi alteri
id enixe postulanti Τ an aliud quid simile Sed neque libertistis exercitium , neque obsequium amico praestandum , neque aliud quodcunque est, aut esse potest homini non insanienti &propriae vitae amanti suffciens & proportionatum motivum morti sibimetipsi inserendae. Ergo homo , quamdiu propriae vitae amore tenetur, seu pro sensu composito hujus amoris ,
& simul sanae mentis, nulla potentia proprie tali potest velle se praecipitem dare. Deinde, quis id dici serat, quod tamen inde necessario consequitur , justum e. g. qui graviter delinquendo e statu justitiae decidit, peccatum vitare , & praec
pium, quod transgreditur , observaa e non aliter posse, quam potest homo, quamdiu tenetur amore vitae suae servandae, se praecipitem dare , ad exercendam libertatem &c. Alterum quod eodem loco prosertur exemplum,nobiS plane non videtur idoneum e neque enim ab homine , sese libere & ex propria electione determina ud agendum aliquid , e. g. ad sedendum , vel ambulandum , argumentum duci potest ad hominem, praevie & inevitabiliter ab alio agente seu physice, seu moraliter ad actionem aliquam determinatum.
334쪽
Reliqua , quae Cl. Berti toto hoc Capite persequitur, non erit ex dictis operosum diluere ; omnia namque eidem principio , quod supponit , non probat Vir caeteroquin accuratissimus , innituntur. Quamdiu enim nobis certo non constiterit, indifferentiam judicii suffcere ad veram libertatem, non
est, cur praesens argumentum urgeamus, aut examinemus prolixius , num idoneae sint quae ab eo adseruntur responsio
XVI. Illud hic omitti non debet, quod victricis delectationis systemati proprium ac peculiare esse videtur : illam videlicet non in omnibus eandem esse , sed modo incacem,m do inessicacem I habereque charitatem & gratiam gradus suos, quibus ubi superaverit oppositam delectationem terrenam, victrix erit & essicax , contra vero in cax, si ab illa vincatur, ac superetur. Contra namque ita arguitur : Si delectatio coelestis, te Tena delectatione intensior , est gratia emcax , delectatio co Iestis vel unico intensionis gradu terrenam superans, volunt tem insuperabiliter determinat ad consensum. Iam quaero a systematis defensoribus , quo experimento, qua ratione , qua authoritate probent, Voluntatem habentem e. g. quimque delectationis coelestis gradus cum quatuor gradibus te
renae delectationis, a quinto gradu , quo posterior haec ab illa superatur nam quatuor alii coelestis delectationis gradus a totidem aliis alterius gradibus eliduntur insuperabiliter ad consensum determinari. Quid est, quod coelestis delectatio terrenae delectationi aequalis in intensione , non possit esse, &non si aliquando gratia effcax in hoc statu naturae lapsae cur voluntas habens quatuor coelestis delectationis gradus cum quatuor gradi S delectationis terrenae , non aliquando velit S operetur bonum
Respondent di Voluntas in 'ppostione facta potest quidem velle & operari bonum potentia ad actum reducibili, isdR P, Zamba T. Lia Grasis. R et id
335쪽
sI4 PARs PRIMA. DIssERT. II. id nunquam operabitur potentia ad actum reducenda , ma. nente scilicet eadem suppositione. Sed hoc ipsum quaeritur , quare non possit 8 Undenam habeant Adversarii, voluntatem in suppositione facta persecti aequilibrii, cum nempe utrinque aequalis in intensione delectatio inclinat, non posse potentia ad actum reducenda velle & operari bonum y In statu innocentiae voluntas in persecto aequilibrio constituta , & in neutram partem indeliberate propendens, poterat potentia adactum reducenda pro arbitrio, modo velle & operari bonum , modo velle & operari malum ; neque dubium est, qnin homo in eo statu saepius operatus sit bonum , multosque virtutum actus exercuerit. Cur ergo in praesenti statu , recuperato illo aequilibrio per coelestem delectationem terrenae cupiditati in intensione aequalem, voluntas instructa habitibus infusis cum illustratione supernaturali , non similiter potest potentia adactum reducenda pro quibusdam casibus bonum velle & operari ' An tolerandum videtur dicere, quod voluntas in ea suppositione non aliter bonum possit velle & operari , quam potest homo mentis compos, & propriae vitae amans, quamdiu talis est, se praecipitem dare ΤRepo iuiu e Voluntas ex originali culpa magnam contraxit aegritudinem. Ergo ut velit & operetur bonum , eget sanari.
Contra est , voluntatem in suppostione facta ad hoc ut velit & operetur bonum, sussicienter sanari per coelestem delectationem , terrenae in intensione aequalem : per eam enim restituitur in aequilibrium, e quo exciderat per peccatum originale. Ideo namque hominis innocentis voluntas erat sana &robusta , quia erat in persecto aequilibrio : ergo in sanitatem& vires pristinas restituitur , cum in illud aequilibrium reponitur. . Neque enim aliunde est voluntatis in hoc praesenti statu aegritudo, quam ex indeliberatis terrenae cupiditatis motibus. Atqui motus illi per coelestem deluctationem in intensione Disitired by Corale
336쪽
ne aequalem reprimuntur. Ergo per eam Voluntatis aegrit do sanatur.
Instant Ut voluntas in ordine ad Volendum & opera dum bonum suffcienter sanetur , requiritur gratia vel physice vel moraliter praedeterminans ad bonum. Sed delectatio coe-Iestis , nisi tarrenam in intensione supetet, nequit invincibiliter voluntatem ad bonum praedeterminare. Ergo. Resp. Neg. mo. Quid enim eam gratiae insuperabiliter praedeterminantis necessitatem adstruit 7 Non credo equidem Adversarios cum Jansenio sentire , voluntatem per peccatum originale penitus & irreparabiliter amisisse vim seipsam dete minandi. Si vero voluntas peccato originali sauciata non amia sit , ut reliqui sentiunt Doctores Catholici, aut saltem non irreparabiliter amisi vim se ipsam determinandi , quid opus est gratia invincibiliter praedeterminante , ad hoc ut sussiciem ter sanetur , aut lassicienter adjuvetur ad volendum & operandum bonum ingent di Quamvis voIuntas per peccatum originale sauciata non penitus amiserit , aut non irreparabiliter amiserit vim se ipsam determinandi ; tantam tamen inde contraxit infirmitatem , ut vim illam recuperare non possit, nisi per gratiam determinantem. Ergo. Reis. Neg. ant. Id enim gratis & perperam asseritur. Nam ad hoc, ut voluntas vim se ipsam determinandi integram& expeditam recuperet , ad summum requiritur gratia, quae restituat aequilibrium ; hoc autem restitui potest , & restituitur per coelestem delectationem terrenae cupiditati intens. aequalem, adeoque ViribuS parem ; voluntas enim cum illo aequilibrio sana est & robusta. Voluntatem autem sanam gerobustam habere vim integram & expeditam ad bonum sese determinandi, quis neget 8 Vim certe ejusmodi habuit voluntas hominis innocentis , quia sana & robusta erat propter aequilibrium. Trgo etiam voluntas hominis lapsi, si per gratiam Rr a te
337쪽
st 6 PARS PRIMA. DI SsE T. L . terrenae cupiditati viribus non imparem , vel etiam superi rem, sed non propterea praedeterminantem, restituatur in sequilibrium , & ita sana fiat & robusta, vim ill m se ipsam ad
bonum determinandi integram & expeditam habebit; neque, ut se ipsam ad bonum determinet, opus eidem erit gratia physice aut moraliter praedeterminante. Accedit , quod cum dicitur , voluntatem in praesenti statu egere gratia ipsam praedeterminante ad volendum &agendum bonum , id apud Catholicos non alio sensu accipipi possit , quam quod indigeat gratia praedeterminante ad hoc ut voluntas se ipsam determinet, seu, quod idem est, gratia praedeterminante ad volendum & agendum bonum ex propria voluntatis determinatione. Atqui hoc ipsum non satis intelligitur , quin manifestam videtur involvere contradicti nem. Ergo. mo. patet: secuS enim Verum esset, quod consequenter docent Calvinus, & Iansenius, voluntatem in praesenti statu non eX propria determinatione , sed sponto tantum bonum velle & agere. Prob. min. Repugnat , vo- 'luntatem velle & operari bonum ex propria determinationasub motione gratiae dantis potestatem ad unum antecedenter& insuperabiliter determinatam. Talem autem esse gratiam seu physice, seu moraliter praedeterminantem ex dictis patet. Igitur modus iste loquendi : gratia voluntatem praedeterminat , ut seipsam praedeter hinet, contradictionem involvit; neque ad aliud valere potest, quam ad eludendam argumenti dissicultatem. Denique in systemate delectationis victricis non da tur gratia vere lassiciens praeter gratiam emcacem. Blanamque praetensa gratia sussiciens, vel est delectatio coel stis intensive minor terrena delectatione , vel est delectatio coelestis delectationi terrenae intensive aequalis. Nemtrum dici potest. Non primum ; ille namque non habet gratiam vere sussicientem ad observandum praeceptum , qui ath antecedenter & insuperabiliter praedeterminatus ad illud
338쪽
transgrediendum. Atqui in hoc systemate , qui e. g. usgem te praecepto charitatis , habet coelestem delectationem intenis 'sive minorem opposita delectatione terrena , est antecedenter& insuperabiliter a delectatione terrena praedeterminatus ad transgrediendum illud praeceptum : delectatio namque coelestis intensive minor dat tantum posse, non velle ipsum actum praeceptum ; aut si dat velle , istud adeo est invalidum & imperfectum , ut carnis concupiscentiam in adversa trahentem non vincat, nisi superveniente superiore & victrice sancta d lectatione. Ergo. Non etiam secundum e quis enim dicatillum habere gratiam vere sufficientem , qui non aliter potest velle observare praeceptum , quam potest homo mentis com pos , quamdiu amore Propriae vitae servandae tenetur , velle se praecipitem dare ad exercendam libertatem, aut ob aliud simile motivum. Atqui in hoc systemate , qui urgente praecepto charitatis habet delectationem coelestem intensive aequalem delectationi terrenae , non aliter potest velle diligere Deum ,
quam homo mentis compos, quamdiu amore tenetur servandi
propriam vitam , potest velle se praecipitem dare. Sicut enim cum delectatione coelesti intensiore & victrice' non potest velle praeceptum illud transgredi potentia ad actum reducenda , ita cum delectatione intensive aequali aut inferiore , quam si opposita delectatio terrena, non potest velle observare praeceptum potentia ad actum reducenda. Potentiam a tem nunquam ad actum reducendam non esse veram potemtiam , supra ostensum est. Ergo delectatio coelestis ejusmodi dumtaxat potentiam tribuens ad Observandum praeceptum , non dat veram & sussicientem potentiam. Ergo non est gratia vere ac proprie lassiciens. Ergo in systemate delectati nis victricis non datur gratia vere lassiciens praeter gratiamessicacem.
339쪽
318 PARs PRIMA. DIssERT. ILXVII. Tertius denique gratiae essicacis eXponendae m dus est eorum , qui impugnati hactenus systematis principiis inhaerentes , coelestem admittunt delectationem moraliter tantum victricem , quae videlicet suadendo , inclinando& alliciendo voluntatem ad bonum moraliter determinet, eo sere sensu ac modo , quo gravis tentatio voluntatem sibi relictam moraliter necessitare & ad consensum pertrahere dicitur. Vel certe vim & emcaciam gratiae reponunt in multitudine &conspiratione auxiliorum , quorum quidem singula frustrari possunt, omnia tamen simul effectum insallibiliter obtinent. Sed neque postremus iste modus, seu priore , seu P steriore sensu accipiatur, magis satisfacit, magisque probatur , quam qui a nobis resutati sunt hactenus. Etenim si sermo si de multitudine & conspiratione auxiliorum , ea gratis admitti Videntur. Nam cur Deus plura adhibeat , ubi unum sussicit 3 sumcere autem unum , negari non potest. Quis enim dixerit, Deum in gratiarum suarum inexhauribili thesauro nullam reperire gratiam , qua sola possit humani cordis duritiem & pervicaciam vincere 3 Deinde ex pluribus illis auxiliis id unum reipsa emcax est , quod imm diate extorquet voluntatis consensum. Hoc vero ipsum est, de quo quaeritur, unde vim suam & emcaciam desumat. Igitur in hac sententia alio transfertur quaestio, non solvitur. Delectatio autem illa coelestis moraliter necessitans ad consensum in sensu exposito non satis cohaeret cum Divina providentia. Gratia namque essicax debet esse absolute inst strabilis, & insallibiliter connexa cum consensu ; cum sit medium exequendae voluntatis Dei absolutae, & instrumentum Divinae providentiae ad obtinendos insallibiliter ejus fines. Atqui gratia moraliter necessitans non est absolute infrustrabialis, & insallibiliter connexa cum consensu, cum nonnisi mor litur ad eum necessitet; & sicut tentatio etiam gravissima ad
malum inclinans , ita & caelestia delevitio ad boaum moral,
340쪽
Sgerro Π. CAPUT II. ars ter alliciens effectu suo frustrari possit. Hinc Deus cognita
per simplicem intelligentiam gratia moraliter determinante,non nisi moraliter certus esset de secuturo consensu, eumque propterea definire non posset, ne alioquin suam proadefinitionem exponat periculo frustrationis cum id , quod moraliter solum certo eveniet, possit absolute, imo potentia etiam physica non evenire. Sed cognita praecise gratia efficaci potest Deus prae- definire consensum. Ergo gratia essicax nequit constitui in s la delectatione moraliter determinante. XVIII. Oppon. Deus cognito per scientiam necessariam auxilio moraliter determinante , potest provide praedefinirs Consensum. Etenim ut quis provide agere dicatur intendem
do emcaciter aliquem finem , suffcit, quod sciat, se in sua
potestate habere media , quibus certo certitudine morali obtineat talem finem. Atqui Deus cognito per scientiam necessariam auxilio moraliter determinante , scit se habere in sua potestate medium , quo certo certitudine morali obtineat comsensum creaturae liberum. Ergo. min. est certa. Prob. mcυ. Hoc ipso quod Deus si moraliter certus de consensu creaturae libero per auxilium moraliter determinans obtinendo , eum praedefiniendo non exponit praedefinitionem suam periculo frustrationis. Ergo provide praedesinit consensum. Ant. prob. ab exemplo in humanis. Sic nemo dixerit, quod
naufrago manum aut tabulam offerens se exponat periculo repulsae : eum namque omnibus vitae amorem natura impressit,
ut moraliter , & pene plus quam moraliter certum sit, quod homo in ejusmodi periculo constitutus oblatam sibi auxiliatri
cona manum sit acceptaturus. Ergo parisormiter.
Re . Neg. mo. Rationem additam di t. Ut quis provide agat, providentia solum moraliter insallibili , ut agunt homines, Conc. providentia simpliciter insallibili , ut agit Deus , Neg. mau. Ad ejus prob. dist. pariter antec. Hoc ipso quod Deus sit moraliter certus &c. non exponit praedefinitionem