장음표시 사용
531쪽
rependi: supremus enim Iudex bona opera remunerabitur, puniet mala. Tribulatio O angusta in omnem animam operantiS malum . . . Gloria autem O honor o pax omni operanti bonum. Rursus a. ad Cor. Io. Omnes nos manifesari
oporter ante tribunal Chrisi, ut referat unusquisque propria Foris, prout gessis, fνe bonum, sise malum. Et ad Hebr.
6. Non es injusus Deus, ut obliviscatur operis vestri, O dilectionis, osendistis in nomine ipsus.
Plura huc spectantia producta suere Dissertationis praecedentis Sectione a. cap. a. Ubi dictum est, solam fidem homines ad justificationem, & consequenter etiam ad salutem
non perducere. Ex quibus omnibus plane conficitur , salutem nostram ex bonis operibus pendere; & inter haec atque illam esse relationem quamdam, non solum medii ad finem, vel antecedentis ad consequens, sed etiam causae ad effectum. Quod quidem lateri nolunt ex Resormatis plerique, ne merita ipsa agnoscere videantur. Propterea negant bona opera efficientis causae rationem habere, ubi cum salute nostra coinparantur, sed viam tantummodo , & velut media esse praetemdunt. Verum in eo non satis sibi ipsis constant: medium namque & via in rebus agendis verae cauta rationem habent, ubi cum fine proposito conseruntur. Piscator magni inter Resormatos nominis, scribens in cap. as. Matth. & ea Christi ve ba explicans , Esurivi &c. latetur quidem hoc loco notarieausam em cientem salutis ; ne tamen bono operi meriti nomen tribuat, tradit subinde, nomen causae latius patere, quam meriti: Ut si cui donetur, inquit, thesaurus in cacumine montis reconditus , sub hac lege, ut si potiri eo velit, montem conscendat, illumque e fodiat hic certe conscensus montis D esosito thesauri rationem habens caussa licientis rupeau possessionis Ufruitionis thesauri , at non habent rationem meritie quippe cum thesauruς ille Iuerit donatus. Sed de bonorum operum meritis nunc ex proposito.
532쪽
Utrum bona opera gratiae auxilio elicita sint
I. T Tterodoxi non tam bonis operibus, quam eorum meri-II to adversantur. Nam plerique ex iis, ut jam monuimuS, non negant bonorum operum necesssitatem; sed illud pernegant, homines per bona opera posse aliquid promereri, eaque propterea ad aeternam Vitam duntaxat requirunt, vel quatenus sunt signa fidei, vel ob triplicem rationcm superius a Volso explicatam : cum econtra Catholici omnes firmiter teneant, ipsam aeternam vitam bonis operibus ut causae meritoriae a Deo promitti, atque rependi. Et quam fis Sectariorum nonnulli merendi vocabulum prorsus damnare non audeant, eoque utantur in Consessionibus suis, ut liquet ex Harmonia Consess. Soct. 9. respuunt tamen illud, tanquam ambiguum, & superbiae ac praesumptionis nomine suspectum. Calvinus certe in III. Instit. c. I S. nomen meriti ait sa-stuosissimum esse, a Scripturis extraneum, & ab aliquo Sophista Rabula inductum. Sed falsi rodarguitur ac plene consutatur impius Calumniator os ipsis Sacris L teris, es quibus Meriti nomen accepimus. Nam Eccles. I 6. ex pretio habetur: Omnis misericordia faciet locum unicuique, hecuassum meritum operum Dorum. Innumera sunt ali. Scripturae loca, quae justorum mercedem cImmernorant, paulo insta a nobi ς pro-sorenda. Eaflem voce usi sunt sere omnes Ecclesiae Patres. Cyprianus de Praeceptis Eccles inquit: Praeceptiς obte erandum es, ut accipiant merita nostra mercedem. Ambrosus I. de ossiciis c. I s. Meritorum proemia remanent Pos morrem. Augustinus Epist. ad Sixtum: Vita aeterna meritis praecedentibus redditur. Meriti ergo nomen a Scripturis &Patribus nobis traditum est.
533쪽
Sed ut a nomine ad rem ipsam veniamus: Meritum s eundum D. Thomam I. a. quaest. 2I. art. 3. est proprietas actus humani, prout est moraliter bonuS: ex eo enim, quod
est moraliter bonus, habet rationem meriti; sicut ab oppomto, ex eo quod sit malus, habet rationem demeriti. Quia omnis actus humanus, vel dirigitur in uillitatem Communitatis , vel singularis personae; & sic debetur ei, qui illum s est, aliqua retributio praemii: sicut econtra debetur retribitio poenae, si actus ille dirigatur in malum Communitatis, aut
singularis alicujus personae. Hinc actus meritorius universim, prout nempe complectitur meritum naturale & supernat ale, est opus praemio seu retributione dignum.
Ad praesens vero institutum, Meritum Theologicum, de quo solo hic agitur, quodque praecipuus est gratiae divinae essectus, describi potest, quod sit boni operis ex gratia et,eiti quaedam dis Utas atque prorsantia, ob quam illi, siue eκ decentia, live eκ Iusitia rependitur aliquod praemium pertinens ad vitam aeternam.-Dicitur, boni operis in gratia et,
citi; quia homo per nullum opus, suis viribus & fine gratia elicitum, potest vel fidem, vel justificationem, vel aeternam
vitam promereri. Dicitur praeterea ad vitam aeternam quia cum opus est ordinis supernaturalis, eidem praemium ejusdem ordinis competit; & cum bona temporalia bonis aeque ac malis communia sint, nequeunt esse honorum operum retributio , nisi sub ea tantum ratione, quod ad salutem aeternam possnt auxiliante gratia ordinari. Dicitur denique, sive ex decentia , sive ex justria: quia non omne meritum talem habet dignitatem, ut illi merces servata aequitate debeatur; sed complura sunt adeo imperfecta, ut iis praemium ex profusa dumtaxat Largitoris liberalitate rependatur. Duplex propterea meriti genus distingui solet: unum de conssigno, alterum de congruo. Meritum de condigno illud est, quod habet quamdam condignitatem, seu aequalitatem R. P. Zancti Theol. T. Ide Gratia. Τ t i cum
534쪽
cum praemio, ita ut pensatis omnibus, jure debeatur ejusmodi operi tale praemium, quamvis illa dignitas operis proveniat ex gratia personae merenti collata. Et hoc meritum praesupponit gratiam justificantem, estque justorum proprium ; de quo ait Apostolus ad Tim. 4. reposita est mihi corona Iinaia. Et Matth. Io. dicitur operarius dignus mercede sua. At meritum de congruo illud est, quod licet non habeat aequalitatem , nec inserat jus , aut debitum ad praemium; hoc tamen illi ex quadam decentia, & congruitate consertur: & tale meritum habetur etiam in peccatoribus, dum gratia praeveniente excitati per fidem, spem, & dilectionem ad justificationem disponuntur. Hinc apparet discrimen inter utrumque meritum. Quod nempe meritum de condigno vere, ac proprie sit meritum,& innitatur justitiae, adeo, ut sic merenti debitum sit ex j
stitia praemium. Μeritum autem de congruo est improprie meritum , utpote non habens aequalitatem cum praemio; ne
innititur justitiae, sed potius liberalitati, aut fidelitati praemiantis. Unde etiam sequitur, quod meritum de congruo non requirat eam tum operis, tum personae dignitatem, quam requirit meritum de condigno: debet tamen esse opus bonum ejusdem ordinis cum ea re, ad quam ordinatur, id est supe naturale, si ordinetur ad consecutionem honi supernaturalis. Hinc opus bonum ordinis naturalis nec de congruo mereri potest vel minimum donum ordinis supernaturalis. Ipsum doeinde meritum de congruo vel tenet se ex parte merentis, quatenus in merente est quaedam decentia movens largitorem, ut suam exerceat liberalitatem: sic oratio justi meretur bona supernaturalia proximo; quia decens & congruum est, ut si justus faciat voluntatem Dei, Deus exaudiat preces justi in proximi utilitatem iussis. Vel tenet se tantum ex parte operis servantis quamdam proportionem per modum dispostionis: decens namque est, ut Deus, ubi invenit dispositionem, adjiciat
535쪽
mereri de congruo augmentum fidei; decentia tamen se imnente ex parte Dei, non ex parte hominis. Εjusmodi meri- ium aliis verbis Vocatur meritum impetrationis. Quo sensu Sanctus Thomas a. a. Quaest. 83. Art. 16. docet, orationem peccatoris esse aliquando impetratoriam, maxime quando pe- ut necessaria ad salutem. Impetrat enim oratio peccatoris, inquit Doctor Angelicus eadem a. a. Quaest. I78. Art. a. ad Ium, non ex meritio peccatoris sic enim oratio non implentis legem dicitur execrabilis. Prov. 28. & Joan. 9. Peccatores
Deus non exaudit Sed interdum impetrat eκ misericodia Dei. in propter salutem ejus, quit orat, secur auditus es Publicanus Luca I 8. Hel etiam propter salutem aliorum O gloriam
Ilis postis stabilienda est inprimis adversus Sectarios de
opere meritorio fidei doctrina. Deinde contra antiquiores quosdam Scholasticos ex communi Theologorum sententia statuendum, quaenam opera snt meritoria de ConSruo, quaeis nam de condigna.
ASSERTIO PRIMA. Bona opera gratia auxilio elicita sunt meritoria
II. IEritatem hanc docet, ac dilucide explicat Concilinm, Trident. Sess. 6. c. Io. Bene operantibus usque insnem , D in Deo sperantibus proponenda es vita aeterna, Dranquam gratia sitis Dei per Chrsum Ioum misericorditer promissa , Sy tanquam ex ipsus Dei promissione bonds i orum operibus , O meritis fdeliter reddenda. Haec es enim illa corona justria, quam pos suum certamen, o cursum repostam i auebat Aposolus a Iusto Iudice sibi reddendam, non solum autem si, sed O omribus, quit diligunt adventum ejus. Tit a cum
536쪽
Cum sum ille ipse Chrsus Ious tanquam caput in membra, O tanquam vitis in palmites, in imos jusi atos Iugiter virtutem
insuat; quae virtus bona eorum operasemper antecedit, com
ratur , D subsequitur, Γ sne qua nullo passo Deo grata, is meritoria esse possent nihil iras jusscatis amplius deesse credendum es, quominus plene illis quidem operibus, qua in Deo sunt facta, divina legi pro hous vitae satu satisfecisse, is vitam aeternam suo etiam tempore, Ii tamen in gratia decesserint, consequendam, vere promeruisse censeamur. Et Can. 3 a. Si-
dixerit hominis Iusi ali bona opera ita esse dona Dei, ut non far bona ipsus Iu mali merita aut ipsum jus catum bonis Operibus, quae ab eo per Dei gratiam, is Chrissimeritκm, cullus vivum membrum es, sunt, non vere mereri augmentum gratiae, vitam aeternam, V ipsus vitae aeterna, δε tamen bi gratia decesserit, consecutionem, atque etiam gloria augmentum anathema sit. Haec est igitur Ecclesiae de meritis doctrina, quam ab ipsa Veritate deprompsit. Gaudete, inquit Christus Dominus Matth. s. v. I a. ty exultare, quia merces vfra copiosa es in coelo. Et ejusdem c. I 6. v. 27. ReddeI unicuique secundum opera Uus. Luc. 6. U. 23. Ecce enim merces Vesra multa es in Coelo. Item I. ad Cor. 3. dicitur: Unusquisque propriam mercedem accipiet fecundum suum laborem. Et c. I s. v. 58. Abundare in omni opere bono, scientes, quod labor veser non es inanis in Domino. Rursus ad Hebr. 6. v. Io. Non enim injusus es Deus, ut obliviscatur operis Meseri. Εt. c. Io. V. 33 . Nolite amittere confdentiam vesram, quae magnam habet remunerationem. Ex quibus locis, & pluribus aliis similibus aperte colligitur, homines bene mereri apud Deum per Opera cum gratiae auxilio elicita. Et sane meritum ipsum est proprietas quaedam actui humano indivulse cohaerens, ut ex S. Thoma paulo ante adnotavimus; atque opus etiam naturalis ordinis
Praemio quodam dignum est. Opus igitur sanctum, quod a
537쪽
SEeTIo I. CAPUT II sr charitate imperatur, & ex gratia elicitur, dignum est, cui praemium aliquod supematurale rependatur. Neque metuendum , ne Christi meritis fiat injuria, ut heterodori nobis identidem obtrudunt; cum hoc ibis meritorum Christi vis inexhausta magis elucescat, quod vim merendi hominibus impertiant. Quemadmodum enim nihil de primae causae dignitate detrahitur, cum vim agendi inferioribus causis communicat; non absimili ratione Servatoris nostri beneficium nihil minuitur , si nobis largiatur, non modo ut justi smus, sed etiam ut juste agamus; si quos elegit sine meritis, his praebeat, uade mereantur.
Respondetur ad objecta haereticorum.
III. Dic. Tmo. Nullo prorsus titulo mereri proprie possu- mus, quia nihil habemus, quod a Deo non acceperimus: ipsa bona opera, licet sint a nobis tanquam voluntario instrumento, principaliter tamen sunt ejus, a quo e pectamus mercedem. Hinc vita aeterna dicitur Gratia Dei ab Apostolo ad Rom. 6. Et ad Ephes. II. U. I 8. Gratia enim
salvati sis per sdem, O hoc non ex vobis, Dei enim donum
es , non ex operibus, ut ne quis glorietur. Idem habetur Psal. III. Coronat te in misericordia is miserationibus. Unde S. Augustinus Concione a. in Psal. o. sic scribit : Cum prinmium venerit, sua dona coronabit. Resp. Nullo nos titulo mereri proprie posse, immerito negant Sectarii. Quamvis enim opera nostra bona principaliter a Deo sint, debent tamen etiam nostra reputari: rationalis namque creatura est quidem instrumentum Dei, sed animatum, liberum, propria praeditum potestate, & potens dis sentire gratiae illam moventi ac excitanti. Hinc praeparari voluntatem nostram a Domino, ipsumque per gratiam praeVenientem sacere ut faciamus, bonorum quoque Operum cau
538쪽
sI3 PARs SECUNDA. DI SsE T. Riam principem Deum esse, ultro salentur Catholici: at eadem
opera nostra non esse, utilia non esse, meritoria non esse, jure meritoque negant. Cum igitur vita aeterna dicitur gratia, O miseratio, intelligendum est, esse gratiam, quatenus Deus gratuito ad eam eligit, vocat, ct auxiliis efficacibus alias indebitis perducit; non vero quod nullam habeat rationem mercedis & praemii, quasi ea mercede digna non sinthona justorum opera. Est nempe vita aeterna merces simul& gratia. Gratia est, s ad divinam praedestinationem reseratur, qua Deus statuit electis conferre gratiam, sine qua recte agere & perseverare non possent: Μerces, si reseratur ad justitiam, qua recte operantes & persevcrantes coronat. Nam in electione ac praeparatione gratiae nihil quod nostrumst possumus invenire; at servata lege, invenimus aliquid n strum, nimirum obedientiam. Atque haec est doctrina Augustini, gratiae praevenientis necessitatem contra Pelagianos d monstrantis. Ipsa vita aeterna , inquit in Epistola ad Sixtum de Grat. & Lib. Arbit. c. 8. meritis pracedentibus redditur stamen quia eadem merila, quibus reddIIur, non a nobiS parata
Iunt per no ram s.ciemiam, sed in nobis facta per gratiam, etiam i a gratia nuncupatur, non ob aliud, nis quia gratis datur . nec ideo, quia meritis non datur, sed quia data sunt υ ipsa merita, quibus datur. Eadem repetit S. Doctor Lib.
de Grat. & Lib. Arbit. c. 9. Et de Corrept. & Grai. c. I 3.& I s. demonstrans vitam aeternam esse mercedem, quia redditur bonis operibus; licet sit gratia, quia gratis datur, Squia Deus hona opera in bonis una cum bonis operatur. IV. Obsic. ado opus aliquod ut meritorium si, debet esse prorsus indebitum ; quia sub meritum non cadunt ea, ad quae obstringimur. Ad opera autem bona facienda obstri gimur, eaque ita debentur Deo, ut possit illa citra praemii spem exigere a nobis. Propterea Lucae I . I. Io. dicitur:
cum feceritis omnia, qua pracepta sum vobis, diciter semi
539쪽
diutiles, quod debuimus facere , fecimus: in quem locum Theophylactus ait: Servus δε non operabitur , dignus est mis iris plagis I cum autem operatus fueris , contentus sit, quod plagas estigerit. Reis. In operibus bonis distinguere oportet ipsorum
debitum a merito bonae voluntatis: cum enim Dcus hominem condiderit liberi arbitrii, ae dominum suorum actuum lac Tit, neque ad bene operandum quemquam impellat necessitate; ratio meriti habetur, non a conditione servili, sed a dominio liberae voluntatis. Ac ideo in his, quae necessitate fiunt, nihil est meriti, ut suo loco contra Iansentanos osten- dimus : quae autem libere fiunt, utut sint debita, meritoria sunt. Hine cum servus obedientiam domino, aut filius debitum parentibus obsequium praestat, vere meretur; & magis
filius, quam subditus : quia licet plus debeat Patri, majori amore & alacritate mandatis ejus obtemperat. Causa itaque meriti non est opus quod debetur, M operis debiti libera
Λd textum Lucae respondendum est, debere nos etiam post praeceptorum observantiam dicere, & existimare servos inutilest quia nihil utilitatis, & lucri per nostra bona opera Deo conserimus: deinde, quia nullum bonum opus propriis viribus me gratia auxiliante possumus emcere: insuper, quia cum natura Dei servi simus, potest, quidquid libuerit, nohis praecipere etiam nulla proposita mercedis spe. Hinc S. Augustinus Sem. I 63. alias 3. de verbis Apostoli sic exclamat: O magna boniitas DEIs cui pro conditione reddere debeamus
obsequium , utpote ser i Domino, amicitiarum praemia nobis
repromittit, ut a nobis Obsequia deuerrae ferνuutis extorqueat.
Praeterea, ut advertit S. Chrysostomus ι Christus Dominus non dixit, nos inutiles servos esse, cum omnia praecepta persee erimus ; sed jussit, ut id dicamus, ne conlargat in nobis ex bonorum operum aestimatione tumor laperbiae. De
540쪽
sao PARs SEc UNDA. DIssE T. ΙΤ.nique, ut observat Cl. Berti L. I9. c. 6. Hortatur Dominus etiam ad perlaverantiam , nam servus inutilis, hic, & Matth. as. v. 3o. idem est ac cessator, vertente Syro apud Grotium: ut proinde sensus sit, eum, qui mandata servaverit, non coacte sed voluntarie, ac perseveraverit usque in finem, neutiquam servum inutilem futurum, sed auditurum a D
minor Euge serve bone D sidetis &c. Matth. I S. v. a T. V. Objic. 3tio Non potest sine Christi injuria tribui aliquid meritis nostris ; quia solius redemptoris obedientiae, mortisque merito tum gratia, tum gloria debetur. Haec igitur operum nostrorum virtuti attribui nequit, quin vis & eLficacia passionis ipsius imminuatur. Deinde si Christus nobis meritus est vitam aeternam , ad quid valent merita nostrarSuperflua sunt certe, & inutilia. Denique si bona opera habent meritum ex gratia, quomodo coronam promerentur sv
met dignitate 3 Id secum pugnat, ac seipsum evertit. Reyp. Nulla a nobis irrogatur injuria passioni & meritis Christi, si haec vim merendi omnem bonis nostris operibus impertiant. Sicut enim Deus Creator in ordine naturae in eo maxime manifestat omnipotentiam suam , & infinitam viri tem, quod inserioribus causis efficaciam tribuat; ita in ordine
gratiae Christi Salvatoris gloria , & infinita vis passionis ejus in eo maxime elucet, quod non solum sibi, sed & nobis sit merendi principium. Superflua etiam non sunt & inutilia
merita nostra: quia Christus nobis meritus est vitam aeternam non solum ut haereditatem, sed etiam tanquam mercedem n strorum bonorum operum. Unde praeterea nobis meritus
est, non modo justificationem & adoptionem divinam, sed& omnia gratiae auxilia, sine quibus bona opera vitae aeternae meritoria exercere non possumus. Denique cum gratia stat meritum ; quia etiam liberum arbitrium operatur , licet operari recte non valeat sine ipsa gratia: quemadmodum palmes
viti insitus producit fructum, etiamsi fructum serre, nisi mam