Caroli Scribani è Societate Iesu Antuerpia

41쪽

3o CAROLI SCRIBANI non tam diuite omnium copia, quam insigni raraque in tanta benignioris naturae largitione, parcimonia,felices. Viuite nulli Europa tota me cimoniis pares. - Vidi cum non semel flumen integerent naue dc tamquam stinio ponte calcandum se Scaldis praeberet; multisque non raro septimanis in an- Choris naues starent, priusquam aditu ad littus facto onera deponerent: & erant omnium Regnorum onerariae, deuehentes quidquid ubique summum primumque

Ams mechani . ARtes quis enumereti & laus tamen cuique sua: ab ingenio enim omnes natae,a quo omnis manuum dictatura. Paucas interim dabo, i,

hero & ingenuo dignas. possem plurimas: possem prope quotquot orbe toto sparta recensere,

quae aut ab hac urbe,tamquam a matrice ito, in reliquas orbis defluxere Prouinciasue aut tamquam a nutrice excultae, magnis locupletatae incrementis,diuite ad sitos auctu redivere, feliciores ab hoc ubere,quam ab illo Utem. Et omnis quidem retro antiquitas mirata Milesios oves tondentes; Seres arbores nentes; Tyrios

tingentes; Phryges insuentes; aliosq; exinde herbaru siiccis,& concharum ataeis lanas incoquenteLIam textricamBabyloniam arte quantis olim

42쪽

A. N Τ v E R P I A. 3I accepimus versibus decantatam ξ quanto illius singula Possidonius studio prosequutuS; quemadmodum torqueantur fila,ac suspensis tela ponderibus rectuin stamen extendat: quemadmo- dum subtemen insertum, quod duritiam utrimque Comprimentis tramae remollia spatha coire cogantur,oc iungi . Vnde illud non minus artifice calamo,quam quidquid ibi manu lusum: Iola iugo iuncta est, sumensecernis arundo. Insieritur milium radiis emen acutu, Uuod lato feriunt inserti pectine dentes omnia, pariaque; aut his maiora, Cum in una hac Vrbe, dc delectu rariore, & ingenio secundiore, &. arte sint venustiore, ne attingam quidem.paucis tantum ingenuis contentus, reli quas & numero plurimas, do opere portentosas

artes tacitus praeteribo. ' b

PIctoriam non transeo intactam ; maxime

cum videam lege cautum , Ut picturam soli ingenui exercerent, perpetuo interdicto ne seruitia docerentur, non Sicyone tantum, sed Graecia tota. Neque ego in magna hac arte vivos attingam artifices, magna Europaea miracula: num ocmodica in hac enumerarione gratia, & offensa timeri potest magna. Si enim paucos enumeraue

ro quid nisi inuidiam exspectemisi omnes,ingens

43쪽

32 CAROLI. SCRIBANI

sit labor: si hunc illi anteferam, quid nisi lingine iacula aut penicilli sperem licentiam Z venient posteri, qui sine utationis prurigine magna saeculi

urbisque vestrae nomina mobili calamo propalabunt. de quibus interim, uniuersim hoc audeo: nullam in his penicilli gloriam desiderari; non oris venustatem, capi lii elegantiam, oculorum assiu-tiaS, non respicientes,suspicientes,de'icientesque

vultiis; non .vestium sinus rugasque; non venarum implexus ; non articulorum membrorum que decora,musculorumque contuberatione' aC

quasi bulbos; non camporum laeta, tristiaque;non

luxuriantes, cadentesve nemorum Verti S; non

Colles ascensii salebros, , non montium dorsa pascuis, latera viretis,opaca lustris,aperta culturis, concaua fontibus, abrupta fecundata fluminibus. Sed neque priscos in his desiderabis artifices; non Atheniensem Apollodorum, Parrhasium Eph sum, aut Xeuxen illius linteo deceptum , cui etiam palmam concessit ingenuo pudore, non Eupompum, Pamphilum, Demophilum, M lanthium , Echionem, Euphranorem, Cydiam, Pausiam. l- Verum de vita fi inclis, & quos mors extra inuidentiet iachim posuisse videri potest,mihi verba. Habuerut prope singula orbis Regna magnos

in hoc genere artifices ; quorum nomina aeternutati sacram,ab illa omnium artium scientiarumque

44쪽

A N T V E R P I A. 33que admittatrice & laudatrice antiquitate. plures tame uno secuto,ex hac una Republica prodiisse,

quam ex multis retro statibus toto orbe reperies. Repetamus grata veteres memoria, & quantum est componamuS.

Celebratur ab illis Bularchi tabula,in qua Magnetum proelium, a Candaule Lydiae Rege r Pensa auro . At ego video apud vos Fra isci Floris caeli pugnam; Luciferum deciduum. sipem stantem Michaelem, huius agmina insultantia, terrenti minitantia; illius e praecipitio pendula:

ac in medio lapsu tremula,vi& cadere arbitreris. rhenae turbata ultima blasphematione caelum' impetere. Video alibi Dei matrem conscendentem Caelos, ludentesque circumsecus angelo' ut ec dissiuere gaudio beatas illas mentes,' ocaera pennis scindere lento suauique quodam remigio,arbitreris: sed& omnem circa regionem caeου gaudium persitiscere ι ita omnia laetitiae quamdam frontem uiduisse videntur, depulsis moeroris signis. Huius etiam est Iudicium in die Domini inagno.multahic ad horrorem; sententia Iudicis, cuius adhuc ultima verba innatantila bris ec indignantes oculi maledictum iaculates: mde Corporum raptus,inserorum gurges; mixtae infelici interitu maribus seminae iuuenes senibus r caeli dehinc anacetia; corporumque ad illa volatus, 't mireris tamdiu suspensa aeri sito in-E haerere

45쪽

34 CARO LI sCRIBANI haerere quasi aeternum volantia: quosdam etiam apud ni eros rorqueat,/lios in crio gaudio dis fluere, aemula bonorum dc malorum retributio ne; ut & spectatorem suum tormenta terreant, re alliciant gaudia. Dedit de eadem re Iacobus de Backer, varium dc nobile opus, dignum poster, tale & vita; & quod cum veteribus componatur. Magnus fuit Parrhasius Ephesius, qui Cressam nutricem, infantemque in manibus dedit: qui

Athletam in. rtamine Currentem, Ut sudare vi

Maxur; qui alterum arma ponentem,ut anhelate sentiatur . Magnus Aristides Thebanus; cuius erat oppido capto ad matris morientis evulnere mammam adrepens infans: intelligitura quo sentire mater, di timere ne emortuo lacte languinem infans lambat ., Non erit inferior P trus Brueylius, qui Infanticidium Herodis in media statuit niue; ut'niuem credas,& s, gulanem iuressc exhorrescas in illa sanguinis de niuis, eandoris ruboris, saeuamistione. Iam ubi ma- rem videris spargenterii Coma*lacerantem vul---dc pro sudore lacrymbs,tamquam silebros, toginotes, Vnicum cari selamen pignoris,proti u-

dentem, quid dicesξ quid ubi alteram . quasi iam

iam cadente anima, aut in ultimo secretionis suae ibiritu iacerem; in quacum nihil uideas lacrymae

46쪽

que ab ubere infantis animam imbibentem 1 vi& insens lac sanguinemque bibat,& animam in

eamdem mutticiam mammata imuletur , . tam quam redditurus vitam a qua a eperat; non inclames,Vicisti uid ubi intantem ingenti vulnere consessum , in quo intelligere possis quantum

restet animae,& in ultima illia: proiectione: ni uem pro Vberibus sugentem , quasi in redhibitio nem animae per vulnera fugientis; non acclames.se triumpheῖ Ingens gloria: Timantis, cuius es: Iphigenia ιoraeorum laudibus celebrata: qua starite ad aras peritur . cum moestos pinxisset omnes, praecipuEpatruum : in quo cum omnem tristitiae imagunem consiimpsisset, patris velavit vultum quem digne non poterat ostendere.Eritne minor milia Messys,a quo habes demortuu Christi corpus linteo inextensum λ Videbis hic sub carae ceruicis mere On tam podere quari dolore fatiscentem Nicodemum succidentibus genibus. Videbis Dei matrem, quae in cruce steterat, in filii morte tamquam laxatis neruis,stauta cisage decoriter sit,sidentem,ta a pulo,cui commissa. sustentetur quasi in subsidium:cuietiam non ut sub pondere cari pignoris sed ut sub ingenti moeroris mole, genua labanc Videbis 6el Magdalenam pugnantibus inter primordia thoestitudine & amore, cariam que animam pro dilecti anima spondentem, dum

47쪽

36 CARO LI sCRIBANI capillum spargit, unguenta parat, & capillorum N unguentorum & oblitam siti. Habes &Ioamnem, in ardenti alieno,aestuante oleo dc tamquam

de insesseris sui victoria indignante, animo vult que paratum, ac quasi a tepenti medicante babneo recreatum.Habes puellam psaltriam in Ioa nis Caede, inuerecundo librato vestigio, terram non tam inambulantem, quam verrentem habeSpuellis matrem, quae libidinis oculos in demortui Caput iaculatur, i m impuro obtutu, ut frigeat omne lupanarium scortum prae hac flamma. Magnus Xeuxis . Inferi6rne Ioannes Hemsse, aut cuius ingenii artisque decus maiusῖ intuere Vtriusque penicilli, tamquam doctae matris erud, ros partus; dubitabis, magilite eluceat illius Iupiter latera claudentibus diis an huius Prodigus Ba chidibus circumsessus . illius Hercules dracones strangulans, an huius Prodigus deiugulato mars pio,fustes pro genis basians; illius Alcmena matae

pauente, an huius ProdiguS incertus animi, pugnantibus inter se ame,stigore,erubescentia,Printeritorum memoria , futurorum metu . id quod in eadem tabularion unius gloriam aemulatustClarus veteri fama Niceas,qui supra reliquos, Canes prosperrime expressit: at noster felem, quae nihil illius concedat molossis. Clarus Husias, cuius boues imitati multi, aequauit nemo; ac nesci

an huius porci institate histrem degrunniint mis

48쪽

A N Τ v E R P I A. 37raculo. Clarus Timomachus, cuius Medeam octoginta talentis venumdatam accepimus : ast

ego dubito, dign6ne satis auro permutari possit Hemssent Lena, exerta impudenti lingua Produgum inter amicas ludens. ceo tabulet huius reliqua, mensae apparatum,senem bibulum , caecum citharoedum, operisque auctorem varias uno sp, ritu tibias animantem , Omnimodis peritum Ut pictorem ita & modificatorem. . Varro narrat cognitu a se Posim nomine,ab eoque

factas Romae uvas ec pisces, ita vino esset aspectu discernere a veris.Quid diceret si culinam vidisset Ioachimi Buecklaer, in qua poma & hortorum

reliqua; in qua altilia carnes, pisces,itarem memtiuntur, Vt non Vna fallam ancillam coquariam

Fuit & Pamphilus, cuius est Vlysses in rate, Vi& periclitari videas, & sperare: dc Echion, cuius est Liber Pater, in quo victorem agnostas, & h

deratam tamquam a torculari lubentiam. Apud Vos veris Guillelmiis My: cuius est Christus immoriens cruci, latroque inter blasphemas ultima desperatione voces animam ingenti corporis comtorsione evomens; alterque culpam agnostens,dcveniam deprecaris. Sed super his, senex Veneranda canitie, laeto vultu, ore blando, cui nihil desit extra vocem: nam & animam inesse reris,ita oculi, in , Vultusque reliqua, totam cum penicillo mentem afflatam testantur.

49쪽

33 CARO LI sCRIBANI

- Laudatus etiam, & inter primos numeratus Protogenes,qui anhelantis Canis spumam, melius irata hongia quam penicillo expressit: cuius e iam est Satyrus tibias tenens Sc inflans, dc varia Concentus expedi atione auditorem Silens. O quo illud veteres, omnia illi cum Apelle fuisse communia nisi quod ille manum de tabula nesci--ret tollere , memorabili praecepto . nocere siem nimiam diligentiam . Neque Protogene minor:Martinus de Vos ; cuius est, auersantis psaltriae ivultum,magni Baptistae Caput; truncumque comtamquam a receii vulnere & lapsis si num. Huius etiam est Antonius in aera raptus, tanta stipatus monstrorum iam varietate, ut nihil ne- 'cerium sit ad terrorem inseros adire; una te tabu-4a docebit quid timere debeas. Fuerunt &alij singuli in arte, quam profite-tebantur, magni. Hic Callimachi exemplo nonisaltantes Lacaenas,sed rusticum agmen recoctum cereuisia, tarn Certa expressit agraria lege, Ut nec Bacchum desideres, nec illicem tibiam. alij,nemora, arbores,frondes,luxuriantesque comaS, ac ita , Vento motas dederunt, ut & ssibilum exb re ' elas,&aues fallant infida sede. pluresque hie etiam, quos graue seret recensere,&curiois --

qumine percensitit Carolus van Mander. Vt si suos iactet Italia Vrbinos, Angelos Tisano'su Germania Dureos,Holbenios, Aldeg auris: suos

50쪽

Vt unam iam urbem Cu tot laxissimis regnis ingeniorum magnitudine audeam componere.Quid

si ciuitatis huius reliquosZ quid si uniuersi Belgij nobiles pictores adduxero, bc e singulis oppidis

su euocauero, quantos daremZCleuios, Brilios, Cockios, renetos MabusFS,Minardos, Minros, Sch relios, Aerisios, Hemskerkios, diudibustos , Barensios , VVininios , Hos glios, Cocxi ZC xij est Antuerpis Sebastianus lac lo traffixus: in quo videas sentire animam,sinistra pedis feminisque retractu, cum intima, sigilla depascitur: quin Sc spectatoresvulneris dolorem sentiunt: & Georgius ab eadem manu trunco affixus ι rotaque crudeli circumactu Martyris membra perpetuis nouaculis dilaniatura, in ipsbvolutionis suae initio caelo insta, dc in crudelitatis

ministros eo potentius sieuiens, quo in unu Martyrem multorum carnificum ingenia sudauerant. equos hic habes cum sessoribus turbatos unum etiam excussum pronum in terra,in cuius nudo doris omnis ars certare videatur: . neque

minor hic naturq inpressioquam in Apellisoquo, ad quem adhihniuerunt equi vivi. Nullus sit finis

si pergo. ergo abrumpo , & in medio cursu gradita sisto. totam ue hanc arto hinnanae reaim iam natura cogitarioni potius m Q quam catlamo obmmitto. :