장음표시 사용
261쪽
Peripat. ερ AD faeces philosephiae jam ventum est: Epyς - Epicuream nempe re Aristotelicam. A temporibus Ρlatonis ad initium currentis saeculi, totum illud intervallum σορον mihi habetur ; cum neque priscam retinuerit sapientiam aetas illa intermedia, neque novam invenerit: nisi garrulam quandam, bc sine fruge loquacem. In Platone desiit antiquitas philosephica: Ω-quiores illi Graecanica tantum sapiunt, κnullius sent numeri inter veteres. Quoad Aristotelem, ipsiusque Scholam, in eo argumento, quo Versamur, nempe de rerum originibus, nihil habent sani aut 1blidi. Volunt mundum esse uEternum, tam quoad formam, quam materiam. Neque . tantum coelorum compagem,
Τelluris molem, sempiternas fuisse: sed nos etiam misellos homines, d animalcula quaeque in suo genere, marem re fi minam, genuisse re genita esse, sine priamogenito aut principio. Arbores praeterea, re prata, flores, fruges, i tamque Terrae supellectilem, nunquam non extitisse. Dogma non modo irreligiosum, sed tantum non ridiculum. Hoc tamen ille tanti fecit, ut hujus decreti, tanquam sibi proprii, laudem astiscere Voluit, atque omnibus antiquis praeripe-
L. i de. re. Ait enim, de mundo loquens, γενο
4ἐν ἀπιον, οι θ ipiat lον. Omnes antiqui fac
262쪽
tum esse dicunt mundum: sed alii immortalem factum, alii corruptibilem.
Ille autem, ut singulari nota emineret, ne factum quidem esse voluit. ΡRAETERE A, non Videtur sibi convenire in suis placitis, de rerum ortu κprimaevo statu, Aristoteles. Ait enim elementa sita natura esse gravia dc levia: secundum hanc gravitatem dc levita tem, suos habere situs-dispositiones naturales: ut in hoc Schemate. Quaero igitur, unquamne fuerint Eleis menta in hoc situ, vel non 8 si nunquam
fuisse dicas, quid impedivit Z quid o
stare potuit naturae re motibus naturalibus Elementorum 8 omnia fiunt secundum leges naturae, nisi aliquid extraneire violenti intercesserit. Si vero olim fuerunt in hoc situ nativo, quid turba-
263쪽
a 8 Archaeologia Philosophisae. Cap.XIII
vit ordinem Z quare non in eodem permansere ad hodiernum diem; stetitque Terra, aquis adhuc obruta, re inhabitabilis 8 Praeterea, si dixeris suisse quidem primum Elementa omnia in situ naturali, re postea mutasse situm, causis novis supervenientibus ; diruis hypothesin Aris. totelis, qui mundum nunquam non habutabilem habitatum esse asserit. REPETAMUS, si placet, hoc argumentum, aliis Verbis : quo eadem 1ententia, non impia modo, sed inepta absurda, demonstretur. Supponamus, cum Aristotele, Solem re Terram fuisse ab aeterno, ideoque.Coaevos : quaero, sit bqua forma eratTellus coaeva aeterno Soli ZSub serma Elementari, ita enim appello fomam illam simplicem, in schemate exhibitam, qua singula Elementa suas tenent regiones vel sib hodierna, terra-quea ec habitabili Z Si prius dixerit, Te ramque transiisse, actione Solis, vel aliarum causarum, e forma Elementari in Hodiernam, mundi sublunaris exordium agnoscit, propriamque destruit sententiam Sin posterius, quae de elementorum natura, legibus, re locis, tradiderat, funditus evertit : Ec scipsimi denuo sita manu interficit. His se difficultatibus irretitum sensisse videtur Aristoteles: ubi in L. 1. e. i. Meteoris, de situ Terrae S Aquae, dc de a. generatione maris, Verba facit. Nam leviΩ
264쪽
Cap.XIII. Achaeologiae Philosophie..
levissime tangit istam materiam, refugi que statim, quasi vivos carbones tetigis.set. Sed de hac re satis.
Hac de rerum ortu : de rerum n
tura quid sensit Aristoteles 8 re primum de coelis. Coelos adamantinos esse voluit: atque Stellas, instar clavorum aureorum, in laquearibus Orbium defixas. Figmentum, quod Ρoetam deret magis quam Ρhilosephum. Dein omnes simul Orbes invicem catenatos, totumque
Universiam, quantum quantum, singulis viginti quatuor horis, raptu primi cujusdam Mobilis, circumvolvi. Atque hunc circulum iterari quoquo die, in saecula iaculorum. Ad haec, Ρlanetas simul femri contrariis motibus: tam in Orientem, quam Occidentem, eodem tempore. Denique materiam coelorum ab omni sublunari penitus aliam esse statuit : non gradu tantum N. qualitatibus, sed toto'genere, ut altera in alteram nec mutetur
unquam, nec mutari possit. Si infraLunam descendamus, statim incidimus in Ignem Elementarem : Ignem plus quam Fatuum; cum tam luce,quam calore careat. Ad Mediam aeris regionem delapsi, Galaxiam Cometas Aristotelicos reperiemus. Haec enim pro metiris habet bonus ille philosephus, plebeiis oculis naturae phoenomena COntemplatus. Denique in ipsa Terra, ne
265쪽
Areh.eologia Philosophicae. Cap.XIII.
generalia quidem explicuit Aristoteles. qualia sunt motus maris, Phaenomena magnetica, MetaIlorum X Mineralium vires Sc compositiones. Et quoad corpora singularia, ad explicandum eorum akiones re virtutes, abdicato motu locali, verisque materiae S ipsius partium differentiis, Formas, nescio quas, subsantiales : dc Balitates specificas, introduxit. Verba inania : quae non magis valent in rebus naturalibus, quam quae rejecerat antea, Pythagoricorum Numerire Harmoniae. Ac uti agunt in se invicem corpora per has formas qualitates, ita in sensus nostros agunt, si Diis placet, per species intentionales; fucata ignorantiae suae asyla. HAEC cum ita sint, atque talis fuerit
Philosophia Aristotelis, fatis admirari non possumus Orbis Christiani stuporem: qui,
per tot saecula, hanc disciplinam unice amplexus est : laudibus ad coelum extulit, omnibusque Scholis Acade. miis publice docendam M praelegendam commendavit : imo sancivit authoritate, de in dissentientes ab Aristotele, aut n vam molientes Ρhilosophiam, tanquam in Haereticos religionis Christianae hos. tes, grassabatur. Hinc tardi scientiarum progressus : a tot saeculis, quibus invaluit haec philosephia, nulla inventa,
266쪽
Cap. XIII. Areb ologia Philosophica. 2IL
nulla commoda attulit humanae vitae. Quot volumina Commentariorum, magna inutilia Z Quot praeclara ingenia, hoc servile jugum ferre coacta, in colendo selo infrugifero frustra laborarunt ZSterilescebat orbis Christianus, quasi arena conspersus, ubicunque haec philo phia disseminata fuit.
Errorum Aristotelis brevis conspectus. Mundum AEternum esse statuit, ex utraque parte : ingenitum M incorruptibilem. Coelos solidos, Ec eodem tempore in contrarias partes actos. Materiam Coelorum esse divinam, Quin tessentialem, re immutabilem. Fixas esse densiores partes suorum Orbium : Ec Planetas lucidos sua na-
Lucem non esse corpus, aut qualemcun- que motum corporUm.
Sub concavo Lunae latere ignem Elenien
Glaxiam esse Meteorum : 8c Cometas itidem, ultra mediam aeris regionem
Terram haerere immobilem in centro Uni - Versi. Suisum
267쪽
Sursum Ec deorsum in natura fundari, secundum rationes immutabiles. Formas rerum animatarum esse sib- stantiales : re qualitates sive affecti nes corporum ab eorum modis prorsus distingui. Sensationem fieri per species intentionales. Rarefactionem re condensationem per incrementum Ec decrementum extensionis in materia. Providentiam infra Lunam non desce
Animam esse- vocem barbarames ambiguam re immortalitatis dubiae GEN1uM hominis si quaeras, Videtur lividus in veteres philosophos plerumque iniquus: quos in magnis praeterit, in minutis refellit. Vale Stagirita, semper eris mihi malus Apronori
mus, Theologus pejor, Physiologus sessi
SEQUITUR Epicurus cum suo grege, Vir parum eruditus, sed ingenio non vulgari: ita tamen sensibus addicto, ut exinde, supremam veritatis normam κindicem semper desiimendam esse Puta . Verat. Gaudeat ille suis sensibus omni- scientibus: suo Sole sesquipedali: sua Terras
268쪽
Cap.XIII. Archaeologia Nilosophieri
Terra, non pendula, sed radicata deorusum in infinitum: recurrente sele, qualibet nocte, per terrarum latera ad carceres orientales. Haec si philosephum decent, qualia iunt illa quae decent vulgus M idiotas p suam illis stientiam, stas v luptates, utrasque sensibiles, non invideo : digni, qui cum corporibus Vivant pereantque, Animi.
Da hujus viri philosephia nihil habeo
Commemoratione dignum. Democriti Leucippi dogmata corrupit potius quam emendavit: antiqv barbara re vetustis. sima ignoravit, novis inveniendis impar. Philosephatur laxe re per rationes fluctuantes, quae non constringunt animum, neque ad assensum impellunt, nisi, sua sponte, in partes indolemque Epicuri, propendeat. Quoad mundi ortum, quod proxime accedit ad argumentum nostrum, ea in re se pessime expedivit Epicurus ;nam praeterquam quod Atomorum illi motus, quos introduxit, tam descensis, quam declinationis, sunt fictitii, cum his figmentis rem suam necdum conficere potuit. Cum enim, in formanda Tellure, praeteriisset membranam illam Leucippi cujus supra meminimus orbemque primigenium levem dc aequabilem, re ad hodiernam Terrae formam protinus aptare voluerit stam Cosmogoniam, plane
269쪽
a 14 Archaologiae Philosophicae. Cap.XIII.
plane excidit proposito, atque frustra
Tuit; cum neque maris, neque montium, neque cavitatem Terrae, aut caeterarum, quas in ipsius serma conspicimus, inaequalitatum, causas reddere poterat, aut verisimiles aut tolerabiles. Quare huic suae doctrinae de mundi origine, dis cutiendae, non esset operae pretium plus temporis impendere : caetera autem Epicuri sunt notissima; in iis excolendis, Laertius olim, nuper Ρ. GaD1endus, setis superque laborarunt : ad quos Lectorem remitto. Denique quoad Libros Epicuri, erat e
nim πολυγρ φωτατο , catalogum habes
pud Laertium ; sed e trecentis, quae 1cripsisse dicitur, Voluminibus, nullum hodie integrum superest. Η AE C de Sectis Graecorum Ρhilo sophorum, de Philosephis ante-sectariis & Mythicis, dicta sunto. Quae
paucis perstrinximus, pro ratione argumenti nostri. De his sectis Graecorum per multi authores scripserunt, nobis hodie deperditi : quales fuere Eratosthenes, Ρanetius Stoicus, Clitomachus, Apoli Suid. in dorus Atheniensis, re incertae aetatis Hippo tus ic Theodorus, a Laertio citati. De quibus sigillatim videre licet diligem
270쪽
Cap.XUL Archaolaia Philosophicae.
diligentissimum hac in rescriptorum Joh. Jonsium. Praeterea, qui de vitis ec do malis Philossphorum generatim scripserant, innumeri exciderunt : quales fuere inter antiquos Chrysippus Stoicus, Πεει M-φυπιολόγων. Apollodorus Ephilius, Stoicus etiam, qui εις ταδογματα scripsit. Dein Ρorphyrius scripsit την φιλο rον Is οὐαι ' Ec Damascius similem re sub eodem titulo. Scripsit pra
His adjungere licet incertioris aetatis scriptores de vitis Philosophorum, in1 Aetium, nisi forsan idem sit cum authore quae Galeno d ur.) Aristoclem peripateticum, Celsum qUendam : qui, reserente Augustino, opiniones omnium philosophorum qui seritas varias condiderunt que ad sua tem-Fora, sex non parvis voluminthus abscvit. Dioclem praeterea, a Laertio sepius citatum : Laetum etiam Tatiani,
Praeter alios minoris notae, de quibus singulis supra laudatum authorem, dc commentatores Laertii consulere licet. DENI UE, cum ex antiquis philosophis multi, iique maxime, qui ex Oriente sua dogmata petiverant, duplicem habuerint doctrinam, -ρρητον, popularem S arcanam et qui hanc secretiorem dc