장음표시 사용
351쪽
corpore easdem , ae habet, perceptiones , atque voliti es anima haberet ς sta etiam in corpore, quamVis anima non extiteret, iidem motus producerentur. qui producuntur; uti Lei itiani Volunt et e anima motus cos reos non regit , atque gubernati ergo quodam mechanismo necessario loquimur, necessario deambulamus, necessura videmus mi ergo in histe actioni ruta quadam semper
At is in systemate harmoniae mestabilim cita Wolfius reponit ri co&M gia Rationalis sceL3. cap. . anima ex suis perceptionibus es icit vo se litiones fias independenter a corpore. . . Deus , qu, vi- praescientiae sitae -- vit . quales futurae sint liberae volitiones animae, di vi omnis cientiae suae n ,, vit, qualia possibiliae sint corpora , di quales fieri possunt rerum nexus. vi m pientiae suae deerevit animam hanc cum hoc rerum nexu producere, dum his is moniam corporis praestabilire intendit, . Inde vero per harmoniam praestabilitam animae libertatem nullo modo sublatam esse infert. Hoc autem eo exemplo confirmat , quod Iaque lotus adstri in libro is cosse , fidei . O rationis se
prout habetur in Eruditorum Lipse m I s. pag. IIo,, Ponamus , in m quis, mechanicum egregium scire . quae ego famulo meo tali die sim imperi raturus, eumque polle Hrmare automatum par exequendis omnibus motibu pri a me ea die imperiandis. Certum est, me tunc automato illi, tamquam fari mulo meo , imperaturum ea se qua fruor se libertare, neque illam ipsius aut ri mali spontaneam ad suos motus determinationem quidquam libertati meae pri ri iudicaturam. Eodem modo se res habet in corpore hinnano secundi im syst b, ma Lesbnitianum .
Demum illud quoque statuit , hanc difficultatem , quae in systema e har
moniae praestabi litae eontra libertatem opponitur, etiam contra Divinam praescientiam opponi posse. A Pone enim , inquit ipso , Deum prascivisse ab aetemo ri qualem minum corpori iam sit imperatura anima. inum praescientia Dei fa se tere minime possit, ne te cit, ut hunc, Se non alium motum corpori ira , , peret, quem Deus praestivit: omnes igitur motus ab aeterm iam determina- , ii sint, quos anima imperare debet. emadmodum vero non alios, quam hos se imperare potest; ita quoque si vel maxime vi propria eosilem in o γω, pore producit, alius tamen , quam quos Deus praescivit, producere nequit.., Praestabilitio enim harmoniae animae, & corporis a praescientia Divria tota , M pendet, quatenus volitiones animae liberae sint, adeoque quod contra praest is bilitionem urgetur , tamquam libertati adversem . id totum recidit in pno
is scientiam . i emo praestabilitioni animi , & eorporis hac in parte adVersamo tur, cum Socinianis iaciunt, eorumque cautam adversiis Theologos orthodo
At vero novit quidem Deus, quales Dium sint libere electiones animae de qualia sint possibilia eo ora Me sine quisham do hoc dubitare potest) ; in meo molfius nihil inde proficere potest. Deus, ut ipse existimat se ob ratibnem siliscisarem hanc potissimum animam huia corpori peculiariter unire debuit, quia
inter pereeptiones, di volitiones huius animae , atque motiones huius corporis connexio peculiaris intercedit; ita ut si hane animam alteri corpori univiiset. inter Parum Operationes haec connexio peculiaris non intercedit. smo sussicie ii ratione egillat, siae qua tamen nunquam agite immo secundum legem India
sce .ssium, quian Propugnat, sicut ma est possibilis una anima in suis perceptio
352쪽
ptionibus , de vositionibus alteri omnino similis 3 ita neque etiam unum eorpus alteri omnino simile in suis motibus, quia inde sequeretur iuxta opinionem, eius, ut Deus hanc potius animam, quam alteram , huic potius corpori, quam alteri, sine sulficienti ratione rinivisset a ergo hujus animae operationes omnino immutabiliter cum necessariis motibus huius corporis coniunctae sinit ergo se per verum est, in syllemate harmoniae praestabilitae animam simul agere , & non agere non possier eris non est libera. QFod quidem certius constabit, si illud quoque advertatur, uti supra dicebamus , animae operationes, ipsa neque stie te , neque ordinante, necelsariis motibus corporeis immutabiliter res radere debere . Automati vero exemplum nihil contra evincitet nam sicut qui per eiusmodi automatum agit, nullo mota pote ii aliter agere , ac agit, di non est liber; ita etiam quum . admita systemate harmoniae praestabilitae. qui agit, aliter, ae agit. nullo modo agere possit, uti iam demonstravimus, consequens inde est, ut dum Uit, necessario agat. Praescientiae autem exemplo Wolfius omnino abutitur , quia praescientiae , atque Lei itianae praestabilitionis, prorsus diversia , immo oc contraria natio est. Nam per Dei praescientiam non fieri, ut caussae secundae liberae aliter, ac agunt, agere non possint, , licet infallibiliter futura sint , quae Deus praescivit, non tamen necelsario evenire , contra ac Olfius falso supponit , an. . qu. y. h ius libri abunde confecimus ; atqui uti iam demonstravimus, harmoniae praest bilitae sestemate semel admista , nihil tale contingite ergo. Illud tamen maioris explicationis gratia super dimus, Divinae praescientiae infallibilitatem desiimi a certitudine Divinae cognitionis , qua Deus res omnes attingit non selum prout continentur in suis caussis, a quibus tam esse . quam non esse possunt. sed etiam in se ipsis, quum in aetemitate propter persecti nem suae scientiae omnia illi praesentia esse debeant. Unde quia Deus per suampnaescientiam caussae liberae nullam necessitatem affert, sed tantum quid illa aclisera sit, certissime videt, libertas cum praescientia stare simul potest . At vero per Lei itianam praestabilitionem anne anima perceptionum , ideoque & voliationum nam volitiones pendent a perceptionibus domina est , si inter animi perceptiones, & nece sarios corporeos minus quidam nexus, qui immutari non potest, confbtutus est verum hac de re, quae ab initituti nostri ratione non omnino aliena esse videtur, haec nos disseruisse sussiciat . Solummodo libertati*ontaneitatis locum esse posse in systemate harmoniae praestabilitae non repugnamus ,in qua tamen vera , & genuina ratio libertatis non potest consistere , uti iam demonstravimus ca .
Mauriatissa , atque Fatalista Mallibranchiamram , Legnicandineis aliorumque Phil ophorum , qu vel non recte de libertate senserunt, vel germanam illius notionem obscar runt, patrocinio gloriari non possunt. Quandoquidem quam is Malle anchiani , atque Lei itiani ex pfincipia iaposuerint, per quae libertatem silblatam esse , quispiam putare recte possit ; ta men hominum Iiberum esu , coaluuicissime stescrunt . Eadem aliorum quoque Philo.
353쪽
Philosophorum opin o fuit . qui vel minus distincte de libertate hominis loquuti
fuerunt, vel germanam notionem illius obscurarunt i nam ct hi quoque homunem liberum esse , in dubium nullo modo revocarunt. Hinc nemo non videt, caussam non esse, cur Materialistae, atque Fatalista horum omnium auMritate glorientur.
Potentia duplex est; activa , & passiva i illa est principium agendi in aliud shaec vero principium patiendi ab alio . Passivam potentiam in Deo esse non posse, conitat ex iis, cpaae de Divina immutabilitate diiseruimus. mapr pter quae de Divina potentia modo disputaturi itimus . ad activam potentiam relarri debent. De hac ergo primo quaeremus, num in Deo siti a. num quid per se distinctum sit r 3. quae complectatur . Hoc vero ultimum pluribus arti
NUM ACTI v A POTENTIA IN DEO SIT.
ΡRoposiτio . Aetiva potentia in Deo esse necessario debet. Prob. prop. Activa potentia in illo ente esse necessiario debet, a quo omnia profluxerunt; sed Deus est primum ens, S caussa , atque principium omnium t ergo . Maior certa est: quum enim activa potentia agendi principium sit. impossibile est, ut unum ens in aliud agat, si potentiam :ctivam non habeat. Minor vero constat ex iis, quae iam di eruimus. 2. Deus omnes perfectiones in se habet Qua r. huius lib. an. i. ; sed activa potentia est quaedam persectio ; unumquodque enim quanto maiorύm agendi virtutem in se continet. tanto perstetius est i igitur activa potentia in Deo esse debet ca .
Dices . Id omne existit, quod Deus intelligit, atque vult : ergo necesse non est . ut potentia activa in Deo ponatur. R., dist. con. , ut aliquid realiter distinetiam a stientia, & voluntate Dei,com, ut aliquid distinctum secundum rationem , ne. Idem esse cum Divina e sentia omne id, quod in Deo reperitur, saepius observavimus et qua de caussa neque etiam iniva potentia ab intellectu. α voluntate Dei aliquid realiter distinctam esse potest . Tamen quia ad potentiam activam illud exequi spectat, quod voluntas ah intellectu dirina imperat. S quia Deus exequitur, quod intelligit, atque vult; ideo etiam activa potentia secundum nostrum intelligendi modum in Deo admitti debet. Quap ter sicut intellectus, ct voluntas quam-Vis a Divina essentia realiter non distingitantur . tamen in Deo admitti debent; ita quoque activa potentia oportet. ut in eo admittatur . quamvis cum intellectu , ct voluntate si eadem realiter. Deus ergo ut intelligens intellectum , ut volens voluntatem, uti exequens quod intelligit, atque vult, activam P tentiam habere dicitur. Respanderi etiam potest, Divinum intellectum, atque voluntatem habe
354쪽
re rat ionem potentiae, si considerentur, quatenus sunt principia effectiva et & ideo simi caussa suam operationem, atque effectum praecedit , sic etiam eonsideratio scientiae , atque voluntatis Dei praemittitur considerationi potentiae illius co .
NUM DEI POTENTIA CUM SUNT ANTIA , ET ACTIONE ILLIUS EADEM SIT .
TUne aliquid cum alio unum idemque esse dicitur , quando realiter inter
se non disserunt: quare ideo potentiam Dei cum substantia , S actione illius eamdem esse contendimus , quia inter se realiter differre non possunt. PRopost Tio . Dei potentia eadem est eum illius substantia , & actione cProb. prior prop. pars Potentia activa enti competit, quatenus est actu psed Deus actus ipse est: non enim est actu per aliquid aliud, quod ipse non sit, quia est ens perfectissimum , quod non habet potentiam ad aliquid cQuatia. h ius lib. r ergo ipse eit sua potentia. a. Illud ens . quod non est siua potentia , participatione alterius potentiae potens sit oportet: ergo si Deus non esset sua potentia, eam potentiam , quam habet, per participationem haberet: ergo aliquid aliud praexistere, vel saltem coexistere deberet, a quo illam participaret; sed illud primae caussae, cuiusn di est Deus. hoc unitati illius repugnati ergo Deus est sita potentia . Antecei dens manifestum est in . Probatur altera parfiniae uni, atque eidem sunt eadem, inter se quoque eadem esse oportet; sed Dei potentia eadem est cum iubilantia eius . ut modo probavimiu,& actio Dei est substantia illius t ergo potentia, ct actio idem in Deo sunt. Actionem autem Dei idem esse eum substantia illius inde constat , quia uti imquit S. Thomas is actio alicuius rei est quoddam complementum potentiae ipsius a ,, comparatur enim ad potentiam, sicut actus secundus ad primum. Divina aviis tem potentia non completur alia, quam se ipsa, quum sit ipsa Dei essentia.
,, In Deo igitur non eli aliud potentia. N aliud actio sc . Dices contra hanc partem . Nihil sui ipsius principium eta poeest et emo potentia in Deo non est idem cum actione illius. IV . cons. Potentia est principium actionisi ergo si potentia in Deo idem sit cum actione illius, idem erit principium sit ipsius. R., dis l. ant. , in caussis secundis potentia est principium actionis , con. , in
Deo , ne. Quamvis ergo potentia cauta secundae tum effectus , tum actionis principium sit , non tamen potentia Dei r nam potentia Dei quamvis effectus quidem principium sit , S per hoc veram potentiae rationem habeat , non tammen est principium actionis , quae in Deo cum substantia illius eadem est. Una
de quamvis Dei potentia idem sit cum actione illius , idem sui principium e
non consequitur, quia ad hoc illud quoque requireretur , ut potentia etiam acti
nis principium esset. Tilmen, ut ait S. Thomas I .par. quae. 1 F. art. I. ad 3. DLvinam potentiam etiam actionis principium esse secundum nothrum intelligendi modum serie dici potest , , prout Divina essentia , quae in se simpliciter praehabet, ,, quidquid per&ctionis cu in rebus creatis, potest intelligi di sub natione actio
355쪽
COROLLARIUM LTOtrem Dei revera non est princi um actionis, sed factor- . Nam in Deo non distinguitur potentia ab actione eius, uti modo demonis stravimus i quum ergo nihil sui ipsius principium esse possit, inde consequitur potentiam revera in Deo nou esse principium actionis . inia tamen intellectus noster considerat tum Divinam potentiam, tum Divinam actionem sirb diversis conceptibus ; ideo quoad nostrum intelligendi modum distinguitur in Deo potemtia ab actione eius. Vera ergo potentia quum in Deo sit, & potentia principii rationem in ordine ad alterum habere debeat s semel ac potentia in Deo non habet rationem principii quoad acti em , superest, ut babeat quoad ea, quae a Deo fiunt. seu quoad facta. COROLLARIUM II. Multiplicti actiones, quae Deo tribu tur, non sunt res inter se distincta. Sunt enim omnes, uti iam evicimus, ipsa Divina Lbstantia, qtue una est.
NUM DI v INA POTENTIA 1IT INFINITA .
SI Divina potentia infinita sit, Deus omnipotens esse debet, suta nihil est.
quod ab infinita potentia subtrahi possit. Quapropter qua natione Deus omnipotens dicendus sit, modo explicandum est. Non ergo ea de caulla Deus omnipotens dici tabet, quia ea omnia poteli, quae etiam secundis caussis possibilia sunt; nam longe plura , atque persectiora illius potentia complectitur . Neque etiam ideo est Omnipotens, quia potest omnia, ouae suae potentiae possibilia timi r idem enim esset, ae si diceretur i Deus est omnipotens , quia potist omnia , quae potest. Itaque ideo Deus est omnipotens , quia potest omnia , quae absblute possibilia sunt. Id vero abselute possibile ess e dicitur, cuius praedicatum Kbiecto non repugnat , sicut abselute impossibile . cuius praedicatum iubiecto repugnat. Qitapropter quae contradictoria sibi sunt . ab lute impossibilia ;quae vero non sunt contradictoria , absolute possibilia dicuntur. Ilia 2b Divina poetentia non continentur, quia rationem entia habere non possunt; ideoque eo venientius dicitur ἔ ea non posse fieri , quam a Deo fieri non pol se . illa ubro Divina potentia complectitur, eonimque omnium habita ratione. Deus Om nipotens dicendus est. Neque Divinam omnipotentiam diminutam esse sequitur, quia etiam impossibilia Non complectitur: nam , ut infinita sit , sufficit, ut possit ea omnia producere, quae eise possunt, seu habere rationem entis; contradictoria autem nullam rationem emis habere possitnt, quia esse repugnant. Peccare quoque non potest Deus, quia, ut ait S. Thomas I .par. qu.62. art.8. , , quod liberum arbitrium diversa eligere possit, servato ordine finis, hoe,, pertinet ad perfectionem libertatis ejus ; sed quod eligat aliquid divertendo
356쪽
ri ab ordine finis, quod est peccatum . hoc pertinet ad desectum libertatis a).
I RotiosiTio . Deus est Omnipotens.
Prob. prop. Deus in stis perfectionibus est infinitus, sive canini numerum spectes, sive dignit..tem , atque praecellentiam attendas, sive advertas modum . quo illas habet Art. I. quae. 3. lib. a. : ergo potentia eius omnino infinita eL se debet, adeoque Deus cuncta facere potest, quae possibilia seni t nam agem di potestis est maxima persectio entis. a. Virtus, quae omnino perficia est , sub se ea omnia complecti debet . quae illi subiecta esse possunt ; sic aedificativa, ut ait S. Τliomas lib. I. contra Gentiles c P. 2 a. num. a. , ad omnia se extraldit , si perfecta β , quae possint basere rationem domus ; 1 cd Dei potentia omnino perfecta Eta debet et ergo quaecumque nationem entis habere possunt, Deus producere potest. 3. Si Dei potentia finita esset, vel ab aliqua externa caussa, vel a se ipsa hoc haberet; sid ex neutro capite Dei potentia circumscribi potuiti ergo Prob. mi. Circumscribi quidem non potuit ab aliqua extema caussa, quia si Deus eli primum ens a quo omnia habent . ut Gnt , nulla externa caussa esse pintuit, a qua circumscriberetur. Neque etiam ab ipse Deo circumlcribi potuit, nam si nullum ens sibi dare potest, ut sit, quia nihil agit, antequam sit, eadem ratione neque etiam aliquam determinationem sibi dare potest e ergo Divina
potentia neque etiam ab inb Deo Circumscribi potuit i ergo omnino infinita stoportet.
Dices. Virtus potentiae cognoscitur ex effectibus t ergo si Des potentia i finita esset, infinitum esse tum producere deberet ; sed quae In hoc mundo Deus
Produxit , infimia non iunt et ergo . R., dis l. ant. , potenti, agentis univoci tota manifestatur in eg)ctu , cons Mentis aequivoci , ne. Uti constat ex enumeratione caussarum , quamvis caussaetini vocae virtus in suo effectu perfecte manit estetur, idem tamen in caussis aequi. Vocis non contingit. Ita virtus generativa hominis in generatione alterius sibimmitis perstate manifestatur; at virtus, seu potentia solis in hoc, vel illo esse-ctu, quem producit, non integra, sed diminuta conspicitur. Qitum ergo Deus agens uni vocum non sit, quia nihil dari potest, quod cum ipso omnino conveniat , essectus respondem non poteti toti potcntiae illius ; ideoque quamvis infinixam virtutem habeat , effectum infinitum non producit i unmo vero ne potes quidem infinitum producere, quia repugnat, aliquid cise facti im , di esse infi-pitum . Cet crum vel Deus nullum PCcium produceret; non tamen sipervacanea esset eius potentiar nam illud supervacaneum est, quod suum finem non attingit ; Divina autem potentia ad effcctum , tamquam ad finem non ordinatur,
a De lillae omnibui diserte , atque
copiose agit S. Thomas 1. Par. q. s. art. I. sti lib. III. eontra Gaentris cap.as. ω Neque
etiam cinquit Origenes lih s. eon. Celsuma, num. 1 . ad absur lissi inuin illud praesidium confugimus, omnia es Deo possbiIia . sei- D min enim illud on tua non complecti ea ,ri quae fieri poste repugnat, di cogitari. D H cimus ratam Deum turpia non posse , alios, qui Deus posiet nou eue Deus,, lita a
tem 3. num. TO. M DIcimns autem nos, mis,, , quemadmodum id, cuius nativa dia. , , cedine res aliae dulcescunt , illas non po- test amaras sacere, quod contra luam na-M Iuram esset, neque id potest obscurare is , ,, quod natum est ad illustrandum . ita necia Deum injuste ficere posse. Haec enim po is testas elus Divinitati eontraria est . & illiis omnipotentiae, quam ut Deus habet ri .
357쪽
Dilitiam potentiam ideo infinitam diei posse ,- quia nullum sinere
ejus concipimus ,. Hobbesius Leviathanis ca.3. falso puιavit. Quandoquidem , uti Iam demonstravimus P Divina potentia in se infinita revera ei se debeti si autem infinita potissimum diceretur, quia cam non comprehenderemus , in se infinita dici non polser r nam multι sunt j quae a nobis non comprehenduntur se quamvis finita sint . S c u o c r o N L fuamvis Deus per suam potentiam ubique sit tamen nulla extensio spiritualis in Deo admitti potest, quam Phιlos borum nonnulli admiseruat ca). Quandoquidem partes spirituales in Deo concipi deberent, quarum aliae ex rex alias existerent: nam sicuti quod materialiter extenditur . partes materiales habere debet; ita etiam quod spiritualiter extenditur . necesso cit , ut habear partes spirimates t ergo Dei substantia dividi posset. Prodi conseque . Una pars extra aliam exiit ite ergo ab ea dividi putest r ergo Dei subitantia' dividi ponset, si partes spirituales haberer i ergo quamvis non materialiter . quia partes materiales non haberet tamen spiritualiter dividi' posset I ergo non esset spiri maliter unum ergo quum sibi imita illius spiritualis sit secundum sui naturam unus dici nullo modo posset. a. Sr spiritualis extensio in Deo admittatus, spatium quoque increatum ij mensum , infinitum admitti debeti nam sine spatio nulla extensio dari potest QDpmpter illud modo quaero, an istiud sputium a Deo distinguatur si primum. velint; eriti duo increata k immensa . atque infinitia inter se distincta ex illimisi alterum admittant; ergo Der substantia quae cum spatio increaro, immenlb atque infinito idemtificaretur, eum iis omnibus individuis confula ei set quae loe
hac immensitate locum peeuliarem obtinens: ergo quamvis spatium increarum non repugnare admittamus; repugnat antem quam maximσ D '; tamen sempc verum ei let, nullam spiritualem emensionem Deo tribui posse
inlapmpter infinitas Dei non est infinitas plenitudinis , uti Clarchius tradi de Existentia Dei cap.7. quasi Deus sua extensione . quae spiritualis sit, omni λ
vram dessu ea iraes. Nan par. s. Exemplo s. intelli ibilem extensionem , Piam in Deo isti phimsophi ponunt , talem esse monstrat , ut partes in ea possint. Exempl o autem fi farina m eatensioιiem , di myn object sam tantum eos in Deo almisin se evincit . Contra illos autem tum ratione eum etiam auctoritare SS. Augustini j α Tho. mae solide pugnat . γγ Hoe prae eeteris erudite , solidetaque deministravit Monelia in Dis tarisne eon ogra Matertia sat par. se h. i. di se'. o spatii lue inereati delen res egrogie eoatiis
358쪽
aria repleret i hoc enim nonnisi corpinum proprium esse potest . Deus is ergo 4, eii in omnibus per potentiam .s ut ait s. Thomas a. p r. qu. 8. art. I. . in ,, quantum omnia eius potestati subduntur et est Per praei tiam in omnibus, in ,, quantum omnia nuda sunt, & aperta oculis eius: est in omnibus per esita. ,, tiam , in .quantum adeil omnibus ut causa ellandi se . a vero ratione ut caussa cisendi in omnibus intime sit, art. I. eiusdem quae: ita perbelle explicati,, Dicendum, innuit, quod Deus .est in omnibus rebus, non quidem sicut parsis euentiae, vel sicut accidens, sed sicut agens adest ei, in quod agit, oportetis Cnim omne agens coniungi et . in quod immediate agit , de sua virtute itu lud contingere sum autem Deus sit ipsium esse per suam essentiam , is oportet . quod esse Areaturae sit proprius effectus eius: sicut ignire est proprius,, effectus ipsius ignis. IIunc autem effectum causat Deus in rebus , non solum ,, quando primo esse incipiunt, sed quandiu in esse conservantur i sicut Iumenis Causitur in aere a sole, quandiu aer illuminatus manet . Midiu igitur resis habet esse. tandiu oportet, quod Deus adiit ei secundum modum, quo esseis habet. Eise autem est illud , quod cli magis intimum cuilibet, & quod pro- ,, ii indius omnibus inest. Unde oportet, quod Deus ' sit in omnibus rebus , de ,, intime D. cROLION II. mmmsitas cum staphcitate . immaterialitate niata raturae pugnat. Immensitatem ergo Dei cum immaterialitate illius conelliari non posse . Baelira falso putavit Q. Nam , quamvis verum sit, ea extensa concipi debere , adeoque S m terialia quae in loco extensionem habent , scuti ipse contendit I tamen aluum Deus Iaeque per extensionem materialem, neque per ex
tensionem spiritualem , sed sit a potentia , praesentia , atque essentia ubique sit. inde cit, ut tibique simul atque immaterialis esse possit. immo revera sic itas, enim ipse manet intra omnia inquit S. Grepirius Magnus lib. a. Moralium in - ,, cap I. Iob nu. ao. . ipse extra omnia, ipse supra omnia , ipse intra omnia a ,, di superior est per potentiam , di inferior Oer sultentationum exterior per, , subtilitatem i sursum regens, deorsum continens ἰ extra circumdans, interi s,, pcnvtransi nec glia ex parte saperior , alia inferior , aut alia ex parte ex-s, tertiar, atque ex alia manet interior a sed unus idemque totus ubique praesi-m dcndo sustinens, sustinendo praesidens, circumdando penetrans, Penetrando cimi citii dan, t unde superius praesidens, inde inserius sustinens a ri unde exterius M ambiens, inde interius replensi sine inquieti Mine superius regens, sine isto- ,, re inferius sustinens, interius sine extenuatione penetrans , exterius sine extems, sione circumdans . Eil itaque inferior, re superior sine loco, est amplior sine latitudine , est subtilior sine extenuatione M.
359쪽
THEOL. NATURALI sARTICULUS IV.
NUM DEM PRAETER Εκν AE FECIT, ALIA LONGE PLURA , ATu PERFECTIORA FACERE UssIT I vEL LONGE MELIORA EA REDDERE , QUAE IAM FECIT .
IN hoc articulo duo quaerimus t r. num Divina potentia ad alia pmducenda ,& quidem perfectiora sese extendat r a. num Divina potentia tanta sit, ut quae jam pd duxit, meliora, atque perfectiora reddere possis. PRoposiTio . I. Iis, quae produxit, multo plura , atque perfectiora Deus ficere poteli. Utraque pars propositionis simul probatur. Deus assa omnia a se liber vult Art. . qu.6. lib. 2. . eiusque Divina potentia est infinita , nullisque terminis circumscribi potest, ut modo probavimus t ergo iis, quae secit. multo plura , dc periuctiora taeere potest. Consequentia manissilia elit num principium ii berum . & necessarium, inter se in eo disserunt . quod necelsarium determinis
tum habet id , quod producere potet , non vero liberum . Simili ratione potemtia finita , R infinita in eo d linguuntur , qu H illa alios , atque alios sumpet essectus, sicuti liti, producere non possit. a. Deus ad has res producendas si determinatus filiiset, vel determinatus a se ipse eiset, vel a rebus , quas produxit ; sed neutrum contingere potuit τergo res alias longe ampliores, atque periactiores pmducere potest, quia infinitam virtutem habet. Prob. mn quoad priorem . si determinatus fuis&t a se ip- , determinationem a sua ius it a P bonitate . aut ab aliquo alio Divino attributo M isset ; sed a sua iustitia , sapientia, bonitate , aut aliquo alio Divino attrib toe determinari non potuit et ergo. Minor explicatur quoad singulas partes. Justitia est virtus, quae resertur ad alterum . eui redditur, quod debitum est : n hil autem esse praesupponitur ante productionem rerum omnium , cui aliquit debeatur: ergo in universili productione rerum omnium nullus trullitiae helis essa potuit a . Deinde ad iustitiam spectat , unicuique reddere k quod suum est et ergo iustitiae actum id praecedat oportet, quod caiissa St. cur aliquid alteri debeatur; sed primam rerum creationem niliis praecessu r ergo a sua iustitia Deus ad eam impelli non potuit b . Neque etiam a sea sapientia determinari potuidr nam Deus vult omnia ν ter se ipsum Ariet. qu. 8. huius libri in t itaque
finis pmductionis rerum omnium est Deus i ergo ad has res a sua sapientia cu in infallibiliterque determinari non potuit a tune enim Epientia lacientis ad certas res determinatur, quando finis rei correspondet. non vero si eam infinite excectit; sed, Deus omnes creaturas infinite execdit i ergo a sita sapientia ad eas creandas determinari non potuit . inum vem etiam bonitas. di quod vis aliud a
tributum , infinitatem habeat , di lat infinite ab hoc finito rerum ordine ; sed quae inter se insinite sislant , inter se ita connexa cta non possunt , ut quod persectissimum est, ab inferiori pendeat . & ab illo determinetur: itaque neque
etiam a sua bonitate, aut alio quovis attributo Deus ad has res pmducendas d terminari potuit: quod erat poliremm . Prodiatur ahera pars minoris principalis. Ab eo, quod nullo mota est , nemo determinari potest; sed ante univerusilem
360쪽
salem productionem rerum omnium nihil erat praeter ipsem Deum i ergo Deus
a nulla externa cauta ad hunc ordinem determinari potuit. Dices I Deus ea tantum facere potest, quae se factarum esse praestivit 3 sed ea tantum , quae facit, se facturum esse prael civiti ergo hac tantum facere potest. Prob. ma. Si facere misci, quae se facturum esse non praescivit, quae non cognovillat, facere polset; sed hoc repugnatr ergo. R., dist. ma. facere pol set quae non cognovisset neque etiam in virtute sua , ne., quae non cognovillat uti a se producenda , c ., & dis L mi. , repugnat, imquam , ut lacere possit, quae ncque etiam in virtute tuae potentiae cognOlcit, cori, quae
non cognoscit uti a se facienda , ne. Sicuti quae Deus lacit, ne unim se esse prae-tavit; ita quae non lacit, se facturum non esse praescivit. inare quae fiunt, non tum ut possibilia, sed etiam ut facienda , Deus in sua virtute cognovit et quae autem non fiunt, ut possibilia tantum in sita virtute intellexit. Etenim S se ipsum , dc suam virtutem Deus perfecte novite quum itaque virtus eius, quia infinita es , alios, atque alios effectis perfectiores producere semper possit , ii omnes infinitos effectus Deus praescivit, nonnullos, qui quidem producendi erant, non selum ut sibi possibiles , sed etiam uti determinato tempore futuros; alios vero , qui in tempore producendi non erant, ut sibi possibiles tantum . Dices II. Deus facere non potest , quod rebus lactis non convenit ; sed
rebus lactis non convenit aliter eise , ac modo sunt: ergo. R. , ne. mi. Rebus, quae modo sunt, hic ordo quam maxime convenit ;tamen Deum nonnisi res istas hac ratione ordinatas producere posse, inde non non consequitur: illud autem fieri non potest, ut Divina sapientia , atque virtus intra earum rerum, quae hoc modo ordinatae sunt, limites contineatur. Quapropter licet hisce rebus nonnisi praesens ordo conveniret; Deus tamen alias res
producere posset, quae longe diversis , atque perfectiori modo inter se colligarentur. PRO sirio. II. Eadem res non scistantialiter, sed accidentaliter meliora Deo fieri potest. Probatur. simul S explicatur propositio. Bonitas rei duplex est i essentialis, quae pertinet ad ei sentiam rei , ia accidentalis , quae spectat ad quamdam pulchritudinem, & decorem illius. Si de priori bonitate sermo sit; Deum eamdem rem meliorem iacere polis negamus , quamvis aliam , atque aliam rem
longe meliorem Deere possit . Nam si aliqua res melior fieret substantialiter,
mutaretur essentialiteri ergo eadem essentialiter non maneret r ergo non eadem
res melior fieret, sed alia longe melior producereturi hoc autem Deo possib, te eise contendimus. Sicut ergo quaternarium numerum Deus niatorern Dcem non potest, quia si maiorem faceret, amplius quatemarius non eiset ; ita qu=que eamdeni rem substantialiter meliorem secere non potest, quia non amplius esset eadem res. Repugnat ergo aliquid idem substantialiter manens . fieri su, stantialiter melius i di ideo propter repugnantiam intrinsecam sub omuipotentia non comprehenditur, ut si a diximus. Eamdem tamen rem accidentaliter meliorem Deus lacere potest, quia per hoc genus persectionuin rei natura non immutatur saJ.
Dices. idquid Deus facit, sapientissime ficit: ergo illa, quae fecit, nu,
Io modo meliora facere potest .
R., diit. ωα , hoc est, meliori modo , dc ratione lacere non potest , con. ,