장음표시 사용
341쪽
o here appetere credit, puer autem iratus vindictam veste, & timidus fugam. ,, Ebrius deinde credit, se ex libero mentis decreto ea loqui, quae postea Q. ., brius vellet tacui se; sic delirans, garrula, puer, de huius farinae plurimi ex
is libero mentis decreto credunt loqui: quum tamen loquendi impetum , quem se habent, continere nequeant, ita ut ipsa experientia non minus clare , quam se natio doceat, quod homines ea sela de cauisa liberos se e .se credant , quia , , suarum actionum si int conscii, Scaussarum, a quibus determinantur, ignari ,. . emadmodum enim superius a domientibus, ita nunc a pueris, ebriis , deliarantibus, atque garrulis contra quotidianam experientiam, contra apertissimam rationem . contraque virorum sanae mentis, sanique iudicii consensionem, argumentum per fiammam insipientiam contra libertatem accipit. Tandem quod propositis par. I. Ethises superaddit de infinita progressione caussarum , quarum una ab alia in infinitum determinetur, confutatione non eis geli nam unicuique perspectum est, fieri non posse, ut aliquid moveatur , nisi aliquod activum principium existat, quod illud moveat. Tantum vem abest, ut huiusmodi activum principium necessarium non sit, quando ponitur infinita series caussarum , que passivae sint, quin potius S contradictio manifestior, & clarior
repugnantia consequitur, quemadmodum lib. 2. quae. 2. ar. 3. , atque alibi demonia stravimus .
Diees II. Omne, quod existit, sussicientem sui caussam habere debeti e go omne, quod extitit, necessario existit. Prob. con. Semel ac caussam sufficien . tem existere ponamus, effectus quoque ad eam conflauitur, alioquin non erit sifficiensi ergo si omne, quod exitiit, sussicientem sui caussam habet, oportet etiam , ut necessario exiliat. R., dis l. ant. , si caussa necessaria sit, con. , si sit libera , ne. Hac argume tatione , quae humanae libertatis oppugnatores vulgo utuntur ca , nihil esse po-
teli ineptius e nam contra communem experientiam , evidentissimamque rationem falso opponitur, omnes caussas, qua: sufficientes sint, debere etiam esse neces.sarias . Quamvis ergo verum sit, necesse else, ut omnis effectus caussam sum cientem habeat; tamen falsum et . omnem suffcientem caussam necessariam else; hoc est, ita agere , ut non agere non possit. Quapri ter, ut Effectus pn ducatur, requiritur necessario tum in caussa libera, tum in necelsaria, proportionata virtus . tametsi haec virtus in illa libere , in hac autem necetiario agat . Hinc fit , ut quando agunt caussae naturales, tota siua virtute agant, si nihil habeant, a quo impediantur i ita Iapis tota sita vi semper descendit , ignis tota sua essi. cacia semper comburit, corpora aequali ratione semper attrahuntur, atque in confitetu repelluntur . Contra autem caussae liberae, cuiusmodi est homo. modo maiori , modo minori virtute agunt, nunc maiori , nunc minori intensione, non solum res diversas, sed unam , atque eamdem prosequunmr. It,id quoque inter liberas, & necessarias caussas discriminis intercedit , quod illae una eademque ratione s per agunt, illarum autem agendi ratio , prout eis visim suerit, varia, atque diveria est, quemadmodum unicuique manifestum erit . qui humanas actiones contempletur. se Dicendum inquit S. Thomas qu. 6. de Mais art. unico is ad I s. quod non omnis Caussa ex necessitate inducit effectum etiamsi sit eaus,, sa sussciense eo quod caussa potest impediri , ut quandoque effectum si umis non Q Ita prae ceret Is Hobbesius In PHl. 3. Prima cap. 9.
342쪽
non consequatur, sicut causta naturales, quae non ex necessitate producunt suos ,, effectus, sed ut in paucioribus impediunt. sic ergo illa caussa, quae facit vomis luntatem aliquid velle, non oportet, quod ex necessitate hoc faciat, quia is potest per ipsam voluntatem impedimentum praestari, vel removendo talem, , considerationem , quae inducit eam ad volendum, vel considerando oppositum , is scilicet, quod hoc, quod proponitur ut honum, secundum aliquid non est bonum M. Cont. Nulla res a se ipsa principium habere potest , sed ab aliquo agenis te extra se posito habeat oportet et ergo dum homo vult, quod antea non Vole bat , illud vult , non quia se ipsum ad agendum determinat, sed quia ab aliquo exteriori principio determinatur, ergo quidquid volumus, necessiario Vol mus , quia nostrae determinationes sent ab exteriori principio ca) .
R., De. conseq. , atque illud ab Hobbesio quaero , num hoc externum primcipium , quo ad agendum determinamur, velit creatum esse, an increatum . In creatum illud esse, dicere non potest, quum omnes eius argumentationes con tra libertatem eo tendant, ut homo ex sui natura sit necessarium agens , quod brutorum ab externis obiectis moveatur 1 ergo creatum illud esse affirma re debet: ergo quando dicit hominem ab externo principio determinari ad agendum . mit, ut per aliquid creatum extra se positum homo determinetur; sed nihil creatum esse, quod voluntati humanae necessitatem inferre possit, ex S. Thoma I. Par. qu. 82. ar. a. ad a. , I. a. qu. IO. ar. 2., dc qu. s. de Maloart. unico , e fidentissimis rationibus jam supra evicimus et hoc ergo argumenti ge nere contra libertatem Hobbesius nihil concludit. Observandum est, quemadmodum Valsechius recte monuit M. Hobbesium hanc argumentationem ex S. Thoma desumpsiste, atque ea in comfirmationum sui erroris ab uium esse. Laudata ergo argumentatione , sed tamen prae Hobbesio longe selidius, atque luculentius, utitur s. Doctor, ut evincat . sicuti revera eVicit, nos quando volumus, aut agimus aliquid , a Deo praemo. Veri tamen inde non sequitur, ut Deus aliquam necessitatem nobis inferat, quia scuti qu. 6. de Malo art. unico concludit Sanctus Doctor. ., Relinquitur, quod ,, id, quod primo movet voluntatem, S intellectum , sit aliquid supra vesu ,, talem , di intellectum . scilicet Deus i qui quum omnia moveat secundum ra is tionem mobilium ... etiam voluntatem movet secundum eius conditione ν. nm ut ex necessitate , sed ut indeterminate se habet ad multa ,, . Est quidem is dicendum cui habet S. Doctor i. par. qu. 83. ar. I. ad 3. , quod liberum a , , bitrium est caussa sui motus, quia homo per liberum actitrium se ipsum m , , vel ad agendum. Non tamen hoc est de necessitate libertatis, quod sit pri- , , ma caus9i sui id, quod liberum esti sicut nec ad hoc . quod aliquid sit causis sa alterius , requiritur , quod sit prima caussa eius . Deus igitur est prima
,, caussa moVens & naturales caussas , S: voluntarias . Et sicut naturalibus caussis is movendo eas , non aufert, quin actus earum sint naturales; ita movendo causis fas voluntarias , non aufert, quin actiones earum snt voluntariae, sed potiussi hoc in eis facit r operatur enim in unoquoque secundum eius proprietatem D. Hac eadem de re in eumdem modum disserit etiam S. DOctor I. a. quaest. IO.
M. q. is Dicendum inquit, quod sicut Dionysius dicit A. cap. de Divinis 2 OmA
343쪽
,, nibus , ad providentiam Divinam non pertinet naturam rerum Ο mimpere , sed semvare. Unde omnia movet secundum eorum conditionem ; ita quod ex caussis neceΩ., sariis per motionem Divinam sequuntur eiscetus ex necessitate, ex caussis a se tem contingentibus sequuntur effectius contingentes. inita igitur voluntas est ,, activum principium non determinatum ad uvum , sed indifferenter se habens,, ad multa ; sic Deus ipsam movet, quin non ex necessitate ad unum determia ,, nat, sed remanet motus cius contingens, & non necessiarius, nisi in his, ad
, , quae naturaliter moUetur. ,,
Dices III. Caussae quoque, quae liberae dicuntur, quando agunt , ultimum rationis iudicium nece ilario sequuntur et ergo nulla caussa eli quae necessario non
R. ne . con. . Nullum humanae libertati praeiudicium afferri, vel quia quibundam motivis ad agendum inducimur, vel quia intellectius rei evidenter ci gnitae non alsentiri, voluntas ultimum iudicium rationis non sequi non possit , ex iis
manifeste constat, quae lemmate 8. , atque sis, uberius differitimus. Itaque sm- straneum foret quidquam aliud modo superiaddere . Dices lV. Ideo de libertate hominis certissime constaret, quia nos facere quod Volumus, distincte cognoscimus ; sed ex hoc inferri non potest, nos esse liberos: ergo. Prob. mi. Quamvis certus sim, me existere I tamen certus non sim a me existerer ergo quamvis certus sim me velle, non tamen certus sum a me velle ; immo nunquam certus hac de re esse polsum , quia sive a caussa intrinseca, sive ab extrinseca habeam, ut velim, utrobique aeque conflabit me revera velle. At non selum nobis constare non potest, num libere velimus , sed contra nos liberos non esse, multa sunt, quae suadent: I. ideas revocare non possumus, quando volumus , contra, nobis nolentibus, eae sepe occurrunti 2. Plura velleti tis, quam imperii nostrae voluntatis, in humana vita a menta currunt: 3. Si non sumus liberi quantum ad sensationes, neque etiam quantum ad volitiones esse possumus. q. Qi iam vis caussa instrumentalis ignorare possit modum , quo a git ; tamen caussa activa essiciens , atque intelligens , hoc ignorare non debet; sed nos ignoramus, qua ratione velimust ergo nostrarum volitionum principium activiim non sumus ; ea etiam potissimum de caussa, quia activum principium ea initrumenta. quibus utitur, nosse debet et quis Vero nostrum nervorum , atque spirituum animalium motus noverit, qui ad volitiones deserviunt ast. Ad I. respondeo , propositam comparationem ineptam omnino effer quand quidem quamvis me existere sim omnino certus ; tamen si vel leviter animo ad Vertam , quam maxime repugnare cognosco, ut a me existam: contra non solum me velle certus sum . sed etiam a me velle cenissime comperio , si tum ad nationem , tum ad experientiam , tum ad internum animi thiasum parumper ad Vertam . Unde nos putare esse liberos. quia volumus, Baetius falso putati nam ea tandem de caussa de nostra libertate convicti sumus, quia luce meridiana clarius videmus nobis nos ipsbs principium et se, cur velimus. Hoc autem S ex iis Omnibus abunde constat, de quibus multum , ac copiose iam disseruimus , S in. de quoque nobis manifeste pe-ectum esse potest , quia consultamus de iis, quae
a) Hae omnia Baetius Toni. s. oper. non physieis, atque methaphysicis , sed mo- par. Σ. Rrpons avx-d vn Provinciis par. a. talibus tantum argumeutis de humina libetisci ι Q. , in quo coutra Jaquelotum contendi , late constare posse . cl
344쪽
a nobis agenda sint, & num hoe, vel illud a nobis agendum sit, etiam pomquam agere decrevimus, mente perscrutamur. Nam , uti recte habet S. Ioannes Damalcenus de Fide Ortodoxa lib. a. cap. 27. disquis consultat, perinde comis stltat, tamquam rerum agendarum penes ipsum poteitas sit, ut quod ex com sultat ne melius visium fuerit, hoc eligat, & quum elegerit , exequatur, , . amvis autem me velle , aeque conifare possit, sive a principio intrins eo, sive ab extrinideo habeam , ut velim ; tamen diversa ratione constat mPvelle, si a principio intrinseco habeam , ut velim. non autem a principio extrin
seco. Tunc enim mearum determinationum activum me principium ei se, atque me ipsum movere conliabit, quemadmodum revera constat; contrarium vero manifestum erit, si ab extrinseco principio movear ad agendum. Eiusdem autem generis sunt, quae Baetius subinde reponit. Nam , uti si pius diximus , nostra libertas in agendi, vel non agendi potestate consistit , non
vero in eo, ut vel contingant omnia , quae Volumus , vel facere possimus cum eta, quae vellemus. Hinc sicuti nostra libertas non minuitur, quia , quas velle mus scientias, itatim absqtie ulla inquisitione, atque labore, non novimus ; ita neque etiam quia quas vellemus, menti nolinae ideae non repnaesentantur. Nullum autem libertati praejudicium inde inferri, quia nonnullae ideae , nobis etiam inviatis , in mente nolira aliquando recumant, iam demonii ravimus, inium vero nulla
libertas sine praevio iudicio rationis esse possit s Lem m. q, J ; ideo minandum non est, si ad ea liberi non simus, quae sine praeviis iudicio rationis agimus . Per
haec tamen non fit, ut ad alia libertatem non habeamus, ad quae naturae necessi
Quamvis autem ignoremus modum quo volumus: tamen de libertate nostra perspicue constat . Quandoquidem scut multorum, quae per sensius fiunt, a nobis ignorari modum, neque etiam Baetius negare poterit et ita multa sunt , quae tum ad visionem , tum ad alios sensus spectant, quae ignoramus, qua potissimum natione fiant ; tamen si ita peculiares operationes non exerere sensius, inde infe re nemo poterit. id λ Anne Baetius novit, qua natione cogitemus p Itaque &illud quoque ab ipQ negandum erit, nos nostrarum cogitationum activum priniscipium et se . Qiamvis ergo repugnet, artificem non nosse instrumenta , quibus utitur, quia nonnisi per industriam , atque peritiam illius ad opus conficiendum recte sint applicanda ; tamen necesse non e it, ut corporea inllrumenta ipsa anima n Verit, vel rationem , qua agit. perspicue , atque distincte videat. Nanr anima neque agendi facultatem peculiari quadam ratione, & studio sibi comparat, neque corporea instrumenta ad agendum disponit, atque ordinat, sicuti artifex facit; sed agendi facultatem a Deo habet; corporea autem insinamenta , ita ab auctore naturae disse sita sunt, ut operationibus illius ex sui natura deserviant.
Dices V. Deus cuncta conservati ergo fieri non potest, ut creatura ratῖ nalis activum agendi principium habeat. Prob. con. Conservatio eli continuam creatio, de si conservatio desit. me quoque deesse oportet et nam per hoc. quod modo exii tam , non esicitur, ut in sc quenti momento exiitere necessario debcam, vel a me existere pollinit ergo si consumatio est continuata creatio , haec quovis momento a Deo ei se debet ; Deus quovis momento creat, atque producit , quod est in creatura nationali: ergo si Deus cuncta conservat , fieri non poteli, ut creatura rationalis activum agendi principium habeat a . Et
ta) Hauc argumentationem ex clii dam Baetitis refert Tom. 3. Oper. aux
usculo quodan. iii Hollandia prodiit, Prarine. Par. a. I.
345쪽
rt re quidem vera in primo instanti creationis activitas tota Deo debetur ;alioquin rationalis creatura ageret, antequam esset i ergo creatura rationalis in
hoc instanti est ens passivum : . sed creatura rationalis, quia oportet, ut tempera Deo conservetur , aeque in secundo , tertio, quarto &α inllanti, ac in primo , a Deo conservari indigeti ergo ens pini vum semper esse debet . Deinde creatura rationalis neque ad sui existentiam , neque ad eas, quas habet, modalitates in primo instanti concurrit; sed omne, quod habet, per creationem a Deo produciturr ergo neque etiam in sequentibus inllantibus, quia a Deo unoquoque instanti conservari debet, & conservatio est continuata creatio a . R., hanc totam argumentationem nullius momenti esse , facile cognosci posse , si illud selum advertatur, quid conservationis nomine accipi debeat. Gm servatio e go a creatione realiter non distinguitur, sed est quaedam continuatio illius Divinae a. ctionis, per quam famam fidit, ut quaelibet res primo else incoeperit. Hinc actio illa, quae in primo instanti, quo aliqua res e nihilo producitur. rationem creationis habe in sequenti instanti , atque subinde omnibus aliis, quibus res producta et se perseverat , rationem conservationis induit, quia effcit, ut esse non desinat, quod exiliere semel incoepit, non quidem, ut ait Ferrariensis in lib. III. eon. Gentilasca.6s.. esse continue inmens per modum incaptionis, sed produm ma tenens. Quapropter conservatio non ea de caussa continuata creatio esse dicitur, quia quolibet instanti per conservationem res ex nihilo producatur, sed quia peream, quod semel creatum fuit, in silo flatu esse perseverat. Unde res semel producta non reproducitur . sed integra sematur. Rem ita esse inde conltat, quia si per conservationem res denuo , sicuti in creatione , producerentur, requireretur, ut aliquo instanti temporis esse desinerent i nam in creatione producitur, quod antea nullo modo existebate ergo nihil absique aliqua parva saltem interruptione temporis esse perseverat, contra ac qiratidiana experientia videmus. Quum ergo tota Baetii argumentatio eo innixa sit, quod res tum in creatione, tum in conservatione ex nihilo aeque productas esse praesupponat I mirandum non est, si manifestam falsitatem in se contineat . Qu2propter Omnis creatura in primo
initio suae creationis omnia quidem a Deo recepit , nihilque sibi tribuere potuit , quum nondum esset; , si Baelius velit , per nos quoque licet , veluti ens passivum sese habuit , quamvis ens passivum illud tantum dici ρος sit , quod in re existens ab alio patitur . At vero unius tantum instantis haec operatio suit ; in sequentibus vero instantibus , quibus res e se perseverat , a Deo id omne conservatur, quod ab eo productum primo fuit i si aliqua creatura agendi , vel non agendi facultatem in primo instanti receperit. ea pro suo arbitrio libere uti potest in sequentibus inllantibus, quibus a Deo i
Dices ult. Nulla tum in pueris , tum in senibus humanae libertatis argumenta plerumque occurrunt. Deinde nos libera nostra electi e non agere, inde facile constabit, si hominum pro diversa institutione diversam quoque agendi rati
nem esse advertamus : nam ct iis nos assuescere . ad quae tum sermone, tum exemplo instituti fuerimus, di diversarum nationum diversas quoque esse e suetudines, nemo negare potuit. Ad I. cum Eusebio Praeparationis Evangelica lib. s. num.6. ita respondeo tItaque si aliquando nobis certa quaedam cxpetentibus alia praeter voluntatem
ta Ita saetius prosequitur in laud. capite.
346쪽
eveniant, admonere tum ipsi nos debemus i illud nimirum esse duplicis huius is nostrae divertaque narunt , corporis , inquam , animique commercium : quo,, fiat, uti & animus qui natura spiritualis, ac ratione praeditas eIl , infantili, , adhuc per naturam corpore inclusius, praeter naturam ipse suam , in rationeri carentium numero censeatur: ct mens, cuius proprie prudentia est, aliquo , , perispe cassi deliret, dum eam graviores praecipue corporis morbi sua de se- is de movent. Senectus ipsa quoque, poliquam naturae ordine corpus invasit,
,, mentem iis solertiae, ticultatisque viribus , quibus per integram adhue aeta, o tem florentemque praestibat, s liare selet, & nationis , quae tota spiritualisis animi est, praeter naturam aciem retundere. in etiam plagae, doloresque is corporis , membrorumque debilitationes, quae pMter naturam contingunt, ca-
. , se ipQ plerumque animi libertatem expugnant, dum is corporis secietate via is eius. moleIliis quoque doloribusque cediti prorsus ut certum id , exploratum ,, que habeatur, liberam illam animi facultatem partim natura corporis, partim ,, iis, quae extrinsecus accidunt, quodam quasi vinculo , quod evitari nequeat, is impeditam, & constrictam teneri, , .
Ad a. quoque elim eodem Eusebio Iaudato li. s. nu. 6. Ita respondeo e is,, emadmodum enim ab iis, quae extrinsecus eveniunt, corporis saepe nostri , , natura vincitur; ita voluntas ipsa nonnunquam sexcentis aliorum opinionibus, , , sententiisque iactata 1 rate licet arbitrioque sito , voluntati tamen obsecundat, , alienae . Ita melior ipsa modo, modo deterior efficitur . Impmborum enim se consiletudine vitium contrahimus, quemadmodum efficimur proborum usit, ac , , societate meliores . . . Verum ut animi facultas illa rationis compos alienissae. pe Verbis, atque rationibus hue illucque versatur; vincit tamen sua virtuteis nonnunquam , vimque plane divinam ostendit, quoties adversus assultus omneari obfirmata, cunctorumque libera quadam ingenuaque constantia victrix , nihilis usquam virium remittens suarum ad strenue philosophandum sese comparat . , Quod studium dum ipsa negligit, a deterioribus pessime haberi afficique Q- ,, let; quemadmodum exteriori cultu perpolita maioris in dies pmbitatis accessio.
ne cumulatur is . Nationum ergo diversarum quamvis consuetudines diversae . immo etiam quandoque contrariae inter se sint; nemo recte inde inferre potest, omnia , quae agunt homines. propter consuetudinem , vel institutionem agere ν.
Nam quamvis tum in exemplo aliorum , tum etiam in institutione , quam ipsi a pueritia habuimus , plurimum vis inesse fateamur , ut hae, vel illa agendi ratione utamur; tamen agendi, vel non agendi facultatem in quocumque homine semper inesse, demonstrant evidentissime argumenta rationum , atque experien tiae , quae usque modo attulimus.
Illud tandem ad pleniorem utriusque obiectionis selutionem animadvertendum est, inter libertatem , seu facultatem agendi, di non agendi, huiusque facultatis exercitium distingui oportere. Si, pmut vulgo fieri selet, minus proprie loquamur, dici poteti pueros non habere libellatem , eam deficere in senibus iam hebetibus, augeri, & minui in quocumque homine , prout diversa ratione sese habuerit . Ceterum , si, uti revera debemus, accurate loqui velimus, non liber tatem , sed ustim libertatis non habere pueros, eum deficere in senibus, augeri, di minui in quocumque homine, prout diversa natione sese habuerit. dicendum et . Qiamvis enim tum pueri , tum etiam aliquando senes quoad aliqua sese libere non habeant , de in quibusdam actionibus certo quodam iudicio nati
347쪽
uis sese non determinent; tamen hoc in eis inde non contingit, quia ipse principio libertatis destituti sint, sed quia pmpter aliquod impedimentum eo non utuntur. Nam libertas est potestas animae, quae in ea essentialiter residet, adeoque fieri non poteli, ut ab ea tollatur; tamen quia, ut hac facultate utamur, obiecta men ii repraesentari. atque de iisdem Iudicium ferri oportet, sensis quoque , atque cerebrum recte disposita esse debent, inde sit, ut animae capacitas quasi liga - . ta maneat, si vel quae debet, obiectorum repraesentatio in mente fieri non mia sit, vel propter vehementiores passones , pravam institutionem , aliorumque exemplum iudicium mentis impeciatur. Inde autem est, ut si , quae in hum,no corpore ad exercitium libertatis disse sitiones requiruntur. deesse contingant. uti in pueris, phraeneticis, amentibus, aliisque accidit; nullus tunc libertati l cus reliquus esse possit; si autem mentis iudicium vel propter pravas cupidita tes, vel propter inititutionem. consuetudinem , aut aliorum exemplum impedi tur ; tunc licet difficilius, si tamen velint , sua Iibertate homines uti possunt. Quapropter non per dispositionem huπani corporis, neque per quascumque cupiditates , aut institutiones , & consuetudines , aut per exemplum aliorum libertas
consuluitur, sed ob tuta omni4 nonnisi ad unum pG alio furtius inclinamur.
Manifestum argumentum pro spiritualitate anima ex libertate deducitfr. Propter ea , quae vel futura esse coniicendo prospicimus , vel iam a multo
tempore evenisse videmus, saepe contingit, ut hanc , vel illam agendi rationum Aligamus, aliquid agere, vel ab eo abstinere decernamus ; in corptas autem ut alia corpora agant . ea area existere & ade se oportet et ergo. a. Si anima corporea ellat, ejus quoque motus corporei csse deberent ; sed corporcos non ella ex libera nostra agendi ratione constati erga libera noItra agendi ratio spiritualia talis animae evidentissimum argumentum est. Prob. mi. Corpus motum ab aliqua caussa moveri pergit, quoadiisque vis impressa perdurat , neque prout sibi libuerit potest sidere , aut retardare motum ; atqui quando, data opera, aliquid meditandum mihi propono, nullum aliud hujus determinationis principium . nisi
mea voluntas occurrit; alii'nde vero experientia certissime constat, in rem mihi propositam diuturniori . vel breviori tempore me inquirere posse, prout magis mihi collibuerit: ergo. SCHOLao N I. D Sastemate caussarum occasionalium nullum libertati loram reliquum esse videtur . In hoc systemate ideo caussae vocantur occasionales , quia agendi vi propria destituuntur, ac dumtaxat agendi occasionem praebent . Deus ergo animam In gratiam corporis, S corpus in gratiam animae ita modificat , ut has ideas ct non alias in anima producat, quia hi, & non alii in corpore motus existunt. hos, S non alios in corpore motus producat, quia hae, & non aliae ni anima ideae existunt. Quapropter sicut anima per suas volitiones occasionem Deo prae-het. cur hos motus in corpore producat, ita etiam corpus per stos motus
casionem Deo praebet, cur has volitiones in anima producat Hinc Maleran-
348쪽
chira in mustrarione ad cap. r. lib. r. de Inquirenda veritate tradit illud omne,, nos agere, quod Deus cssicit in nobis r nihil prorsus agere , dum peccamus t quod , positivi, & realis es ii affectibus , & motibus concupiscentiae illud Deum efficeret Deus enim essicit, quidquid exiliit. Item in Illustratione ad cap.7. par. 2. lib. s. in responc ad s. arg. assirmate se quod homo vult , sed ipsius voluntates . , sunt inessicaces in , nihil producunt. non impediunt, quominus Deus agat , Omnia. Namque Deus ipse in voluntatibus nolitis agit, Tandem in eadem It stratione, , sed voluntatem meam motus brachii mei, idearum mentis meae,
M AE ceterorum , quae voluntates meas comitari solent, Vcram esse caussam nego is .
Ita ergo Mallabranchianum syllema se habet r nonnulla quidem alia in se
continet , Ied ad inllitutum nostrum non pertinet, ut ea expendamus. Ceterura
nullum in hoc systemate libertati locum reliquum esse posse, nisi mea me fallit opinio, manifestum per se est. Nam ad libertatem passiva indifferentia non struit, sed activa requiritur Lemm .3. I sed in systemate caussarum occasionalium nullus est activae indi μfercntiae locus, ut nemo non videt: ergo. a. si Omnes appetitiones. averia
tiones , perceptionesque Deus in anima produceret, anima dum aliquid percrupit , appetit, aut aversatur, passive se haberet; hoc est , appeteret, quia appetitio producitur, aliunde avenatura, si aversatio produceretur, e contra ave laretur, quia aversatio produceretur. aliunde appetituna, si appetitio in ea produceretur a crgo in hoc systemate anima ideo agit, quia agitur. Neque ad libertatem satis est, ut appetitiones. re aversationes ea lege a Deo produca Rur , qua ab anima producerentur, si per se ipsam ageret a nam semper verum erit, animam activa agendi vi destitui in esse a sine qua libertas consistere nullo modo pote:t. 3. Si anima quoad agendi rationem non differat a corporibus , nullo modo libera erit ; sed in hoc systemate anima in agendi ratione a corporibus nullo modo differret, quia scuti corpora licet agant , tamen , non se determinant ad agendum a ita quoque anima ageret quidem , sed quia ageretur i eido scuti corpora nullam libertatem habent . ita neque etiam anima habere milut ca). Tandem ubi nullus est elinioni locus, neque etiam libertati esse posuit; jed in systemate calissi rum occasionalium nullius est electioni locus e ergo neque etiam liberi ti esse potest. Libertatem cum eligendi potestate no Meilario coniunctam esse S per se constat, & supra iam evicimus. In syllema te autem caullarum o asionilium nullum esse victioni locum per se patet, quia m. I, R a caussae
cte quidem affirmat de Inqti renda Veritate indifferentiae libertatem in eo conis quod possim velle, aut nolle , inest. nationibus naturalibus reluctari, ti diveris is sum quid ab eo . circa quod feruntur a venis le . , . Simili ratione tum in eodem capite , tum alibi laepe, di praeeipue in Inus frone ad s. caput . aiberoa nos esse tradit . quia nullum est peculiare honum . quod in se contineae totam plenitudinem bonitatis , Sc ieeirco ad illud modo insuperabiti non ferimur. Ue rum ex hisee omnibus illud tantum evinciis
tur, non dubitasse Malabranchivin , num I
beri essemus , non vero talia non posuIsse priuiscipia . per quae libertas destrueretur . Nam indifferentia verae libertatis ad ea esse debet . quae quispiam vere a physice, & realiter agat . vel non agat, prout voluerit. In eo quoque Natebra ius peceat, quod in Esus rati e ad caput I. patia. lib.6. in responsione ad . ar-Mmentum se idem sentire statuit eum iis Dieologis . qui a Deo praevae , di imm
diate με moveri Hirmant quoad omnes actiones nostras a quandoquidem istorum nemo unus
est, qui ab homine nihil realis, & ρ tiriari constituist, quem dinodsun ipse ν et .
349쪽
eaussae secundae non Elam sibi non determinant, quod agunt , sed etiam quod agunt , non ipsae agunt, sed Deus in iisdem agit co . SCHOLION ILEtiam in Ostemate baraemia prolabilitate -- libertati
locum reliquum esse videtur . Leibnitius eum Mallebranchio in eo convenit, ut animae corporis me mutuum influxum neget; vult tamen , in quo ab eodem Mallebranchio omnino dis.
fert, ut tum anima, tum corpus revera agant, independen ter tamen a se in v
cem , & absque ullo ordine, quem vel corpus ad animam , vel antina ad com pus physice, atque realiter habeat . Nam in systemate harmoniae praestabilitae series quaedam perceptionum, atque volitionum in anima ponitur, quae vi proepria ipsius animae sine ulla dependentia a corpore producantur r in corpore a tem quaedam series motuum conitituitur. qui vi meebanimi se invicem consequam tur, atque pendeant ab extemis impressionibus tactis in organa sensiuia. Hinc neque corpus ab anima pendet, neque anima a corpore , quia etiam sine Corpore ea lem ac habet, perceptiones, atque volitiones anima haberet; & it . corpore , etiamsi anima non existeret, iidem motus pmducerentur. Singulas tamen perceptiones animae singulis motibus corporis ita consentire Leibnitiani v limi, ut perinde omnino contingat, ac si corpus in animam, di anima in compus ageret. Quum vem in anima tum perceptiones , tum volitiones distingui possint; inter motus corporeos , S animae perceptiones tantum , non Vem intecvolitiones eius. a Deo praeliabilitam esse harmoniam , Lei itiani tradunt: nam animam ex sitis perceptionibus fias Volitiones libere elicere affrmant, atque independenter a corpore by . Hoc ergo in systemate nullum libertati locum reliquum esse , paucis demisestrandum aggredimur. Illud autem primo Leibnitianos urget , contra inventorem huius systematis, atque contra ipsem systema eos agere , dum , ut libertatem ira tuto ponant , harmoniam inter motus corporis, di perceptiones animae , non v m inter volitiones eius , praestabilitam esse assi ant . Nam qui ira Leibniti hoc systema excogitaverit, ut qii libet commercium inter animam , ct corpus e medio tolleret sc), consequens inde est , ut tam inter animae perceptiones , quam inter volitiones eius . di motus corporis , harmonia praestabilita esse O-Mat. Nam in hoc systemate oportet, ut ea, quae anima agit , motibus quidem corporis respondeant per quamdam praestabilitionem, non vem per mutuum commercium ; sed ad animam non minus spectarit perceptiones, quam voliti nes a ergo. Deinde ideo admittunt harmoniam 'stabilitani inter perceptiones animae, di motus corporis , ut anima agat indepelidenter a corpore , & corpus
ab anima ; atqui licet ad animam aeque spectent perceptiones , S uolitiones, tamen volitionibus potissimum motus corporei respondenti ergo potiori iure hae
moniam a) Consulantur ea, quae tradIt s. Τh
mas lib. III. cimtra Grai. eap.6, in quo pro suo more 1blide consutat illos Philosophos , qui rebus naturalibus propriar actiones subtranebant , & a Deo . praesetite igne , calliariealorem assirmabant . Cuncta enim , quibus s. Doctor hosce Philaphos confutat, contra Mallebranehium aeque faciunt. b) Consulatur Oohius PBeotii Rari natis se a. s. cap.4. . 36 ., & te'. e Consulatur Minieliae Dissertatio eo mera Dialutis par.a. a. . di se
350쪽
moniam praestabilitam admitti necesse est etiam inter volitiones animae. & mo ius corporis . Postremo si perceptiones, non autem volitiones praeliabilitas esse statuant , quum inter animam , & corpus nullum commercium admittant; itemque caussarum occasionalium syllema reiiciant, explicare debent , qua ratione contingat, ut animae volitiones , quae quoad consermitatem motuum coris poris potissimum considerari debent. motibus ipsius corporis ressemdeant i ergo
Leibnitiani non ideo liberiati consulunt, quod sislummodo inter animi percepti,
Mes, & motus corporis harmoniam praestabilitam esse dicant. Indifferentia ergo ad agendum, vel non Vendum ad libertatem requiritur.
iii iam demonstravimus ast a sed iis systemate harmoniae praestabilitae nulla indis ferentia ad agendum reliqua esse potest: essio in systemate harmoniae praestabili.
tae tollitur lisertas. Prob. mi. Actiones nolim aliae sunt propriae corporis , atque sensuum , aliae sunt propriae animae ; sed tum quoad actiones corporis , tum quoad actiones animae in hoc systemate indifferentes esse non possimust ergo. Prob. mi. Omnes corporei motus in hoc systemate fiunt vi cujusdam mechani sint ab externis impressionibus in organa sens bria factis et ergo quoad illos non possumus esse indifferentes. sed neque etiam quoad actiones , quae sint propriae ipsius an maer nam series perceptionum animae cum serie motuum corporis in hoc systemate infallibiliter connexa est, I sicut propter constitutam harmoniam ordo mintionum corporearum respondere debet ordini perceptionum ; ita etiam ordo per.
Leptionum ordini motionum corporeariun , quamvis anima non constituat , neque dirigat hanc connexionem inter utrumque Ordinem: ergo. Prob. con. Actiones
Mostrae , quae , nubis neque stientibus , neque ordinantibus , dispositione cuiusdam xauta sit perioris infallibiliter . & immutabiliter connexae sunt cum eo, quod Om.
nino necessiario contingit, eo ip2 necessiariae sunt: ergo si ordo perceptionum in. fallibiliter, atque immutabiliter respondere debet ordini motionum corporearum . quae necessario contingunt, quamvis anima non constituat , neque dirigat hanc Gonnexionem inter utrumque ordinem, fit inde. ut nostrae perceptiones nonnisine. sessiariae essie possint.
Neque vim huius argumentationis volfius eludit. dum Piscologia Rati
malis stet. 3. cap.q. g. 6a . . & 626. affrmat. Deum, quatenus liberas voliti nes praescivit, praestabilivisse motus in corpore, qui animi appetitionibus respon. Merent. Quandoquidem semper verum est, animae volitiones, nobis neque scie tibus, neque ordinantibus, infallibiliter , & immutabiliter propter sitffcientem ,
rationem, quam ipse tuetur, fuisse coniunctas cum motibus corporeis , qui vi mechanismi necessiario contingunte ergo semper verum eli, etiam quoad voliti Res nos indifferentes esse non posse. Deinde in hoc *stemate motus corporei nequaquam a Voluntate pendent. sed sunt absolute necelsarii ; atqui multas volitiones nostras cum motibus cor reis esse coniunctas , experientia conflati ergo hae quoque volitiones necessiariae erunt. 2. Exercitationem virtutis in eo plerumque positam esse , ut ea, quae movent sensus eorporeos . atque in sui prosequutionem rapiunt, respuamus, ne.
mo negaveriti ergo si sensis ob impressionem ab obietas externis in organa factam quodam mechanismo aguntur, fieri non potest, ut delectationem eorum reprimamus t ergo motum sensuum necessario sequimur, adeoque quoad istam Partem exercitationi virlinis nullus locus superesse potest. Sicuti etiam sine R a a cor.