Canonici juris institutionum libri tres. Opera & studio Francisci de Roye, antecessoris Andegavensis

241쪽

1 1 8 Juris Canonἰciguendum est ex cap. I. de Cl. Desp. In , a. Coll. ut irritum sit , siquidem iis . omissis, admissum fuerit illud delictum,

quod matrimonium stare non permit tat, non autem sit irritum, si non ea sit culpa, quae illud dirimat; Sed con trahentibus imponenda est' gravis Poe nitentia, . quod ita contempserint, prae

ceptum Ecclesiae: i6. Desideratur benedictio nuptialis cujus meminerunt S. Ignatius & Tertullianus. Cumque Matrimonium sit Sacramentum praesentia Christi Domini sancti ficatum , placuit eam in Ecclesia imponi, dc quidem Parochialiter, ait. Stephanus Tornac. in D. a oo. idest& in Ecclesia Parochiali contrahe tium , & a proprio eorum Parocho, ut ex Capitularibus Caroli Magni addistur in Can. 8. Troleiani Co cilii. Addit Tridentinum , vel ab ejus Vicari . vel ab alio Presbytero ex simplici per missione proprii Paroahi. OIim etiam . adeo necessaria erat ea benedictio , ut ea omissa . irritum estot matrimonium. Evaristus ait solemiter benedicendos esse sponsos, alioquio esse fornicati nem. Cum jussit Apostolus ut FideIes. nubant in Domino, S. Ignatius Apos,

talorum Discipulos in Ep. t. a.

242쪽

Dstitutionum Liber II. a Metirpum illud ita interpretatus est, ut ex Domini praecepto nubant in Benedictione Domini : Tertullianus x. adneorem in sine , ait solum illud' matrimonium a Deo ratum haberi, quod Ecclesia conciliat &. consignat a 1d est ei gratiam imprimit per iacram . hanc

benedictionem : Addit de quod Angeli

renuntiant, id est Sacerdotes qui illud benedixerint. Idem de Monogar ia cap. m ait Matrimonium esse , clim Deus jungit duos in una carne ; quod fit tantum per nuptialem : hanc benedictio nem , ait Balsamon ad Nomacan. Phostrii tit. . I 3. ac tandem Leo Magnus in . ad Ruscum ait ibi non esse matrimonium , ubi non est Nuptiale Mysterium, ea scilicet benedictio, quod dc Jobarunt. Tridentini Paxres & Bleienses ConstitationeS. . Denique desiderantur testq* , quae vulgaris est nota, publicarum nuptiarum , & illi sint rogati, seu nominatim, VOcgii, ut iis adsint: nec fortuiti sussi ciunt. S. Hieronymus in objη aiione ad Susannam , 8c S. Ambrosius ad Vir finem lapsiam cap. . . decem testes desi- aerare via entur. Tridentini Patres d siderant duos aut tres cum Parocho. Blesensis Constitutio quatuor probatae.

243쪽

Juris' Canonici fidei , praeter Parochum; & ut eorUm testimonia in seriptis redigantur in Regesto Parochi. Si omnino desint legi timi testes, Alexander III. in ca'. 3 aeres. des'. in I. Coll. vel ut addit RaY- mundus in cap. Σ. ibid. Si legitima probatio non appareat , praestribit irritum esse Matrimonium , quod etiam staquuntur Tridentinum Concilium , &Blesensis Constitutio. Clandestinum vero Matrimonium dicitur non modo si ea omnia desint, quae ita requiruntur, sed etiam si alterum ex iis. Cumque Coneilium illud dixit, clandestina Matrimonia rata & vera esse, quandiu E clesia non declaraverit ea esle irrita, hoc non ita intelligendum , quasi in quolibet huiusmodi Matrimonio Sacramentum sit : Sic enim malae rei homines

quotidie ludibrio haberent omnes illas solemnitates , quas Ecclesia, dictante Spiritu sancto, instituit 1 sed cum Alexandro III. distinguendum in cap. 2 ext. de cland. de on ut quod nullis omnino testibus probari potest , ipso

jure nullum sit : Quod autem utcum que probari potest , recurratur ad eam distinctionem quam supra ex eodem attulimus , ex d. cap. ibid. in a. Collect. Edictum de Masrimonio contrahe

do prohibitorium est,ut quicunque illud

244쪽

contrahere non prohibetur, illud contrahere possit. Cap. 13. ext. de Spons stMat. In eam rem varia impedimenta Matrimonii constituta sunt, seu certae M justae quaedam causae, quae doceant inter certas quasdam personas non consistere Matrimonium. Ea sunt vel prohibentia tantum , vel prohibentia Adirimentia: Priora vetant quidem contrahi Matrimonium', sed contractum non dirimunt. Hinc commune illud diverbium , multa impediunt contrahendum Matrimonium , quae contractum non dirimunt. Alia non tantum prohibent, sed etiam dirimunt. Constat quidem sacros Canones ea omnia constituere posse , ut passim videre est in Decreto Gratiani , 8c lib. 4. Decretalium. Unde Tridentini Patres eos excommunicant qui contra censuerint. Sed Sc forte verius est saeculares etiam Principes, impedimenta illa conitituero posse, tum quod Matrimonium est ii manus contractus , & quidem omnium antiquissimus . ait Hierocles1 apud Sto-baeum , cui superadditur Sacramentum sed omnes humani contractus civi

lium legum dispositioni dc ordinationi subjacent i ergo & illud. Tum quod, tota publicae societatis ratio ex Matria:

245쪽

monio constat: Ergo Princeps ejus societatis caput, quasdam leges ferre potest , quibus Matrimonia illa prohibeantur , aut declarentur irrita, quae utilitati publicae repugnent. Plures hujus modi leges Christianorum Principum

extant in utroque Cod. eamque potestaritem agnoscunt sacri Canones & S. . Patres, ut mox videbimus.

Primum impedimentu Matrimonii est disparitas cultus & Religioni , ad quod Πon pertinet titulus ille Cod. 7 h. de Nupt. Gemi. idest barbarorum qui

sum extra orbem Romanum, non etiam

Ethnicorum. Constat quidem illud estu prohibens : cum enim dixit Apostoluta Nubant in Domino , SS. Patres ita illud accipiunt, ut Fideles sollis Fidelibus nubant , non etiam Ethnicis : nam inquiunt , hoc nihil inud esset, quam membra Christi prostituere infidelibus,& templum Spiritus sancti facere habitationem Idolorum. Et hinc Illiberitani Patres in cis . prohibent, ne Fideles puella: nubant infidelibus. S. Ambrosius in tib. de Abrahamo, idem habet de Haereticis . &iidem Patres de Iudaeis& Schismaticis. Sed S. Augustinus lib. I. de adusi. conjug. cap. s. subindicaro videtur suo adhuc temp0re dubitatR

246쪽

Institution m Liber II. 233 fuisse, an ea disparitas impedimentum esset dirimens. Et ille ipse natus est ex Matrimonio S. Monicae cum Ethnico,& Clottidis Christiana Clodovaeo adhuc Ethnico nupsit. Nec Matrimonium illud dirimunt Illiberitani Patres, sed

tantum graviorem poenitentiam iis imponunt, qui illud contraxerint. Sicque disparitas illa erat tantummodo impe dimentum prohibens : sed a quingentis annis cepit esset dirimens ; hodie utimur eo juret , ut Matrimonium Catholicae cum haeretico non dirimatur.

In eo impedimento est & alia viso in iis nempe conjugibus qui sunt Et nicii, & alter ad Cnristianam Religio'nem convertatur, alter remaneat inmdelis. . Ea de re Apostolus L. ad Cori cap

. si quis frater uxorem habet infiMIem. & haee consentit habitare eum illo, non dimittat illam: & si qua muliςr delis , habet virum infidelem , & his

consentit habitare cum illa, non dimittat virum. Tertullianus & S. Hieronymus volunt illud esse praeceptum, ut οὐ casu Fidelis non dissolvat Matrimonium. S. Augustinus ait illud tantum esse consilium; quia, inquit, antequam

Apostolus ea di ad praemisit ; Ego dico non D inus, quasi diceret, Dominus.

247쪽

z3 guris Canonici quidem Fideli permittit dimittere infidelem ; sed ego moneo ne dimittat, requidem propter spem lucrationis , ait Tertullianus, seu quia spes est fidelem conversurum esse infidelem : quae ratio est tantum consilii. Sed cum permittat Dominus , & Apostolus prohibeat, quodnam etit faciendu 3 Respondet Au gustinus licere quidem ex Domino ; sed non expedire ; sicque impedimentum

illud eo casu non est plane dirimens. Ac tandem addit Apostolus : si ini delis discedit, discedat, non enim scrva tuti subjectus est frater in hujusmodi, ut eo casu, quo nempe infidelis fidelem dimittit , Matrimonium illud ita dia

Timat ut ad alia vota transire possit, ne cum contussielia creatoris in Matrimo

nio remanere cogatur. cap. quanto. exto

de divor. Et sic eo casu disparitas cultus aut Religionis, est etiam impedimentum dirimens. Secundum est consanguinitatis aut cognationis seu propinquitatis , hic enim tria illa promiscue usurpantur. Triplex ea est, vel naturalis, vel legalis, vel spiritualis ; i. In iis, occurrit , qui ratione aut necessitudine sanguinis juncti senti Duplex est ejus linea : nempe recta,&obliqua. Recta est parentum dc libero-

248쪽

Institutionum Liber II. 23srum y obliqua collateralium seu eorum qui a latere , aut ex transverso juncti int , quales sunt fratres, aliive cognati', arit Propinqui. In recta prohibitae sunt Nuptiae usque in infinitum , eaque paritim pedimentum etiam dirimens. In obliqua non tanta est observatio , inquit

Fusti manus , id est non ita prohibitae sunt in infinitum : in Iure Civili ad

quartum cognationis gradum : in Iure Carionico saepius variatum est , & forte prius videndum an Ecclesia tum primum gradus cognationis constituerit, in quibus prohibitae essent Nuptiae , an sequuta sit tantum leges humanas, seu Christianorum Imperatorum.

Constat quidem eam statim secutam fuisse prohibitionem Nuptiarum, quae legitur Levitici cap. 38. in primis ad eam recurrunt S. Ambrosius , S. A gustinus, sacri Canones Apostolorum,as. Illiberitani Concilii 6 o. Neteo caesa riensis h. Seiu cum divina lex illa deficit , ad leges humanas sta imperiales statim confugiunt ; Ita enim primi Impp. Christiani, sancto pudore, sancta verecundia suggerente, prohibitionem

Nuptiarum produxerunt ultra gradus, Levitici. Eorum leges extant in utroque Cod. hoc certissime indicat unus

249쪽

bris Cananiri ille titulus , si Nunia ex Rscripto pe tantur, quod nihil aliud est, quam si ab ,

Imperatore petatur venia contralis ridi

Matrimonii in gradibus prohibitis. Eam ab Imperatore petit S. Ambrosius in Ep. 48. aliis 6 o. ad ratcrnum. Ejus formulam scribit Cassiodoxus lib. 7.

Variar. cap. 46 . ergo Princeps cogna

tionis gradus primo definierat, cum ab co petatur ea dispensatio. Ad eas inquam recurrit S. Ambrosius ibid. ubi ait in ea re prius inspiciendas eci leges divinas, & post modum inspicienda Im pexatortam praecepta. S. August nti lib. I 3, de Civit. Dei , de Nuptiis consobrinorum agens: eas inquit, non prohia huit lex divina, nondum prohibuitlς humana seq lex Imperialis. Nec obstat Canon. de pro inqMis 3J q. a. ubi Fabianus ante Christianos. Impp. cognationis gradus ita definit, ut

ad quintum prohibitae sint Nuptiae.

N m omnes agnoscunt eum Canonem non extata inter Fabiani Decreta , &suppositas esse omnes illius Epistolas. sc mihi antiquiores sunt Canones de iis gradibus ultra Leviticum , quam qui sexto saeculo editi sunt in Gallia , quos ita recenset II. Turon. Concilium ejus Maiis is Can. 1 I. Ut primo loco Ler

250쪽

D'tutἱonum Liber II. viticum '. seeundo sacram legum senten-:tia videlicetcod. Th. ultimo Canones exscribat,&sensim Ecclesia saepius eos definivit, primo ad tertium gradum . secundo ad quartum, tertio ad quin-ζtum , ut doeet Rabanus Maurus, in D. Had Humbertum Episcopum apud Reginonem lib. 1. de Disis. Eccles cap. 2oo. Alexander II. 3c Urbanus II. ad septimam generationem : eoque pertinet opusculum octavum Petri Damiani. Ac tandem Innocentius III. Nuptias prohibuit usque ad quartum gradum inelusve , c p. 8. Ext. de cons. ct a fquod hodie observatur. Nec tamen dicendum est revocatum esse antiqui Iuris civilis usum, nam aliter hodie compu-aantur g8adiis. Veteres quidem Cano-Fies ex ea cognationis causa non dirimebant Matrimonium , & gravissimas poenitentias imponere satis habebant et sed impedimentum illud cepit esse ditia

mens. Unde ex ea causa tot dirempta, Matrimonia in multis Can. iuris articulis & annalibus Ecesesiasticis. Quod etiam probatur in d. cap. 8. & a Triden Moncilio Seg a . de Re fori Mat. Can. S. Cognatio legalis per adoptionem contingit de qua in tit. Decret. de cog-leg. abiit in desuetudinem.