M. Antonii Mureti Ad Leonardum Mocenicum, patricium Venetum, orationum Ciceronis in Catilinam explicatio

141쪽

rit,ex hoc cursu sceleris, & belli iter ad fugam atque in exilium conuerterit: non itinlc a me spoliatus armis audaciae, non ob

stupefactus, ac perterritus mea diligentia, non de spe, conatu* depulsus, sed inde

natus, innocens in exilium eiectus a consule ut, & minis esse dicetur: & crunt, qui illum, si hoc fecerit, non improbum, leo timidum; me non diligentissimum constrintem, sed crudelissimum tyrannum existimari uelint. est mihi tanti Quirites huius inuidiae falsae, atque iniquae tempestatem subire, dummodo a uobis huius horribilis belli, ac nefarii periculum depellatur. dicatur sane eiectus csse a me, dum modo eat in exilium : sed, mihi credite, non ostiturus. nunquam ego e diis immortalibus optabo Quirites inuidiae meae leuandae causa, ut L. Catilinam ducere exercitum hostium, atque in armis uolitare audiatis sed triduo tamen audietis. multo magis iblud timeo ne mihi sit inuidiosum aliquando, quo d illum emiserim potius, qua m quod eiecerim.

- M V R E T V sNANLIUS ISTE CENTURIO. non dubiu est, quin de Manlio loquatur. Sed tamen , quod in um

142쪽

libro uetere scriptum uideo: Etenim, credo, Me Cenae turio, qui in agro Fesulano castra posuit: adductussium in eam opinionem, ut putem, uocem, Manlius, glosseaerna esse alicuius, qui declarare uellet, quinam ille cenae turis esset. eo magi quia in Ciceronuscriptis sepe hoc modo peccatum esse animaduerti. paucos proferam loricos, e quibus de ceteris coniectura capiatur. Cicero pro M. Coelio Rufo: Idem, cum audiat, esse legem, qua de seditiosis conscelaratis: civibus, qui armati sinatum obsederint, magi Pratibus uim attulerint, remp.προαgnarint, quotidie quaeri iubeat: legem non improbet, crimen, quod uersetur in iudicio,requirat . cum audiae nullum facinus, nullam audaciam, nullam uim in iudiactum vocari: sed adolescentem illustri ingenio, induri

stria, gratia, accusari ab eius silio, quem ipsi in iudiacti m Cy vocet, Cr uocarit: oppugnari autem bunc opibu3 meretricijs: Atratini illius pietatem non reprehenis dat, muliebrem libidinem comprimendum putet, uos

Iaboriosios existimet, quib&s ociosis ne in communi quiadem octo liceat esse . hunc locum qui cogitate leget, fuiscile uidebit, Atratini nomen desendum esse: π irrepsisse ex aliquo Nossemate . item in eadem oratione: Nerimo hunc M. CoeIium in illo aetatis fore uidit, nisi duecum patre, aut mecum. expungendum est Coclij nomen. π in Pisionem: cum tamen ille, quali siccnque est, qui est ab imo te improbitate uictus, Gabinius, collegit ipsiest. Gablnis nomen ex eodem fonte manduit, ex quo si periora illa fluxerunt. MASSILIA M. hunc enim rumorem catilina, er

143쪽

IN CATILINAR. II. 63 qui ab eo erant disj eminarant. Phocenses, quod oro seruire nesssent, ut ait Eustassius Thessalonicensis, reis liquerunt patrias sedes, cumq- in Galliam ueni pent, ibi Nasilium condiderunt. ea ciuitas 4 Cicerone, Liuio, Strabone, Valerio Maximo , Iustino, alijss scriptoriribus mirifice commendatur, tanquamqvie omnis ui tutis, atque bumanitatis domicilium fuerit . Albenaeus tumen libro duodecimo narrat, Masilienses impudicos, cr muscula Veneri deditos fuisse. unde Cr Plautus in res Masilienses eo sensu in casina dixit. neque id uati de absurdum uiderι debet. nam Cr apud Cretenses, crapud Lacedaemonios, quorum utrique sanctifimis , ac seueri mis legibus in putantur, puerorum tamen amores probro non ducebantur . Erant autem Masilienses valde amici populo R. cui rei uel id indicio est, quod cum Annibal in Italiam exercitim duceret, petiysentq- a Gallis Romani per Iegatos, nc ei per urbes suas transitum darent, soli ex omnibuου Masilienses eam legationem benigne audierunt. bis de causis ciues R. qui in exilium ibant, Masiliam fere se conferebant. Sic L. Sciapio Asiaticus fecit: ut est in oratione pro P. Sextio: sic Τannius Milo, ut est apud Dionem libro quadragesi di

mo :sic denique catilinarij Catilinam facturum esse

aiebant. NON IMPROBUM, SED TIMIDUM.non improbum, sed miserum, π Iegit Priscianus, crhabent omnes ueteres libri: ut cogitare nequeam, quid secuti sint, qui pro, mistrum, timidum scribere main

144쪽

M V R E Τ Vis EsT MIHI TANTI . id est, si Silvium sequa. re, tam parui facio, ut sit ironia. sed illa declaratio inepti finia cr alieniDma est . boc enim dicit Cicero, se, si res ita ferat, inuidia sua falsa atque iniqua uelle emere catilinae discessum . de hoc loquendi genere cita supra aliquid diximus.

NVNQUAM EGO . Qui nobis asseueranter alia quid mali praedicunt, eos fere nobis male cupere opinamur. cum igitur pro certo affirmaturus esset Cicero, catilinam triduo in armis fore: aliquid sibi praemunieis dum, ac praefulciendum pretauit, ne in hanc opinionem incideret. eo magis, quod, ill m, inuidiae metu, opta. re, ut id contingeret, poterat aliquis suspicari.hunc m

timeo, inquit, ne inibi inuidiosium sit, quod catilinam eiecerim: nam neque eieci: π , si eiecissem, despera. tum, ac nefarium hominem eiecissem .sed illud metuo, ne inibi inuidia sit, quod eum emiserim, quem summo supplicio albicere debueram. cI ERO

sed cum sint homines,qui illii, cum profectus sit , eiectum esse dicant: iidem, si i terfectus csiet, quid dicerenti quanquam isti, qui Catilinam Massiliam ire dictitant.

non tam hoc queruntur, quam uerentur.

nemo est istorum tam misericors, qui ibium non ad Manlium, quam ad Massilien

145쪽

IN c AT ILI NAR. II. 94 ses ire malit . ille autem si mehercules hoc quod agit, nunquam ante cogitasset,lamen latrocinantem se interfici mallet, quam cXUlcm uiuere. nunc uero, cum ei nihil adhuc praeter ipsius uoluntatem, cogitationem ci' acciderit, ni si quod uiuis nobis Roma profectus est: optemus potiuς, ut eat in exilium, qua in quiramur . sed cur, tamdiu de uno hoste loquimur 3 R de eo hostc, qui iam fatetur se esse hostem ε&quem, quia,quod semper uolui, murus lib. terest, non timeo ξ de iis, qui dissimulant, qui Romae remanent, qui nobiscum sunt. nihil dicimus ξ quos quid c m ego, si ullo modo fieri posset, non tam ulcisci studeo, qui in sanare, &ipsos placare rei p. neque, id quare fieri non possit, si me audire uo/lucrint, intelligo. exponam enim uobis Quirites, ex quibus generibus hominum istae copiae comparentur: deinde singulis

medicinam consilii, atque orationi S meae, si quam potero, asseram. Μ V R E T V sSED CUM SINT HOMINE s. Redit ad id, quod initio proposiverat: causam fuisse, cur Catilinam

non interficeret . argumentaturs a minori, hoc modo:

cum catilina ex urbe profectus sit,accoor, quas ςμητ

146쪽

M V R E T V seiecerim. ergo multo magis accusarer, si eum inter racissem. QUANQUAM ISTI . significat, bas querelas manare ab hominibus male assectis in remp.Cr non alterim a coniuratione . VERENTUR. cupiunt enim, eum quamprimum cum exercitu ad urbem accedere. Cr metuunt, ne colis

silium mutet . TAM MIsERICORS. fingebant enim se mistis rari catilinae casum, tanquam iniuria eiecti, cr in falsam inuidiam uocati.

ILLE AUTEM. argumentum a minore.

sED cVR TAM DIU. Τransitio est. fatis , inquit, supers de catilina locuti sumus. dicendum iam est de ijs, qui magis pertime sicendi sunt, qui, cum sint nefario illo coniuratisius foedere implicati, tamen in

urbe manserunt.

EXPONAM ENIM VOB IS. bac breui propositionciet beneuolantiam sibi comparat um ostendit, se sanare masse,quam ulcisci: er docilem auditorem Disci exponens aperte , ac dilucide,quibus de rebus ingreὰ diatur dicere . attentum ipsa nece fitas , Cr magnitudo periculi reddit. cICERO

Unum genus est eorum, qui magno in aere alieno maiores etiam possessiones habent quarum amore adducti dissolui nubio modo possunt. horum hominum spe. cies

147쪽

IN CATI LINAR. II. 6seie est honestissima sunt enim locupletes: uoluntas uero & causa impudentissima. tu agris, tu aedificiis. tu argento. tu familia, tu rebus omnibus ornatus & 'copiosus sis,

ct dubites aliquid de posset sone detrahe re , ac fidem acquirercξ quid enim expectas ρ bellum ρ quidρ ergo in uastatione omnium tuas possessiones sacrosanctas futuras putavρ an tabulas nouas8 errant, qui

ista a Catilina expectant di meo beneficio δὲ

tabulae nouae proterentur, uerum auesion

riae: neque enim illi. qui possessiones ha/bent, alia ratione ulla salui esse possunt. quod si maturius facere uolui sient, neque, id quod stultissimum est, certare cum Usu ris fructibus praedioru & locupletioribustis.&'melioribus ciuibus uteremur. sed hosce homines minime puto pertimescen dos, quo d aut deduci de sententia possunt, aut, si permanebunt. magis mihi uidentur

uota facturi contra rep.qua ni arma laturi. i II V R E ΤὰV SVNUM GENU s. Sex egeneribus bominam Caaetilinae copias conflatas esse dicit: de quibus singulis orae dine uidebiturus. Primi unt, locupletes, obaerati,ama

tes posscsionum. bis id consilij dat, ut, diuendita aru sua parte posscsillanu, dissoluant ea, quae debent. quod I

148쪽

i 3 II VJRTE'T V s Itit etiam eogantur facere, tabulus auctionarius propod siturum se esse profitetur.

D Isso LVI. liberari alieno aere. SPECIE s. aferunt enim diuitiae aliquid dignit M. er cum omnibus, tum maxime locupletibus expedire uidetur, nullos in rep. motus excitari. cicero XIII. Philippica Bonos ciues primum natura esticit: adiuuat deinde fortuna. omnibus enim bonis expedit, falain

esse remp. sed in ijs, qui fortunati sunt , magus id appa

ret.

Ac FIDEM AC VIRERE.'vetus liber, Ad Mem acquirere . quod melius uidetur : ut sit, detrabeis re aliquid de possesione, dr acquirere aliquid ad me.

SACROSAN CTAS. ut eas nemo violare , aut etiam attingere audeat.

TABULAS NOVAS. eas enim catilina, ut es apud Sallustium, pollicebatur. TABULAS NOVAS.intubulis argentariorupeη scribebatur , quid cuique quisque acceptum , expet fumue ferret. catilina igitur, qui uideret magnum in riuitate aes alienum esse, pollicebatur, se publice incer

furum omnes argentariorum tabulus, ita ut nemo,quod aeris alieni antea contraxiJet, persoluere cogeretur. bulvi nouus Graeci uocant relini Ααν ,id est, ut Plutarchus exponit αλπMτῶν, ut Laertius, λη νωσὶν ο θιατα in κα κυματων : quam primus Athenis instituit Solo. VERUM AUCTIONARIAE. πιρα οσδοκίου. de tabulis autem auctionarijs superius dictum est.

149쪽

IN CATILINA R. IL Gessast propositas esse, eams rem reip saluti fuisse, cicero Iιbro fecundo de officijs non obscure indicat. CERTARE CUM USURIS FRUCTIQB V I PRAEDIORVM. conuenerant enim cum foeneratoribus, ut eorum praediorum, quae pignori pro forte er usuris acceperant fructus pro usuris colligeret. Eueniebat autem, ut, quoniam usurae , siue simplices, siue in fortem redactae, longe maiores essent , qI.im veras praediorum fuctus aequare possent, catilinurij fienti per in annum elapsum debitores manerent rob eamq- causam e sequentis anni fructibus sumendum 4set: unis

de fructus usuris pares esse possent, quastis: cum ijs

comparari atque contendere. quod ideo stultissimum esse asprmat, quoniam ad extremum omnes sequentium annorum fructus prioribus annis debebantur: itas proaprietas ipse, cre alieno onusta, creditoribus addicebratur. Vendi igitur praedia cr possesiones oportebat. quod tamen catilinarij quoniam amore postfronum tenebantur, facere nolebant. Ita locum hunc declarae Fr. Hotomanus: cuius sententiam cum mirisice pronis et em,uisum est etiam mih ut ex eius libro de usuris tu tum ad uerbum describerem, quantum ad illustrandam Ciceronis fiententiam nece sarium iudicarem. V Τ E RE AI V R . de hoc loquendi genere dixi libro primo commentariorum de finibus. DE DV cI DE SENTENΤIA. cum uiderint,

prolatis tabulis auctionarijs , imponi sibi soluendi Maesitatem.

QUAM ARMA LATVRI. quid ita s pro

150쪽

pterea uὸd diuites non facile opponunt se in discrimen vitae: cum contra i ,quibus peculis nihil est, facile adisdμcantur ad quodlibet periculum adeundum. cui rei confirmandae apti urum est illud, quod de quodam Lucutili milite narrat Horatius libro secundo sermonum , epiastola secunda. CICERO

Alterum genus est eorum , qui quan

quam premuntur aere alieno , dominatio nem tamen expectant, rerum potiri uo,

Junt, honorcs . quos quieta rep.desperant, perturbata consequi se posse arbitratur.quibus hoc praecipiendum uidetur, unum scis licet & idem, quod ceteris omnibus,ut de sperent se id, quod conantur, consequi posse: primum omnium me ipsum uigi.

lare, adesse prouidere rei p. ieinde magnos animos esse in bonis uiris, magnam cono cordiam, maXimam multitudinem , magnas praeterea copias militum: deos deni que immortales huic inuicto populo, clarissim' imperio, pulcherrimae urbi con tra tantam uim sceleris praesentis auxilium esse laturos. quo d si iam sint id, quod cum sunt o furore cupiunt, adepti: num illi in cinere urbis,& sanguine ciuium . quaemcnte conscelerata, ac nefaria concupie/