Logica utens, sivè Disputationes scholasticae, super universam materiam dialecticam clarâ brevitate & magnâ claritate concinnatae, ... Authore P. Woltero Schopen, ..

161쪽

' DIco: Signum bene definitur egie id i. quod,yrate periemsui, qnam ingerit sen- . fibus, faeis nos venire in cognitionem alteriis. Ita S. Aug. l. a. de doctrina Christiana c. I. 2Scothiae communiter, Contra Poncium,

.ueni sequitur sannig&ali , in manuscriptis; ubi observo: u Aristoteles dixisse .

Evangelium foret, cum autem S. Pater R itorte conantur eam intringere, quae reV

rentia Z sensus autem est, quod illa res dbcatur signum, quae dum co8nostitur, praeter sui speciem, id est, cognitionem, facit Potentiam, V. g. intellectum venire in cognitionem alterius; exempli gratia, si quis cognostit hederam domui appensam, peripiam scit in tali domo inGermania vinum' 'Vendi 3 ex quo patet, qu6d signum dicat ordinem ad potentiam cognokentem, &ad rem signatam, Cujus signum dicitur. Poreb signum dividitur primd in xale dc Ad placitum primum absque homi- lnum institutione signat, V. si fumus nem, l& sectus suam cautam 3 auia econtra, V. 'g. ex humana Voluntate , crux Vel lumina-.ria exposita significant funus; utrumque subdividitur in signum Practicum,& l aratu prius horum est causa rei, cuius

162쪽

signum dicitur, sicut moraliter sunt sacrωmenta signa gratiae, physice Verd aliae cau- naturales; pserius quod nihil efficit, si1-cut crux est signum fineris. Insuper signum penes diversa con notata est memorativum, id est praeteritorum, id est praesentium; Brognostiemn, id est futurorum. Exempla stini: imago signum factae passionis, innex horae, Luna pastida vesperi, pluviae, unde illud : Ballida luna pluit, ru-δicunda lat, assa fή renat: Haec omnia intelligunt tir de signo proprie dicto quod Sco. in a d. q. I. VOC tygnum instrumentale, vel cognitum, vel quod, ad disset entiam signi Quo, quale est ipsa cognitio, qua signum intelligiur , quae improprie signum est. Nunc Probatur Conclusio: haec definitio convenit omni, quidquid enim cognitum ducit in cognitionem alteriuS, eam partiCipat, &Q i, ut exinde siequitur. Respondent: convenit omni sensibili. C. etiam spirituali. N. Contra: S. Aug. l. per sensi is non intelligit sensius organicOS, sed sensus prout comprehenditur omnis potentia aliquo modo cognoscitiva, juxta

illud: iuilibet'Osensu abundat ; deinde dato, quod stricte acceperit: locb: sensibus, ponam, potentia, ecce mare litigiosum est

163쪽

' Respondent: proinde conVenit Ommsigno instrumentat: C. sormali: N. Conintra : signum Brmale est illud quo , sed illudam est improprie signum, Ergo M. Confirmatur: P. Hermaninquit ,&S. Berna

dum intellectsislocb,sensum usurpalla, &certe id modus loquendi convincit. Obiicies I. praemissae ducunt in cognitionem conclusionis , sed illae non sivit simum , ergo &c. Respondeo , quidquid Baro misceat Negando Minorem e fiunt enim signum praciicum, si non infallibile , saltem consueto. Si p as , quale signum sit Iris significans pacem inter Deum, &hominem ξ Respondeo, ad placitum Dei ab eodem institutum. Obijcies II. vel signum est ens absolu- , tum, vel relativum, nihil dici potest, Eri&c. Non primum, quia e licatur per o dinem ad aliud , neque secundum cum non sciatur an esset relatio realis , vel rationis : hoc argumentum in se continet

integram quaestionem iussi agitari Qlitam. Resipondeo : quod signivn materialiter sumptum sit ens absolutum, id est res illa, quae signum dicitur, plerumq; est entitas absoluta; nam si quandoque relatio foret, specificative tantum esset; deindς dico, Obd signum 2rmaliter sit resperuis, rei,

164쪽

4M et ρ tio, ordo, ct si est naturale, ordo ille realis est, si vero ad placitum rationis erit. Instabis: si signum formaliter sumptum sit relatio, vel est una, vel duplex. Resipondeo: signum importare duos respectus , unum ad rem signatam , alterum ad potentiam , quam ducit in cognitionem signati. Si quaeras, an formaliter consistat in utroque t Respondeo Negativo, primario enim consistit in illo , ad rem signatam, illa enim diCitur signata in recto, sieCund rio vero in illo ad potentiam, cui signatur, ita ut primarium in recto, & alterum mobliquo importet.

QUAESTIO II.

cepim, vel res ρ' ICO: Voces stant signa ad placitum M significantia immedine solas res. Ita Sco. q. I. & a. hic, aC RR. plurimi contra Conimbricenses S aliquos Scotistas, qui docent, quod etiam conCeptus significent stud primarib siis secundarib t ostendam illos litem de nomine facere, dc nunquam conceptus significari , nisi induant rationem rei, quo sensu tam ConCeptus, quam res, imb ut res immediate signantur. Praemittendum est ex Logica,dupliCem esse com tum, quippe formalem , qui

165쪽

aliud non est, quam cognitio aliquid 'cognoscitur,& objectivum, qui est ipse res, quae cognoscitur, sive haec sit rationis, si1verealis ,positiva, vel negativa ; inali ipsa cognitio tormalis, si reflexe per aliam cognitionem percipiatur, induit rationem ConisceptuS obiectivi. Igitur cum hic doce, tur voces esse signa ad placitum , oritur quaestio, an conceptus objectivos, velio

males significent i & quidem intelligitur

de Vocibus articulatis , nam vox definitur : Sonus ab ore animalis prolatis naturaliabus instrumentis. Hoc disticho complexis. Instrumenta noVem sunt, guttur, lingua, palatum. Et quatuor dentes, duo labra simul. ut excludantur sternutationeS, CoaZZationes dcc. hinc describitur VOX articulata, quae fit secundum certas leges , syllabarum, praedictis initrumentis, inarticu lata, quiscunque sonus ab ore animalis; cujus repercumo per aerem Vocatur echo. His

praemissis Probatur Conclusio ; illud significant Voces, ad quod significandum sivit institutae, sed ad iolas res vel conceptus objecti- vos sunt institutae, Ergh&c. Probatur Minor; ad illud significandum simi juxta ' Arist. I. Elench. c. I. institutae, quod ad ischolas ferre non possumus , hoc sunt reS,

. nam

166쪽

nam omnium rerum Conceptus possumus formare, Ergo dcc. Confirmatur: Gen. . cap. appellaVit Adam nominibus intes-lige vocalibus) cuncta animantia, Suni- versa volatilia crest, & omnes hestias te rae , Ergo voces sunt institutae ab Adamo ad significandas illas res: Tandem operior in me quod audiens, & intelligens vocem veniam in cognitionem naturae humanae , non ConceptuS proferentis , illet enim potest dicere homo,, cogitare aliud, juxta illud, qui labise me honorant, cor auram eorum long/ es a me. Respondent: inserri, quhd voces signi .ficent res siecundario: C. conceptus Verbi rimario; alij dicunt aeque primo: C. δε- as res: N. Contra hos, dr illos sic arguo; vel volunt conceptus formales reduplicati'esumptos significari, & hoc est falsissimum, illud enirn sub eadem ratione nequit esse quod ἴ vel Volunt conceptus formales specificative sumptos significari, . si reflexe cognoscantur, vel dire e ah alio intellectu, hoC nullus negabit, sic enim

rationem rei habent, & ego non solum audiens vocem Venio in cognitionem naturae humanae, sed etiam audiens hocinomen cognitio Petri, venio in cognitio-oem, Petri cognitionis objective sumptae. Respondebunt sorte , tametsi obstu-L rius

167쪽

rius loquantur alij, illos velle, ex vocibus colligi posse, quales conceptus habeat proferens, hoC gratis do , conjecturaliter lo- quendo , sed proinde non cognosduntur conceptus formales loquentiS qua tales. : Nec dicas hoc neminem dixisse ; parce mihi rem e fundo quaerenti. Dixi autem coniecturabier, v. g. si audiam aliquem di- sputantem, sane in sero illum egregios com ceptus habere, falli tamen potest quilibet, nam potest ore perorare, dc corde aliud

sentire. Probationibus alis S inventis utpote coniti sis non immoror. Obiicies: Aristo. I. perih. C. I. VOCat Voces Agua passaenum animi ; S. Aug. verbum quo foris sonat, signum es verbi, quodintus L. . tet, & cap. IJ. i n EZech. verba instituta sunt, per quae in alterius notitiam quis, suas cogitationes proferat. Respond eo hos omnes te

ius dc Consequens Distinguendo et sunt signa passionum, cogitationum,concCptu um formalium , Sc. reduplicative & sor- maliter acceptorum. N. specificative, obiective & matarialiter sumptorum. C. at nihil contra me. Instabis : illos velle ex vocibus colligi iposse , quales habeat alter cogitationCS. Respondeo: confecturaliter & tape probabiliter. C. infallibiliter. N. alias nemo alium posset tallere proprie, nam si quis mendia

t . tur

168쪽

tur alteri melius scienti, non dicitur eum proprie fallere, hinc est illud; licet nos velimus fallere Deum,quod non possimus,per quod aliorum incendium eXtinguitur. Instabis: Magister per voces discipulis Conceptus revelat, Amicus Amico conmclenter loquitur, &c. Respondeo ad haec Omnia, ut sipra in objectione ac instantia. Instabis: saltem voCes respectu Dei, &Angelorum sunt signa infallibilia cogitationum. Respondeo: Deum absque voCibus scire naturaliter secreta cordium, quod &de Angelis inter se mutuis nuper sub me defendit quidam, de si Angeli nostras cogitationes naturaliter non scirent, id bonis utpote de nobis curam habentibus speci, liter concessum putem, sicut malis denegatum , saltem ne universim sciant secreta Cordis humani, crediderim, esto alitan

turaliter eadem penetrarent.

QUAESTIO III. Quid significet immediate scriptura p

iIco: scriptura: est signum ad placitum calamo vel mili instrument actum adsignificandas immediatὸ res vel voces. Coll. ex Sco. Cl. & S. Patre Augustino Cap. s. Dialest, Cae, eamque conclusionem jungo velut

quietem inter laboro. q

Declaratur: dicitur primo et quod sit. . . L s . Aguinis

169쪽

signum ad placitum ab hominibus inventum, ut etiam absentibus loqui possint, aci Verba quae transeunt retinere: dicitur secundo : calamo vel simili in frumentofactum, intellige per modum litterarum elaboratum, alias etiam picturae quaecunque possent seriptura dici, quod non nisi large com cedendum est. Dicitur : Significans res vel voces, nam per hanc Scripturam: buri basi, Sc. nihil, quam VoCes illae, signatur, per illas vero scripturas, homo est animal ra- exprimitur res vel conceptuS objective sumptus, quae omnia fiant intelligenda respectu potentiae intestigentis, nam visus intuens scripturam, non venit in ubiam cognitionem nisi interiores potentiaemcedant i operentur:

Dividitur scriptura juxta varia linguarum genera, prout aliquando de Meteoris edocebo: sicut autem scriptura est inVenta, ita &varijscribendi modi, per impres sionem, per calamum, & hoc multipliciter ; aliqui sciunt scribere, ita ut tantum de nocte possit legi, ted cum hujus Script rae non sim amanS, nec eam declaro, pro me, sed pro his qui alias nullum fructum ex Philosophia habent: contingit autem, si quis intedularum liquore litteraS eXaret, . per intedulam signincatur arbor de sorte laricum, quae certum nigrum colorem

170쪽

fundit, cum quo litteras huiusmodi sormare oportet: item diCitur quod litterae non appareant, si quis alumine scribat, nisi sua. Perfundantur aqua, & caetera plura Lalea mandetus ac Vossius habent: ut in ovo ali quid scribas , sic sacies , alumen eX aceto rubtiliter multumque teres, & cortici ovi, quod voles,scribas, postea serventi Qti e pones , deinde acri aceto impones tribus diebus, eXsiccatum concoques, sicq; coctum cortice denudabis, atque dicto alumine formatas litteras invenies. Allegant Authores citati ex Abbate Trithemio Varios ocCultos scribendi modos, V. g. si 'loco A. ponatur C, loca C. ponatur D.&sic deinCeps, donec loco Z. ponatur Aritem loco A. numerum I. loco B. 2. lOCO C. 3. &c. item si pro clavi dimidiatur al

phabetum sic A bc dei gh i k lin

& si debeat poni littera A. ponitur N. si B. ponitur O. & sic semper e regione respondens, tam ex superiori quam inseriori clavis tractii V. g. loco Z. ponitur M. eXemplum namgny significat animal, quo vel simili scribendi genere utuntur familiares, de Abbas supradictus mille modoS composuit; unde si quis horum amans est,ipsum

consulat.