장음표시 사용
161쪽
illi docent, actu, vereque poenituerit. Quae si ita sunt, sequitur, non posse Judaeos prae Sidoniis objurgatione dignos constitui. Nam priamb nemo paria ab iis exigit, quibus paria non dedit; at Judaeis, MSidoniis paria non dantur ι istis enim gratia sussiciens, ct efficax d tur, illis sufficiens tantum ; quid ergo mirum est, minus reddidisse.
qui minus acceperant, minus vicisse minus armatos minus navi
Rasie., minus vento adjutos λ Si Princeps aliquis duos haheat belli. DuCes, quorum utrumque in bellum, ct hostem mittat ; sed priamum manipulo tantum ue alterum Phalange instructum: primus verbliossem non aggrediatur, ut poteratι alter aggrediatur, & sundate primus quidem nec laudem nec praemium merebitur, imbpotius Foenam, quia non fecit, quod poterat suppono enim aggredi potuisse ) Sed non propterea poteris exprobrare, qubd in tanta Virium d isparitate non aeque, a C secundus pugnavit, & vicit; nam ut quis ab Iolute arguatur, sussicit non secisse, quod poterat: ut vein quis arguatur comparatiN ad alium, necessaria est paritas virium , comparatio enim est aequalium , non inaequalium. Jdem de Judaeis . de Siadon iis dicast isti Phalangem, illi manipulum acceperant, hoc est sJudaei gratiam susscientem tantum cujus ad efficacem minor Pr Portio , quam manipuli ad Phalangem est Sidonii di sussicientem , ct efficacem ι quid erilo mirum est, tam disparem effectum secutum esse ex tam dispari causa Quae incommoda locum non habent in
ea gratia sussciente, quam praedicamus: ea enim, cum ex natura sua, ct copiosa & essicax sit, hoc est, virtutem producendi effectum de sahabeat ; nec ad posse tantum agere, verum etiam ad agendum tribuatur, de cum illa ipso facto quam plurimi agant, egerintque; si
contingat te non agere; non gratiar desectus erit, sed voluntatis tuas Vitium. Nec refert, Deum praevidisse, cum illa te non acturum spraevisio enim nihil mutat naturam rei, causaeque praevisae c nec etiam tenebatur Deus, non dare eam gratiam , qua praevidebat, te non usurum ; sicut nec ideo tenebatur abstinere creando Soli, ac luci,
quibus tamen quam plurimos praevideat ad perniciem, S flagitia usuros. Accedit, moraliter saltem impossibile esse cui nihil dicam.
de impossibilitate physica b cum sola gratia illa sufficienti paenitere ,
quam impugnamus: Illud enim moraliter impossibiles dicimus, quod tam dissicile homini est, ut nunquam , aut rarissime ab eo fiat: at cum gratia sussiciente, qualem illi statuunt, non tantum rarissime . sed nunquam omnino factum, nec suturum est, ut quis poeniteat: at
162쪽
quod moraliter est impothbile , quomodo exprobrari, imputarique Judaeis, quomodo tam gravi poena, quia in est aeterna , puniri potuit pid plane perinde est, ac si aliquem tota die ludere alea jubeas, nec sub poena capitis alium numerum, quam senarium jacere, quod
physice quidem pollibile est alioquin ne semel quidem eveniret
at moraliter impossibile. Quanto ergo minus dicendum, praecipere Deum Judaeis, ut cum sola sufficienti illa gratia paeniteant, aeterinnum perituri, nisi faciant; cum tamen id eo genere impotentiae moralis impossibile sit, qua major dari non potest, hoc est tale, ut numquam , ct a nullo homine, vel facium, vel futurum sit. Hanc ipsam de auxiliis aequalibus sententiam, quibus alii co perantur , alii Uerb non cooparantur, tradit quoque S. Augustinus de CiVitate Dei Lib. 12.cap. 6. ubi quaerit,cur pulchra mulieris facie duobus oblata aequaliter corpore, aequaliter animo, aequaliter tentatione perversa assectis, unus amori succum hat, alter obsistat, maneatque
Pudicus 3 quaerit, inquam, quae ratio sit in causa tam pari tam disparis voluntatisῖ concluditque: non id dispari animo, dispari corporis temperamento, dispari tentationi cum omnia paria supponantur sed di L
pari tantum voluntati, pro suo arbitrio malum pro bono eligentis tribuendum . Quae Λugustini sententia , Tamsi anxia disquisitio vanissima erit, nisi paritatem quoque auxiliorum ponas, alioquin facillime responderi possit, ideo stetisse unum alio cadente, non quod impares animo aut corpore, aut tentatione, sed quia impares viri-hus essent, hoc est, unus minori, alter majori gratia sulciretur: cur ergo tam anxie, ct per partes imparitatem quaerit Augustinus, cum illa in promptu sit λ Si enim cessaret admiratio, & difficultas A ugustini, posita aliqua corporis, animi, aut tentationis disparitate 3 quantb magis cessare debet positu inaequalitate gratiae λ Λ ut ergo Λugustinus omnia etiam ex parte gratiae aequalia supponit, aut si non supponit, vana est illius inquisitio , vana ratiocinatio. Sed ejus verba audiamus: Si enim aliqui duo aequaliter assecti animo, corpore videant Unius corporis pulchritudinem, qua visa unus eorum ad ιἷlicite pers ruendum moυeatur,alter in voluntase pudica sabilis perseveret, quid Iutamus esse causa , ut in illo fac in illo non fiat υoluntas mala: Nes enim pulchritudo illa corporis, nam eam non fecit in ambobus : quandoquidem amborum non dispariliter occurrit aspectibus: an caro intuentis in causa sycur non λ illiusλ an vero animusὶ cur non utrius, Z Ambos enim ct animo, ct corpore aqualiter affectos
163쪽
fuisse praedSximus . An dicendum es, alterum eorum occul a maligni spiritur suggessione tentatum, quasi non eidem suggesioni , y quali-cums 'aslam propria υο luntate consenseriis Hano igitur consensionem, banc malam, quam isa suadenti adhibuit voluntatem, quae in eo res fecerit, qua rimus . Nam ut impedimensum ab 'O quasione tollatur , si eadem tentatione ambo sententur, re unus ei cedat, ara consentiati alter idem qui fuerat, perseveret: quid aliud Vparet, nisi unum voluisse, alterum noluise a casitate deficere λ Idem Augustinus Lib. de Praedes. D Grat. cap. I s. quaerens, quid causia suerit, ut Nabuchodonosor,non Pharao Rex punientem Deum agnoverit, respondet: id non ad Dei praescientiam reserendum esse , non ad disparem causam, non ad conditionem, & dignitatem inaretua lem, non ad desectum externae, aut internae vocationis, sed ad λ- tum merumque arhitrium; quamvis enim deseruerit Deus Pharaonem, id justo iudicio factum, Deo quidem permittente, ut Prosea libertate caderet, non ideo tamen ne Caderet, gratiam,
auxilium subtrahente . Uerba Augustini sunt. An forti si piὸ de
Deo , ficut expedit, sentiamus ; etiam Pharaoni datam miserico diam reperimus 8 Patientia enim Dei valere ei debuit ad salutem . quis disserens jusum . meritum1 supplicium , miraculorum vermbera densabat. Nunquid non potuit sicut flagellis cedens expulit populum , ita miraculis credens Deum tantae υirtutis agnoscere λ Si diciatur, Pharaonem non potuisse mutari, quia eum praesciverat Deus non esse mutandum: respondetur: Deipraescientiam uou cogere hominem , ut talis se, qualempraescitiis Deus, sed ascire falem futurum, qualisfuturus es, quamvis eum non sic fecerit Deus. Exsere nihilominus fortasse aliquem reor, qui dicat, minus idoneam ad salutem viam, si nulla intrinsectis vocatione pulsatus, tamen quispiam agelletur . Unde Nabuchodonosor ergo paenisontiam meruit fructuosam: nonne ps --meras impietates agellatus paenituit, D Regnum, quod perdiderari rursus accepit λ Pharao autem ipsis agellis es durior esserius, c perite. Hic mihi rationem reἀdae, qui δυivum consilium nimium altum sapianti corde diiudicae; cur medicamentum uvius Medici manu conm ctum, aliis ad interitum , alii valueris ad saluiom t Nisi quia Christi
bonus odor, alii es odor vit e in Ditam, aliis odor mortis in morte . Luaurum ad naturam, ambo homines erant: quaveram ad dignitatem ,
ambo Rege et quantum ad causam, ambo captioum Populum Dei possia Aebaris; quaritum a Quam , ambosagellis clementer admoniti, QMd
164쪽
ergo es eors fecit esse diverses, nisi quod unus manum Dei sentienti
recordatione propria iniquitatis ingemuit: alter libero contra Dei mi sericordissimam veritatem pugnaυit arbitrio λ ubi observa, ex ipse Sacro textu manifestum esse, Deum non solum externis prodigiis , verum etiam internis inspirationibus Pharaonis animum pulsasset Cum enim Moses , ct Aaron primo ingressu Dei mandatum exposuissent. & ille superbe, impieque responclisset: quis es Dominus, ut audiam υocem ejus,indimittam Isradi 8 Nescio Dominum , Israκ non diinittam. Postea tamen flagellis, ct prodigiis fractus , dc Deum agnovit, ct peccatum suum confessus est: Misit, inquit, Pharao, O vocavit Mosen, ron dicens : peccavi etiam nuuc: Dominus jusus es, ego populus meus impii. Haec verb agnitio Dei sine gratia ininterna fieri non potuit,d. ideo optime argumentatur Augustinus: nu quid πω potuit scut flagellis cedens expulit Populum s ita miraculis
credens, Deum tanta virtutis quoscere λHanc quoque aequalitatem auxiliorum agnovit S. Thomas in cap. 8. ad Rom. Lech. 3. ubi: Haec vocatio es esicax in praedesivm iis , quia hujusmoda vocationi assentiunt. Disparitas ergo non sem' per ex gratia , sed ex voluntate est; quod etiam Dominicus Soto --gnis S.Thomae Discipulus his verbis explicavit Lib.de Natur.& Grata
Cap. I s. In adultis reddenda est proxima caiasa, cur cum duos aeque sit Deus paratissimus convertere , praesentissimas utrums misericordia adspiretiunc Irahat,ilium non trahat, qua reυera reddi non potes, nisi quod alter'rabeat asensum, in eooperetur, alter υero minime . Uidevhic a Soto supponi, Deum ex parte sua aeque ad utrosi ; convertendos paratissimum esse, quod dici non potest, nisi utrique parem gratiam adspi ret. Quia verb non uterque trahatur, id esse, non qu bd Deus
non aequaliter juvet, sed quδd homo non aequaliter velit. Idemquo S. Doctor 3. p. q. 69. a. g. ad a. In baptizatis quod maior, vel minor gratia apparet, potes dupliciter contingerer uno modo, quia unus imsaptismo percipit minorem gratiam, quam alius propter δευοtionem majorem . Alio modo, quia etiamsi aqualem gratiam percipiant; ποναqualiter ea utuntur, sed avus dissitis in ea proscit, alius per negligentiam gratia Dei des . ubi nota. D. Doctorem non loqui tantum de gratia habituali, veru metiam de actuali, quae per Sacramenta non minus, ac habitualis aequaliter dispositis, aequaliter consertur, ut idem
docet q. 6 a. a. a. Deinde illa verba: non aequaliter ea utuntur, sed
adtas iratia Dyi deest, significant gratiam actualem, quae la d ad
165쪽
a sum actualem influxum, ct ideo ei soli dicimur disse, scut quἐSoli oculos claudit, ne videat, non dicitur deesie oculo, aut facultativisivae, quae dat potentiam videndi ; sed dicitur deesse Soli, ac luci .
quibus ad actualem visionem excitatur . Imb idem Angelicus clarissime tradit, non solum aequali, v rta metiam majori gratia interna a Deo instructum vocationi subinda
non respondere, ac consensum negare: Docet eΠim I. p. g. 62. a. 6.in q. 63. o. 7. Angelos gratiam , qua Converterentur ad Deum, ori
secutos esse juxta mensuram persectionum naturalium , sicque Lucistro quippe omnium persectissimo maximam quoque ante alios gratiam contigisse. Uerba S. Doctoris sunt: Dicendum quod secundu-iradum M Walium Augesis data simi riva gratiarum, se perfectis eatitudinis, utputa si aedisicator lapides polit ad construeniam δε-
rarum, ex hoc 'so, quod aliquos pulc&Ψus, em decentius aptio, vid tur eos ad εο ratiorem partem do sis ordinare: Sic igitior sedetur , quod Deus Augelos, quos altioris naturaefecis, ad majora gratiarum dona. λ ampliorem beatitudinem ordinaDerit. Et idem apparet erulartei us Augeli : Non enim Angelus es compositus ex dmersis vatu. xis , ut inclivatio uni ut natura impetum alterius impediat, aur reta det , sicut is homine accidit. Quando autem non es aliquid, quod r-rardet , aut impediat, natura in id secundiam totam suum virtutem mουetur; er ideo rationabiis est, quod Angeli, qui meliorem natur habuerunt, O fortius, O efficacius ad Deu sint conet Dersi, quia j cundum iste Ovem comersionis tu Deum datur major gratia, ct gloria. Unde videtur, quod Angeli, qui babuerunt meliora uatur s- . babuerum plus de gratia, cin gloria. . - - Luit autem Daemouum m
catum superbia, cujus motisum s excellentia, quae fuit major in D s-rioribus Angelis. σε ideo dicit Gregorius, quod ille, qui peccavit, fuit superior inter omnes, dum enim cunctis agminibus Augeloru-Wala
mi est in claritatem transi studeret, ex eorum com aratione Harior
tuis. Et hoc videtur probabilius ; quia peccatum Angeli nora oc irex aliqua roritate, sed ex si libero arbitrio, mussi magis vide ur Coκ siderinι δε ese ratio, quaesumitur a moti υσ excelsientia M ' a' - - Eademque opinio est Magistri Sententiarum iu g. Disium a. ubi et Augeli, qui narura magis subtileς , ct sapisutio amplius perspicaces creati sunt, hi etiam majoribus gratiae muriribus praditi sunt . Et nota Verba Angelici Doctoris , non solum de gratia habituaIi, v rum etiam actuali intelligenda esse: Dicit enim: Angelos , qui
166쪽
5nem naturam habuerunι, fortius, O e aeus ad Deum eo resisese, at haec sortior & efficacior conversio opus est gratiar actualis , uetaceam, gratias actuales proprietates esse habitualis, de ideo major habituali majores quoque actuales debentur, niti obicem ponas 3 ad Lucifer ante peccatum nullum obicem posuit, unde sequitur, si main ιorem habitualem habuit, majorem quoque actualem habuisse.
Idem S. Thomas I. a. q. Io6. a. a. ad a. cum praemisisset stetiam lusera Euangelii occideret, nisi Meset interitu gratia Adei sanans , adiungit: Si quis post acceptam gratiam novi Te moti pree verit, miret paena dignus es tanquam majoribus beneficiis ingratus , se aurico sibi dato nou utens. Nec tamen propter hoc dicistur, qvii Lex noυa iram operatur , quia quantum es deIr, sussciens auxilium das ad non peccasiam. Si, ut ait S. Doctior, peccans post accepta m gratiam novi Testamenti majori poena dignus est ue tanquam maiori-hus beneficiis ingratus, sequitur, mul tos cum majori gratia tam inisterna . quam externa nam sola externa beneficium dici non potest . cum juxta S. Doctorem ad litteram occidentem pertineat in novo Testamento .gravius peccare, quam peccaverint alii cum minori gractia in Testamento antiquo , sicque cum majori gratia peccare aliquos.
cum tamen alii cum minori, aut non pescent, aut nitem non tam graviter pe en t.
Id etiam videtur apertissime Christus insinuasse, cum Matth. ra. dixit: Viri Nivitata jurgent in judicio cum generatione issa , o
condemnabunι eam, quiapaenitentiam egerunt in radicatiove Jonarer ecce plus quam Ionas hic. Regina riseri surget cum generationrista, condemnabit eam, quia venis de fribus terra audira sapiam tiam Salamonis ,'ecce plus quam Salamis his. Hic docet ChristusyJudaeos majoribus beneficiis, ct gratiis donatos, quam Ninivitas , Austrique Reginam fuisse . ct tamen Iudaeos non credidisse, cum NMm vitae, es Regina Ionae, ac Salamini crediderint tantb Christo minoribus, ct ideo Judaeos a Ninivitis condemnatu miri . Neque heto iterum opponas, haec Christi verba de gratia externa, non interna In telligenda esse, nam ut jam dicta omittam,Christus loquitur de mi
ri beneficio Judaeis quam Ninivitispra lito, es de quo prae Ninivitis
ad credendum, ct poenitendum moveri debuerant; at gratia exer nisi internae respondeat,majus beneficium dici non potest, nec ad magis credendum, ac poenitendum sussicit, cum, ut supra ex S. Thoma notavimusvicina externa sue interua ad litteram occidentem pertin
167쪽
taeat. Plane desiberet Medicus,qui crederet. se malus beneficium Uuia nerato praestitisse, quM non validiori ad sanitatem, sed pulchriori ad speciem,aut majori emplastro plagas obduxisset. Ipse quos Seraphicus Doctor de hac ipsa aequalitate gratiarum ita loquitur Distinct. I 6.
P. a.a. a. q. I. Ex quali gratia aliquando magis vens elicitur motus, aliquando minus, se udum cooperationem liberi arbitrii. Nec verbmirari oportet, cum sortiori, aut aequali gratia alium dissentire , alio consensum danter cum enim nulla gratia tam valida sit, cui disset
tire non possis 3 quid mirum est, aliquando dissentiri. hoc est aliquando fieri, quod semper fieri potest Im h potius mirandum esset, si
quod fieri potest, fieret nunquam. Sed jam alia videam us . . V. Haec ipsa effusissima in homines bonitas ex iis etiam arguitur, quae in bruta animantia , omnesque etiam insensibiles creaturas videmus a Deo quotidie conferri: Quod enim brutum tam vile , Cui
non omnia ad vitam necessaria, imb etiam commoda pro singulorum natura non copiose suppetant λ Arbori datae radices, quibus alimentum rapiat, fibrae, quibus transmittat, Blia, quibus protegatur , flores, quibus ornetur, pluviae, rores, lucis, umbrae se vicissitudo, quibus nunc stigore, nunc calore, iusta , aequalique tempeiae s
veatur. Quid dicam, singulas sere stellas singulis arboribus propitias λ aliae siquidem crescente, aliae cadente Luna proficiunt: aliae Nartem , aliae Venerem , aIiae Cancrum, aliae Taurum amant 3 Vi
res, ct oleae Virgiliarum exortu concipiunt, Solstitio florent. Quid ventos maturandis fructibus paratos aliae enim Aquilonibus, aliae FaVoniis germinant. Quid nives tegendis, isvendisque seminibus lanae instar hyeme injectas λ Qubd si arborum aliquae ultra solita, MCommunia naturae beneficia, peculiaribus praesidiis indigeant, quando ista desuere λ Sic vitibus, quia Sole , ct aprico gaudent, ne calore nimio laederentur, dati adversus aestum largit simi pampini. Triti-Co , ne a vermibus, qui a terra proveniunt, infestaretur, dati longi os calami, quibus in altum, tercluiue procul injuriam sugerent. Ro- se spinis armatae, ne passim, impuneque carpantur . Lillia, quae Ηο-m praegrandi, multoque onusta, crassioribus caulibus, thyrsisque imposita, ne oneri cedant . Terra quia naturae siccae, solidaeque, tot setiribus, tot fluviis, pluviisque rigata: ct ne displiceat nuditate, aut homini vilescat, quippe infimum elementum, tot storum illecebris vessita, tot preciosis metallis, ct gemmis impleta, quodque mirisImmum est . tam gravis, ingensque mules, cui sustinendae non Alpes
168쪽
non A pennini, non omnium columnarum sulcimenta , licet aere, aut adamante compacta lassiciant , ita uno puncto , seu centro libratur ;ut licet in medio aEre suspensa, licet tot hominum , pecudum , aedificiorum, Urbium , Montiumque oneribus praegravata in nullam partem inclinet, sed immota, inconcussa perduret ; cumque levissis mam pilam ne uno quidem momento aEr sustineat, sustinet tamen jam sexies mille annis Orbem Terrarum semper pendulum, nunquam caducum, succollante Dei Providentia. Denique nihi non copiose, de affatim in fines ususque suos instructum. Eadem in corpus humanum naturae benignitas, quod tot membris, tot fibris, tot nervis , tot visceribus, tot humoribus, tot venis distinxit, ut ei non solum ad necessaria , sed etiam ad jucunde, commodoque operandum
nihil penitus desit. Dati oculi, ne impingeret ue pedes, ne caderet ,
manus, ne torperet, os, dentes, stomachus , ne inedia consumeretur rcomae ad ornatum , genae ct facies ad venustatem, Vox, quae non tantum animi arcana transsunderet, verumetiam audientes cantu mulceret. Taceo mille alia divinae Providentiae in animantea miracula, in quibus nihil desideres, quod deceat, quod conducat, quod prosit , quodque immensam Creatoris beneficentiam non mille argumentis prodat. Quis ergo, nisi plane desipiat, se spic ri possit, in omnes creaturas tam copiosum , tam splendidum, in s
los homines tam parcum , modicumque fuisse, ut eis, quae ad animae salutem necessaria sunt, aut subtrahat, aut tam inclementer, avareque suppeditet, ut dissicili me, aegerrimeque consequi eam possint. Magis ergo bruta animantia , imb creaturas inanimes diligat, quam animas immortales, suique imagine impressas ,-coelesti Regni ha redes ' Magis plantis providebit, quam filiis λ magis curabit, quae in obsequium , de famulatum hominis condita sunt, quam hominem ipsum Creaturarum omnium finem, mundique Principem λ Plane id nihil aliud foret, quam nobiliis mam Dei persectionem , quae amor est, penitus desermare, ct inordinatissimam reddere, quippe qui mianimis rebus maximam curam, maximis verb minimam impendat
sicque contra leges justae charitatis vilissima impense diligat, preti
sissima verb, qualia animae sunt, aut omnino negligat, aut cordi non habeat puerorum videlicet amores imitatus , qui rerum ignari , po- muni irae auro, Vitrum piae margaritis eligunt, chariusque habent . . Cumque, ut dixi, homo sit sublunarium creaturarum finis, creatu . me verbsint media in commodum, obsequiumque ho nis creata aut
169쪽
ut eum videlicet aut vestiant, aut pastant, aut oblectent, aut medeari
tur, aut hospitio recipiant, si Deus, inquam, minus homini, qu rix aliis creaturis provideat, plane inconsultissimum facies, quippe qui media fini praeponat, perindeque agat, ac si opulentissimus Princeps splendidissimam Filio domum adornet, familiam pretiosa Veste, penuariam electissimis cibis , Aulas supellectile Regia instruat, Filio interim Regni haerede , omniumque Domino gelu algento , seminudo , di vix samem tolerante . Quae si tam absurda sunt, ut in nullum hominem cadant, quantb minus cadent in Deum 8 aut ergo Deus talis non est, qualem nobis ch Scripturae, Er ratio depingunt aut si talis est, non minus in homines, quam in alia benignus, quae homini serviunt ν, VI. Huc etiam spectant, quae Deus corpori, vitaeque temporali degendae tam large , amuenterque providit, ut omnem planh admirationem vincant, ct ex iis facile colligas, quid de anima sentiendum sit, tantb corpore praestantiori, quantb Rex suo palatio, arti sex sitis instrumentis praestantior est. Ergo corpori vestiendo, ornand tue quot in avibus plumae , in piscibus purpurae, in pecudibus pelles, in vermibus serica, in mari uniones, in montibus metalla , gemmaeque parata Quotque flores, herbaeque in remedia morborum λ quot
liquores siti, quot escar fami delendae per Elementa dispersae quid do
illis dicam, quae tanto numero, tanta varietate, non ad necessitatem, sed ad delitias homini data quot colores oblectandis oculis, quot soni demulcendis auribus λ quot artes fallendo tempori inventae Et haec omnia adeli in universum genus humanum effuti , ut nullam toto orbe nationem reperias tam barbaram , tam incultam, tam Vera Religione alienam, cui non remedia, non vestes , non cibi, non tecta, non omnia denique fovendo corpori necessaria natura imiense Providerit. Audi Senecam in hoc ipsum argumentum ita dissere tem lib. 4. de Beneficiis: Tot arbusta non uno modo frugifera: tot υ-rietaras ciborum per torum annum diuesie: jam animalia omnis gen ris, alia in sicco, solidos , alia in humido nascentia , alia per sublimata demissa, ut omnis rerum natura pars tributum aliquod uobis conferret . Unde istam, quem trahis spiri Ium 8 unde istam, per qu am acturvi in tua disponis, aes ordinas lucem p unde sanguinem, cujus cursu via abs Calor continerar λ unde blapalatum tuum saporibus exquisitis ιμ sentia Z Net enim necessitatibus rantummodo noseris provisum eo, ψη in delitia; amamur. Si ergo quae ad conservandum , recrean
170쪽
dumiue corpus necessaria sunt, desiderari Deus a nullo mortalium voluit , quantb minus id de Λnimabus voluisse dicendus erit Z Quid
enim aliud est corpus, quam Animae instrumentum λ Si ergo ado nando instrumento tanta cura laboratum est, quantb magis labor
tum suerit, ne quid deesset artifici t alioquin quid pingendae imagini
prosint exquisitissimi colores, caeco, manco Pictore λ aut conficiendo bello acutissimi, & limatissimi gladii, laguente, invalidoque
milite λ Cum ergo Deus animas hominum aetern ae felicitati condi derit, in eumque finem corpori velut infrumento adstrinxerit, plane studium instrumento impensum manifestissimo argumento est , multb magis curatum esse, ne quid ad hunc finem obtinendum arti fici, hoc est, animae deesset. 'VII. Accedit, nihil causis maxime intellectualibus tam naturale, insitumque esse, quam ut opera, quae ab ipsis procedunt, conHmendatissima habeant, tantoque magis, quantb illa nobiliora sunt is pretiique majoris . Si quis peregrinum florem in horto domestico manu sua consevit, aut vivacissimis coloribus, summaque arte imaginem adumbravit, aut ingenti studio poema consecit, quam anxie, quantaque cura laborat, ne pereant, ne grandine, ne pulverea alioque casu corrumpantur λ Ita Ca sar Commentarios, quos noctuinnis horis elucubravit, ne Naufragus quidem , ac hoste persequento dimisit. Ita Parrhasius domo incendio conflagrante, nihil aliud. quam Adonidem suum servar i optabat. Ita res quoque sensu carentes , arbores exempli causa, poma a se producia & sinu serunt, de succo alunt, ct soliis , tunicisque corticum vestiunt, ct non prius dimittunt, carpi iue patiuntur, quam jam matura, sui siue numeris absoluta. Quid ergo de Deo dicemus, inter cujus opera nihil puluchrius, nihilque praestantius anima humana, ct immortali, in qua divinitatis imago velut in tersissima crystallo non sculpta, non picta, non opere plumario intexta , sed naturaliter ingenita efflorescit 3 hoc, inquam, tam regium opus, nulloque pretio aestimabile, Deus non cordi habeat, impenseque custodiat λVIII. Sed priesertim haec ratio convincit, quod in hominis structura , non peritiisimi tantum Conditoris & Artificis, verum etiam amantissimi Patris officium , ac partes se stineat Deus: cum enim carnalis pater modicam tantum sanguinis sui portionem corpori sormando praestet, circa animam Verb nihil penitus agat, solus est Deus,
qui paterni sanguinis indigestam massam elaborat, distinguit, ct ita