장음표시 사용
331쪽
de Praestat. cas solit. in fit. S insolentissimor. 3r
sed gentcs totas regioncsque in altam voraginem condidere, aut magna etiam turrarum spatia de loco in locum mo-vcrunt. Quorsum pertinet, quod Hircherus de mundo subterr. T. I. pag. 22 l. refert, icrrae motu in Basilicata, Neapolitani regni provincia , exorto , integrum montem, vineis superbum , ultra tria palluum millia transsatum , nullo in locis intermediis sui vestigio relicto. Similiter agros binos, eloco suo emotos, aliorum agris impositos else, , Cambdenus in vita Elisabethae A. is i. rs 8 i. retulit, dc eX Richardi Bahcri iustoria Anglicana Huberus lib. IV. digressionum C.
22. Plura civitatum exempla , quae terrae motibus eversae perierunt, memoravit Antoninu l. IV. de reb. suis f. 48. ibique in notis Gaiaherus. . Ut vere: locum i habeat , quod
Ovidius cecinit lib. XU. Metamorph. .: . I b. Ἐγε- - - Sic toties versa es fortuna locorum
-,i mdι ego , quod fuerat quondam solidissima tellus ,
se fretum: viri factas ex aequorei 1erras. i. . . . .
Servius Sulpitius , cum ex Asia rediens Megaram versus vigaret ,, α resiones circum circa prospiceret , Oppida quon dam florentis a , 2Εginam , Megaram , Piraeum, Cori thum; prostrata atque diruta ante oculos habebat, qucmad. modum ad Tullium scribit lib. IV. epist. Cic. s. Seneca Tyrum ruinis .infamem fuisse restatur tib. IVs sa - xat. c. a. D univera syria illam Justinus ι. XL. . s. .c. a. A in Nesint, sinistra adhuc memina, tes ret norim non florentisiamas modo urbe, concussit, de ultraicenties mille homi, nes neci tradidit. Contra Plutarchus in libro dc superiti,tione c. y nec terrae motum in Gallia, nec fulmen in M.thiopia , formidari dixit. vero urbium dc gentium domina frequentissima eranti in Mia o frequentissimae imitanae, uta miserum. esset thorrer. iscendi lapsus 'tentorum i assi os Juvenal. sar. III. Quapropter Augustus' Caesar conIrs
incendia cohortem libertinorum eonstituit, quae opitularetur z uι- fue ruinae caverentur edixit, ne novum adisclum ad viam publicam factum , ultra sepIuniata pedes attuleretiar , auctor
332쪽
Strabone lib. V. cui adstipulatur Dio lib. LV. Sueton Aug. c. 3o. Adde Tacit. XV. Anu. 43. Sext. Aurel. Uict. 0rt. c. I 3. Juvenal. dich Sat. III. Respice nunc alia , ac diversa pericula noctis ; uod spatium iectis Iubli1nibus, unde terebrum
Testa ferit , quoties rimosa S curia fe/restris
Hasa cadunt, quanto percussum pondere signent ε: Et laedant sticem. Posss ignavus haberi , Et subiti casus improvidus, ad coenam sintsatus eas: adeo tot fata , quot saNocte patent vigiles, re praetereunte, fra frae.
S. XVI. Haec licet adeo plana sint, ut nemo praejudiciis vacuus
contra hiscere possit; multi tamen, quia veram casus indois Iem non assecuti, tam vitia ex rebus venientia, ut Zizania
dc herbas pestilentiores, quam opera providae dc solertis naturae, ut imbres ic pluviam moderatam , ad casus solitos& fortuitos retulerunt. Sebastianus Medices tract. de fors cas. p. I. qu. 12. u. Io distinctionem inter casus sortuitos di improvisos commentus est, & hos definit, quando intervenit Culpa aliqua , quae casui occasionem dedit; verum jui civile hane dilhinctionem ignorat; fortuitus est improvisias per I. 6. de pign. act. si vero Culpa praecedit, tum casum non esse, docebit caput sequens. Idem qu. I 3 n. Io. bimembrem tantum divisionem, in casus solitos dc insolitos, cum Pragmaticis fere omnibus, male agnoscit, nec melius explicat, insoliti, inquit , casus sunt, qui rarissime contingant,ar fuit mundatio staminis Arni in hac civiιate Florentina de A. 13 7. qua nec major . neque rerrabilior fuιι in illa unquam. At vero quod rarissime contingit, non insolitum, sed insolitisimum esse, vel illi vident, qui nondum sere lavantur. Alii rursus . ne quidem casus divisionem in solitum dc insolitum admittunt, causati, fortuitum nihil aliud esse, quam insolitum, quia captu humano praevideri non potest i i8. m. D. Comm. I. I l. f. a. Locar. I. I. S. 4. D. deo. ω' A. Nec Iuris.
333쪽
de Praestat. eas solit. instit. hi insolenti mor. 31
Iurisconsultos uspiam nec Impcratores casus ita distinxisse, erubescendum sine lege loqui. Nobis vero fossicit rationem juris hanc divisionem postulare , ut species dubiae cofelicius dirimantur l. de V. S. Qiai politivum, comparativum & superlativum gradum ignorat, ad Orbilii lu- dom remittendus est. Deinde omnis quidem casus insolitus est& improvisus, respcctu eorum , quae per consuetudinem , aut statis anni vel dierum temporibus fiunt, ut qua . tuor anni tempestatum, Scilis ortus & occasus & simili uin rat si casus inter se conferantur, alios aliis magis frequentcs esse declaravimus supra , atque naufragii, incendii, icrrae motus exemplis constat, quae nonnullis in locis fieri solent& sepius fiunt; non tamen minus fortuita sunt, ratioue
hominum, quibus id incertum fuit & improvisum. Jam olim Claudius Salmasius e. XXIV. O . ad Pus Ait. NRom. recte monuit, observatione naturali certum esse, nives moderatas, ventos modicos, aut tempestates solitas non nocere frugibus, immo potius sata ab nis per hiemem conservari, dc secundissimum annum esse . quo diutius in terra durarunt nives, ideoque has dc reliqua ejusmodi ad casus solitos referenda non esse : minus recte autem casus fortuitos omnes dicit insolitos; prius omnem tempestatem ad casum insolitum refert ue pessime cruod contra consuetudinem tempestatis est, tempestatem en negat; reprehensus eo nomine satis acerbe ab adversario suo perpetuo, Desiderio Heraldo lib. I. animadvers ad Ius Att. c. is. sed qui ipse tempestates ordinarias de secundum consuetudinem evenientes casibus adscribit minus accurate. Utriusque error manavit ex sinistra explicatione dc intempestiva mendatione l. 78. S. D. Q Contr. t. de qua nunc plenius dicendum
334쪽
PRAEST ATIONE CASUUM 'SOLITORUM, INSOLIT . &c.
I. I. Pid si praesare' casum. II. Pare naturali, Divino , Romauo, Germanico nemo casum praestat. III. neque in fricti jaris jadi
ciis, neque in rebus commodatιs, contra Donellum, Grotium, Pa-fendorsitim aliosque. IV. Vi is regulis quatuor a culpa, mora, δε-
ιιιο speciei γ' casny receptione. V. si is γε curatione . Βοιmeria , Socida expresse. VI. Aliquando bracite, aesimatione ,s cepio periculo. vll. Obligatus ad casum, quem praesare debeat, . mariae Dae sententiae. Vt II. ex male intellecta l. 78 f. 3. de Conιr emt. exortie', ea illuseratur. IX. qui casum recepit stitvim las in- Distum praestat. X. Non vers insolentissimum. XI. Quod applicatur aὰ remissonem mercedis ob flerilitatem, XII. ad conia ctionem vactigalium. XIlI. Cautela practica.. f. I. VErbum praestare varia significat apud Latinae linguae a
ctores : hic autem , phrasi Iurisconsultorum propria& figurata locutione, notat eventum alicujus rei in se recipere, dc luere, implere, sarcire, si quid ex casu fortuito male eveniat alteri. Alii antiphrasin, alii hypallagen alii , alii syllepsin, rursus alii ellipsin subesse volunt, quod Grammaticis discutiendum relinquimus. OS Verba Pomponii ex I. II. D. de Neg. ges. quia huc apprime faciunt, adscribemus. Ait autem e Si negotia absentis N ignorantis geras , culpam dolum praestare debes. Sed Proc ius interdum etiam casum praestare debere, veluti s novum negotium , qaod non sit solitu1 absens facere, tu nomine ejus ge
335쪽
ras. Cicero non minus eximius Jurisconsultus, quam Ora torum Princeps , saepe hac voce ullis cst : caseum pia sare dixit V. epist. I7. culpam , l. I. cpist. I. Simus ea m. nte, ut nihil in vita a nobis praefandum putemus , praeter culpam.
Idcin I. de Oratore : et isquid fulset incιmmodi in mancipio, id si venditor scisset, neque declarasset, pr.estire debere. Rursiis III. dc Ost . God enim sci e debuit de Ianitate, de fuga, de furtis praesar edicto . Edilium. Varro II. de R. R. c. Illosce juvencos sanos recte , deque pecore sano esse , noxisque praesa re ' Quintilian. l. VII. inst. orat. c. 4. In tutelae judicio solet quaeri, an alia de re, quam de calculis cognosci oporteat an Iris praesari debeat tantum, non etiam consilium ezentus. Hinc vox praestationis solennis cst Jurisconsultis quando ouid cujusque contractus natura & status obligationis po- ualet , vel quae ultro citroque contrahcntibus debcantur, decidunt. l. i. D. de Rer. perm. l. s. D. de Ufur. I. I 2.9, 3. de R. L Qtiae pars, quemadmodum ad ossicia humano generi debita pertinet, & late ipatet , & ex intentione contrahentium aestimanda cit , dissicilis semper visa fuit ecsubtilis, ut Scaevola di xcrit, maeni judicis est e de ca cognoscere, dc Cicero magnum in his usam esse Iurisconiustorum. Sc-neca III. de Bcnef. c. 7. Melior videtur conditio causae bonae, si ad judicem, quam si ad arbitrum mittitur : quia istam formula includit certos, quos non excedat, terminos , oni huyus libera nullis adstricta vinculis, religio,=detrahere aliquid
potes, is adserere, sententiam suam , non prout lex aut ,-silia suadet ed prout humanitas ta misericordia imputit, re-
Iam vero vel ex solo dictamine juris naturalis patet, neminem ad reparationem damni , quod alteri casu fortuito illatum cst obligari. Ea enim nobis demum imputantur, quae a sciciuibus dc volentibus , mediate vcl immediate sunt profecta : seu . quae ut fierent , vel non fierent, penes nos fuit. Nulla autem ratio est , cur mihi impulcn- , ' Ss x tur
336쪽
tur operationes naturae & eventus , quorum ego non magis. quam ille qui damnum accepit, auctor ha ri possum. Supra diximus, casus omnes vel propter eXtrinsecam circa res contingentem vim, vel propter ignorantiam hominum invincibilem seu justam evenire , ideoque eos piaevideri vel saltem praecaveri non possie: at quae vires nostras excedunt, vel lumine intellectus non percipiuntur, nemini imputari debent. Casus est vis divina, vis fortunae, quae obstat hominum voluntati ic consilia eorum eludit: absit autem fomtunam convertamus in culpam, aut voluntatem ex neccssitate interpretemur. Unde tritum illud : impossibilium nulla est obligatio: nemo ad impossibilia se obligasse censetur: impossibilia pro non adiectis habenda. Fusius hoc exsequuntur Grotius I. u. de P. B. N P. E. I 6. f. 26. . Pulandosi de I. N. G. l. I. c. g s. 6. quibus addemus locum Ciceronis elegantissimum , lib. V. epist. I . Communem N in. ertum neque vitare quisquam nostrum. neque praestare ullo pacto potest. In Republica Mosaica idem sancivit Deus T O. M. Exod. XXII. 9. Io. II. & seX-centis locis inculcarunt Iurisconsulti, casus fortuitos, vim majorem, quod vi latronum ereptum , quae senectute vel morbo contingunt 8c similia, in emtione, societate, mandato, deposito , pignore, tutela, ceterisque bonae fidei judiciis, alienae rei possesibri imputanda non esse. l. 32. D. de Neg ges. l. f. I.-Pen. an. I. 26. f. 6. Mand. l.
s. f. E. D. Locati. I. I. f. II. de Mag. conυ. ι 6. de Damn. ins l. 4. C. de Adm.'per. Iul. I. I. C. Deposti. I. 6. S. 9. C. de Pen act. I. I 2. cst 28. C. de Locat. Seneca IV. de Benes. c. 39. Vadimonium promittimus ; tamen dese-ν itur. Non in omnes datur actio, deserentem vis major excusat. Apud Germanos adeo certum est casum nemini imputari , ut in proverbium abierit: Go res Alimachi is aliezeumesisti; de quo Clari T. Hert. de Paroem. lib. a. n. s.
Quod de casu fortuito non praestando diximus, non tantum Diuitiros by Cooste
337쪽
tum ad bonae fido i contractus. uti Donellus rescripto Alexandri Imperatoris in I. 6 C. de ait. dec pius CX illina abat, scd cniam ad negotia stricti juris pertriaci. Eidem quippe horum cst ratio , dc Ulpianus generalitcr loquitur in l. 23. de R. I. & textus sunt aperti in I. s D. de A. C l. t i pr. 3. 3. de V. G. Juri,consulti vero hisce pactum accesibrium in continenti adjici requirunt arg. L 7. S. S. D. de Paci quod mores hodierni, simplicitatem juris naturalis l)quentes , non praecise observant, Huber. de Pacl. n II.
Strych C. C. f. 3 c. 6. 3. 4. Quid autem p si diligentiam
exactissimam adhibuit commodatarius, & forte contingat res commodato acceptas latronum incursu , piratarum inlidiis, naufragio, incendio aliisve casibus, quibus resisti non potest, perire, an rerum peltimationem, aut aliam generis ejusdem restituere tenetur λ Negant Iurisconsulti dc Imperatores Romani, in l. s. 3 4 l. I 8. pr. D. l. I. C. Commo . Ex lege Dei autem sic demum absolvitur, si dominus rei commodatae adsuerit, cum corrumpebatur, quia tunc ipse. suam diligentiam praesumitur adhibui tu , ncque rem a custodia dimisisth Exod. XXII i . is. Grotius vero & Pu-fendors distinguendum putarunt , utrum res omnino apud dominum fuisset peritura , si vel maxime commodato non forci data. an minus: priore casu cessare restitutioncm, posteriore non item. Ille l. II. de P. P. c. 32 9. ι 3. hic I. V. de T. N. G. c. q. g. 6. At rationes eorum, quamvis Schiltero Ex. XXV. S i 6 & Thomasio in hmi. D. iit commod. sint probatae, haud lassicere pronuntiavit Titius, nec mihi pelluadent : utique enim praegnans apparet
ratio, cur commodans magis, quam commodatarius in sortunium ferre debeat , quia ille dominus est ; cui res sua perit t. I 2. C de Locato. Adhaec commodatarius praebuit quidem occasionem , ut rcs periculo cXponeretur, ait commodans in idcm consensit. cum sciret, aut certe ignorare non deberet, casus ejusmodi accidere posse. Et licet durum videatur, domino benignitatem suam tanti constare, du-
338쪽
rius tamen foret , si commodatarius beneficium acceptura tanto pretio redimere cogerctur. Inici im Carolus M MLud. Pius in Capitularibus suis legislationem reipublicae Hebraeorum secuti sunt l. V. c. et g. Uctere quoque jure Germanorum . Uisigothorum & Scotorum commodatarius casum praeitare tenebatur, Schili. d. Ex S l6. I . Hodie autem ubivis praevalet juiis civilis ratio, ut dominus casum
ferat. Coler. VII. IS. CarpZ. p. 2. c. 26./6.
f. IV. Maneat crgo fixum , Casus fortuitos, ex contractuum bonae fidei vel stricti juris natura, non praestari. Quatuor auatem hujus regulae sunt vitia , vulgata quidem . hic tamen minime omittenda. I. enim damna fatalia ei nocent, cujus culpa ad casum ordinata, & talis quidem praecessit, quae pro subjecta materia praestari debet. f. 3. I. qu. mod. re contr. obl. l. s. f. q. tii l. vlt. Commod. Daevis enim mala alteri obvenientia isti imputari debent, qui corum causam & occasionem cum post et & deberet non subtraxit: quia sic sit
'casus mixtus & famina cuique suum, non adversario nocere dchetl. I s. de R. 7. Exempla sunt in I. 22. D de Neg. ges. I. II. de Peric. M comm. I. g. C. de Peric. tui. CarpZ. p. z. cons. 26 d. A. S l. 6. Re p. Io 7. Brun n. ad
l. 9. C. de Pign. act. L. B. de Lyn Cher dec. 4 3. O s 3. 2. Post moram periculum est morosi . si res debito tem
pore restitula eodcm modo non periisset apud creditorem, vel julta causa moram non excuset l. 67. g. uis D. de Leg. I. l. r . S I. D. Depos ibique Brunnem. 3. Debitor speciei interitu ejus liberatur arg. 3. 3, Inst. de Emt. venae.
l. 23. D. de V. o. Rei alienae possessibr si casum in se recepit, de iniquitate queri non potest , quia apud ipsum
fuit, onus sibi aliquod imponere, quo nisi voluntate sua opprimi non poterat l. I. g. 23. D. Depos. I. I. C. Comm. t. . C. de Pen. a t. rei item suae liberrimus fuit moderator& arbiter i. et t. C. Mand. & quicquid in contrahendo cxceptum fuerit , id servari debere Paulus ait in I. 43. D. de
339쪽
Pact. cui praeiverat Iulianus apud Ulpianum in I. 9. f. Σ-D. Locat. lcribens : Sι quis fundam sec./verit, ut etiam, squid υι majote accidisses , hoc ei piaesaretur , pacto sandam
Ex pacto igitur inprimis quia contractus formantur legemque accipiunt , saepius fit, ut periculum omne sustineat, qui contrahit; puta si nominatim id convenerit, vel tacite; determinate vel indcterminate; pure vel sub conditione Inter convcntiones cxprcssas ni nil in emporiis frequentius est assecu=ationibus , quae hoc fine a mercatoribus
Contrahuntur, ut receptor sive aversor periculi, derri sise- curario , rerum, quae alterius sunt, terra marive transportandarum periculum incertum , pro certo suscipiat pretio praemium vocant) quod ratione loci , temporis & periculi majus aut minus est , etiam ultra centesimam. Vid. Stypman is jure marit. p. 4. c. 8. n. 3 8. Formulas hujus contractus Latinas, Belgicas & Italicas Marquardus, Straccha & Schottelius dcdcrunt . dc illustrarunt tam copiose, ut Soli facem accenderem , si eis diu immorarer. In jure civili equidem nulla hujus negotii vestigia reperiuntur, neCtamcn id Romanis prorsus incognitum fuisse . ex Livii lib. XXIll. c. 49. cs l. XXV. c. ut & Suetonii Claudio cap. I 8. Loccentus observavit. De justitia si quaeras , favor
commerciorum , ic aestimatio periculi , foenus nauticum, conventioni huic vicinum , tum emtio spei, ludi fortunae. sponsiones & usus denique frequentissinius assecurationein satis defendunt U. Grol. I. I i. c. I t. f. in . dc introd. lib. 3neap. et . Weri hos de instrumento assecurationis , vulgo Pιliada. Strych. C. C. Se I c s. f. Σ . Maximam cum hac conventione affinitatem habet Bodmeria , Germanis Bod-
mero , sive Bodemeu, quae est mutuum navarcho vel domino navis ea lege datum, ut cum foenore convcnto reddatur, & navis, quamdiu supercst , pro ea obligata sit, eae vero perdita, sors ec foenus creditori intcreat. Disti it ab v aste-
340쪽
a siccii rat one, quod in ea mercium alienarum . hic pecuniae creditae periculum, ta ibi quidem sine hypotheca. hic cumca suscipitur. Plerique boumeriam cuin nautico stencre confuderunt ; ctiam, quod mirere. Batavi. GrocncWegius ad I. 16. S. i. C de et ur & HI uberus ad tit. de naul. foen. cum tamen in illa praecise in usum navis credatur, & numismi navis Patrono dentur , & hypotheca in fundo navisdem Schιν,-Boden constititatur , quibus cancellis foenus nauticum non continetur. Strych. Uf. mod ιιι. de naut . seu 3.3. Utrique autem commune est . quod Creditor contra nais turam mutui periculum in se suscipit , Paul. I . Sent. i .
id quod male negabat Schil terus Ex. 3s. 3 i4. Majores hic
rursus u furis Consuetis permittuntur, partim ut perissi pretium , ait Scaevola in I . s. D. de Naui. foen. partim navium exercitium ad summam rei p. pertinet l. 1 f. I9. D. de Ex act. Cicero II. de Nat. Dcor. Navigio um cursibus f peditantur omnes undique ad vitam copiae , plurimisque rebus maritimis fruimur atque utimur. propter nauticarum reram scientiam. Plura dabit Scholicitus de sing. ansi'. in Germ. jur. c. 22. Huc item pertinet contractus Socutic quo c-no oves, vaccae & instrumenta rustica cono pretio aestimata, hoc pacto locantur , ut fructus fiant communes, &Conductor periculum vaccarum in se recipiat; unde pecora ferrea, Esem Vieb. Pacion. de locat. cond. c. I a. CarpZ. p. z. c. 37. d. I9. Richt. ρ 2. dec. 8 i. n l. Quidam originem hujus negotii ex conventione inter Iacobum lc Labanem, etiam vocis natales ab Hebraeis petunt; sed Cangius in glossario. & Schili. Ex. 3 i. f. 9 jam dudum do-Cuerunt , vocis notionem ab Italorum societa derivari debere : dicunt 'enim dar o pecore in Decida, itemque socio& soccio, uterque sociorum. Prosessa operari jure Socidaecgit Tabor, ad quem , ne actum agam , B. IActorem rein
mitto.' . . s . VI. Vidimus tres species , quibus expresse casus sortuiti re