장음표시 사용
201쪽
ini ad iurisprudentiae nostrae studium a
cedunt, illudque interpretari annituntur, duas in classes generatim haud merito
dividi posse videntur. Quidam enim levi brachio illud ipsum aggrediuntur,contenti, si ex aliorum scriptis & doctrinis sapiant. Quidam vero rem ex suis propriis enucleare sontibus student, non tam respicientes, quid
nam communiter tradi soleat, sed ita se geruventes, ut legitimis interpretationis adhibitis regulis in standamentum inquirant. Equiadem in praesenti laetari possumus, quod inciderimus in eiusmodi tempora, ubi DoctoreScelebriores, classi secundae sese adscribentes, indefessis laboribus eo rem perduxerunt , urinfinitis tenebris discussis ad lucem veritatis pervenire eo rectius jam possimus. Illud imprimis a pluribus jam observatum fuit, multum adjumenti afferre interpreti cognitionem variarum hypothesium, ex quibus J risconsiuiti Romani conclusiones suas deduxerunt. Hoc enim constat, non eadem Veteribus ICtis principia fuisse, quin, sicuti in
varias sectas multi transierant, ita quoque diversas hypotheses saepe inter se lavisse, & inde
202쪽
De Psilosophia 'ciorum Stoica. de in oppositas tape dilapsos suisse conclusioneS. . In eo tamen magis inter se convenie
bant, quod plerique ICtorum philoisphiam
Stoicam excolerent, & inprimis, quantum ad moralia, principia inde peterent, quippe quae non poterant non ethnicis arridere, id quod Schil terus, a) aliique, jam ostenderuntia Et quid opus est verbis, cum tam infinita exempla in jure nostro occurrant, quae meras conclusiones & hypotheses ex hac philo phia contineant, & inde unice genuinam siuam recipiant interpretationemὶ Hujus observationis neglectus non potest non conto tas explicationes parere, sicuo, quantas ad- huc pepererit, res ipsa loquitur. Plerum
que enim,ubiJCti ex lingulari Stoicorum hy
pothesi conclusiones sormarunt, quae cum Peripateticae scholae principiis subsistere iam queunt, mirifice se Doctores torsisse animadvertimus, quando ejusmodi leges secum dum normam plailosophiae Aristotesicae, quae Unica tunc omnium sere occupaverat animos, enucleare, & veram dissonantiam ad concordiam coactam & violentam deducere laborabant. Res ipsa exemplis fiet clarior. Intuentibus vel solum tit. I. in s. de
- is , In Manuae Philosoph. Moral. c. I. g. S.
203쪽
offerunt talia exempla, quae unice ex philosophia Stoica interpretanda fiunt. Ne jam aliquid moneam de derivatione juris, quam Vlpianus a justitia deducit more Stoico, observante Schiltero, bo nam hoc leve est: tantummodo ad famosam illam definitionem juris naturalis provocabo, ubi si commentarios evolvimus, in ejusmodi labyrinthum incidimus, unde egredi vix datur. Vident interpretes, vix commode illam definitionem posse de sendi ex principiis philoisphiae communis, qua imbuti sunt, &tamen Stoicae philosophiae principiis destituti frustra omnem movent lapidem, ut hanc ipsam ab absurditate liberent. Con- enit vero optime cum principiis Stoicis, quod nec dissitetur ipse Huberus in digres . sionibus suis. G Duo scit. occurrunt in dein sinitione hac consideranda: I. quid intellexerint Stoici per naturam β 2. cur anima- Iibus jus naturale adsicripserint λ Quid per naturam intellexerint, explicat Stoicorum facile princeps Seneaca d) inquiens: uiae aliud esI natura, quam Deus, divina rario, toti mundo partibus ejus inserta.
204쪽
Jciorum Stoica. 1 8 sNeque plura hic ex Stoicis allegare opus esse censeo, cum jam ab aliis, ut Iusto Li
ad oculum demonstratum. Deduxit simul nos illud Senecae effatum ad causam ipsam, cur jus naturale adscribi possit bestiis. Nimirum divinam illam essentiam diffusam per omnia corpora, & toti mundo insertam esse censebant, diverso modo tamen sese exserentem; aliter quidem in hominibus, aliter in bestiis. Hinc non poterant non rationem adscribere ipsis bestiis, & ita jus naturale ad judicare eis, quod & ipse Pusen-dorfius optime observavit. g Ex hoc fundamento collegerunt postea , homines inter se esse cognatos i quia unius animae essent facti participes.' h Florentinus Iu- reconsultus si idem inculcat, dum hominem homini insidiari nefas esse concludit,
quod inter nos cognationem quandam natura , i. e. D E V S, constituerit, quae sententia, sano sensu accepta, admitti potest; sed cum intimius sontem ejus, unde prΟ- pullulaverit, indagemus, sub veste pulchra putidum latitat corpus, judice Dn. Bud-
205쪽
deo. ) Neque tantum in hominibus &hrutis haec Stoicorum substitit assertio: toti mundo rationem divinam, seu spiritum divinum, vel mentem attribuerunt. Praeter Senecam hoc testatur ipse Zeno o asserens, Deum esse spiritum λῆκον λ ολου etsi κοσμΩ Haud a veritate me aberraturum puto, si
dixerim, Paulum sm huc res exisse, dum discernit illa, quae ex distantibus corporibus sunt, ab illis corporibus, quae uno spia
ritu continentur. In qua sententia quoque suisse videtur Pomponius n tria genera col porum recensendo, unum, quod continetur uno spiritu, ait ruin, quod ex contingentibus constat, tertium, quod ex diasiantibus. De generatione, non nasci animas, sed insinuari in corpora, tradebant, teste Laetantio, Ο h. e. non in utero concipianimam, sed extrinsecus imprimi. Hinc Delum in utero partem ipsius uteri esse, non animal, afferebant. ρ) Non alienus ab hac sententia fuisse videtur Vlpia
206쪽
yciorum Stoica. nus, q inquiens: partus, antequam edatur, mulieris portio eis viscerum, & Papinianus r) partum nondum editum hominem non recte dici, putat, & alio loco s) Vlpian. talem in rebus humanis non esse, diserte fatetur, interim tamen ita
Sed revertimur ad tit. V. de I I ubi deprehendimus definitionem justitiae, quae secundum Vlpianum u) dicitur consans perpetua voluntaό, jus μιm cuique tribuisendi. Vultejus x hic describi justitiam aliquam divinam autumat. Bachovius y intelligit justitiam in abstracto consideratara. Alii et desectus nonnullos in ea annotant,&qui S omnes conglomeraret opiniones λ Sed incertae & fluctuantes sunt plerorumque conjecturae. Rectius hac in re se gessisse videtur Adrianus Turnebus a) asserens, Vlpianum hic suisse aemulum Stoicorum, qui ut vitium
207쪽
inconstantia, ita virtutem constantia metiri solebant, videlicet summum bonum in habitu riirtutis collocantes. Id aperte Cicero b) fatetur, inquiens: Zeno primus non minutis usum modo ut siveriores, sed ipsum habitum per se esse praeclarum, disseruit. Nec tamen virtutem cuiquam adesse, quin ea siemper uteretur. Evidentius Seneca: Summum bonum in ipso judicio e I, re habitu optimae mentis, & alibi: d) Bearum illud in uno loco possitum est, in ipsa mente flabile grande tranquisium. Vnde
rursius Cicero ex mente Stoicorum e virtutemait esse constantem cae perpetuam vitae rationem, & alibi: in solis virtutibus inesse scientiam sabilem atque
immutabilem Supposuerunt vero porro, virtutes inter se nexas esse, fg hinc unicuique virtuti necessario eandem formalem rationem attribuere debebant, praesertim quatuor riirtutibuό cardinatibus , quas tantopere urgebant, & in pretio habebant, inter quas quoque resertur jusitia. Hinc nescio,
208쪽
nescio, an bene illi faciant, qui ex Aristotele hanc ipsam illustrare fatagunt, cum hic h evidenter contrarium afferat,
felicitatem scilicet non inpossessione sed usu mirtutis , neque in habitu, sed actione esse, quo etiam Huberus i collineare
Deinde occurrit definitio jurisprudentiae , ε) ubi rursius variae deprehenduntur dissicultates, quomodo jurisprudentia possit dici scientia re notitia, quomodo res diis vinae intrare possint objectum jurisprudentiae t &c. Sed Stoici, & horum aemuli, Iu- reconsulti Romani, non ita separabant prudentiam a scientia, uti Aristotelicat philosophiae addicti. Evidenter id patet ex loco
Plutarchi, quem refert Lipsius l) ubi ita: Zuid eri bonum Z non aliud, quam prudentia. uid prudentia Z Non aliud, quam scientia. Inde & Seneca : m) ssine scientia
divinorum humanorumque beatum inci non
posse, asserit. Cum itaque justitiam finem jurisprudentiae esse, intelligebant, illam v
209쪽
xso De Philosophiaro este virtutem cognoscebant, & per summum bonum indigitabant, simul quoque talem definitionem jurisprudentiae efformabant, quae huic fini, justitiae, esset aptissima. Vnde & philosephiam suam per humanarum & divinarum rerum scientiam definiebant, & ipse Cicero n) amicitiae definitionem inde exstruxisse videtur. Ad alia jam transeundum esset, nisi brevitas, qua intercludor, institutum prohiberet. Illud tamen saltim adhuc mone bo, quod Vlpian. in L st. f. p. de pecuI. asse rit : Iicere servis, naturaliter in corpus suum saevire, omnino dogma Stoicum supponere: fatentibus, missembachio o &Vngepauero. Αυτοχειρον enim secundum
Stoicam philosophiam fuisse licitam, p ipse fatetur Huberus, q) hanc legem alias defendens, & pluribus deducit Lipsius. r
Quamvis vero Huberus respondeat, Videndum esse, non quid Vlpianus sentire potuerit, & quid veteres pagani existimaverint, sed, an hic locus etiam necessario contineat n) de Amisit. o) ermment. ad tit. de Pa- ,
210쪽
yciorum Stoica neat appi obationem αυτοχειρο α , ὸ qua ratione tamen, si regulas bonae interpretationis adhibere velimus, hic locus aliter intelligi possit, non video. Communiter qui dem urgeri solet, leges non amplius esse considerandas ut Vlpianeas aut Paulinas, sed ut justinianeas, quod hic Imperator omnia sua secerit. Verum ita incidimus in Scyllam, dum volumus vitare Charybdim. Quomodo enim tales leges, quae Stoica principia pro fundamento habent, secuniadum Imperatorem sunt intelligenda: λ Quaerere enim licet, cuinam sectae fuerit addictus hic Imperator, an Stoicae an Peripateticae, an alii ' Antequam enim id expeditum Perit, ancipites haeremus, quomodo leges Paulinas, Ulpianianeas, aut aliorum I reconsultorum,secundum Imperatoris mentem, quam divinare non possiimus, inter
Haecce praefari placuit de Stoica vel rum Iureconsultorum philosophia, unde fatis apparebit, plurimum ad genuinam explicationem legum Romanorum illa adminicula conducere. Et cum mens mea semper fuerit, eo annitendi, ut genuinum legum sensium in collegiis meis eruerem, hinc