장음표시 사용
261쪽
maxime conveniebant. Non omnia, quae
hanc in rem dici possunt, proferre animus est: sic enim patientia vestra facile abuti viderer, & res ipsa testimoniorum inter se collationem amat, unde amoeni tractatus pro pediem materia erit. Dicam tantum illustriora, &summa rerum fastigia, qua id potest fieri brevitate, complectar. Stoicorum natio reguum tenebat in philosophia morali: cum enim reliquae sectae in Physicis sere tantum excellerent, & de motu, quiete, inani, de numeris, motibus, aliisque rerum naturalium principiis, multa acute disesererent , hi regulas de vita & moribus tradebant, quibus omnes officiorum sontes, ac tota hominum societas, continetur. Divinam hanc & nobilissimam artem Socrates primus e coelo in terram deduxit ; unde non hominum tantum consensu, sed & Apollinis oraculo,sapientissimus judicatus est. Deinde eam pulcherrima hereditate ad Zenona
delatam, ejus discipuli excoluerunt; indeque Socratici, n virtutis rigidae custodes, P 1 me
n) Persitus Sat. V. Pes 36. Me tibi supposui: teneros tu suscipis annos
Socratico, Cornute , sinu: tunc fasiere se trilposita intortos excludit regula mores.
262쪽
234 Stoica Veterum syciorum medici majores dicti ; eorumque secta sortissima, sanctissima, gravissima; rigida & viri-Υὶ Iis sapientia,passim vocatur. Multa & praeclara in hoc genere Poetae in fabulis, multa Plato & Ari stoteles: sed non robore eo Anervis, quibus nostrates. Vnum vobis modo proponite Epictetum, hominem servum, mutilum, pauperem ; sed cujus scripta nil nisi liberum, rectum&excelsum spirant, & divina paene de vitandis vitiis, de virtutibus si ctandis, de modestia, temperantia, prudentia, & omni morum honestate praecipiunt. Quid sit homo, in quem finem a Deo creatus, quis ordo sit rerum, in qua mundi statione sit collocatus, quid quisque cuique debeat, haec & id genus alia inculcat. Hoc autem studium Iurisconsultis apprime erat n cessarium, ut in hac caligine, densaque velut nebula fallacium imaginum, latentem veriutatem eruere possent. Vt scirent, quomodo
constituendae sint respublicae & regendae,
quae partes principis, quae subjecti; quid maritus debeat uxori, quid patri filius, quid domino servus; de justitia denique, de legibus, de praemiis & poeni quid statuendum sit, sine
quibus civitates aut esse, aut bene moratae e L se, non pos Iunt. Aue
263쪽
23 - - - o Fuit haecsapientia quondam, Publica privatis secernere, sacra profanis νoncubitu prohibere vago, darejura maritis ,
Oppida moliri, leges incidere ligno. Hanc sane qui ex juris disciplina tollunt, illi
solem mihi de rerum natura tollere viden tur ; hanc si demas,nudum & deforme cadaver, immo monstrum foedissimum,remanebit. O p) igitur vitae Philosophia duxi ovirtutis indagatrix expultixque vitiorum lquid non modo nos, sed omnino vita hominum,sine te esse potui siet Tu urbes peperisti: tu dissipatos homines in societatem vitae convocasti: tu eos inter .se primo domiciliis, deinde conjugiis, tum .litterarum & vocum communione junxisti: tu inventrix legum, tu magistra morum &disciplinae suisti: ad te confugiunt principes, magistratus& legislatores: Solon, Pitacus, Minos, Lycurgus, Charondas, Zaleucus aequas tua ope tulerunt leges, sed aequissimas Romani, quia per Stoicorum vestigia incesserunt. Horum libros si cum jure civili conserre placet, id quod votissita o) Horatius de arte poetim p) Cicero lib. V li 3 sμια P. 2.
264쪽
236 De Stoica Veterum Joorum rissimum est, agnoscemus, hanc nostram scientiam ex ea domo profluxisse. In Senecae scriptis omnis pagina nobis lucem affundit: nec alia caussa est, cur Ciceronis libri de
ossiciis tam multa tamque elegantia de contractibus, de judiciis bonae fidei, de dolo in venditione coercendo, complectuntur, quam quia ex Panaetit,aliorumque Stoicorum libris de ossiciis sunt excerpti. Non ergo ingratiis Iurisconsulti ad Stoicorum scholas itabant, cum in iis suam ipsi doctrinam
Hoc amplius Zenonis familia Iurisconsultis utilis erat & grata, quod inter ratas suas sententias habebat, Rempublicam administrare esse sapientis. r) Neque enim umbratici erant doctores, ludus eorum non erat otii diversorium, non cucurbitas in eo pingere, velut stipites, docebant: sed de reg- .no, de republica, de legibus, de ossicio judicis, in scholis&scriptis suis differentes erudiebant suos, quo essent meliores cives, judices & magistratus. Epicurei discincti ac dissoluti, in balneo, vel etiam in scortilli gremio molliter recubantes, societatis civilis q) Vide lib. III. de O . cap. q. n Seneca
265쪽
partem nec noverant ullam, nec nosse volebant. Alii in umbraticis scholarum portici- . bus inclusi syllogismos retexebant, ac de elenchis philosophabantur: cum vero ad rem p. vocati, nil, praeter sapientem barbam& togam, asserebant. At nostri cuique hominum suum locum datum esse statuebant ;alii ut aret, alii ut naviget, huic ut militet, illi ut rempublicam gerat: ipsi etiam vere viri belli pacisque tractabant artes, ibant in sorum, honores fascesque capessebant, non purpura aureisque virgis addicti, sed ut amicis, propinquis, civibus ingenio & voce magis prodessent. Austera quidem nimis, morosa ac obscaena plerisque Stoica secta videtur, quam ut publicis moribus conveniret. Intonsum caput, frons rugosa, & barba negligentior a multis, velut proprium hujus familiae habetur. Credat hoc Iudaeus Apella:
non ego. GermanuS Stoicus non abhorre
bat a vita communi; non splendebat ei
VP Viliores animae cultum ac munditiem coris poris neglexere, unde quidam Stoici pane Cynici vocantur a Cicerone l. de Osf. c. 33, & Iuvenalis Sat. XIII. pers ni. Stoica dogmata a Cynicis tunica diis sare ait. Id quod si de omnibus accipias, injuria fiet sectae verecundae, quae sordes hujusmodi, tan- quem a natura alienas, aversabatur. . Vide La-
266쪽
toga, nec sordebat quidem: meliorem viis tam agebat, quam vulgus, non contrariam , intus omnia dissimilia, frons populo conve . niebat. Nullus illi horror in cultu, nulla tristitia , reverearis occursium, non reformides. Vitia insectatur, non homines, nec castigat errantes, sed emendat. Austeri erant, sed illis similes vinis, quae medicaminis vim habent, ad compotationes vero sunt inepta. Gaudebant cum gaudentibus, fie- . bant cum flentibus, & agendae rei caussa faciebant tape, quae non probabant. Vultis exemplay Dabo. Et quem meliorem Scipia, o ne Africano qui ext hac doctrina non austerus, sed lenissimus factus. ι Quis vero C. Lactio comior, quis jucundior eodem ex studiot Catone quis gravior λ Pompejo quis sublimior λ Augusto quis sapientior Z quis denique elementior Antonino λ qui& in theatrum descendit, & spectaculis intersuit ; princeps sine exemplo bonus, constans, tranquillus, civibus ita carus, ut mortuum omnes, velut una voce, alii parentem probum, palii bonum imperatorem, quidam etiam sortissimumeri. tib. VII. n. q. Senec. epist. yr. Atrian. M.
ci Cicero pro Murara cap. XXXI.
267쪽
simum ducem, appellarent. u)ἈVestrum tituri suerint veteres Iuriscon stulti, homines
publice profitentes. Nefas illis erat, pecorum ritu segni otio torpescere; in publicis conventibus, in foro, in tribunalibus tracta bant leges, instituta, ac mores majorum, ad primas quasque dignitates execti. Nec destillicidiis tantum, cloacis, aut glande legenda ; sed de omni jure, publico &privato, divino & humano resiponsa dabant, assidebant magistratibus, hastas patronis subministrabant. Haec est vera illa, non simulata Phi-
asse cu) Herodian. lib. I. Hsor. cap. 4. g. 2O. phi Iostrat. in vita Herodis lib. 2. pag. IJ8. O Mαζκος Φυσει δημοπικωτεζος: Marcus natura magis Zopularis.
x In l. I. g. r. de J. N I ubi vera philosophia, quae ad negotia & reipubl. administrationem l transfertur ; simulataclinae in verbis & argutis conis templationibus consumitur. Cicerol. XV epist. q. ad Catonem: Soli propemodum nos philosophiam illam, veram oe antiquam, quae quibusdam otii esse ac desidia videtur, in forum, atque in rem'. atque in ipsam aciem paene deduximus. Euphrates Stoiacus apud plinium lib. I. Epist. Io. ad mat esse hanopbilosophiae, s quidem pulcherrimam Parim, et
268쪽
χ o De Stoica Veterum JGorum affectare, & vere, gloriatur: Iustitiam namque colunt, &boni ac aequi notitiam profitentur : aequum ab iniquo separantes: licitum ab illicito dicernentes: bonos non solum metu poenarum, verum praemiorum quoque exhortatione,essicere cupientes.
Satis, nisi fallor, ostendi, utilem & acceptam Iurisconsultis suis te Stoicorum disicia plinam. Quid sit addam, suis se necessariam λImmo addo, & totidem quidem rursius argumentis. Primum esto,.quod omnis eorum cura in Dialectica consumebatur, adeo, ut eam inter virtutes reserendam putarent. Peripateticorum opera iri hoc genere erat consummatior; sed quae ab illis erant inventa, nostri elaborarunt, & quibusdam commutatis in usium suum transtulerunt. Zeno arti huic ita suit deditus, ut cuidam septem species argumenti, quod metentem appellant, ei indicanti, ducentas drachmas dederit, cum centum mercedis tantum loco postulasset. IJ Vnus Chrysippus ultra trecentos libros solius
eathedrarios opponi in D. Laertius lib. VII. num. ISI. I.
269쪽
Logicae reliquit, atque adeo clarus in hac fuit, ut plerique existimarent, si apud Deos usus esset Diabecticae, eam non futuram aliam, quam Chrysippeam. zὶ Vterque etiam definitionum & divisionum fuit aman- . tissimus, immo omnes, quotquot habuerunt discipulos, hanc disciplinam, velut omnium principem, excoluerunt i unde κατ'
ἀξοχῆν Dialectici dicti, ca) & plerique alii
hoc in studio Stoicorum doctrinam sunt sequuti. In primis autem Iurisconsulti artem ratiocinandi e Porticu suae disciplinae adhibemdam censuerunt i ut genera dispartiri, rem
o Laert. eod. lib. VII.segm. III. a) Turnebus Ub. XV. ΛΟ. eap. II. hoc ex Cor- nificio lib. 2. ad Herennium ostendit. Cui adde Ciceronem lib. IV. de Finib. Arid ea, qua Dialectiei nunc tradunι re docent, nonne ab illis Academidis & Peripateticis instituta sunt re inventa. Et lib. i. Acad. Quaest. Cum hoc uisuν Dialectici quent, ides Anιioebus f Stoici. Hinc lux Λ-fricano in l. 88. D. ad L. Falcid. Dixi των Σαρων hanc quastionem esse, qui ιractatus apud Dialecticos τῆ ψευδομε ne dicituν. Haec iis addenda viis debantur, quae disputat Menagius lib. I. Amoenit.
p. I. Non omnes vero Stoicos nugosas illas argumentationes approba sse, sed quosdam tantum, atque ideo eos saepe a Dialecticis distingui, dosat Merillius lib. I. Obs cap. ly. ε
270쪽
definire, vera a falsis dijudicare, ambiguaptimum videre, dein distinguere, tum quid
cuique consentaneum sit, quid repungnans animadvertere possent. Hac duce & magistra cum destitueretur adhuc jus civile, dissipatum & consusum erat chaos: monstrum horrendum, informe, ingens, cui lumen ademtum est: quod in una cognitione est
positum, id in infinitas dividebatur 3 nec tam
ex generum caussis, quam ex responsis prudentum, caussae innumerabiles poterant decidi. Crasssus, Pompejus, CVar, Cicero, aliique civitatis proceres ideo de jure civili in artem redigendo studiosissime cogitarunt ;sed otii inopia ac rei p. necessitatibus suerunt impediti. 42Elius Tubero, Panaetii auditor & Stoicus, jam ante, & primus quidem, Logicam ad jurisprudentiam attulerat, b sed rem tantam solus non perfecit. Felicior fuit
b Gellius lib. i. cap. 22. M. autem Cicero in libro , qui inscriptiu ea de jure civili in artem rediagendo, verba hac posuit: Nec vero scientia juris majoribus suis in AElius Tubero defuit, doctrina etiam superfuit. In quo loco. supefuit, significare videtur supra fuit & praestitit, superavitque majores suos doctrina sua superfluenti, tum re nimis abundaniae disciplinas enim Tabreo Stoico σ diale- 'i Mper asiuerat.