장음표시 사용
101쪽
etiam notabamus. Determinata tandem haec casse, licet haud uniuersalis, Tonitrui, & Fulge. tri, non stridorem, sed fragorem concitanconfestim namq; immergitur, exemplo stabrum , quos produximus siccus vero fit, s sensim, m re fabrorum serrariorum, dum gelu metallum durant, &vndis. tam insudandum erat Auctoribus, qui Fulminis prosequebantur naturam, ut illius disterentias longe quandoque petitas constituerent,quam quod proximam illius materiam inuestigarent,atq,decernerent.Quamuis enim exhalationis resonet undiq; nomen, substantia tamen illa, i qua proxime enis Su terranei eleuantur halitus, enucleanda erat,ne vaga nominis compellatione sucum facerent Auditoribus . Et quantum video,
peruium admodum hoc illis suisset,s a Fulmine
indicia, uti par erat, pelijssent: ardet enim,Obula comburit, neque metallis parcit, reluctam tia quaeque prosternit, animalia exanimat, sus- secat, enecat, extinctum vero, grauissimum Sulphuris odorem post se relinquit. Pote ramne, inquam, indicia lisc aptari, pr eiquam
102쪽
De Igne Subterraneo. 99 sulphuri cuidam Arsenicas ' quod sauore Subterranei Ignis sublimia conscenderat, nubibusque exceptum, atque conclusum , si quando insessos halonitrales spiritus nanciscatur, a cenduntur singula, pinoq; in conflictu disruintis maximo impetu iniqui carceris repagulis, obliquo tramite,aereaq; volutatione, seruntur in praeceps,horribile, funestuq; spectaculu praebituri mortalibus. Recreabit nos iucunda obseruatio Montis Amiatis, cuius E sinu Philippus Benitius Semita, olim Medicus, interi; Diuos relatus,mirabiles euocauit aquas, cerebri languoribus, & Dilepsis fugandae praesertim, ain primE beneficas,atque auxiliares. Superiori vorb montis in parte areis e quibusdam pernici sos emat terra sulphureos halitus, noctu, atque interdiu, quae loca Auerna iure dici merentur,
fini auibus contraria cunctis E regione ea quod loca cum aduenisti votinus Remest oblitae penuarum, vela remittunt Precipitesq; cadunt, molli ceruice profuse
Gadrupedei quoq; quosimul ac vestigia primu
Intulerinigrauiter is cogat concidere ima, Manibus et i sisint duris mactata repente.
Consederam ego illucescente die ad montis clivum, editoq; e tumulo attentus speculabar concretos illos aestus sub nubium specie e cr
103쪽
ceo purpurascentium, quae uniuersum sere haemispherium,quod tunc cernebam parsim c, pleuerat quum ex improuiso adoritur me e leberrimus Collega D Stephanus Rodericus de Castro Auius indiuiduae amicitiae, mutuael beneuolentiae posthumo hoc techmirio pareta to interrogat,meaeq; speculationis iam certior
factus, dubi auit primum, an Nubes illae sin.
gulae e monte erupissent, nec ne e mox verb,
via nouas subnascentes conspicatus est , obi statur, si quid peregrins habeo, communicem, 'haud reri me nubium admiratorem. Quill perum auditorem, respondi ,& ne Aristophanes Socratis me crederet esse sodalem audi,dicebam, quae monuerint illae, docuerintve sublimi e suggestu. Irrident inanem perscrutantium laborem, frustraneamque operam, dum
longissimis E recessibus Fulminum, reliquorumque Ignitorum phasmatum exordi edu cum suum tamen obuia quibusque sit genitalis oti-go, sulphureaque halans materia, quae ventoru vi huc, atq; illuc distracta,unicuiqι abunde distribuitur regioni. Non alia Fulminibus tribuit
originem eximius Vates, quam tame velatam proponit Poetico ritu, Inf.ti Stainium taxia titus, AFolia que Erigisur Liparen ,fumantitas ardua saxis: f bierspecus, Cyil um exeo caminis.
104쪽
A ιlti referuui gemitω s striduntq; eauernis Struct irae chalybu, et fornacibus Ignis anhelat ,-Loidamus, o Vistiania nomine tellus :Huc tum Ignipotens caelo dices is ab alto. Ferrum exercebor mam cAp es in antro, si Mesque,Steropessa, st nudus me a Dracmo. His informatum manibus iam parte polita Fulmen erM ,toto Genitor, quae plurima cado jcitis terras.
Non improbauit haec Clarissimus SenexionuLhue sibi impossit maturita haec pensitandi, ad
rhapsodiam usq;eorum,quae olim promulgau rat. Interim,quoniam instabat hora commimnis seruitis properantes illinc concessimus,
Cap. XL. Fontes. SVpersunt postremo loco illla ventillanda
quae Ignis Subterraneus gignit , neque terrae orbitarn transgrediuntur. inuitast nos pxi mum salientes Fontes , amoenitate alliciunt , &perenni beneficentia cordatu quemque sui in admirationem trahunt. Quae inexhausta vis,a Mundius .exordio immens fluminibus educandis sui it Θ Quis iugem Fontibus mini strat commeatum in Varii varia tradidere; nos vero
105쪽
unicae Prolusioni intenti, Fontanarum materiam credimus cum Aristotele inclusum aerem in terrae cauernis, saepe verb,& vaporem ab humido quocumq; eleuatum. Ne primum controuertas, faciunt quotidiana experimeta,aestatis praecipud tempore, dum ex aere aquam actutum gigni obseruamus in phialae superficie , quod tamen commodius succedere intra viscera terrae,non est quod ambigas. Sin interroges, quid conserat generationi huic Ignis Subterra neus e Frigus in primis duplicant, atque intendunt antiperistasis lautores,nos verb abijci culida, quae in aere inquinamenta frigus extendi, atq; propagari non dubitamus ; hinc extincto, praeloci frigiditate, omni in aere calore, cra soriq; reddita materia, nequit tunc non gigni aqua,quae si te natura Digida,& humida est,
aereque cramor omni.Postremam hanc,ut induat aqua qualitatem,mirari subit, quomodo, quantumue aeris absumat; ita ut proportio illa Philosophi decupla seruari, & vacuum excitari nequeant, nisi circumfluus terram aer perrimas, atq; poros introducatur, vicemque absumpti substineat: hinc motus ambientis ad centrum exdritur,n5 tam plerisq; novus, quam operibus naturi necessarius. Altera cauti,neque infrequens.generationis Fontium est, v por ab humido corpore, vi Subterranei unis
106쪽
De Iene Subterraneo. I Og eleuatus, quis frigido, densoq; obviet obici, concrescit in guttas, quae mox copiosὰ fluunt
D liqui mys soli contra Afrigore rorem M. Ox abit in latices, θ ri is plenior errat . lAbsonum prosectbesset,si ius illud obicis con-ltrouerteres in Fontanae generatione, sat foretratus, si frigidum tunc non exulet. Etenim o lseruamus in artificiosa destillatione, naturalis laemula , quod sublato repagulo, nunquam co-leat aqua, superinducto, quamquam egelido ,lvel calido, concrescat illa, perque rostrum est fuat: copiosior dubio prociusitura, si quantdo frigidum re uocaueris. Densus insuper de-lbet esse obex, secus comitas sibi vapores ebi ibit, atque disperdit: quam diuersitatem Au-l strina vigente constitutione obseruabis, luse vide se in senti sodantissa , l-
Et guttas de marmoreis stillare columnis . llateres verb, atq; tophaceum lapidum genus, lvix madefieri, quum tamen eadem corporis lportio his communicetur . Extenuari veris in latapores unumquodqu humidum, inque subli-lme serti tenuiorem illius portionem, non est lqubd ambigas, toties experimento admoni-ltus. Non uniusmodi verbest corpus illud, a lquo madefit terrae pluuiae, rores, pruinae, vixi superficiem alluunt, flumina, mare ,immensi. tque aquarum gurgites, quos proprijs in visce-l
107쪽
ribus continet illa, uberem in inistrant naateriael copiam. Perreptant fluminum venae ccera telluris latibula quod vel puteorum aquae tibi indicabunt: nam crescentibus fluuijs exiccantis&illari hoc verb experiebamur aestate seperio ris anni. Mare quin etiam insinuat semet intra terraecauernas, patentiore'; rimas r ubi vero nullus superest aditus, bibula terra tenuiorem, neque reluctantem attrahit ubique humorem, quod, & praestant Lacus illi inconspicui. Tande nuda E tellure eleuat Ignis Subterraneus mollissimos vapores, qui frigidum impingentes in obijcem,concreti regrediuntur, perrennesque erumpunt in Fontes.
' r Elius, ni fallor , rei veritati conlinit, qui Dulcem dixit potabilem aquam,
quam qui qualitatis nempe expertem. An non stigida, S humida est aqua ' grauis insuper, mollis , lubrica, lenis , tenuisque tandem e sunt ne tibi hae qualitates 'cur igitur qualitatis expers ἡ Εflatum si cotrahas ad saporem, iam duplici nomine eris reprehendendus & qudd particularem erronee feceris vLiuersalem enunciationem, nec non, qudd inspi-
108쪽
De Igne Sutierraneo. I O shidam nobis diuendas aquam. Excedentis equidem saporis expers est potabilis , verum tam salium , quam qubd sanissimum , aquam proprio orbari sapore. Etenim quum mixtum quoddam illa sit , potiusque aqueum , quam aqua dicendum , Aristotele monitore, suus verb debeatur sapor, & odor misto unicuique, dubio procul sapida erit aqua. Qudd si nullum
suppeteret aliunde veritati argumentum
commode illud ministraret purillima qua libet sontana,si curiosξ destilletur ; nam sal relinquit
euidentissimum vasis in fundor sapor verb a sale dubio procul exoritur. Huius mediocri portione,quam vel lambit, vel secum deuehit vapor, non salsa fit aqua, verum suauis, a que potui iucundissima e sin plus inualueris, medicata dicetur, valentibus inutilis, eoque praecipud nomine explodenda , quod aluum remoretur & urinam, Coi Dictatoris obseruatione. Verum enimuerb, qutim sapida evadant mista ex alieni corporis noua miscella, nulli poterat Alicius negocium illud demandari , praeterquam sali; nam, promptissimὰ liquatur, &singulas humidi partes partes subit, a ctoque se dere illis aded iungitur, ut nonnisi maxima vi, postque compositi fata,vix inde
avellatur . a As autems pores ex quabbus AuicommiItionibus, ut se docuisse profitetur Aristo
109쪽
teles,sὰ non negaret necessariam Subte rami operam in mistione illa vere promouenda , atque absoluenda. Cularis praeterea Salis fossilis auctorem agnoscit, atq; praedicat Subterrami in m. audi docentem. Sunt a tem inmuhis locis, ον Fontes, si uxioneogum rum omnifarios babentes sapores , quor m omni l causam mentam inexi tentem,aut ingenitam virtutem Iems. aeuam enim exuritumserra secundum , magis, re minus,omnifarias acci Vormas , o colorum , si aporum. Aluminis enim, ἐν calci staliorum talium sit Vena virtutibus, per qμα perco Anturaquae , existentes dulces , trans nutantur .. .
Cap. XLIL Fontana Medicata . C lidus planὶ est, qui Thermales semere
aquas perenni staturigine conspicatuS, haesitat, iusque unis Subterranei controuertit. Conuocet auxiliares astrorum radios,qui inter polata, segnique opera cunctabundi in finibus haereant.Concitet hic spiritus anhelos , vel tandem rediuiuos cineres , calcem,cu et alius, dubio piocul singuli hic triumphum excitantum Muraneo. Nam, viqisputationi o nia condonem, dicant primum, quo auctore Cala. ycinisue constiterint interrae meditullio ,
110쪽
De Igne Subterraneo. I Opi conflagrarintve corpora illa,absque Ignis opera' Verum spiritus, qui soboles Osd ubie noei agitabit torpentem Ignem , nam H di ego ractatas mota face crescere flammυ , Et vidi nullo concutiente mori Non generabit igitur. at generet dam in Ignem recidis , quod , & radiorum fautoribus continget. Profecto rem acu tetigit Pinuamis audi canentem. Ipsa monent tite multum tellure fi d ima Debacchami fietem, campos ue exurere apertes s Inde is casidum reserens ex igne maporem Unda fugax , lictis eruent, basee hammiis Maius est,qubd fontanis confert Ignis Subterra neus,dum medicatas illas reddit,prs curiosa Sa lis mistione, diuturnoq; incubatu. Reserat ille metalla, atque metallica singula, quae tandem alluens aqua, de varijs inficitur, ijsq;admirandis virtutibus, ita ut Sacra minime controuersam, nomenclaturam , tandem , inde lucretur .
p. XLIV Aquarum falpeasi . Scitὶ intulit Aristoteles, quod si Mundus
iactus est j simul, S ortum est Mare. non non inscite alius, qui &saeham tale, quale nunc experimur , salsam nempe , quandoque , ' O a & ama-