장음표시 사용
231쪽
men puncto bene αrabula di ram iam supportandis vel subiicimus, ne pr de stabili innixa functurae legibus tenen is obuia ; unde in iis x propositas nobis inertenda subiungimus. ibus eiusmodi, septuc beant exhiberi, illas lumbrari, quae caeterisiod satis deprehendix I. v bi maior est de emotior; figura vero isto principali E, vici--
iis longioribus N, O,adialem QB, & alias, aphiam sellai QNX, l l tripsimus methodo, in
litiam&symmetriaeve scenographicae debere erficierum,ut videtur aliarum circumstanti
leationes elusinodi m cs appareant introspi- erte & aptius obiecta latere vel angulo con-
: apposite studiolus le- incidat in uera Iose sertat errauisse illum in , laquearium superficies exemplo desumpto ini principale concurre- lineas vero abcd, nona ut a non sit maiore latere spectardita pro-d, & quaecunque, aliae io perpendiculares de arientes, quod satis p icile posset hic steciali
232쪽
demonstratione Geometrica probari ; sed haec monuisse sussciat pro instituto vitandi hunc scopulum, ad que m tyrones incauti Lotassis alliderent.
COROLLA R4VM PRIMUM. EX dictis eam in hae quam in praecedenti propositione faciles
mihi videntur reddi posse delineationes in fornicatis temidiniabus scenographice instituendae, quae alias omnium lono disseilli mae & laboriosissimae existimantur. Primo enim ex hae propositione possunt obiecta quaelibet in plana tabula scenographice adumbrati, quae si fiat eius magnitudinis, ut horizonti coextensa spatium superius impleat quod quatuor aut pluribus muris fornicem stulan tantibus continetur, dubium non est quin ex eiusmodi tabula beane disposita de ad motum congruum siue reuolutionem composita, possint delineata obiecta per methodum in praecedenti propositione traditam, e dato inferius puncto in fornicatam testudinis supera ficiem scenographice transcribi, quod alioquin expertissimus ingraphide, di in opticis delineationibus versatissimus vix posset ali
quando rite conlequi, maxime in fornicibus irregularibus, qui etiam aliquando pluribus angulis infram stat, multisquo etiam planis consant quorum alia introrsiam abscedunt, alia introrsum
prouolant & similibus designationibus instituendis inaequalem umale idoneam sectionem praebent. Cauendum vero est , ne dum in altis fornicibus d 6nguntur u ieeta e lineis rectis pro maiori parte composita, illa seligantur quae longius ad testudinis culmen protendaωπ ; sic enim vitari non posset maximum incommodum, quod nimirum extra vises pumctum constit is longiores illae lineae, non rectae ut debem, seiu tor tuosae de stexuosae appaream, & tota deinde scenographiae Symme tria aspectu insuauis &iniucunda videatur: non uitur sublimea ex celsarum columnarum ordines in iis sunt assingendi, sed potius h
miles quaedam pilae, po4i , pergul M aut ha ex architecturae legitibus coronidibus impositas quae nimia deformitate prospectus venustatem nullatenus i edisnt. ininimo, quod appotite monstsebastianus Servus Aa uectum suae lib. 4. ρ. . aliquando etiam
conuenit in hoc 'anam Mus ostentationem omnino vitare; quod etiam proposito confirmat exemplo, dum aM: Atatis nostrae peritiores Architecti talas pingeruli rationes quam maxime semper x
fugerant ; pleraque erum nutusmodi, aspectini iniv da logi Luia reddint . in Porter Rasuel Vrbinas, q-min hac de qua
loquimur picturatiun ieripiasque inposuis non adrruraminin tantummodo , verum singularum quoque micisse comperim ,
233쪽
prorsis habuerit; quemque cum in tota pingendi ratione mirifice praestiterit, diuinum semper appellare consuevimus: vir inquam laic celeberrimus cum coelum ambulationis , cuiusdam quam Augustinus Ghisius splendidissimus mercator sibi extruendum curauit,
picturis distinguere statuisset, in ipsis lunularum exordiis molliores figuras primum disposuit & collocauit; pictitruum contractionibus
seu imminutionibus, quamuis in hoc genere quammaxime etiam excelluerit, dedita opera tunc praetermissis, stuaioseque admodum euitatis. Verum cum ad coeli fastigium deinde peruenit, etsi Deorum immortalium ibi conuiuium, caeleste quippe argumentum M loci ipsius naturae mirifice accommodatum instruere cogitasset; attamen contemplantibus blandiri, gratificarique studens, tot imminutionum duriciem, scabritiemque auferendam iudicauit: quapropter caeruleum velum fasciculis nonnullis suspensum ac religarum tanquam mobile quoddam callide ibi depinxit, in quo conuiuium deinde, dapesque Deorum instruxit; eo nempe artificio atque dexteritate adhibita, totque motuum insuper oc colorum inducta varietate ut ad veritatem figmentum illud quamproxime accedere existimetur. Quinimo totum opus praeclare adeo, egregie, que respondet ut ambulatio triumphalis potius cuiusdam apparationis, quam perpetuae pietiuae parieti inductae speciem exhibeat referatque. QMd n opus non hoc compositum artificio, sed simplici quadam ratione ui prema ambulationis testudo depicta fuisset; Juotquot ibi extant figurae, eo quem Praediximus situ, eademqueispositione remanente, praecipitem calum minitari & iam iam delapsiarae propemodum viderentur. Haec ad nostrae propositionis institutum Sertius qui eodem capite iam citato iudicium in istarum designationum artiῖces summopere expetit, ut quaecunque naturae
Ioel & subiecti conditioni magis conueniunt seligere valeat; caelestia namque, aethera & Volatilia simulachra, longe aptius quam
terrena ibi congruere videbuntur : Usum etiam in eodem requirit, sed ex iterata praxi comparatur, Vix docetur.
OVamuis ex methodo uniuersali praecedentis propositionis
sessicienter innotescat, quomodo per fila visitatium radiorum vices obeuntia, facile queant imaginum quarumlibet proiecturae directa siue obliquae in expositas quascunque sit perficies transfundi, & in plura diuersiique etiam plana simiu consignari , ut in an gulos parietum, tabulata infracta , & fornicatas testitu)ines; non erit tamen hic o sim id recolere quod notauimus in quarto corollario tertiae propositionis huius libri & potest ad propositum negotium conferre ; inii nempe methodo aliquos uti qui designati
nibus huiusi di faciendis operam nauant, ut in ignaro puncto Disiligod by Corale
234쪽
immotum oculum constituant de oblongum radium manu teneant, cuius extremitati insertus carbo adhaereat, cuius beneficio rudem primum operis delineationem ins ituunt hac rati in , ut quamuis aliunde citra proportionum S: symmetriae leges amma brata videatur, ex dato nihilominus puncto reformatam de bene concinnatam aspiciant, maxime cum perscistae & omnibus numeris abs tutae de
signationi, congrui colores venustia de eleganter inducti fuerint. Aliam quoque alii pro istis delineationibus rationem ineunt minus laboriosam dc magis uniuersalem , si quidem vivi esse potest non modo in tabulatis planis segmentatis, scalpturatis , in testitudinibus fornicatis sphaericis, ellipticis, parabolicis, sublimibus , dc depressis, verum etiam in planis Sc superficiebus cuiuscunque generis irregularibus, dc in pluribus planis simul concurrentibus, ut in parietum angulis, in quibus tam singulari artificio possunt figurae quaecunque hac ratione adumbrati, ut extra' prosilire videantur . Est autem Eiusmodi. Noctu candela vel lucerna in oculi vicem substituitur, eique serma, quae adumbrauda proponitur, minore modulo cfformata obiicitur eo stu atque interii allo, ut illius umbra in expositam fornicis, testudinis aut anguli superficiem allapsa designandis carbone aut alio imaginis partibus loca determinet, dc sic perfectae designationi colores indueantur. Quod si plures simul Qgurae hoc modo delineandae habeantur, perfecta primum illarum oesignatio in charta instituetur dc veruculo per totum pungetur, punishaque testudini vel angulo similiter obiicietur, de caetera ut prius perficientur.
Ex eo quod diximus in praecedenti propositione, posse nimirum proiectiones illas in obliquis planis, etiam in superficiebus
irrcgularibus concinnari opere mussivo 8c tessellato, non minus
auam im Uines directo radio conspiciendas , satis intelliget indurius artifex, magna cum elegantia dc singulari venullate, omnium huius libri propostionum posse usum transferri ad ornandas cryptas illas artificiales, siue antra factitia quae lapidibus, crustis mar- . moreis, & conchyliis verscoloribus intus vestiuntur ut enim qui in eius nodi operibus versantur saepissime laruas, satyros, monstra dc portenta, quae vulgo Grotestas appellant, e conchis dc tellulis ita concinnant, ut singula quae operi componendo adhibent, pro naturali dispositione dc colore variis partibus ad viuum exprimendis applicent; eadem ratione possunt, sine dubio, ex traditis in hoc ii bro regulis dc praeceptis, aptare dc componere e tessellis tenuibus lapideis vel marmoreis 8c conchis figuras quascunque V. g. quales descripsimus tertia huius libri propositione, quae directo ad parietes intuitu nihil praeter conse sum chaos de inconditam velut sine ordi-
235쪽
ne lapidum, marmorum & concharum omnis generis permixtionem olfendant; at ex assignato puncto elegantem effectum producant, dum rit oportionatas & bene compositas , sed inexpectatas imagines cmspiciendas offerent, S: eo sane mirabiliores & a
lectu iucundiores, quo in f hiusmodi operibus magis insilitae vide-untur, in quibus , cum omnia fere rudi 5c crassa minerua essim gantur, erit certe admirandum ex confiIsa lapidum, concharum,
signini, de lithocollae congerie, picturam elegantem & venustam exurgere : quod quidem potest tam singulari artificio construi, ut quicunque ex desiignato puncto per foramen appositae lamellae comcinnatam imaginem intuiti fuerint, operis materiam nullatenus agnoscant, se se coloribus bene&appol te inductis,&er luminibus, umbris, recessibusque luculenter expressis, abGlutam de perfectam in plana tabula picturam existiment. Similiter etiam ex iis quae pro conorum, pyramidum omnis generis superficiebus & aliis tradidimus , possunt huiusmodi artifici 1 eximia componi; faciendo scilicet in parietibus, pro concauis conorum aut pyramidum superficiebus imitandis, lacunas & foramina illis similia pro conuexis, conos ipsis, vel pyramides cuius. cunque voles figurae ad arbitrium erigendo in expositis planis, velut in parietibus ad horitontem rectis; vel etiam eius odi solida
talibus operibus incrustata e cryptae fornicatae vertice & testudinis cacumine deorsim pendentia apponere, ita ut, quemadmodum intemplis tholi summum Nerticem inserius protendant & se tota con spicienda exhibeant, oculo qui in loco determinato ex hominis aliatitudine naturali constituetur ι quod certe spectaculum & arte eximium & visu foret non iniucundum, cum intuens iuste & praecise sub ipse eoni aut pyramidis vertice constitutus , & suspectans perfectam imaginem & venuste adumbratam intueretur, quae aliunde
nihil aliud praeter confusam & inordinatam lapidum & concharum diuersitatem aspicientibus proponeret. Verum ista ut singularias int, ita etiam dissicilia; unde pro iis facilius &commodius effetendis, non erit inutile diagraphica primum construendae imaginis luneamenta in charta de ignare & ex ea veluti ex prototyre, conu nienter singulas operis partes componere, quae tali constructione debitum & congruum effectum non sertiri nequeunt.
1 Nier singularia picturarum artificia debent etiam reponi imagines illie seu vultus humani ita depieti, ut intuentes se quocunque loco steterint, defixa semper acie contueantur ac si mobiles ocium. haberent, quos ad omnem locum, quo se spectator conuertit, propria virtute Circumferant. Talis erat Ampii excellentissimi apud antiquos pictoris Minerua, quae referente Plinio historiae naturalis
236쪽
lib. 3s cap. io. spectantem se ubicunque constitutus fuisset semper aspiciebat. Et hoc sane toties eueniet, quoties pictor se intuentem vultum humanum, praesertimque habitum & actionem oculorum ad viuum imitabitur ; ita enim depicta imago aspicientem se 'culis sequi semper videbitur. Nec sine admiratione videmus in quibusdam planis, tabulatis, testudinibus egregie depictas figuras nonnullas tam subtili artificio ut quaedam illarum partes versus ipsariun spectatorem in quocunque loco steterit semper prosilire & proiici videantur. Huiusmodi quaedam vidi apud nos haud contemnenda, qualis est in uni caeno bii nostri Vicennensis capella,depicta S. Mathaei essigies quae partem l edis anteriorem, e sublimi fornice versus intuentes se quocunque oco steterint obiicere & veluti protrudere cernitur. Vidi etiam aliud Romae in uno altari Ecclesiae nostra: Samstissimae Trinitatis
montis Pincit, ubi Chri .i mortui depositionem e cruce repraesentavit Daniel Ricciarellus Volaterranus , & Christum velut primatiam tabulae figuram adumbrauit tanto artificio ut speetatus e latere sinistro, tabulae plano velut transuerse incumbere videatur & ad eamdem partem pes illius dexter prosilire ; at in dextra parte constitutis totum corpus quasi erectum in tabula, atque idem pes quirrius versus sinistram, iam ad dexteram protensus appareat; quod
ic etiam agnoscet qui Volet attente contemplari ectypum illius
tabulae quod Ecclesiae nostrae Parisiensis ad Hippodromum Regium,
Et ista quidem fiunt mirabili sane & occulta quadam vi ac proprietate, cuius rationem reddere perdiffcile est, sed adhuc multo dissicilius pro similibus construendis praecepta & regulas tradere quibus intestibiliter ad intentum finem perueniatur: Uependent illa nimirum non modo ex graphide siue arte delineandi, verum. etiam ex congrua colorum inductione ppositaque luminis , Vmbrarum & recessitum effressione, ita ut possint inlignia picturae muracula existimari, quae soli praestare queant artifices illusues in gra-pbide peritissimi & in inducendis coloribus expertissimi, quadem
ibi se supra nominatum Danielem Volaterranum satis sit perque t stantur eximia opera quae reliquit, atque inter alia duae capellae indicto caenobio nostro Romano quas sua manu depinxit: una est
quae habet insignem illam tabulam Christi e cruce depositi, altera
vero ex alia templi parte huic opposita, ubi assia mptam in coelum Beatam Virginem exhibet&suspicientcs Apostolos in quorum ultibus celeberrimorum sua aetate pictorum similitudinem ad viuum repraesentasse dicitur. Verum haud in sola pictura excelluit, sed in architectura quoque di anaglyptica iraestans fuit, adeo ut Michael Angelus Buonamin istarum artium suo saeculo facile princeps, illum . solum se habere posse competitorem agnouerit, maxime cum ei ex aere fundendam mtulit equestrem illam statuam colossaeam decem
237쪽
cubitis longam, quinque ac viginti millium librarum pondere grauem, & aureorum sex millium & quingentorum pretio aestimatam, quam Romae in ipsis Thermis Constantinianis conflauit anno 1163, ex mandato Catharinae Mediceae Franciae Reginae quae viri sui Henrici Secundi vivani & spirantem iconem , ad perpetuam illius memoriam , eidem equo imponendam, & in primario ciuitatis Parisiensis loco statuendam, ab eodem Daniele fundi volebat; verum mortuo interea Henrico secundo, nostraque Gallia bellis intestinis exagitata & variis tumultibus vexata, solus equus constatus aliquandiu mansit Romae in Ruccellatorum Palatio, unde de in Franciam delatus per annos aliquot, non longe ab urbe Lutaetia in Regio Sancti Germani Castello positus est,& demum anno i63x aut I 63s in ipsam urbem adductus est, & collocatus in aedibus D. Biard statuarii eximii, qui iubente Eminentis limo Armando Cardinale Riche lio, triumphantem Ludovici XIII. & coisssaeam quoque e figiem eidem equo imponendam ex cera primum concinnavit, postea aere fudit decimo Calendas Ianuarii anno 1636, & tandem ipti equo insidentem, S omnibus numeris absolutam marmoreae bas praeitantissimae anno sequenti imposuit, in meditullio Hippodromi Regii, ubi etiamnum conspicitur.
QVod obiter monuimus ad propositionem undecimam praece dentem de usu telescopii e duplice lente convexa compositi, quod vim habet obiectorum molem ampliandi & situs realis apparentiam immutandi, magna certe S non vulgaria inu oluit mysteria & quae hactenus a nemine, quod sciam, in usum deducta fuere, neque in illis proiectionibus obliquis quarum ibi constructionem docuimus, neque ad alia' figuras it imagiries conspiciendas, de quibus toto hoc libro tractatum est, cum tamen certum sit in istis omnibus eiusmodi lclescopia valde utiliter & eleganter adhiberi; erunt enim adiumento melius perspiciendis partibus obiectorum rcmotioribus, & ad id, quod maxime intenditur, aspicientes fallere & inexpectatas figuras oculis exhibere, maxime conducent, cum rite descriptam & venuste adumbratam imaginem situ erecto re praesentabunt, quae stabit in tabula inuersa, & velutoextra proba- ollis coniecturae vel apparentis suspicionis occasonem ad obiectum dignoscendum constituta. Sed ista fit sius declarare aut di itinctius explicare constituti huic parti simplicis opticae termini prohibent, quanquam non potuimus haec pauca non recolere , quae magnam utilitatem & oblectamentum singulare ingeniosis artificibus pos
238쪽
Qv A s C V N E DE LINEATION Es SCENO graphicas accommodatum.
O FI desunt certe instrumenta scenograph cis delineationibus instituendis idonea; multa nempe videre licet apud aut res qui Pe speetiuae practicae regulas & praecepta tradiussere. Ignatius Danti ad Capitulum 1 primae regulae Persi ectivae Iacobi Barocis varia prO-.fert huiusmodi organa; habet etiam sua Maiarolestus in opere optico ; habent quoque alii authores propria, quorum hic specialem descriptionem apponere superuacaneum pro sus & inutile esset, maxime cum hoc nostrum, cuius constructionem & usum declarare intendimus, caeterorum utilitates Si comm da eminenter contineat , & singularibus etiam praerogatiuis non
destituatur, ut satis patebit iis qui singulorum notitiam habuerint, ipseque usu & experientia adhuc magis innotescet. Vnde mirum cuiquam videri prosecto non debet, ii post insines authores & inuenta ab illis huiusmodi instrumenta, nos etiam nostra aliis in hoc genere haud inferiora proferimus. Verum dum ea quae ad hoc instrumentum attinent, velut e propria penu desiimpta, & inter imganioli mei cogitata recineo, nolim totius substantiae me primum Dissili ori Corali
239쪽
authorem facere; hoc solum sine ullius praeiudicio asseuerauerim, nihil me unquam de eo scriptum alicubi vidisse , aut verbo com . municatum accepisse, sed nudis & Glutas instrumenti partes mihi in manus incidisse, quod qua occasione & quomodo contigerit,
Quicumque in hae opulentissima Regni ciuitate issaque Regum sede Lutetia aliquando versati sunt, lustrandisque, splendissimis illius aedificiis operam dederunt, non debent iane elepantissimam
nobilissimi & ingeniosissimi viri D Lud. Hesselin Regi a consiliis &domesticarum largitionum comitis domum praetermisisse, quae Vt ad orientalem urbis partem sita, & ad fluvii ripam constituta amaeninsimo camporum & quarum prospectia gaudet, magnaque aeris salubritate truitur; sic interiorious & exterioribus ornamentis conspicua, incolarum &aduenarum, qui aliquo rerum pulchrarum desiderio tenentur, oculos ad se allicit: Et certe ut de exterioribus dicere omittamus, quae singulis ipsius partibus ad Symmetriae leges re Architectonicae praescriptum adhibita totam domum elegantissimo artificio compositam exhibent: mirum est quam splendida &pretiosa supplectile confertum appareat conclaue illud quod itali
Cum vocant, cuius testitudinem et mantissima pictura Simon Votiet Pictor Regius & in arte excellentissimus adornauit, qui mihi etiam. ccelatum in aenea tabula huius libri frontispicium delui uitani rum sane quot & quantae ibi exstent exquisitae nobilissimorum artificum tabulae, illustria monimenta nostrae & prioris aetatis; mirum
quam magna copia signorum pleni & semipleni anaglyphi; quot
insigniorum artificum tabellae aliae ex formarum planae scalpturae prototipis, aliae penicillo pictae, in libris ingenti numero compactae; mirum quam selei hi omnis generis in Musaeo libri, in quo etiam ami- eorum sibi virorum insignium Iconicas imagines aedium patronus e positit a &, ut verbo dicam, mirum quam multa alia id genus rara curiosae & litterariae apothecae propria illic conferta videantur, ita ut possit tota domus non immeritb nobilissimum in urbe Parisiensi c-- melium nuncupari: vincitur men ornamentorum copia & pulchritudo, ceditque dispositioni&patroni ingenio , sed ista omnia maiori eloquentia essent explicanda, unde ne illorum excellentiam culpa imgenii deterere videamur pluribus de iis agere abstinemus: quamuis non sunt omnino parerga aut inutilia quae diximus ut cognoscas ubi
primum lite visum est organum quod proponimus, Munde pro publico studioserum bonoad nos vibue dimanauerit. Vir igitur nobilissimus, praedictus D Luae Flesset in acceptas incar sida singulas partes huius ini menti, quod plane di lutum ex Italia ipsi missum fuerat, cum plurimorum opera simul rite compomi ad usum comparari frustra remasset, hi quoque, vita opticis proiectis,nibus aliquando versuo. ipsas cominissit, vi probarem si quomodo possem ipsius inuentoris mentem assequi, de instrument
240쪽
vssis destinatos componere ; cuius omnia & singula membra ut via di & bene sum arbitratus, simul ita compegi & in assere plano demunde dolato ita composui, ut ex propositis obiectis , datoque puncto oculari, sectionem opticae pyramidis luculentur exhiberet,& scenographicae delineationis praxim ex arte praestaret; unde ne utilitates & commoda quae huius artis amatoribus prouenire inde possunt, inuidere tibi velle videremur , statuimus eiusdem instru menti declarationem, constructionem & usum paucis & ex nostro sensu proponere : quapropter etiam singulas illius partes, prout nobis vitum est, appellauimus, habito tamen semper ordine & respe
istu ad ea quae praestant ossicia in delineationibus scenographicis, ut facile poterit agnosci ex iis quae de Scenographia diximus initio prioris libri huius operis ; ubi Perspectivae practicae principia expli
Verum antequam rem ipsam aggrediar, operae pretium me facturum esse arbitror, si te de primo ipsius inurumenti authore certiorem effecero : Et quidem primus omnium, quod sciam, Albe tus Durerus Germanus , perspectivae praxim organice instituit . i. instrumento adhibito seu fenestella quae sectionem opticae pyrami dis exprimeret, & ex arte proiectionibus scenograpnicis regulam daret; huius fenestellae constructionem & usum habes apud ipsum Albertum Durerum Geometriae suae libro tertio aut quarto si bene
memini; quin & de eadem scripsere Daniel Barbarus in sua Perspectiva practica, & Ignatius Danti ad capitulum tertium primae regulae Perspectivae lacobi Barocii, ubi etiam multa alia profert &diuersa, huiusinodi instrumenta, quae omnia ex eadem Dureri se nestella tanquam e faecundissima origine prodiere; ita ut idem stomnium fundamentum, nempe secti O pyramidis opticae, caedem demonstrationes, sed usus diuersiis, prout artificibus modus aliquis alio magis placuit aut propter singulare commodum vel maiorem facilitatem ipsi praeferendus visus est. Quae nos omnia nunc missa facimus ut hoc nouum ex eodem fonte, sed singulari methodo dic positum, & ad praxis facilitatem comparatum exponamus, Cuius author fuisse fertur Ludovicus Cigolus nobilis pictor Florentinus, inter illustres aetatis sitae artifices non postremus, ut satis egregie testatur elegantissima illa tabula quam Romae in augusto D. Petri templo inter insignia celeberrimorum pictorum opera expositit: quod ut aliquando me rescire contigit, authorem nempe huius o gani esse praedictum Ludovicum Cistolum, inde certe factum est ut aduerterem non esse prorsus inutile, imb nec sne propria signita ficatione, quod in Tab. 36. ubi singulas eiusdem instrumenti par tes delincauimus, cernitur expressium M veluti 'χι γν appositum in extremo virgulae AB, nimirum in Ac, quandoquiilem praetcrea quod scenographicae delineationis usibus id deseruire patebit exsequentibus ; singulares etiam notas continet, insertas nempe dc