장음표시 사용
231쪽
enim in puncto seu velut punctum est,& non in quanto seu veluti quantum, cerni nequit.Thomas rationem affert,cur sensile mafinitudinem requirat in Ahunc modum,Sensias est facultas in magnitudine, cum sit actus organi cor potet,ergo de quod agit in sensum,magnitudinem debet habere Secus enim agens patienti proportione minime responderet. Idem docet Auerroes sec. de anima contextu sexagesimo quinto, & centesimo trigesimo quinto: Co lor inquit calor,& frigus a quantitate non seiunguntur. Monere hic oportet, in hoc contextu tanquam absurdum admitti, omnem magnitudinem sensilem esse, cum tamen alibi doceamur, fieri non posse ut aliqua detur inuistis magnitudo.Verum quomodo ista inter se conueniant,inferius declarabitur.
Sin autem non sic res habet, fiet, ut aliquod corpus sit, nullum in se' colorem, nullam grauitatern,neque ullam ex huiuscemodi al1is perpes sonibus habes: Quamobrem insensile quoque omnino erit:Haec siqui dem sensilia sunt: sensile itaque ex non sensilibus constabitiatqui necesse' est: non enim ex mathematicis. Partem aliam propositi theorematis, nempe afirmansem, unica ratione non triplici ut aiunt astruere contendit. Ea in hunc modum proponitur. Si πε . ista sensit sa,tu2ta diuisionem sui subiecti,id est infinite non secantur,sequetur, aliquod dari corpusPhysicum absque qualitatibus: consequutio nota est siquidem si sumatur puta lignum aliquod album idque iterum atqueitcru cdiuidatur, certe sectis illius in infinitum abibit positum est nanque alibi omnem magnitudinem infinite secabilem esseὶ quod si albedo quoque infiniis .
non secetur, sed eius sectio alicubi maneat, atque a sectone ligni excedaturi certe ad aliquas corporis seu ligni partes deueniendum erit quae albedine ca reant: consequens autem est absurdum' etenim eo posito, corpus aliquod seu partem aliquam insensilem ut ligno admittere cogeremur . Quandoquidenultu corpus sub sensum cadat,nisi quatenus qualitatibus,seu perpessionibus istiusmodi:puta colore, grauitate, vestitum est. Quod vero corpus insensile,vt in ligno admittere, sit absurdum,tribus rationibus conspicuum reddi tur: prior est, quia corpus ex suis partibus componetibus & in quas distribui tur constat, lignum itaque ex partibus carentibus albedine c5stabit:quis fiet,
ut ex thsensilibus& intelligibili blaorpusculis,id est ni athematicis omne na-que corpus qualitate sensili haud priditum,mathematicum est sensilia realia, V& physica corpora constituatur. Haec siquidem sensilia sunt). Subobscura videntur verba ob solitam breuitatem . referantur ergo ista ad qualitates illas quas enumerauerat,ac si ita loqueretur: Si datur corpusculum aliquod cares hisce qualitatibus,illud insensile erit dm corpus nullum sit sensile, nisi quatenus istis perpestionibus praeditum est, quae vere sensiles sunt. s Atqui necesse est). Nempe,sensile ex sensili componi. Non enim ex mathematicis)
Voco,ait Alexander,corpora mathematica quae reuera non su bsistunt,sed anim tantum notione comprehenduntur.ab omnibus effectionibus seiuncta. Adde, hinc absolute id colligere non oportere,quod Averroes in tertio de physicae, auscul. comment. sexagesimo, colligendum, statuere visus est, nempe
232쪽
nempe in opinione tantum res Mathematicas positas esse. nquam enim cogitatione concipiuntur, in rebus tamen naturae insunt , nec falso concipiutur,sed ut earum natura postulat.Tutius id quidem elici posset, quod Simplicius sequiitus Alexandrum in prooemio in primum Analyticum, in tertio de ani .com.36.statuit Mathematicam nempe, non vere esse Philosophiam, neque habere causas,quia substantias non inuestigat. De qua re alias. V τι τίνι MN,ου--ῖ ονο
81 praeterea quonam ista diiudicabimus & cognoscemus num mente Atqui non sunt intelligibilia,neque intelligit mens quae extra sunt abs B que sensu.
Non affertur noua& peculiaris ratio sui putant) ad probandum sensilia
infinite diuidua ponere oportere, sed ad ostendendam absu ditatem inquam secus sentientes incidere mox demonstratum est. Nempe dari corpus
Physicum absque qualitatibus, ac proinde corpus sensile ex insensilibus Mmathematicis corpusculis costitui. terit itaquς Philosophus, insensilia ista
quomodo perceptum iri queant: nullo sane respondere oportet, quare pro sus inexploratu corpus in natura reperietur. Nulla autem via huiusmodi codipora cognosci posse demonstratur, quod neque sensit, neque mente quarum facultatum altera, res omnes cognoscutur, praeterea nulla)percipi queat. De sensu autem patet exsuperiori contextu, probatur itaque demente: Quadoquidem Mens ea quae exterius posita int, id est sensilia& corporea sine adiuncto sensu, percipere non potest . Num mentet) Quam facultatem νς ap- C pellat Aristoteles eandem ipsam nos Mentem, ut schola: Intellectum dicunt. Male ergo, nonnulli ex recentioribus Latinis excogitarunt, inter Mentem& Intellictum discrimen esse: quod Intellcctus sit facultas cum homine ipso
genita,Mens autem seu intelligentia ipsa in actu, extrinsecus accedat.hoc inquam falsum cst cum in tertio de animaArist .multis in locis& pretesqrtim c5- textu quinto, de Mente seu Intellectu potestatis agens, nomine ν utatur. Hanc Mentem quae pars animae rationalis est, Vt in tertio de anima 1 . libquet,in sui primo ortu,nempe cum homini coniungitur, & cum primum c pax vocari incipit, omni cognitione speciei saltem materialis, prorsus carere
tradit Arist.in eodem volum coni. . .& I .Necessitas igitur eogit, si intellia gat,ut species quq rerum simulachra sunt ab aliqua externa facultate,nempe a Phantasia, exterioribusque sentibus accipiat.Phantasmata nanque in Intellectu, idem praestant quod sensilia insensu,Vt tertio de anima coni.3o. liquet. D Sunt vero Phantasmata sensilia ipsa a sensibus exterioribus recepta;mox Phaetasitae exhibita,in qua deinceps coseruata,vi & efficacitate Metis Efficientis. illustrata segregataque a materiaVniuersalia euadui, atque mente capacem seu ad suscipiendu idonea, a qua uniuerse intelliguntur,exornant. Quare non intelligit mens nostra capax, nisi ierum formas & species extra accipiendo: cxtra,inquam, espectu ipsius Mentis capacis,cui omnia sunt extrinseca,&
liqua ratione sensilia , ut alibi declarauimus : non Efficientis quae speciebus quibusdam intelligibilibuς sibi coaeternis praedita est, & nihil 1ioui unquam recipit Hic neque de obiecto Metis, neque de naturaintelligibilium agitur,
quocirca ista ad Idearum Platonicarum confutationem referre quod Tho mς placuit)altius est ascendese, quam mens Aristotelis ascendat. α ' μ' βυ--εοικε μαρτυράν τοῖς 'ta πιποιοῖσι μεγέει. α
233쪽
DE ORGANIS SENSUUM, I, λύ, Γ ὁ λογάλ, ἀο - αὐρουν τοις λόγοι rei Russit; si haec ita habent,videbimur eis assentiri , qui insecabiles uia onitudines ponunt.ita nanque ratio dissolui posset.Verum hae admitti nequeuiit. Caeterum de iis in tractationibus de Motu δisputauium .
. Altera ratio ad eandem absurditatem explicand m.Nam ponere corpus sentile ex insensili constitui, est quodammodo in sententiam illorum descen dere,qui magnitudines indiuiduas dabant, puta Leucipi & Democriti, qui a idinosi numere,itemque Xenocratis qui magnitudines liasce indiuiduas co , eest ne aut Zenoni manus darer, aut sectiones in infinitu fateri cogeretur: quorum opinio in texto phy sico .a contextu primo usque ad undecimum confii tata est, tque hoc ipso etiam argumento,quod continuum nullum ex indi iuiduis de parto vacantibus componi ponat. Ita nanque ratio distblui posset) gnempe magnitudines illas indiuiduas, suapte natura&seorsim nulla huius cemodi perpessione praeditas esse copulatione tam c mutua effici,ut huiuscemodi qualitates adipiscantur, corporaque sensilia fiant: hoc idem prorsus Democritus & Leucippus,de suisi illis atomis assirmabant.Sed vide, an particu tam λ μ ad argumentationem priori loco pro parte negante allatam, refer te velis, hoc enim commode,& non inepte etiam facies, ut acutius intueri patere ps est: Ac si dicat,obtinere posse Videtur argumentatio haec posterior, si priori indiunc modum satisfiat. De motu). Intolligit libros de physica ausc. quos siquando de principiis,ob priores quique ut Adrasto & Simplicio placet aut qualubr ut Porphyrio aliquando de Motu, ob posteriores iii.vel iiii,
Porro solutio horum nexuum,cum explicatione caula,cur species co
loris saporis & soni, caeteroruinque sensiliu finitae sint,appparebit. Quo
rum nanque sunt exti ema, quae interiacent serminata es le necesse est. Cotrahia autem sunt extreina, atque in omni sensilis genere contrarietas est, ovi in colore album & Eigrum in saporibus, dulce & amarum, in aliis itatem omnibus contraria extrema reperiuntur. Ad perspicuitatem disputationis , erroresque plurimos,itandos controuersiasque dirimendas quot uplςx id sit de quo disseritur c derare, utilis admodum,& paratissima via est.Sectionem ergo infinita πιν εὐ=- non vino modo sumere possumus: Vel enim ut sectionem generis in species , malem vocantὶ vel ut continui in partes, quema imodum albedo cum iuxta
diuisonem superficiei diuidi dicitur, vel quod in praesentia potillimum queritur) ut eficientis sensionem, quatenus nempe, in parua , in minori Sil adhuc infinite in minori quantitate , actum sentiendi producere potest. De priori igitur dissisipne primum disserit Aristoteles, ea fortas- se atione motus, ut id quam primum declararer, quod i An antra obiter
234쪽
de saporibus loques,aduersus Democritum attulerat,finitum scilicet esse spe A cierum saporum aliorumque selisilium numerum. Vt omittam, quaestionem esse propositam,an ista iuxta corporis iii quo sunt, diuisione secetur. Sunt autem ista singularia & indiuidua quae vere sensilia sunt,non species & gen ra, ut Aris .in categoriis, capite de substantia declarauit. Etenim salt) si non
in aliquo singulorum corporum erunt,nec omnino in corpore.IdeoqueIdem sui satis memor id nobis quodammodo in primis contextus verbis in memoria reuocare velle videtur,cum inquit, vita cu solutione quaestionis propositae fore,ut alterum planum reddatur.Nempe, cur species coloris, saporis; aliorsimque sensilium finitas statu e oporteat. Su'ma est: Sensilia τε η si ut g nera in species secentur,infinite secari non posse numerabiles nanque sunt in psoru lpecies non infinitae. Hoc adhibita huiuscemodi ratione probat: Qu'cunque habent extrem .id est vixima terminantia, eadem media finita obtinere necesse est,quaecunque qWalitatum sensilium genera extrema termi- nantia sabent ergo quaecunque qualitatum sensilium genera , media finita obtinere necesse est.Maior probatur ab Alexadro,ab oppositur Si naque medio infinita sunt,iam non poterut pertransiri idcircoque extremisterminatibus carebunt: secus enim infinitum, terminatum esset. Totius ite & perfecti appellationem sumere posset, quod Aristoteli rςpugnat: qui in tertio phy. contextu ε .hoc ipso argumento Melissum urget, qui Totum seu universum infinitum statuit.Totum nanque est id cui nulla pars deest, Λ quod finem habet cum Totum & Perfectum vel idem sint,vel naturam quam maxime atanem habeant. norem probat Aristoteles in contextu, quia in unoquoque
qualitatis genere est contrarietas:quod inductione confirmatur, praeterea etia testimonio eiusdem Arist.in priori de phy.aus coni. so.&sec.de ortu&int. coni.' Atqui contraria sunt,quae sub eode genere quam maxime distat, ut lis - quet,ex decimo meta. is,& 1 .ergo Vbi est contrarietas, ibi terminatio. Siquide maxim & nomine,seu maioris δc minoris distantiae ratio proportioque in infinito no habetur.Patet ex s. de phy.ausc. Hinc ergo colligitur prima quaestionis dis lutio sensilium nimirum passonum,genera non esse infinite diuidua,id est,insnitatis specieru seu mediorsi expertia esse . Obiicit aduersus haec Burid.in quaest.xviiii .in huc dum: Linea finita,phtablaubitalis,duo habet extrema,nempe duo puncta ipsam terminantia, infinita tamen media seu lineae partes inter duo illa extrema interiacentia sunt.Respondet concedendo in linea illa infinitas esse partes: potestate, non ima. potestate inquam,quatenus linea magnitudo infinite diuidua est: in continui siquidem diuisione ad extremum peruenire non licet. quocirca hac ratione media iIlius sum pia, snita nequaquam erunt. Sed obiicitur iterum in infinito actu & secundum speciem, Colores ait Aristoteles, & sapores medii ex extremorum m ixtior, ne oriuntur. Atqui albedoluta,&nigredo infinite augescere & minui hossunt, atque secundum infinitas proportiones actu permisceri .ergo & insenitas species medias gignere. Quicquid ad haec Buridanus&alii dicant, videtur mihi respondendum,obiectionem compli catam esse: ideoque explicari ὀportere. Nam si album dc nigrum sumas ut princia sunt intercedentium colorum, illa utpote quae actu sunt, accipere necesse est: ergo visnita. actu infinitu, ut ex tertio dephy,ausc. liquet. Atqui ex finito actu nuqua gignetur. Hoc genere argumentationis usus est Arist.in eodem tertio volumine Min priore de ortu & int. contex.16.de materia prima loquens.Concludere ita que licet ex coloribus illis extremis,infinitos medios nunquam profecturos. Cum ergo obiicitur,album&nigrum secundum infinitas prvortiones com
235쪽
misceti posse.hoc erit abὶlute negandum, si album & nigrum velut finito; colores sumi statuatur. Aditi σιμαι εἰς--αΠσα,.ἰς θλα, α ματ' . . v bita
te Continuuigitur in infinita quidem inaequalia secatur, in infinita vetaro aequalia.quod autem per se continuum non est, id in species finita;
Quicquid Alexander de Thomag h1c asserant, censeo Ariabietem in hae particula itera sui qu siti part expedire.Qu stur an passiories istae, infinitdsecetur sectiorie continui in partes. Respondet, primum passiolies istas per se continuis Eequaquam diei uni continuitatis ratio non nisi in magnitudine& pe sesubsistenti spectetus, sed per accidetis,quatenus nempe incontinuo Rhaeret.Quapropter per accidens iuxta diuillone sui Abiecti cotinui, diuidi in partes infinitὸ posse infinitὸ nempe continuum ipsinum secabile est inquanuis . persenεnissi in s ecies finitas formaliter secari antea fuerit explicatum. Haec paucis Aristadeoque subobscure ob id nimirum, ut existimo, quoniam alibi
haec copi Usius sint pertractata, & hic eatenus ista attingenda fuerint, quatenus aditum ad tertiam quaesiti praecipuam partem explicandam suppedit tent.In verbis sunt quaeda xpendeda. Infinita quidem inaequalia). Expo- nitur quomodo continuum ipsum per se infinite secabile, & non secabile dicatur. Pro qua re animadue tedum, Nullam dari magitudine actu infinitam,utex tertio phy.& priori vol.de cςlo,liquet: finitam itaque magnitudinem infinitὸ seeabilem potestate tantiim non actu dici: potestate inquam non sic, ut interdum actu esse queat, quomodo aes statua est potestate,sed ut dies δρ ludus dicuntur potestate chm sunt,id est,in successione quadam: Cotinuum V nanque ὀ continuis constat, quare M in continua diuiditur,siquidem in ea diauidi res fiata est, e quibus est orta.Cum igitur continuum omne in continua diuidatur magnitudoque sit quiddam continuu, fit ut magnitudinis diuisiones non cessent,omnique magnitudine finita, alia minor esse possit, ut in te tio de phy.ausc.docemur. Diuisiones aute istae continui simul non fiunt, sed alterapost alteram,semperque alia efficienda remanet hoc enim infinitae se ctionis ratio exigit). Atque hic fit,ut infinitum indiuisione potestate dicatur
non actu, nisi actu id dici quispiam velit,eo modo quo dies& ludus, quae duo actu non sunt,quia simul totus sit dies,aut totus actu ludus,sed quὁd pars ludi fiat, aut diei pars sit,reliquis succedentibus partibus. Atqui institium hoe potestate in diuisione magnitudinis, quomodocuque diuidendo, non habetur. D. Sed tantum Ah φ,id est eadem proportione diuisiones sant;hiem α- sectiones vocat,sed eodem uterque sermo recidit.Nam si diuidendo partes sumas in eadem proportione,hoc est,quae eadem ad totam quae remansit , magnitudinem,habeant proportionem, quam prima pars sumpta,ad totam initio habebat,inaequales partes,& perpetu risinores assumes. Veluti si ex magnitudine decem cubitorum, partem auferas decimam, & sic deinceps magnitudinis eius quae remanet, partem decimam auferas, ean)em proportionem seruas, partesque inaequales efficis: qud etiam fit, ut sectio in infinitum possit abire clim pars declina ab eo quod manet, semper possit 'auferri. At si diuidas, id est,si sumas partes aequales mole magnitudinis i quae primum sumpta est, finem habebit necessarib Seetio Nam si ex magnitudine decem cubitorum, aequat em semperpartem ei quae initio sempta est auferre
236쪽
A Velis puta cubitum semper unum)noua diuisione ad postremam diuisionem
peruenies: quisd si decimum detrahas cubitum, iam magnitudo tota consumetur.Illud insuper animaduertendum est,cumdicimus continuum infinite diuiduli esse, id ratione materiet cum qua est, in qua materiq,ut ens est & quatit continuu,non ut hanc maiorem SI illam minorem formam appetit esse intelligendum Hic quae ia nonnullis solet.Αnverum sit,continuu esse id quod infinite diuiduum sit,cum alibi ut in Categoriis, in priori vol. de caelo, e in F. metaphy. alio modo desiliri vidcatur: praeterea an corpus continuum vere possit infinite secari Caeterum quoniam neque iis hac particula continuum,ppri8 definitui fac vix duo aut tria verba alterius instituti gratia de ipso habetur,ab utraque quaestione declaranda dissoluendaque sit persedere aequum esse ducimus: priorcmque in loca citata posteriorem vero in tertium de physica auic, aut in primum de caelq reiici oportere.Tantum scrupulus est euellendus, qui praeteriri non potest, χ'rhodo enim continuum infinite diuiduum M potestate dicimus, si potestas ista huquam in agum queat exireῖ certe frustra, ut priori de caelo contex. 31. liquet, qubdest absurdi im dictu. Quicquid Zimara, & alii de actu perfecto & im perfecto; de potestate naturali, & Iogica,
de simultate item potestatis,& potestate simultatum ex Averroe sec. de ortu& in te.coni. 9. afferant mihi in hunc modu quistione explicari flammopere placet. Docet Arist.alibi.Ratione Infiniti in eo esse posita, ut aliud perpetuo&aliud strinatur, sempeique maneat aliquid sumendu,nunqua vero totum sic sumptu: imo vero si diuidamus,diusdere infinite liceat,aliamque semper & alia diuidere partem:quocirca vocat insititutia potestate,ως, ἔλη. Haec nanque omnium quidem formaru capax est,& potestate orithia fieri potest, sed a me non simul,& quatenus habet aliquas formas eatenus actu esse dicitur: quatenus vero alias respicit, potestate.Itaque dicimus magnitudinetia esse pbtestste infinite diuiduam,1 cum ratio,icu essentia infiniti, iis eo consistat, quod di a nobis proxime fuit expositum, tunc astu infinite diuidis magnitudinem
Quoniam igitus passiones istae veluti speciei appellandae sunt. in quibus continuitas quoque semper inest, ponendu est,id suod est in p6- testate & quod est in actu no ide esse. Quo fit ut decies mill ena giani milii pars sub aspectum non cadat, quanuis cernatur . Et qui in Dies
237쪽
sonus latet quamuis tota cantio cum continua totum ipsum sit, exaudiaet i tur.Distantia aute quae inter extrema clauditur,fugit. Ite caetera sensilia, 'admodu exilia se habent. potestate siquide cernutur actu vero cum fuerit
selucta.Ρotestate nanque pedalis linea in bipedali inest, actu verocum ia
si grepta est.Seiunctae autem,tales exuperantiae, ob nimiam exilitatem merito in continentia resoluuntur , ut si minimus sapor in mare effundatur. Caeterum quia sensus exuperantia per se, atque seiuncta,insensilis
est exuperantia nanque potestate in exquisitiori inest) ideo huiusmodi
sensile separatum actu sentiri non continget,verum nihilominuserit sensile,potestate siquidem iam est, actu futurum clim accesserit.
Soluit in hac particula, tertiam & potissimam quaestionis partem. In primis autem iis paucis repetitis quae proxime exposuit, duo ad hanc rem ape- ri edam utilima colligit atque supponit, oc: unu quidem ipse proponit:alterum ex suis verbis nobis colligendum relinquit.Cum igitur,ait,passiones istas in species diuidi ostenderim ' Ρω 'α , tame, sed quatenus in continuo hae rent unum ponendum est,istas nempe species, seu partes,duobus modis cor- 1iderari, quatenus nempe potestate,& quatenus actu Sensiles dici possunt. Alterum quod poni oportet, illud certe est: partes istiusmodi sensi es, vel quam mνοῦ sunt,id est, in minima pellendi sensus efficacia quam possint habere,
vel qua ν' ρχαὶ,id est,in exilitatis exuperantia: ita ut seiunctara toto subsistere nequeant.Spectari esse priores Latini, actu partes vocant: facultate partes, posteriores.His positis, ita videtur statuere: partes istae passionum sensilium minimae in continuo ipso potestate certe sentiuntur. Nam visus puta albedinem conspiciens, ab illa albedine actu, ut quoddam totum est, non ab hac vel illa eius parte tantum afficitur terminaturque. Idcircoque Arist.ait.De Ccies millena mihi pars non cernitur,licet totum ipsum milii granum quo doctes millena il1a pars continetur, conspici queat. Item Simphoniam quidem
unam totam ex multis consonantiis in sono conflatam,audiet quis,non tameparticulare, quodlibet, minimumque illius Symphoniae discrimen, puta Diaesim percipiet: facultate quidem fortasse, quatenus nempe in continu tione illa Symphonite continetur, non tamen actu, nisi cum separata atque extra continuationem exaudiatur. Exemplo sit nobis quὁd lineam pedalem ire bipedali inesse affirmare solemus, potestate nimirum, cum separa- a tamen actu quoque existat. At si exuperantias istiusmodi, id cst,partes quae in excessu exilitatis sunt, quis sumat,easque separatim & non ut partes contiunentis , spectare velit, ita ut acta illas seiungas, non amplius conspicuae sunt. Devenire nanque oportet diuidedo ad minimum album, minimumque sapi L dumi Quod si ulterius seces,neutiqtiam permaneat sedin continens re tu tur,puta aerem vel aquam,quemadmodum siquis in mare seu multam aqua aliquantulum succisapidi tin fundat, is certe succus naturam propriam non seruabit:quinimo evanescens in naturam & vim aquae conuertetur. Quo fit, vi cocludatur istiusmodi α --ς qu que nonista scultate sensui attaa- .cerrimsi & exquisitu pellere aut afficere quesiti separatas ,sensiles non esse nisi facultate,& tuc actu emci cum toti, vel alteri cupia adiugantur, atque accumulentur. Haec una ut simplicissima, ita Verissima huius contextus interpr tatio esse,mihi videtur.Quae si nonnulla vel ba subabstrusa in contextu posita, paulo exquisitius explicemus,planioradhuc reddi poterit. In quibus co
238쪽
tinuitas quoquesemper inest)quia sunt in cotinuo, Veluti species ita proxume illas vocaverat,impropriὰ tamen cum partes potius appellandae fuissent: nam & hoc nomen, Secta continui in quo ista ἀθη haerent,sortita sunt. Pone- dum cst j. Distinctio nota,clim ipsam ad naturalis Philosophiae quaestiones diu soluendas ubique fere adhibeat Aristoteles,Hic refertur adsensile actu,& potestate sensile, quanuis nonnulli ad partes continui potestate, nempe quae in toto solummodb subsistunt,& partes continui actu, quae seorsim etiam subsistere queunt,referri velint: O m nia eodem recidunt,ut intelligenti patet: diselucidior tamen,& verbis Arist. accomodatior est sententianostra, statim nanque de se fili actu, potestateq; sensili verba facit. Et qui in Diar si . Insono qua maxime respectu aliaru qualitatu ratio cotinuitatis apparet: ita sono inquam cantionis Musicae,cuius mensura,tempus esse, sat constat.Pro intelligentia vero eius quod Arist. hic isti σὶ, vocat,consulatur Boetius, li. priori suae Musices Ca. I.&li. .ca. I. 8. Sat sit nobis in praesetia Diaesin, nil aliud esse quam dimidiu semitonii, id est, quartam Toni partem,principiumque soni apud Musicos, veluti punctum lineae apud Mathematicos propemodum haberi. Interuallum .Genus est Diae sis, ut ex capite primo eiusde primi Boetii, dc octauo tertii patet. Potestate naque pedalis linea) In linea bibedali cotinetur pedalis non actu sed facultate: etenim tota actu bipedalis est, at si diuidatur actu pedalis es scitur. Possent ista confirmari per quartam propositionem libri prioris ele. Euclidis. Scparatae autem tales exuperantiar). Si spectemus quae Aristoteles
cxuperantiae non nisi sensile vehemens, & quod maximam assiciendose sui essicaciam habeat, intelligcmus: atqui certe hic e contra est accipiem C dum, nempe partem illam minima quae in diuisione superesse dicitur, & quae ad sensum pellendum, nullius est essicaciae Exuperantia nanque potestate, in exquisitiori inest) Ni fallor, probatio est a maiori, ac si ita ratiocinetur, Exuperatiae istiusmodi, respectu quoque exquisiti sensus facultate sensiles sunt: quo ergo magis respectu sensus minus exquisiti ΘSed quaeritur quonam modo Aristoteles, 4ac quaestionis explicatione posita & stabilita ad partium adue sentium argumenta respondete queat. Vt huic quaesito commodiussatisfiae paucis tota philosophi sententia repetenda est. Quaeritur an effectiones sensiles infinite diuiduae sint. Respondetur,Si per se spectentur,quatenus nempe diuisione generum in species, hecantur,infinite non diuidi: si vero quatenus in continuo sunt,iuxtaque illius diuisionem secantur,potestate qui dom in in D finitum abire,ita ut minor quςque,&adhuc illa mino sensilis in toto ipso sit, non tamen actu, id est, separara,cum hoc modo ad quasdem partes secado deuenire necesse sit: quae si ulterius secentur,evanescunt,atque in continens resoluantur.Quibus statutis ad argumentationem prioris partis dicendum est, sensum,S sentionem eode modo diuiduam infinite esse,quo ipsa π sensilia, nos libenter concedere: facultate nimiru, Idebque quamuis ad partes adeo minimas,ut sensum actu fugiant, deueniendu in diuisione sit,istas tame facultate sentiri, quatenus nimirum aliis accedentes sensum pellere queunt. Magni vero inte est ut hoc obiter non praetereundu tamen doceamus Magnitudines quesistatu omnium expertes,& insesiles actu ,seorsimque subsistetes dare,ex quibus coeutibus aut inuice su perimpositis setisile quid essiciatur quod Democ. aliisque placuit & magnitudine dare cu aliqua quide affectione sensili ratione sui, deis tame exili atque exuperante,ut ratione exilitatis non sentiatur: Imode soc ipso minimo in i .de phy.ausc.cot. 36,&37. aduers Anaxag. loquut' est, Se per aute illud retineatur,tacotinuu qua c5tinui affectibnes seu qualitates infinite diuiduas potestateiamen solumodo ex Arist. sentetia dici.
239쪽
Haec Alexander . Ad partis item alterius argumenta dicendum est , Nullo modo iuxta Aristotelis determinationem sequi: Corpus aliquod insensile Aex insensilibus, S mathematicis constitui, aut incognitum esse : nam parate, istas passionum sensilium, actu sensiles esse fatemur, cum toti sunt ac cumulatae, potestate,cum seorsim sumuntur, licet tunc qualitatibus etiam sint astecta: atqui in istiusmodi exuperantias totum non nisi potestate diuidi potest Ioannes Gand. hic nos urget, quaerens quomodo fieri queat, partem millenam grani milii, in grano posse conspici , non separatam, cum elusedem naturae seorsim sit, atque coniuncta, sed facile resistitur: nam partes illae seorsim sumptae essentialiter quidem eiusdem sunt naturae , cum sensili qualitate sint affectae, eandem tamen operationem non habent,cum ob suamexuperantem exilitatem sensui assiciendo S pellendo nisi accessione a liarum partium iuuentur, nequaquam aptae sint. Sentiendi etenim vis,quae a forma naturali,suumque esse in indiuiduo habente,tanquam a suo funda- si mento fluit : determinatum gradum habet, neque infinite abire sua effi cacia potest. Postremd illud animaduerti cupio, partes quas Aristoteles
suκ-- m appellat, potestate in toto conspicuas esse affimari,seorsim vero actu, quas vero υ ne a sappellat,seorsim potestate sensiles,conluctas vero actu. H chabuit ni fallor n5 ut Mathematicos pugeret, quod Thomae placuit sed ut
discrimen inter partes minimas sensiles,& exuperantias qualitatum sensilium declararet, statumque in sectione ipsarum quatenus scnsum pellere aptae sunt, poneret:Nihil praeterea sibi inuicem ista repugnant, ut intelligenti patet. Date valeant,qui discrimen hoc assequi, sensumque Aristotelis alioquin non obscurissimum agnoscere in hac parte non potuerunt: valeant item Latini,qui Sophistam agentes,cum Calculatore in tractatu de primo& postremo instanti asserunt,minimum vissile non dari,exAristotelis sententia, licet maYimum non visite libenter adna ittat. Valeant inquam hi. quum Ari- c. stote in hoc coni. ens ut ita dicam)positiuum,non priuatiuu ponat: quod minimam ad pellendum sensum vim habetiitemque sec.de an .conta I .doceat, omnium natura constantium,maximum S minimum, certamque magnitudinis & paruitatis rationem esse.Declaro:omnis forma naturalis, ut agat certam quadam determinatamque exigitquantitatem.Ncque enim caliditas in puncto quicquam aget.Idem de arte dicendum est,quandisquide instrumentorum suorum statutam habeat magnitudine, praeterquam nil agere queat obiiciet fortasse aliquis,cur nam Aristoteles minimum latum sensile huc inuexit,non maximum. Respondendum est,non ut praestantiam sensus indicaret quod multi putant sed quoniam de diuisione qualitatum,non de earu accretione verba faceret,quae sane minimum versus tendit.Huc accedit, Miniunimum sensile ex parte potius sensilis quodammodo dari, quatenus nempe ipsum minima pellendo seri sui efficacia est: Maximu veris,ex parte latum sen Dsus qui maius aliud sensile sustinere nequit: quod tame ipsum ex se afficiendo sensui valde aptum est.
Quod itaque magnitudines quaeda &issectiones sint quae sense latet,& quam ob causam, atque ut sentiri, & non sentiri quea dictu est. Cum autem iam tantae inerunt alicui,ut actu sensiles sint,& nόmco in Ut
240쪽
A veru arseorsim quoque exista necesse est: haec colorem, inquam, sapore nosque numero finitas esse:
Epilogum facit quaestionis propositiae determinata capita repetens. Quae sentum latent).Egregie notat Alexader,haec dici, ne videatur illorum sententia admitti,quae corpora senssilia ex atomis insensilibus, nullamquepassionem aut qualitatem in seipsis habentibus, constitui putauit.Habent itaque minutae istae partes sensiles passiones:sed exiliores quam par sit,ad sensum per se afficiendum. Et quam ob causam). Ob nimiam nempe exilitatem ; idcirc6que exuperantiae istiusmodi ει - - ρ , evanescunt. Atqui ut sentiri & non sentiri . Partes quae secundum se seorsim possitiit existere,actu separatae,potest te seiunctae conspiciuntur: velutiDiaesistit Symphonia, econtra exuperantiae illet sensilesi separatae siquide potestate tahthm sunt visites,tuc actu reddutur, cuni alteri accedur,vel accumulatur. esi aute).Est ista perbrevis coclusio,ad U quaestionis dis lutione clarius explicada,in hoc epilogo addita.Hςc est autu ni fallor illitis sentetia: P situ est,an affectiones sesiles, cum iuxta diuisione continui dividantur,sint infinite secabiles ita ut actussensiles maneat. Respo- detur,duobus positis quq superius exposita suntmepe partestantum illas actu sensiles dici, quae seorsini quoque a toto sentiri queunt: praeterea, continuu,si in partes quae seorsim queat existere,dividatur,nequaqua infinite secari:Respondetur, inqua, ἀνώθη ista sensilia,sino modis in toto versi etia seorsim cospicu esse debeant, necesse est,ipsa finite,& nullo modo infinite secabilia esse. A ορήσειεν αντις, αρ-αι Homu,
91 Dubitauerit aute aliquis, An vel sensilia ipsa, vel motiones a sensilibriptosidiae, quocsique modo sensus efficiatur ita perueniant, ut primum in mediu agant,veluti in odore & seno fieri animaduertitur Etenim quil roprior est,prius odore percipit praeterea post id si sonus exauditur. Ville ergo ne ipsimque lume hoc eode se habent mod ut Empedocles affirmat umena sole prodies prius ad mediu qua ad visum aut adiei ram peruenite chaod quid ε no praeter ratione accidere existimatur. Cit quae
mouentus, alicude aliquo moueatur,idebque tepus quod da intercedere necesse s1t, quo ab uno ad alteru moueatur.Atquῖ tep' omne secabile est. tempus igitur aliquod fuit, quo radius non cernebatur, sed adhuc perihelum ipsum serebatur.
Secrenda quaestio discutienda: An scilicet sensi lia prius Medium pellant
atque afficia t,mox AEstheteriu: an utrumque simul unde vero huius qςstionis si potaedae occasio sumi potuerit,si quis ea quae de Astheteriis ante.a exposita sunt in memoria reuocet, facile noste poterit.Hic vero ab illis disset io,qui' qu sti chac ad tres talumodo sensus restrigui, vis Nepe,auditu& olfactu'