장음표시 사용
301쪽
rium inesse imbecillitas perspicitur: propterea quod in eiusmodi mutationibus ubres suapte ratione infirmae redduntur. vi scera quoq;, ut Hippocrates scriptum reliquit, eis pendere uidentur, urina calida, pallidaq; redditur, stercus exuritur, oculi concaui redduntur, tempora palpitant, &extrema perfrigerantur. Deinde uero,ut magnas mutationes esse cauendas maxime intelligamus, addit: cum igitur ijs, qui sani adhuc sunt, haec accidant, si per dimidium diei consuetam uictus rationem mu'tent, certe planum est, nihil aut addi, aut detrahi utiliter posse. tum subiungit: Hoc autem satis magno argumento est , quod
maximae mutationes tum naturae, tum uer
ro habitus nostri, potissimum morbos pa' riunt. itaque nihil est repente commutan dum : ac si qua fiat mutatio, tum ex quali bus in qualia fiat, uidendum erit, utrum Paulatim, an consertim: utrum in qualita te, an in quantitate: utrum in corporibu , an in cauilis,an uero in signis: atque in coxporibus,an in sanis,an uero etiam in aegrotis: siquidem sana corpora ita conseruan
da sunt: aegrotis adhibenda medicina est
302쪽
In signis uero, quae ipsis accidunt corporibus, ex quibus & corpora, & ipsorum naturae dignostuntur. in caussis denique, ex quibus sanitatis custodia perficitur. Cum autem hoc planum sit, scito horum omniuesse differentias quattuor, quae admouenturiquae educuntur: quae fiunt, quaeque extrinisecus incidunt.quae admouentur, sunt cibi, potus , & medicamenta quaedam, quae intra corpus sumuntur , itemque aer, quem spiritu ducimus.Quae fiunt, sunt isti ctiones, deambulationes, gestationes ,
equitationes, & omnes motiones. Caussae uero & multae sunt, & multorum Senerum : quorum genere continentur etiam
uigiliae, somni,& res uenereae. Quae soris incidunt, sunt haec, aer in primis: deinde balnea, inunctionesque. haec enim omnia immutare statum nostri corporis & in qualitate, & in quantitate posuint: atque in qualitate quidem, si calfaciant, si refrjSerent, si exiccent, si humectent: in quantitare uero, si alant, sique euacuent. Est au
tem duplex euacuatio,altera est eScrem torum: altera, cum propria hominis substantia denuitiquocirca attendenda est om
303쪽
nis mutatio , ut ex quibus in quae fiat, nos
non lateat.b Ex moribus animi industria, aut quaerens, auis meditans, aut uidens, aut loquens, aut aliud quid faciense uelut tristitiae, iracundia, cupiditates. l. Quattuor humores: sunt ad aptos mores gignendos accommodati. etenim mores animi sequi temperaturam corporis, est iam a nobis demonstratum ; unusque
extat noster hac de re libellus. quod cum ita statutum sit, acies animi, atque intelli gentia a biliosis humore: constantia & firmitas a melancholico: simplicitas,& stoli .ditas a sanguine gignetur. pituitae autem natura, quam in prima ciborum mutatione gigni necessario apparet, est ad mores conformandos inutilis . conuenire uer etiam mores regionibus, attestatus est in libro de aere aquis,& locis Hippocrat i ubi mores hominum temperatos in regiq ne temperata esse dixit: plurimum inquix Asia ab Europa differt, & quod ad rer0m ' omnium, quae ex terra prodeunt, & qR' '' ad hominum naturas pertinet: nam di xς
gio est regione mitior, de mores item h0
304쪽
minum mitiores sunt. horum caussa est an , ni temporum temperatura. deinde uero subiungit haec: Feritas autem,& societatis Auacuitas,& iracundia in huiusmodi natura Agenerantur. tum addit, Qui uero montanam regionem, asperam, altam, & aquosam habitant,& apud quos mutationes anni temporum fiunt, magna differentia est, & ferae, atque agresti immanitate imbutae naturet non minus sunt.Et paulo post,com 'peries, inquit,& formas hominum, & mo res plerunque regionis naturam consequetes. ad summam eo in libro planissime docuit, non mores solum, sed hebetudinem quoque animi,sicut aciem ingenij temporum temperaturas sequi. Iam uero ubi ait, At ubi nuda regio est,ac niue per hiemem is opprimitur,aut etia a sole exuritur, ibi & ,, duros, & fortes, & articulatos, &robustos,& hirsutos conspicies.acumen quoq; ad agendum accommodatum in huiusmodi natura,& uigilantiam cognosceS. erunt quoque in ira,& moribus obstinati,ac suae potius sententiae , & agrestiores potius, quam mitiores.Plato quoque idem, quod senex noster, sensit: siquidem multum lo-
305쪽
cis ipse itidem & terrae habitationibus ad animi mores conformandos, & ad intellia gentiam, prudentiamque comparandam tribuit: ut uidere est in quinto de legibus, o in quo sic fere scriptum reliquit:Nec quen quam fugiat,quod ad loca pertinet, ut me jiores, aut deteriores homines gigni possint.quae cum dixisset,haec etiam ad illa subiecit,Quippe cum inquit, alij uarietate uetoru, & turbine dissiciles ac protervi sint, alij propter aquas, alij propter cibos, quos tellus subministrat, qui& corpus melius aut deterius,& animum quoq; Bonminus ita assicere plane queant.Quae cum ita sint hominum mores cognoscedi sunt; atque ijs loco signorum uti debemuS, ut.Π.. signa,quae in facie consistunt, facillime, sic
. mores aegre,cognoscentur. praeterea uer0
Ores omnium dignoscere,nihil est, quod fieri posse uideatur.quocirca uix in pauci aliquibus haec non inquirenda sunt. quiprpe cum interdum non magnum quid ipsa significare inueniamus , ut in decubitu quandoque uero maximum, ut in mode'stis, si aspectum trucem, uocemq; habeῆx crepitus quoque uentris uel dolorem, imidelirium
306쪽
delirium inlicat in ijs, quos id facere audientibus aliquibus puderet . at si praesentes nihil uereantur, nullius erit rei nota. quocirca hoc etiam loco moreS aegrotantis attendendi sunt: sicut etiam constretudo illorum scienda est, qui proni in uentre cubant;& natura eorum, quibus dormientibus stridunt dentes , aut oculis accurate no clausis dormiunt. haec enim omnia, ubi naturam,moresq; aegrotantiS pr noris,aut
ab aliquo,qui norit,audieris,hunc usum afferent,ut firma dignotionem inde sumas: ac signa modo bona, modo mala sint: quae sane praecognosci accurate non possunt,nisi aegrotantis hominis mores cognitos habeamus. Sic etiam est de pulsu iudicandv. usu enim uenit interdum, ut febricitantibus pulsus ad magnitudinem attollatur, neque tamen id propter febrim fiat: sed caussa exterior quaedam id efficiat. huius generis sunt balnea,aut cursus,aut frictio neS,aut aliae motiones, quae ad breue spatium temporis perdurant: aut etiam uinu,& alimentumsid quod in corpore diutissAme permanet. quinetiam ab iracundia magnus simul,& uehemens pulsus fieri solet.
307쪽
quae res non latebit peritum medicum in oculos,& totam faciem intuentem. quo dam etiam comperias, qui cohibere iram uelint: in quibus praeter magnitudinem, uidere etiam est inarctualitatem. quam quide maiorem in ijs,qui anguntur, quique erubescunt, intuebere . Simili quoque modo si quis in sole,aut ad ignem sit calfactus; atqueialiquo medicamento calfacienti sit inunctus. Itaque, cum is, qui curationem adhibet,non acest perpetuo, si aegroti u rum dicere noluerint,certe caussam explicate afferre difficile est. immo uero praeterea,quae diximus, quidam sunt tam medicamentorum amantes,ac studiosi, ut uel interim,dum nos absumus, medicamenta calfacientia,& naturam mirifice alterantia siumant: quod tu duobus distinguere modis poteris,habita inquam temporis ratione,& perspecta aegroti consiuetudine, ac moribus.nam si aliud sit tempus praeter illud,in quo fieri solet exacerbatio: tum a medica mento calfacienti potius, quam ratioso exacerbationis factam esse alterationem uerisimile fuerit. Si uero in tempore exa
cerbationis id fiat, tum inuasionis impexq
308쪽
id accidere est uero similius.a cosiuetudine uero,& moribus aegrotantis sic deprehendes: quidam insoliti sunt medicamenta suimere,suntque ad eam rem timidi: quidam soliti,atque adeo,ut nisi medicamenta simmant plane nescire uitam ducere uideantur.ergo in ijs,qui timidi sunt,exigua suspitio estun consuetis,bene magna. moreS uero non parum ad cognitionem adiuuanti quibusdam enim est natura comparatum,
ut insidias faciant, & familiares in fraude impellant, conenturque omnes homines coarguere, quasi nihil certi, ac firmi scire queant: quidam bonis sint moribus, & , perte faciut omnia: in his nulla caussa est, cur quicquam esse clam factum susipiceris: in illis uero,qui insidiari selent, suspecta tibi esse debebunt omnia: & diligenter cim cumspicienda,& distinguenda: sicut etiam aduersiis homines ineptos ingenio Opus est,atque prudentia.Quibus quidem sit rebus, ut negligenda non sit puerorum educatio: sed optimis illi sint imbuendi moribus :propterea quod si eorum natura eum ructum percipiat,quem nostra pariet diligontia, ijdem in praestantes uiroS, ac bo
309쪽
hos euadent: si nobis non erunt dicto au dientes,nos certe culpa uacabimus. alij.n.
ipsorum uerecundi sunt, inuerecundi alij: viij studiosi honoris,& honestatis, alij contra, & honorem, & decus despiciunt i ut alij timidi, alij audaces sunt, alijque ueraces,alij mendaceS .etenim puerorum edu catio est ei studio, quod plantis adhibe
mus,persimilis. agricola enim nuquamnἡ ciet, ut rubus racemos ferat . caussa est,
quia ipsius natura fuit ab initio tali e huiusinodi in ipsam perfectio caderet Vites
quoque, quae suapte natura promptae, &aptae siunt,quatenus in se est, ur fructum ferant,si colonus negligat, solique natur cura las relinquat,aut pravum,aut certe nul'lum fructum serent. idem in animantibus accidere animaduertimus . nam si equum erudieris, ipsium ad multas res utilem habebis: ursum uero quamuis olim mansive' feceris,eius tamen firmus habitus no erit
mihi uero felici quodam fato contigit, ut optimum, humanissimumque patrem ba buerim,qua uero ipse natura praeditus sim, dignoscere no possum i illud quidem scio, Patrem meum in hoc studium incubujsin
310쪽
ut ego quam optimus, & disiciplinis omnibus quam ornatissimus euaderem . atque haec quidem,quae dicta sunt omnia, nobis indicant,mores esse studiose, accurateque considerandos: & habita eorum ratione, de morbo faciendam esse coniecturam. Verum alij interpretes, in quibus Glaucias est,haec uerba aliter,quam nOS, eXponunt. nam ex moribus cognosti studium ac sedulitatem agendi, & item odium rerugerendarum assii mant: ut uel hoc modo iingeniosos,pigros,segnes,tardos, & celeres possimus dignoscere: aiuntque hoc preceptum ad medicinam non pertinere:quae sententia uera non est . quid. n. significat, cum addit haec , aut quaerensi, aut medi'tans, aut uidens, aut loquens, aut aliud
quid faciens ξ ii id nobis ad morbum indicandum, i non est adiumento An perspiitio sire,cuum est, ex responsionibus posse cognostsci, quomodo aegrotant is mens se habeatὸ tione : Qua
itemque ex ijs sermonibus, quos habet aegrinus, extare potest aliqua utilitas , ut praesentia dignoscamus , & futura praese--σε giamus quin etiam e meditationibuScogitationibus fructus percipitur. nq qui i, , s 4 cogi-